ભારત-નેપાળ સરહદ વિવાદ: નદીઓના માર્ગ બદલાવાથી સર્જાયેલા જટિલ મુદ્દાઓ
ભારત-નેપાળ સરહદ વિવાદ: નદીઓના માર્ગ બદલાવાથી સર્જાયેલા જટિલ મુદ્દાઓ
Published on: 03rd June, 2026

ભારત અને નેપાળ વચ્ચેનો સરહદ વિવાદ ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે, જેમાં ખાસ કરીને નદીઓના માર્ગ બદલાવાને કારણે સર્જાયેલા મુદ્દાઓ મુખ્ય છે. 'સુગૌલી સંધિ' (Treaty of Sugauli) ૧૮૧૬માં નદીઓને આધારે સરહદો નક્કી કરાઈ હતી, પરંતુ ગંડક (નારાયણી), જમુની અને સિરસિયા જેવી નદીઓએ પોતાનો પ્રવાહ બદલતાં 'સુસ્તા' જેવા વિસ્તારોમાં વિવાદ ઊભો થયો છે. આ ઉપરાંત, કાલાપાની અને મહાકાલી નદીના ઉદ્ગમ સ્થાનને લઈને પણ મતભેદ પ્રવર્તે છે. બંને દેશો ૯૮% સરહદ વિવાદો ઉકેલી ચૂક્યા છે અને બાકીના મુદ્દાઓ પરસ્પર વાતચીતથી ઉકેલવા પ્રયાસીત છે.