ઓસ્ટ્રેલિયાના પૂર્વ દિગ્ગજ કેપ્ટન એડમ ગિલક્રિસ્ટે ભારતીય બેટર સંજુ સેમસનની જબરદસ્ત પ્રશંસા કરી છે. ગિલક્રિસ્ટનું માનવું છે કે સંજુ હાલમાં વિશ્વના સર્વશ્રેષ્ઠ T20 ઇન્ટરનેશનલ બેટર્સમાંનો એક છે. ગિલક્રિસ્ટે જણાવ્યું કે, હું વર્લ્ડ કપથી સંજુની બેટિંગ જોઈ રહ્યો છું અને જે રીતે તે જવાબદારી ઉઠાવીને ટીમ માટે મેચ ફિનિશ કરે છે તેનાથી હું ખૂબ જ પ્રભાવિત છું. ગિલક્રિસ્ટે સંજુને વ્હાઇટ બોલ ક્રિકેટનો અસાધારણ બેટર ગણાવ્યો છે.

પશ્ચિમ બંગાળમાં સત્તા પરિવર્તન થતાની સાથે જ પડોશી દેશ બાંગ્લાદેશે ભારત સાથેના વર્ષો જૂના તીસ્તા જળ વિવાદને લઈને આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. બાંગ્લાદેશના વિદેશ મંત્રી ખલીલુર રહેમાન ટૂંક સમયમાં ચીનની સત્તાવાર મુલાકાતે જવાના છે. આ પ્રવાસ પહેલા મીડિયા સાથે વાત કરતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે, તીસ્તા નદી પરિયોજના તેમના દેશ માટે અત્યંત જરૂરી છે અને ચીન સાથેની વાતચીતના એજન્ડામાં આ પ્રોજેક્ટ ટોચ પર રહેશે.

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધઘટ વચ્ચે, દેશમાં સ્થાનિક ઇંધણના ભાવ સ્થિર છે. સરકાર અને તેલ કંપનીઓએ ફુગાવાનો બોજ ઘટાડવા ભાવમાં હાલ કોઈ વધારો કર્યો નથી. WTI ક્રૂડ ઓઇલ $100.941 અને બ્રેન્ટ ક્રૂડ $108.587 પ્રતિ બેરલ છે. નવી દિલ્હીમાં પેટ્રોલ ₹94.72, ડીઝલ ₹87.62; મુંબઈમાં પેટ્રોલ ₹104.21, ડીઝલ ₹92.15.

મધ્ય પૂર્વમાં US Air Force નું KC-135 Stratotanker વિમાન કતાર પરથી રડાર પરથી ગાયબ થયું. વિમાને '7700' ઇમરજન્સી કોડ મોકલ્યો હતો. આ વિમાન "ઉડતું ગેસ સ્ટેશન" તરીકે જાણીતું છે અને લશ્કરી મિશન માટે crucial છે. યુએસ સૈન્ય સર્ચ અને રેસ્ક્યુ ઓપરેશન ચલાવી રહ્યું છે. આ ઘટનાએ ક્ષેત્રમાં ચિંતા વધારી છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વચ્ચે, ઈરાન અમેરિકન જહાજો પર હુમલા માટે તાલીમબદ્ધ ડોલ્ફિનનો ઉપયોગ કરી શકે છે તેવા અહેવાલો વાયરલ થયા છે. 'વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ'ના રિપોર્ટ મુજબ, ઈરાન ડોલ્ફિન પર વિસ્ફોટકો બાંધીને મોકલી શકે છે. જોકે, અમેરિકાના સંરક્ષણ સચિવે આ દાવાને રમુજી ગણાવી, ઈરાન પાસે આવી ટેકનોલોજી ન હોવાનું કહ્યું. ઈરાને પણ AI-જનરેટેડ ફોટો પોસ્ટ કરી, આ દાવાઓને હાસ્યાસ્પદ ગણાવ્યા. સૈન્યમાં પ્રાણીઓનો ઉપયોગ નવો નથી, પરંતુ 'ડોલ્ફિન બોમ્બર' ફિલ્મી પ્લોટ જેવું લાગે છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવમાં એક મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો છે. અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે હોર્મુઝની ખાડીમાં ફસાયેલા જહાજોને બહાર કાઢવા માટેના 'પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ'ને થોડા સમય માટે રોકવાની જાહેરાત કરી છે.

USમાં ભારતનું સીધું વિદેશી મૂડીરોકાણ(FDI) વધીને અંદાજે 16.4 અબજ ડોલર્સ થયું છે અને તે આશરે 70800 નોકરીઓ ટકાવી રાખે છે તેમ મેરીલેન્ડ રાજ્યમાં યોજાયેલી સિલેક્ટ યુએસએ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સમિટ દરમ્યાન CII ઇન્ડિયાના કાર્યક્રમમાં US નાયબ મંત્રી બ્રાન્ડોન રેમિંગ્ટને જણાવ્યું હતું. ભારતીય કંપનીઓએ USમાં રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ પાછળ 313 મિલિયન ડોલર્સનો ખર્ચ કર્યો હતો તેમ તેમણે ઉમેર્યું હતું.

ગોલેસ્તાન પેલેસ, ઇરાનની રાજધાની તેહરાનમાં આવેલો, પર્શિયન સંસ્કૃતિ, સ્થાપત્ય અને ઇતિહાસનો જીવંત દસ્તાવેજ છે. 15મી સદીથી શરૂ થયેલા આ પેલેસમાં કાજાર રાજવંશ દરમિયાન ભવ્યતા ઉમેરાઈ. યુરોપિયન પ્રભાવ સાથે, તે આઠ મહેલોનો સમૂહ બન્યો. માર્બલ સિંહાસન, સૂર્યની ઇમારત, અને અરીસાનો હોલ મુખ્ય આકર્ષણ છે. તે ઇરાનનો પહેલો સ્થાપત્ય નમૂનો હતો જ્યાં પર્શિયન અને યુરોપિયન શૈલીનું મિશ્રણ થયું. આ પેલેસ હવે એક મ્યુઝિયમ છે.

વનસ્પતિ જગત અજાયબીઓથી ભરેલું છે, જ્યાં કોકોલોબા ગીગાન્ટિફોલિયા અને રાફિયા રેગાલિસ જેવા વૃક્ષોના પાંદડા આશ્ચર્યજનક રીતે મોટા હોય છે. એક માણસ છુપાઈ શકે તેવા વિશાળ પાંદડા, 2.5 મીટર સુધી લાંબા, તો ક્યાંક 20-25 મીટર સુધી લંબાઈ ધરાવતા તાડના પાંદડા જોવા મળે છે, જે 8-9 માળની ઇમારત જેટલાં લાંબા હોય છે!

એપ્રિલ ૨૦૨૬ માં ભારતના LNG સોર્સિંગમાં મોટો ફેરફાર થયો. મુખ્ય સપ્લાયર કતાર અને UAE બાસ્કેટમાંથી બહાર નીકળી ગયા, જ્યારે ઓમાન, નાઇજીરીયા અને અંગોલાએ શિપમેન્ટમાં વધારો કર્યો. આ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના વિક્ષેપોને કારણે થયેલા મોટા પુન:સંકલનને દર્શાવે છે. કેપ્લરના ડેટા મુજબ, કતારનો પુરવઠો ત્રણ મહિનામાં ૧૦૦% ઘટ્યો અને UAE નો પણ શૂન્ય થઈ ગયો.

અમેરિકાએ 14 મિલિયન ડોલર (આશરે 133 કરોડ રૂપિયા) ની કિંમતની 657 કલાકૃતિઓ ભારતને પરત કરી છે. આ કલાકૃતિઓ દાણચોરી દ્વારા અમેરિકા પહોંચી હતી. આ ઘટના દર્શાવે છે કે કેવી રીતે દેશની મૂલ્યવાન કલાકૃતિઓ પરદેશમાં પહોંચે છે અને તેને પાછી મેળવવાની પ્રક્રિયા કેટલી લાંબી અને જટિલ હોય છે.

‘ધ બિબી ફાઇલ્સ’ 2024ની અમેરિકન ડોક્યુમેન્ટરી છે. ઇઝરાયેલના PM બેન્જામિન નેતન્યાહૂ સામેના કથિત ભ્રષ્ટાચાર અને લાંચના લીક થયેલા પૂછપરછના વીડિયો ફૂટેજ બતાવે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણ, સલામતી, અને પરિણામોના કોકટેલને ઊંડાણપૂર્વક રજૂ કરે છે. ફિલ્મમાં હમાસને આર્થિક મદદ કરવાનો સૂક્ષ્મ ઈશારો છે, જે વિવાદાસ્પદ રાજકીય દાવપેચ દર્શાવે છે.

૮-૯ કરોડમાં લક્ઝરી ફ્લેટ ઉપલબ્ધ નથી. અલ્ટ્રા હાઇ નેટવર્થ ધરાવનારા માટે નવા રોકાણો. ૧ મિલીયન US Dollar (લગભગ ૯.૪ કરોડ રૂપિયા) ભારતના લક્ઝરી રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટમાં ઓછી રકમ છે. આટલામાં મુંબઈમાં ૯૬ ચોરસ મીટર, દિલ્હી/બેંગલુરુમાં ૨૦૫ ચોરસ મીટર જમીન ખરીદી શકાય.

ઇરાનની પાસે ફારસની ખાડીમાંથી ઉડાન ભરી રહેલુ અમેરિકન લશ્કરી વિમાન ગાયબ થઈ ગયું છે. આ વિમાન અમેરિકન એરફોર્સનું બોઇંગ કેસી-૧૩૫ સ્ટેરૈટોંકર છે. તેણે સંકટ માટેનો સંદેશો ૭,૭૦૦ પણ જારી કર્યો હતો, જે ઉડાન દરમિયાન ઇમરજન્સીનો સંકેત હોય છે. આ વિમાન અમેરિકન લશ્કર માટે એક ઉડતા ઇંધણ સ્ટેશન તરીકે કામ કરતું હતું.

વિશ્વ અસ્થમા દિવસ નિમિત્તે, અદાણી સંચાલિત જી.કે. ભુજ જનરલ હોસ્પિટલના તબીબોએ દમ (અસ્થમા)ના દર્દીઓને ધૂળ, ધુમાડો, ધૂમ્રપાન અને એલર્જીક તત્વોથી દૂર રહેવાની સલાહ આપી. તેઓએ વહેલું નિદાન, યોગ્ય સારવાર, ઇન્હેલરનો ઉપયોગ અને ફ્લૂની રસી લેવાનું મહત્વ સમજાવ્યું.

2026 પૃથ્વીનું અત્યાર સુધીનું સૌથી ગરમ વર્ષ બની શકે છે, જે ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને સુપર અલ-નીનોના મિશ્રણથી થશે. આ આગાહી ગાણિતિક મોડલ્સ પર આધારિત છે, જે ભારતમાં પણ ગરમી, દુષ્કાળ અને પાણીની સમસ્યા વધારશે. કુદરતી આફતોથી બચવા, અશ્મિભૂત ઇંધણનો વપરાશ ઘટાડી, વૃક્ષારોપણ અને પાણી બચાવવા જેવા પગલાં લેવા તાત્કાલિક જરૂરી છે.

ઇલોન મસ્કે ટ્વિટરમાં હિસ્સેદારી જાહેર કરવામાં થયેલા વિલંબ અંગેના 'યુએસ સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ કમિશન' (SEC) ના કેસનું સમાધાન કર્યું છે. આ સમજૂતી મુજબ, મસ્કનું ટ્રસ્ટ કોઈપણ ગેરકાયદેસર કૃત્યનો સ્વીકાર કર્યા વિના ૧.૫ મિલિયન ડોલરનો નાગરિક દંડ ચૂકવશે. અગાઉ આ મામલે ૧૫૦ મિલિયન ડોલરના તોતિંગ દંડની માંગ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ આ સમાધાનથી મસ્ક તેમાંથી બચી ગયા છે. કોર્ટની મંજૂરી બાદ આ કાયદાકીય વિવાદનો અંત આવશે, જે શેરબજારના નિયમોના ઉલ્લંઘન બદલ શરૂ થયો હતો.

મિડલ ઈસ્ટમાં સ્થિતિ હવે ફરીથી કાબૂ બહાર જઈ રહી હોય તેવું જણાઈ રહ્યું છે. હોર્મુઝની ખાડીમાં વધતા તણાવ વચ્ચે ઈરાને અમેરિકાને ગંભીર પરિણામો ભોગવવાની ચીમકી આપી છે. ઈરાનના સંસદ અધ્યક્ષ મોહમ્મદ બાગેર ગાલિબાફે અમેરિકાના 'પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ' સામે વળતો પ્રહાર કરતા ગાલિબાફે કહ્યું કે, "અમેરિકા અને તેના સાથી દેશોએ યુદ્ધવિરામનું ઉલ્લંઘન કરીને અને નાકાબંધી લાદીને શિપિંગ અને એનર્જી ટ્રાન્ઝિટની સુરક્ષાને જોખમમાં મૂકી છે. અમે સારી રીતે જાણીએ છીએ કે વર્તમાન સ્થિતિ અમેરિકા માટે અસહ્ય છે; યાદ રાખજો, અમે તો હજુ શરૂઆત પણ નથી કરી."

છેલ્લા બે મહિનાથી વધુ સમયથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ હોવાથી ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં ઊર્જા સંકટ ઘેરું બન્યું છે અને ખાસ કરીને ભારતના LPG પુરવઠા પર તેની માઠી અસર પડી રહી છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનો 80-90% LPG હોર્મુઝના માર્ગે આયાત કરે છે. અમેરિકન ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટ અને અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી છે કે, 'ઓપરેશન ફ્રીડમ' હેઠળ અમેરિકન નેવી ત્યાં ફસાયેલા જહાજોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં મદદ કરશે. અમેરિકાનું કહેવું છે કે ભારત જેવા મોટા દેશોમાં કરોડો પરિવારો રાંધણ ગેસ પર નિર્ભર છે, તેથી આ રસ્તો ખોલવો માત્ર આર્થિક જ નહીં પણ માનવતાના ધોરણે પણ અત્યંત મહત્ત્વનું છે

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સંયુક્ત આરબ અમીરાત-UAE પર થયેલા હુમલાઓની આકરા શબ્દોમાં નિંદા કરી છે. આ હુમલામાં 3 ભારતીય નાગરિકો ઘાયલ થયા હોવાના સમાચાર સામે આવ્યા બાદ વડાપ્રધાને નાગરિકો અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પરના હુમલાઓને અસ્વીકાર્ય ગણાવ્યા છે. વડાપ્રધાન મોદીએ X પર પોસ્ટ કરીને કહ્યું છે કે, ભારત આ મુશ્કેલ સમયમાં UAE સાથે મક્કમતાથી ઊભું છે. આ સાથે જ તેમણે ક્ષેત્રીય શાંતિ અને સ્થિરતા માટે વાતચીત પર ભાર મૂક્યો હતો.

અમેરિકાના સમય મુજબ બપોરે 3:30 વાગ્યે વ્હાઇટ હાઉસની બહારના વિસ્તારમાં પેટ્રોલિંગ કરી રહેલા સીક્રેટ સર્વિસના જવાનોએ એક શંકાસ્પદ વ્યક્તિને જોયો હતો. જ્યારે અધિકારીઓએ તેની પૂછપરછ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, ત્યારે તે વ્યક્તિ ભાગવા લાગ્યો અને અચાનક બંદૂક કાઢીને સુરક્ષાકર્મીઓ પર ગોળીબાર શરૂ કરી દીધો હતો. જવાબમાં સુરક્ષાકર્મીઓએ પણ ગોળીબાર કર્યો હતો, જેમાં તે વ્યક્તિ ઘાયલ થયો હતો અને તેને હોસ્પિટલ ખસેડવામાં આવ્યો હતો. આ ગોળીબાર દરમિયાન ત્યાંથી પસાર થઈ રહેલો એક સગીર રાહદારી (બાળક) પણ ઇજાગ્રસ્ત થયો હતો.

બ્રાઝિલના મિનાસ જેરાઈસ રાજ્યના બ્રેલો હોરિઝોન્ટો શહેરમાં સોમવારે એક નાનું વિમાન કન્ટ્રોલ ગુમાવીને સીધું એક ત્રણ માળની બિલ્ડીંગ સાથે ટકરાયું હતું જેમાં 3 લોકોના મોત થયા છે. રિપોર્ટ અનુસાર, વિમાન હવામાં ધીમે-ધીમે નીચે આવી રહ્યું હતું અને ઊંચી બિલ્ડીંગથી બચવા માટે ડાબી તરફ વળ્યું હતું, પરંતુ અંતે તે એક બિલ્ડિંગના સીડીવાળા ભાગ (સ્ટેયરવેલ) સાથે ટકરાઈને પાર્કિંગમાં ખાબક્યું હતું.

ન્યૂયોર્કમાં શીખ ટેક્સી ડ્રાઈવર સાથે અશ્વેત યુવકોએ ઝઘડો કર્યો. યુવકે વૃદ્ધ ડ્રાઈવરને ધક્કો માર્યો, જે 15 ફૂટ દૂર પડ્યા. યુવકનો આરોપ હતો કે ડ્રાઈવરે તેની બે મહિલા મિત્રોને ટક્કર મારી હતી, જેનો ડ્રાઈવરે ઇનકાર કર્યો.

ચીનના હુનાન પ્રાંતમાં આવેલી એક ફટાકડા બનાવવાની ફેક્ટરીમાં સોમવારે સાંજે એક અત્યંત શક્તિશાળી વિસ્ફોટ થયો હતો. આ દુર્ઘટનામાં અત્યાર સુધીમાં ૨૧ લોકોના કરૂણ મોત નીપજ્યા છે, જ્યારે ૬૧થી વધુ લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હોવાના અહેવાલ છે. આ ઘટનાને પગલે સમગ્ર વિસ્તારમાં ભયનો માહોલ ફેલાઈ ગયો છે અને તંત્ર દ્વારા યુદ્ધના ધોરણે બચાવ કામગીરી શરૂ કરવામાં આવી છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં 18 દિવસના કામચલાઉ યુદ્ધવિરામ બાદ સ્થિતિ ફરી વિસ્ફોટક બની છે. હોર્મુઝની ખાડીમાં અમેરિકા અને ઈરાન સામસામે આવી ગયા છે. ઈરાનની મીડિયાએ સૈન્ય સૂત્રોના હવાલેથી દાવો કર્યો છે કે અમેરિકી સેનાએ માલસામાન લઈ જતી બે નાગરિક નૌકાઓને નિશાન બનાવી છે, જેમાં 5 નાગરિકોના મોત થયા છે. જોકે, અમેરિકાએ આ દાવા પર મૌન સેવ્યું છે. UAEએ સત્તાવાર રીતે જણાવ્યું છે કે ઈરાનના ડ્રોને ફુજૈરાહ સ્થિત તેલ સુવિધા કેન્દ્રને નિશાન બનાવ્યું છે, જેના કારણે ભયાનક આગ લાગી હતી. આ કેન્દ્ર હોર્મુઝને બાયપાસ કરતું મહત્વનું પાઈપલાઈન હબ છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સમુદ્રી સીમા પર અત્યારે તીવ્ર સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે ત્યારે અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને ખુલ્લી ચેતવણી આપતા જણાવ્યું છે કે, જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અમેરિકન જહાજો પર કોઈ પણ પ્રકારનો હુમલો કરવામાં આવશે, તો તેનો વળતો જવાબ અત્યંત ઘાતક આપવામાં આવશે. એક ઇન્ટરવ્યૂમાં તેમણે આક્રમક તેવર બતાવતા કહ્યું કે, જો આવી હરકત થશે તો ઈરાની દળોને 'પૃથ્વીના નકશા પરથી ભૂંસી નાખવામાં આવશે'.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં તણાવ, ટ્રમ્પે સુરક્ષાનું વચન આપ્યું, ઈરાન આક્રમક બન્યું. દક્ષિણ કોરિયાના વેપારી જહાજ 'નામુ'માં રહસ્યમય વિસ્ફોટ, UAEના ફુજૈરાહ બંદર પર પણ આગ. ઈરાન પર ડ્રોન હુમલાનો આરોપ. ટ્રમ્પ હોર્મુઝ ખુલ્લું રાખવા મક્કમ, અમેરિકી જહાજો પેટ્રોલિંગમાં. ઈરાનનો પરવાનગી વગર પ્રવેશ નહીં, તેલના ભાવમાં ઉછાળો.

રૂપિયા પર દબાણ હળવું કરવા અને ફોરેકસ રિઝર્વ વધારવા RBI ડોલર પ્રવાહ વધારવાના ઉપાયો વિચારી રહી છે. ઈરાન યુદ્ધના કારણે ક્રુડ તેલના ઊંચા ભાવ અને વિદેશી રોકાણકારોના આઉટફલોસને કારણે રૂપિયો ઓલટાઈમ લો સપાટીએ છે, જેના પગલે આયાત બિલ વધશે અને ફોરેકસ રિઝર્વ પર દબાણ આવશે.

ઈરાની સરકારી સમાચાર એજન્સી ફાર્સ ન્યૂઝે સૂત્રોને ટાંકીને દાવો કર્યો છે કે, ઈરાને દક્ષિણ દરિયાકાંઠે જાસ્ક ટાપુ પાસે અમેરિકન યુદ્ધ જહાજ પર બે મિસાઈલો ઝિંકી છે. જોકે અમેરિકન સેન્ટ્ર કમાન્ડે ઈરાનના દાવાને ફગાવી દીધા છે. ફાર્સના રિપોર્ટ મુજબ, અમેરિકન યુદ્ધ જહાજે ઈરાની સેના IRGCની ચેતવણી અવગણના કરી હતી, તે પછી ઈરાને મિસાઈલ ઝિંકી હોવાનો દાવો કરાયો છે. બીજીતરફ અમેરિકન સેનાએ ઈરાની મીડિયાના દાવાને ખોટા ગણાવ્યા છે. અમેરિકન સેન્ટ્ર કમાન્ડે કહ્યું કે, ‘અમેરિકન નેવીના એક પણ જહાજ પર હુમલો થયો નથી. યુએસ સેના ઈરાની બંદરો પર નૌકાદળની નાકાબંધી ચાલુ રાખી છે.’

ISRO અને મોસ્કોમાં રશિયાની અંતરિક્ષ એજન્સી Roscosmos વચ્ચે હાલમાં ટેક્નોલોજી વિશેની ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. આ ચર્ચાનો મુખ્ય ટોપિક સેમી-ક્રાયોજેનિક એન્જિનોની સપ્લાય છે, જે ભારતના ભવિષ્યના હેવી-લિફ્ટ લોન્ચ વાહનો માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે. આ એન્જિનો માટેનો ડ્રાફ્ટ કોન્ટ્રેક્ટ હાલમાં ISROની વાર્ષિક અહેવાલ 2025-26 મુજબ મંજૂરી માટે પ્રક્રિયામાં છે. સેમી-ક્રાયોજેનિક એન્જિન ભારતના આગામી હેવી-લિફ્ટ લોન્ચ વાહનો માટે એક મહત્ત્વપૂર્ણ ટેક્નોલોજી છે. તે શુદ્ધ કેરોસિન અને લિક્વિડ ઓક્સિજનના મિશ્રણ પર ચાલે છે. હાલની સિસ્ટમ કરતાં તે વધુ કાર્યક્ષમતા અને થ્રસ્ટ ઉત્પન્ન કરે છે.