વાયરસ અને બેક્ટેરિયા, શરીરના મિત્ર કે શત્રુ? વાયરસ કોષોમાં વધીને ફ્લૂ, કોવિડ-19 જેવી બીમારીઓ લાવે, પણ રસી અને સંશોધનમાં પણ ઉપયોગી. બેક્ટેરિયામાં કેટલાક પાચન અને વિટામિન નિર્માણમાં મદદરૂપ, જ્યારે હાનિકારક ટાઈફોઈડ, ન્યુમોનિયા પ્રેરે. રોગપ્રતિકારક તંત્ર તેમને ઓળખી પ્રતિક્રિયા આપે, સોજો, તાવ જેવા લક્ષણો દેખાય. સ્વસ્થ માઇક્રોબાયોમ રક્ષણ આપે. વાયરસ માનવ ઉત્ક્રાંતિમાં પણ ભાગ ભજવે છે.

વડોદરા પાસે કરજણમાં NH-48 પર એક પેટ્રોલ પંપ પર CNG કારમાં ઇંધણ ભરાવતી વખતે ભયાનક વિસ્ફોટ થયો. આ ઘટનામાં કારના ફુરચેફુરચા ઉડી ગયા અને આસપાસની બે કારને પણ નુકસાન થયું. એક વ્યક્તિને ગંભીર ઇજા થઈ, પરંતુ સદનસીબે કોઈ જાનહાનિ નથી. આ વિસ્ફોટના CCTV ફૂટેજ અત્યંત ચિંતાજનક છે. તે CNG વાહનોના સંચાલન અને રિફ્યુલિંગ દરમિયાન લેવાતી સાવચેતી અને સલામતીના નિયમોના પાલન પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.

પૃથ્વી પર જીવનના અસ્તિત્વનો મુખ્ય આધાર ઓક્સિજન છે. ધાતુઓનું કાટ લાગવું, દહન પ્રક્રિયા અને ઊર્જા ઉત્પાદનમાં તેની ભૂમિકા સહિત અનેક અસરો ઓક્સિજન સાથે જોડાયેલી છે. આ તમામ મહત્વપૂર્ણ શોધો મહાન વૈજ્ઞાનિક Antoine Lavoisier દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તેમણે રસાયણશાસ્ત્રના પાયામાં નોંધપાત્ર ફાળો આપ્યો. 26 ઓગસ્ટ, 1743 ના રોજ પેરિસમાં જન્મેલા Lavoisier, રસાયણશાસ્ત્ર, વનસ્પતિશાસ્ત્ર અને ગણિતના અભ્યાસુ હતા. ફ્રેન્ચ એકેડેમી ઓફ સાયન્સના સભ્ય તરીકે, તેમણે ઓક્સિજન પરના તેમના કાર્યોથી વિશ્વભરમાં ખ્યાતિ મેળવી. 1794 માં ફ્રેન્ચ ક્રાંતિ દરમિયાન, તેમને દેશદ્રોહી જાહેર કરી ફાંસી આપવામાં આવી.

આ સૃષ્ટિમાં જેટલા મનુષ્ય એટલા વિચાર, તેથી વૈચારિક મતભેદ સ્વાભાવિક છે. અસહમતિ એટલે માત્ર જુદા વિચારો, જ્યારે વિરોધ તેનો દુશ્મનાવટ સુધી લઈ જાય છે. ઓસ્કાર વાઈલ્ડ અનુસાર, મતભેદ એ બે અલગ મગજ સક્રિય હોવાનો પુરાવો છે, દુશ્મનીનો નહીં. આપણા સંબંધોમાં અહમને સ્થાન આપ્યા વિના, સામેના વ્યક્તિના વિચારોનો આદર કરવો જોઈએ. મુદ્દા કરતાં વ્યક્તિને મહત્વ આપતાં, મતભેદ છતાં સંબંધો ટકાવી રાખવા એ જ સાચી પરિપક્વતા છે.

ઓરિસ્સાના ભુવનેશ્વર નજીક આવેલું નંદનકાનન નેશનલ પાર્ક, તેના વિશિષ્ટ વાતાવરણ અને દુર્લભ પ્રાણીઓના સંરક્ષણ માટે જાણીતું છે. 1960ના દાયકામાં સ્થપાયેલ આ ઉદ્યાન, 1979માં નેશનલ પાર્ક બન્યું. નંદનકાનન તેના સફેદ વાઘના સફળ પ્રજનન અને સંવર્ધન માટે વિશ્વમાં મોખરે છે. અહીં 157 થી વધુ પ્રજાતિઓના 1500 થી વધુ પ્રાણીઓ, પક્ષીઓ, બોટનિકલ ગાર્ડન અને કાંજિયા તળાવ આવેલા છે. આ પાર્ક પર્યાવરણ જાગૃતિ અને લુપ્ત થતી પ્રજાતિઓના સંરક્ષણનું મહત્વપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય કેન્દ્ર છે.

સ્વિમિંગ માત્ર એક રમત નથી, પણ જીવનરક્ષક કૌશલ્ય પણ છે. પ્રાચીન ઇજિપ્ત અને ભારતમાં તેના પુરાવા મળે છે. 19મી સદીમાં ગ્રેટ બ્રિટનમાં સંસ્થાકીય રમત બની. 1896ની એથેન્સ ઓલિમ્પિક્સમાં પુરુષો માટે અને 1912ની સ્ટોકહોમ ઓલિમ્પિક્સમાં મહિલાઓ માટે તેનો સમાવેશ થયો. 1908માં FINA (હાલ વર્લ્ડ એક્વાટિક્સ) ની સ્થાપના થઈ. 50 મીટર પુલમાં સ્પર્ધાઓ ચાર શૈલીઓમાં યોજાય છે, જેમાં નિયમોનું ચુસ્તપણે પાલન જરૂરી છે.

ન્યૂઝીલેન્ડમાં જોવા મળતો `કાકાપો' પોપટની પ્રજાતિનો હોવા છતાં, તેનું શરીર ભારે હોવાથી તે ઉડી શકતો નથી. તે જમીન પર ચાલે છે અથવા ઝાડ પર ચડે છે. તેની ખાસિયત એ છે કે તેના શરીરમાંથી મધ જેવી સુગંધ આવે છે, જે તેને અન્ય પક્ષીઓથી અલગ પાડે છે. આ શાકાહારી પક્ષી 60 થી 90 વર્ષ સુધી જીવી શકે છે. `કાકાપો રિકવરી પ્રોગ્રામ' દ્વારા તેને શિકારી પ્રાણીઓથી બચાવવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે.

ઘોડા માનવ ઇતિહાસના વફાદાર સાથી રહ્યા છે, અને તેમના વિશે અનેક વૈજ્ઞાનિક તથ્યો છુપાયેલા છે. તેઓ ઊભા-ઊભા પણ ખાસ `સ્ટે એપરેટ્સ' મિકેનિઝમ દ્વારા ગાઢ ઊંઘ લઈ શકે છે. તેમની આંખો ચહેરાની બાજુઓમાં હોવાથી તેઓ લગભગ 360 ડિગ્રી જોઈ શકે છે, ફક્ત સામે અને પાછળ નાના `બ્લાઈન્ડ સ્પોટ' હોય છે. ઘોડા માત્ર નસકોરાંથી શ્વાસ લે છે, ક્યારેય ઊલટી કરી શકતા નથી, અને તેમના દાંત જોઈને ઉંમર જાણી શકાય છે.

ગુજરાતી અને સંસ્કૃત વ્યાકરણમાં 'પ્રાચીન' શબ્દ અત્યંત સમૃદ્ધ અર્થ ધરાવે છે, જે માત્ર સમયની લંબાઇ નહીં, પરંતુ મૂલ્ય, અનુભવ અને પવિત્રતાનો ભાવ પણ સૂચવે છે. સામાન્ય રીતે 'અર્વાચીન' કે 'આધુનિક'ના વિરોધી તરીકે વપરાતો આ શબ્દ, પરંપરા અને સ્થાપત્યમાં ઊંડો અર્થ ધરાવે છે. પ્રાચીન મંદિરો, શિલ્પો અને કિલ્લાઓ આપણી સમૃદ્ધ વિરાસતના પ્રતીક છે. પુરાતત્ત્વશાસ્ત્ર, અભિલેખશાસ્ત્ર, સિક્કાશાસ્ત્ર જેવા વિષયો પ્રાચીન વસ્તુઓનું સંશોધન અને વિશ્લેષણ કરીને આપણને આપણા મૂળ સાથે જોડે છે.

રાત્રે સૂતી વખતે આપણું મગજ REM સ્લીપ દરમિયાન ખૂબ સક્રિય રહે છે, જ્યારે શરીર આરામ કરતું હોય છે. આ તબક્કામાં આંખો ઝડપથી ફરે છે અને મગજ જાગૃત અવસ્થા જેટલું કાર્ય કરે છે. આ દરમિયાન, મગજ દિવસ દરમિયાન થયેલી યાદો અને અનુભવોનું વર્ગીકરણ કરે છે, જેને મેમરી કન્સોલિડેશન કહેવાય છે. આ પ્રોસેસિંગ દરમિયાન જુદા જુદા વિચારો અને લાગણીઓ જોડાઈને સપનાં સ્વરૂપે દેખાય છે. ભાવનાત્મક સંતુલન જાળવવા અને સમસ્યાઓના ઉકેલ શોધવામાં પણ સપનાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.

ભારતમાં EV અને CNG વાહનોની લોકપ્રિયતા વધી રહી છે. EV શૂન્ય ઉત્સર્જન કરે છે, પરંતુ તેને ચાર્જ કરવા માટે વપરાતી વીજળીના ઉત્પાદનનો પર્યાવરણીય પ્રભાવ TERIના 'Well-to-Wheel' અભ્યાસમાં તપાસવામાં આવ્યો છે. ભારતના વર્તમાન પાવર મિક્સને કારણે EVનું કુલ ઉત્સર્જન ધારણા કરતાં વધુ હોઈ શકે છે. જ્યારે, CNG વાહનો, તેમના ઉત્પાદનથી વપરાશ સુધી, હાલના તબક્કે EV કરતાં પર્યાવરણ પર ઓછો પ્રભાવ પાડે છે. EV બેટરી નિર્માણ અને નિકાલ પણ પર્યાવરણીય પડકારો ઊભા કરે છે.

આજની યુવાપેઢીની ભાષામાં અપશબ્દો અને 'રફ' અંદાજનું વધતું ચલણ માત્ર સ્ટાઇલ નથી, પણ પારિવારિક વાતાવરણ, મિત્રવર્તુળ, સોશિયલ મીડિયા, અને સતત તણાવ જેવા અનેક પરિબળોનું પ્રતિબિંબ છે. નિરાશા અને હતાશા વ્યક્ત કરવા માટે અપશબ્દો એક સહેલો માર્ગ બની ગયા છે. સંસ્કાર અને સંવેદનશીલતા જાળવી રાખવા માટે ઘરમાં સન્માનભરી ભાષા અને સંયમિત વર્તન જરૂરી છે. આ બદલાતી ભાષા શૈલી ચિંતાનો વિષય બની રહી છે.

તાજેતરમાં 'Flydubai' ફ્લાઇટમાં પાયલટ વચ્ચે થયેલી ઘટનાએ ઉડ્ડયન સુરક્ષાના નિયમો પર ફરી ચર્ચા જગાવી છે. વ્યાવસાયિક ફ્લાઇટ્સમાં કોકપિટમાં ઓછામાં ઓછા બે ક્રૂ મેમ્બર્સની હાજરી ફરજિયાત છે. 'ટુ-પર્સન કોકપિટ રૂલ' હેઠળ, કોઈ પણ પાયલટ ક્યારેય કોકપિટમાં એકલા રહી શકતા નથી. જો કોઈ બહાર જાય તો કેબિન ક્રૂ સભ્ય જગ્યા લે છે. આ નિયમ પાયલટના બીમાર પડવા, આત્મઘાતી પગલાં, અને 9/11 જેવા હુમલાઓ પછી સુરક્ષા માટે લાગુ કરાયો છે.

મહાત્મા ગાંધી પર બનેલી ફિલ્મ 'ગાંધી' એક અદ્ભુત સિનેમેટિક અનુભવ છે. ઈંગ્લિશ ફિલ્મ મેકર રિચર્ડ એટેનબોરોનું ૨૦ વર્ષનું સ્વપ્ન, જે ભારતીય પ્રેરણા સ્ત્રોત મોતીલાલ કોઠારીના એક ફોન કોલથી શરૂ થયું. આ ફિલ્મ ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામને સુંદર રીતે દર્શાવે છે. અભિનેતા બેન કિંગ્સલે (મૂળ નામ કૃષ્ણા ભાણજી પંડિત) એ ગાંધીજીના પાત્રને જીવંત કર્યું, જેના માટે તેમને ઓસ્કાર મળ્યો. ફિલ્મમાં ઘણા ભારતીય કલાકારોએ પણ મહત્વની ભૂમિકાઓ ભજવી. ૧૯૮૩માં, 'ગાંધી'એ ભારતને તેનો પ્રથમ ઓસ્કાર અપાવ્યો, જેમાં બેસ્ટ કોસ્ટ્યુમ ડિઝાઈન માટે ભાનુ અથૈયાને પુરસ્કાર મળ્યો. આ ફિલ્મ ઐતિહાસિક દ્રષ્ટિએ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

ગાંધીજીના 'નઈ તાલીમ' અથવા બુનિયાદી શિક્ષણના વિચારો આજના સમયમાં પણ પ્રસ્તુત છે. વર્તમાન શિક્ષણ પદ્ધતિમાં વધતી બેરોજગારી, માનસિક તણાવ અને નૈતિક મૂલ્યોના પતનને ધ્યાનમાં રાખીને, ગાંધીજીનો શારીરિક, માનસિક અને આત્મિક વિકાસ પર ભાર મૂકતો અભિગમ નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP2020) માં પ્રતિબિંબિત થાય છે. આ નીતિ વ્યવસાયિક શિક્ષણ, માતૃભાષાના મહત્વ અને સર્વાંગી વિકાસ પર ભાર મૂકે છે, જે ગાંધીજીના સ્વપ્ન - 'નઈ તાલીમ' - ને સાકાર કરવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.

WhatsApp પર તમારો મોબાઈલ નંબર બદલતી વખતે, માત્ર નવું SIM કાર્ડ નાખવું પૂરતું નથી. એપ્લિકેશનનું "Change Phone Number" ફીચર ઉપયોગી છે, પરંતુ નંબર બદલતા પહેલા પાંચ મુખ્ય બાબતો ધ્યાનમાં લેવી આવશ્યક છે. આમાં ચેટ્સ અને મીડિયાનો બેકઅપ લેવો, જૂનો નંબર WhatsApp સાથે રજીસ્ટર્ડ છે તેની ખાતરી કરવી, અને નવો નંબર SMS/કોલ મેળવવા સક્ષમ છે તે તપાસવું શામેલ છે. WhatsApp Web પર નંબર બદલી શકાતો નથી, અને ગ્રુપ્સને આપમેળે સૂચના મોકલવામાં આવે છે.

દુબઈથી તેલ અવીવ જતી ફ્લાયદુબઈ ફ્લાઇટ FZ1073 એ સાઉદી હવાઈ ક્ષેત્રમાં ઈમરજન્સી સિગ્નલ મોકલતાં સુરક્ષા એજન્સીઓ એલર્ટ થઈ ગઈ હતી. શરૂઆતમાં અપહરણની આશંકા હતી, પરંતુ બાદમાં સ્પષ્ટ થયું કે કોકપિટમાં પાયલોટો વચ્ચે થયેલી બોલાચાલી દરમિયાન ઈમરજન્સી કોડ '7500' ભૂલથી સક્રિય થયો હતો. આ કોડનો અર્થ છે કે વિમાન હાઈજેક થયું છે. આ કોડ મળતાં એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (ATC) તરત જ સુરક્ષા અને લશ્કરી એજન્સીઓને જાણ કરે છે. જરૂર પડ્યે, ફાઈટર જેટ્સ વિમાન પર નજર રાખવા અને તેને સુરક્ષિત રીતે ઉતારવા માટે તૈનાત થાય છે.

ઘણા લોકો માને છે કે કપ તૂટે નહીં ત્યાં સુધી બદલવાની જરૂર નથી. પરંતુ, કપ પર દેખાતા નાના ચિહ્નો પણ દર્શાવે છે કે તેને બદલવાનો સમય આવી ગયો છે. સતત ચા-કોફીના ઉપયોગથી કપની ગુણવત્તા પર અસર થાય છે. સિરેમિક કપને એક્સપાયરી ડેટ નથી હોતી, પણ યોગ્ય કાળજી ન રાખવાથી તે ખરાબ થઈ શકે છે. કપ પર નાની તિરાડ, ડિઝાઇન ફીક્કી પડવી, કિનાર કે હેન્ડલ પર તિરાડ, અંદર ડાઘ જમા થવા, અથવા વારંવાર ઘસાવાથી કપને બદલવો જોઈએ. સામાન્ય રીતે 6 મહિના પછી કપ બદલવાનું વિચારી શકાય.

વંદો માથું કપાયા પછી પણ ઘણા દિવસો સુધી જીવતો રહી શકે છે, જે સાંભળીને આશ્ચર્ય થાય છે. આનું કારણ તેમની અનોખી શારીરિક રચના છે. વંદા મોં કે નાકથી નહીં, પરંતુ શરીરની બાજુમાં રહેલા નાના છિદ્રો (Spiracles) થી શ્વાસ લે છે. તેમની રક્તપરિભ્રમણ પ્રણાલી (Open Circulatory System) પણ અલગ હોય છે, જેનાથી વધુ રક્તસ્ત્રાવ થતો નથી. આ ઉપરાંત, તેમના શરીરના જુદા જુદા ભાગોમાં આવેલા Ganglia નામનાં નર્વ સેન્ટર્સ માથું કપાયા પછી પણ કેટલીક હિલચાલ અને પ્રતિક્રિયાઓ નિયંત્રિત કરી શકે છે.

29-30 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ ભારતના 5 નવા સ્થળો યુનેસ્કોની વર્લ્ડ હેરિટેજ કામચલાઉ યાદી (Tentative List) માં સામેલ થયા છે. આ ઉમેરા સાથે, ભારતના કુલ 78 સ્થળો હવે આ યાદીમાં સ્થાન પામ્યા છે. યુનેસ્કોની કામચલાઉ યાદી એ ભવિષ્યમાં વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટનો દરજ્જો મેળવવા માટે દેશો દ્વારા પ્રસ્તાવિત સ્થળોની સત્તાવાર યાદી છે. કોઈપણ સ્થળને અંતિમ યાદીમાં સમાવવા માટે ટેન્ટેટિવ લિસ્ટમાં હોવું ફરજિયાત છે. નવા ઉમેરાયેલા 5 સ્થળોમાંથી 4 મધ્યપ્રદેશમાં અને 1 સંયુક્ત (Serial Transnational) પ્રસ્તાવ છે.

ન્યૂઝીલેન્ડની ‘બર્ડ ઓફ ધ યર’ ચૂંટણીમાં બ્લેક રોબિન, સ્થાનિક ભાષામાં ‘કાકારુઇયા’, વિજેતા બન્યું છે. આ સ્પર્ધા માત્ર પક્ષીઓની સુંદરતા માટે નથી, પરંતુ લુપ્ત થતી પ્રજાતિઓના સંરક્ષણ અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે છે. 1.05 લાખથી વધુ મત પડ્યા, જેમાં બ્લેક રોબિને કાકાપો અને કારેઆરેઆ જેવા પક્ષીઓને હરાવ્યા. 1980માં માત્ર 5 બ્લેક રોબિન બચ્યા હતા, જે હવે 350 સુધી પહોંચ્યા છે. આ જીત વન્યજીવ સંરક્ષણમાં એક ચમત્કારિક વાપસી દર્શાવે છે.

ઇજિપ્તના રણ અને પર્વતમાળાઓ વચ્ચે આવેલું સેન્ટ કેથરીન, ઇસ્લામ, ખ્રિસ્તી અને યહૂદી ધર્મોનું મિલનસ્થળ છે. 1577 મીટરની ઊંચાઇએ આવેલું આ સ્થળ 2002માં યુનેસ્કો દ્વારા વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ જાહેર થયું. સંત હેલેનાએ 337માં ચર્ચ અને આશ્રયસ્થાન બનાવ્યું, જ્યારે જસ્ટિનિયન પ્રથમે 527-565માં તેને કિલ્લા જેવા મઠમાં ફેરવ્યું. 9મી સદીમાં સેન્ટ કેથરીનના અવશેષો મળ્યા બાદ આ સ્થળ પ્રખ્યાત થયું. મઠની દીવાલો 15-25 મીટર ઊંચી અને 2-3 મીટર જાડી છે. 1400થી વધુ વર્ષોથી અહીં સંતો રહે છે અને બાયઝેન્ટાઇન પરંપરાઓ જાળવી રાખે છે. અહીં વિશ્વની સૌથી જૂની ખ્રિસ્તી હસ્તપ્રતો અને દુર્લભ પુસ્તકોનો સંગ્રહ છે.

મહાભારતના `શાંતિપર્વ'માં પિતામહ ભીષ્મ યુધિષ્ઠિરને શીખવે છે કે વિરોધીઓ કે શત્રુઓ સામે ક્યારેય ક્રોધાવેશમાં આવી અસભ્ય વર્તન ન કરવું જોઈએ. આ માત્ર નબળાઈ અને અસુરક્ષા દર્શાવે છે. તેના બદલે, વ્યક્તિગત કે જાહેરમાં મુલાકાત વખતે ઋજુતા, નમ્રતા અને ગ્રેસ સાથે વ્યવહાર કરવો એ શક્તિ અને પરિપક્વતાની નિશાની છે. વૃક્ષની જેમ, જે કુહાડીને પણ છાંયો આપે છે, તેમ લીડરે પણ પોતાના પ્રતિસ્પર્ધી સામે સંયમ જાળવવો જોઈએ. આ આત્મવિશ્વાસ અને મેચ્યોરિટી દર્શાવે છે, જે આધુનિક કોર્પોરેટ અને રાજકીય જગતમાં પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

પક્ષીઓ એટલે નાજુક અને ઉડતા જીવોની કલ્પના સામાન્ય છે, પરંતુ વિશ્વમાં કેટલાક પક્ષીઓ અત્યંત ભારે હોય છે. આ ટોપ 5 વજનદાર પક્ષીઓમાં શાહમૃગ (156 કિલોગ્રામ), દક્ષિણ કાસોવરી (80-85 કિલોગ્રામ), ઇમુ (50-55 કિલોગ્રામ), સમ્રાટ પેંગ્વિન (45 કિલોગ્રામ) અને ગ્રેટર રિયા (15-40 કિલોગ્રામ) નો સમાવેશ થાય છે. આ પક્ષીઓ તેમના વિશાળ શરીરને કારણે ઉડવાને બદલે દોડવા, તરવા અથવા ચાલવા માટે અનુકૂળ બન્યા છે, જે કુદરતની વિવિધતા દર્શાવે છે.

મધ્યપ્રદેશમાં નર્મદા નદીનું પાણી સોન બેઝિન સુધી પહોંચાડવા માટે એક અદભૂત એન્જિનિયરિંગ સિદ્ધિ હાંસલ કરવામાં આવી છે. ભારતના વૈજ્ઞાનિકોએ લગભગ ૧૧.૯૫ કિલોમીટર લાંબી ગુરુત્વાકર્ષણ-ફ્લો ટનલનું નિર્માણ પૂર્ણ કર્યું છે. આ ટનલ પર્વતની આરપાર બનાવવામાં આવી છે અને પાણીને આગળ ધકેલવા માટે કોઈ પંપની જરૂર નથી, જે તેને ભારતની પ્રથમ અને સૌથી લાંબી ગ્રેવિટી-ફ્લો ટનલ બનાવે છે. આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વિંધ્યાચળ પર્વતમાળાના કારણે પાણીની તંગીનો સામનો કરી રહેલા વિસ્તારોની ખેતીને સિંચાઈ માટે પાણી પૂરું પાડવાનો છે.

વાસણો પર નામ કોતરવાની પ્રથા પ્રાચીન કાળથી ચાલી આવે છે, જે માત્ર માલિકી સ્પષ્ટ કરવા પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ સ્મૃતિઓ અને પરિવારના ઇતિહાસનો ભંડાર પણ છે. મેસોપોટેમિયાથી શરૂ થયેલી આ પ્રથા, ભારતમાં પણ કુટુંબિક સંપત્તિ અને વારસો દર્શાવવા માટે તાંબા અને પિત્તળનાં વાસણો પર હાથથી કોતરણી સ્વરૂપે વિકસિત થઈ. 15મી સદીમાં યુરોપમાં બ્યુરિન ટેક્નોલોજીના આગમનથી આ કોતરણી વધુ સુલભ બની. ઔદ્યોગિકીકરણ સાથે, સંપત્તિની સુરક્ષા અને વ્યવહારિકતા માટે નામ કોતરવાની પ્રથા વધુ પ્રચલિત બની.

માનવ શરીરમાં અબજો કોષો વસે છે, જેમનું આયુષ્ય, કદ અને કાર્ય જુદા જુદા હોય છે. રક્તકણો થોડા દિવસો જીવે છે, જ્યારે ન્યુરોન્સ આજીવન કાર્યરત રહે છે. શરીરના પોતાના કોષો કરતાં બેક્ટેરિયા જેવા મહેમાન કોષોની સંખ્યા વધુ હોય છે, જે આપણા પાચનતંત્રમાં મુખ્યત્વે રહે છે. દરેક કોષ શરીરના એક જવાબદાર નાગરિકની જેમ કાર્ય કરે છે, જે પોતાના સ્વભાવ અને કર્તવ્યનું પાલન કરે છે. કોષોના અનિયંત્રિત વિકાસને કેન્સર કહેવાય છે, જે એક અપવાદ છે.

ડો. બ્રાયન એલ. વાઇસનું પુસ્તક 'Many Lives, Many Masters' એક મનોચિકિત્સકના અસાધારણ અનુભવનું વર્ણન કરે છે. ચિંતાથી પીડાતી દર્દી કેથરિન, હિપ્નોસિસ દરમિયાન તેના પૂર્વજન્મની ઘટનાઓ અને 'The Masters' નામના આધ્યાત્મિક સત્તાઓના સંદેશાઓ કહેવા લાગી. કેથરિન દ્વારા ડો. વાઇસના મૃત દીકરા વિશેની અંગત વિગતો જણાવતા, મનોચિકિત્સકની જીવન, મૃત્યુ અને ચેતના વિશેની સમજ બદલાઈ ગઈ. આ પુસ્તક પુનર્જન્મની શક્યતા અને માનવ મનની માયાજાળ વચ્ચે રસપ્રદ પ્રશ્ન ઊભો કરે છે.

ભારતની UNESCO વર્લ્ડ હેરિટેજ ટેન્ટેટિવ લિસ્ટમાં પાંચ નવી સાઇટ્સનો ઉમેરો થયો છે. આમાં મધ્ય પ્રદેશની ઉદયગિરિ ગુફાઓ, બાઘ ગુફા ચિત્રકળા, ગિન્નૌરગઢ કિલ્લો, અને ચંબલ ખીણના બટેશ્વર મંદિરોનો સમાવેશ છે. પાંચમી એન્ટ્રી મહાત્મા ગાંધીના સત્યાગ્રહના વિકાસને દર્શાવતી ભારત અને દક્ષિણ આફ્રિકાની સંયુક્ત ‘Sites of Satyagraha’ છે. આ ઉમેરા સાથે, ભારતના કુલ 78 સ્થળો હવે UNESCOની ટેન્ટેટિવ યાદીમાં છે. આ યાદી ભવિષ્યમાં વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટનો દરજ્જો મેળવવા માટેનો પ્રથમ પડાવ છે.

આપણું મન સ્વાભાવિક રીતે નકારાત્મક વિચારો તરફ ઝુકેલું રહે છે, જ્યારે સકારાત્મકતા કેળવવા પ્રયત્ન કરવો પડે છે. આનું કારણ આપણું અચેતન મન છે, જેમાં દબાયેલી ઇચ્છાઓ, લાગણીઓ અને અનુભવો ભેગા થાય છે. આપણે દરેક બાબતને દ્વૈતવાદી દ્રષ્ટિકોણથી જોઈએ છીએ, જેમ કે સારું-ખરાબ, સફળતા-નિષ્ફળતા. આ કારણે આપણે હંમેશા પસંદગીના દબાણમાં રહીએ છીએ અને નિર્ણયાત્મક બની જઈએ છીએ. મનની આ નિર્ણાયક વૃત્તિ જ આપણી મુખ્ય સમસ્યા છે, વિચારો નહીં. વસ્તુઓને દ્વિ-પરિમાણીય સિક્કાને બદલે એક-પરિમાણીય રેખા તરીકે જોવાથી તટસ્થતા કેળવી શકાય છે, જે માઇન્ડફુલનેસ અને ચોઇસલેસનેસના અભ્યાસથી શક્ય છે.