ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ (US) ને મોટો ફટકો પડ્યો છે. કોંગ્રેસનલ રિસર્ચ સર્વિસ (CRS) ના રિપોર્ટ મુજબ, ઓછામાં ઓછા 81 અમેરિકન સૈન્ય વિમાનો અને ડ્રોન નષ્ટ અથવા ક્ષતિગ્રસ્ત થયા છે. આ નુકસાનમાં 45 MQ-9 રીપર ડ્રોન, 12 F-15E સ્ટ્રાઈક ઈગલ જેટ, 7 KC-135 સ્ટ્રેટોટેંકર અને 1 F-35A સ્ટીલ્થ ફાઈટર જેટનો સમાવેશ થાય છે. આ સૈન્ય નુકસાન અને રાજકીય દબાણને કારણે, અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આગામી 3 નવેમ્બરની મિડ-ટર્મ ચૂંટણીઓ પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી ઈરાન પર નવા સૈન્ય હુમલા સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.

ફ્લાયદુબઈની ફ્લાઇટ FZ1073 માં થયેલ નિષ્ફળ હાઇજેક કાવતરા પાછળ ઈરાનનો હાથ હોવાનો અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સીધો આરોપ લગાવ્યો છે. દુબઈથી તેલ અવીવ જઈ રહેલી આ ફ્લાઇટમાં ઓમાનના કો-પાઇલટ અલ-હમ્મામીએ ભારતીય કેપ્ટન સ્મિત મચ્છર પર કુહાડી વડે હુમલો કરી વિમાનનું નિયંત્રણ મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તેની યોજના 9/11 જેવો મોટો વિનાશ વેરવાની હતી, પરંતુ કેપ્ટન મચ્છરની બહાદુરી અને ક્રૂ તેમજ મુસાફરોના સહયોગથી આ કાવતરું નિષ્ફળ ગયું. ટ્રમ્પના આરોપ બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચા જગાવી છે.

અમેરિકા-ઇરાન શાંતિ મંત્રણા સ્થગિત થતાં, President Donald Trump એ કહ્યું કે ઇરાન-યુદ્ધ અંગે ટૂંક સમયમાં એક મહત્ત્વનો નિર્ણય લેવાશે. તેમણે ઇરાનને ચેતવણી આપી કે તેમને સરળ માર્ગ કે કઠોર માર્ગ પૈકી એક પસંદ કરવો પડશે. White House છોડતી વખતે પત્રકારોને આ વાત કહી. Trump એ ઇરાનની પરમાણુ શસ્ત્રો યોજના બંધ કરવાની વાત સ્પષ્ટ કરી. આ દરમિયાન, President Trump એ કેમ્પ ડેવિડ ખાતે મહત્વની બેઠક યોજી હતી, જેમાં સંરક્ષણ મંત્રી અને અન્ય અધિકારીઓ હાજર રહ્યા હતા. તાહેરાનથી મળતા અહેવાલો અનુસાર, ઇરાન પણ અમેરિકાના સંભવિત હુમલા સામે સજ્જ થઈ રહ્યું છે.

એક નવા પુસ્તક 'હોસ્ટેજિસ : ૮૪૩ ડેઝ ઓફ અબેન્ડનમેન્ટ'માં ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ પર ગંભીર આરોપો લગાવવામાં આવ્યા છે. પુસ્તક દાવો કરે છે કે UAE ના રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન જાયદ અલ નાહ્યાને ૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૩ના હુમલાના ૧૦ દિવસ પહેલાં નેતન્યાહૂને હમાસના મોટા હુમલાની ચેતવણી આપી હતી. જોકે, નેતન્યાહૂએ આ માહિતીને ગંભીરતાથી લીધી નહોતી અને ટોચની સુરક્ષા એજન્સીઓને જાણ પણ કરી નહોતી. આ દાવાઓને PMO દ્વારા 'જૂઠાણું' ગણાવી ફગાવી દેવાયા છે, છતાં નેતન્યાહૂ સામે છેતરપીંડી, વિશ્વાસઘાત અને લાંચના ત્રણ ફોજદારી કેસ ચાલી રહ્યા છે.

મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવ વધતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં કુવૈતી ક્રૂડ ઓઈલ ટેન્કર 'MT કાઝીમા-3' પર મિસાઈલ હુમલો થયો. આ ટેન્કર પર સવાર 5 ભારતીય નાગરિકોને ભારતીય મિશન અને ઓમાનના સહયોગથી સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢી લેવાયા. ટેન્કરને નુકસાન થયું છે, પરંતુ તમામ ભારતીયો આબાદ બચાવી લેવાયા છે. ભારતીય દૂતાવાસે બચાવ કામગીરી માટે ઓમાનનો આભાર માન્યો. પર્શિયન ગલ્ફમાં 4,500 થી વધુ ભારતીય ખલાસીઓ કાર્યરત છે અને તેમની સુરક્ષા પર સરકાર નજર રાખી રહી છે.

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ફ્લાયદુબઈની ઇઝરાયલ જતી ફ્લાઇટ પર થયેલા હુમલા અંગે ઇરાનને સખત ચેતવણી આપી છે. UAEથી ઇઝરાયલ જતી ફ્લાઇટમાં ઓમાની કોપાયલટે ભારતીય કેપ્ટન સ્મિત મચ્છર પર હુમલો કરી વિમાનને 33,000 ફૂટ પરથી 17,000 ફૂટ પર લાવી દીધું હતું. કેપ્ટનની બહાદુરીથી સાઉદી અરેબિયામાં ઇમરજન્સી લેન્ડિંગ થયું. ઇઝરાયલ ગુપ્તચર એજન્સીઓ દ્વારા તપાસ ચાલુ છે.

અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ચેતવણી બાદ ઈરાની મીડિયા દ્વારા Flydubai વિમાન ઘટના અંગે મોટો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. ઈરાની મીડિયા મુજબ, ઈઝરાયલના પ્રમુખ બેન્જામિન નેતન્યાહુ અને UAEના રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન ઝાયેદ અલ નાહિયાનનું આમાં કાવતરું હોઈ શકે છે. 7 ઓક્ટોબરના હમાસ હુમલાથી ધ્યાન ભટકાવવું, નેતન્યાહુની રાજકીય સ્થિતિ મજબૂત કરવી અને ઈરાન સામે નવા સંઘર્ષનું બહાનું ઊભું કરવું એ આ કથિત ષડયંત્રના મુખ્ય હેતુ હોઈ શકે છે. આ આરોપ ત્યારે સામે આવ્યા છે જ્યારે ટ્રમ્પે ઈરાન વિરુદ્ધ કડક કાર્યવાહીની ચેતવણી આપી છે.

ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે સતત વધી રહેલા તણાવ વચ્ચે, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પશ્ચિમ એશિયામાં સૈન્ય તાકાત વધારવાનો નિર્ણય લીધો છે. USS Theodore Roosevelt એરક્રાફ્ટ કેરિયર, તેના યુદ્ધજહાજોના જૂથ અને 9,000 થી વધુ સૈનિકો સાથે આ ક્ષેત્ર તરફ રવાના થયું છે. આ ઉપરાંત, USS Makin Island Amphibious Ready Group સાથે 2,000 થી વધુ મરીન સૈનિકો પણ મોકલવામાં આવી રહ્યા છે. આનાથી પશ્ચિમ એશિયામાં અમેરિકાના ત્રણ એરક્રાફ્ટ કેરિયર હાજર થઈ શકે છે, જે ઈરાન સામે સંભવિત મોટા પગલાંના સંકેત આપે છે.

ફ્લાય દુબઇની ફ્લાઇટમાં કો-પાયલટના હુમલાની ઘટના બાદ ઈઝરાયલે સુરક્ષા વ્યવસ્થા કડક બનાવી છે. હવેથી દેશમાં આવતી દરેક ફ્લાઇટના પાયલટની ઓળખ ચકાસવામાં આવશે અને તેમની સુરક્ષા સંબંધિત માહિતી એકત્રિત કરાશે. આ નિર્ણય ઈઝરાયલ અને વિદેશી બંને એરલાઇન્સ માટે લાગુ પડશે. UAEથી તેલ અવીવ જતી Flydubai Flight FZ1073 માં થયેલી આ ઘટનામાં, કો-પાયલટે પાયલટ પર છરી વડે હુમલો કર્યો હતો. ભારતીય કેપ્ટન સ્મિત મછારની બહાદુરીથી મુસાફરો અને ક્રૂના જીવ બચ્યા હતા.

ઈરાકમાં ૨૦૦૩ થી ચાલી રહેલી અમેરિકન સૈન્યની ઉપસ્થિતિ સત્તાવાર રીતે પૂર્ણ થઈ છે. અમેરિકન સેનાએ પોતાના આખરી સૈન્ય મથકો ખાલી કરી દીધા છે. ઈરાન અને તેના સમર્થકો આને મોટી જીત ગણાવી રહ્યા છે, જ્યારે સુરક્ષા નિષ્ણાતો ઈરાનના વધતા પ્રભાવ અને ISISના ફરી ઉભરવાના જોખમ અંગે ચેતવણી આપી રહ્યા છે. આ નિર્ણય ૨૦૨૪ માં લેવાયો હતો, પરંતુ ટ્રમ્પ પ્રશાસન દ્વારા અમલમાં મુકાયો છે. આ સંઘર્ષમાં ૪૫૦૦ અમેરિકન સૈનિકોના મોત થયા હતા.

ભારત સ્થિત ઈરાની દૂતાવાસે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN)ની લાચારી અને નિષ્ફળતા પર કટાક્ષ કરવા માટે બોલિવૂડના 'શોલે' ફિલ્મના પાત્ર ઠાકુરનો ઉપયોગ કરીને એક રસપ્રદ મીમ શેર કર્યું છે. આ મીમ યુએનની અસલી સ્થિતિ અને તેની સીમાઓ દર્શાવે છે, જે 81મી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા વચ્ચે કરવામાં આવ્યું છે. ઈરાની દૂતાવાસે કોઈ ચોક્કસ પ્રસ્તાવનો ઉલ્લેખ કર્યો નથી, પરંતુ યુએનની ઘટતી વિશ્વસનીયતા તરફ સ્પષ્ટ ઈશારો કર્યો છે. ઈરાન અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષ દરમિયાન રાજકીય સંદેશા પહોંચાડવા માટે મીમ્સ, વ્યંગ્ય અને AI જનરેટેડ વીડિયોનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે.

અમેરિકાએ ઈરાનની સૈન્ય સપ્લાય ચેઈનને નિશાન બનાવીને એક મોટું પગલું ભર્યું છે. અમેરિકન ટ્રેઝરી વિભાગે ઈરાન, હોંગકોંગ અને પાકિસ્તાન સાથે જોડાયેલા 10 લોકો અને કંપનીઓ પર પ્રતિબંધો મૂક્યા છે. આ કાર્યવાહીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઈરાનની હથિયાર ખરીદી, રક્ષણ તંત્ર અને આર્થિક સહારાને નબળો પાડવાનો છે. અમેરિકન અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ કાર્યવાહીથી ઈરાનની રક્ષણ વ્યવસ્થા અને હથિયાર બનાવવાની ક્ષમતાને ગંભીર ફટકો પડશે. આ નવું પગલું ટ્રમ્પ પ્રશાસનની તેહરાન પર આર્થિક દબાણ વધારવાની વ્યાપક રણનીતિનો એક ભાગ છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલો તણાવ હળવો કરવા માટે કતાર દ્વારા કરવામાં આવેલી મધ્યસ્થતા ફરી નિષ્ફળ રહી છે. બંને દેશો વચ્ચે કોઈ નક્કર સહમતિ સાધી શકાઈ નથી, અને બંને પક્ષો પોતાની માંગ પર અડગ છે. આ સ્થિતિ મધ્યપૂર્વમાં યુદ્ધનો ભય વધારી રહી છે. અમેરિકન અધિકારીઓ જણાવે છે કે President Donald Trump મધ્ય-ગાળાની ચૂંટણીઓ બાદ મોટા પાયે સૈન્ય કાર્યવાહીનો આદેશ આપી શકે છે. કતારના મધ્યસ્થોએ ન્યૂયોર્ક અને વોશિંગ્ટનમાં ઈરાન અને અમેરિકન અધિકારીઓ સાથે લાંબી બેઠકો કરી, પરંતુ ટ્રમ્પના એક 'Truth Social' પોસ્ટથી ચર્ચાની દિશા બદલાઈ ગઈ.

ઇરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેઇઝમાં અમેરિકાનું અન્ડર વૉટર ડ્રોન પકડી પાડયાનો દાવો કર્યો હતો, પરંતુ યુ.એસ. સૈન્યે તેને સ્પષ્ટ રદીયો આપ્યો છે. યુ.એસ. સેન્ટ્રલ કમાન્ડના પ્રવક્તા કેપ્ટન ટીમ હોકિન્સે જણાવ્યું કે અમેરિકાની બધી જ અનમેન્ડે સીસ્ટીમ્સ (માનવ રહિત યંત્રો) તે વિસ્તારમાં સક્રિય છે અને સંપૂર્ણત: સ્વસ્થ છે. તેમણે ઉમેર્યું કે યુનાઇટેડ સ્ટેટસ અમારાં દરેક ડ્રોન ઓરેશનલ એસેટસનો પાક્કો હીસાબ રાખે છે. આઈઆરજીસી (ઇરાન રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ) દ્વારા કરવામાં આવેલા દાવાઓ તેમની હતાશા દર્શાવે છે.

ઈઝરાયલના પ્રમુખ બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ અબુ ધાબીની ગુપ્ત મુલાકાત લીધી અને UAEના રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન ઝાયદ અલ નાહયાન સાથે મુલાકાત કરી. આ મુલાકાત 7 ઓક્ટોબરના હમાસ હુમલા પહેલાં UAE દ્વારા કથિત ચેતવણી અને ઈઝરાયલી ગુપ્તચર સંસ્થાઓ સુધી તે ન પહોંચવા અંગેના વિવાદ વચ્ચે થઈ છે. નેતન્યાહૂએ અહેવાલને નકારી કાઢ્યો છે, જ્યારે UAEએ સ્પષ્ટ નિવેદન આપ્યું નથી, પરંતુ બંને દેશો વચ્ચે સીધા સંપર્કો જળવાયેલા હોવાનું જણાવ્યું છે. અગાઉ પણ આવી ગુપ્ત મુલાકાતોના અહેવાલો સામે આવી ચૂક્યા છે.

અમેરિકા ફરી હુમલા કરે તેવી આશંકા વચ્ચે ઇરાનનાં સૈન્યના પ્રવક્તા મોહમ્મદ અક્રામિનિયાએ જણાવ્યું કે દેશ યુદ્ધ માટે તૈયાર છે અને યુદ્ધ થશે તો અમેરિકાને જબરજસ્ત ફટકો મારવામાં આવશે. President Trump દ્વારા હોર્મુઝ-સ્ટ્રેઈટ્સ ખોલવા માટે ઇરાને મુકેલી સાત શર્તો અને સાત દિવસના યુદ્ધવિરામની દરખાસ્ત ફગાવી દેવાયા બાદ ઇરાનનાં સૈન્યે આ હુંકાર કર્યો છે. President Trump નાં કઠોર શબ્દો છતાં ઇરાનના વિદેશમંત્રી અબ્બાસ અરાઘાયીએ કહ્યું કે મંત્રણાથી જ ઉકેલ આવી શકે, પરંતુ શાંતિ-મંત્રણા પડી ભાંગશે તો અમેરિકાને જોરદાર ફટકો મારવામાં આવશે.

યમનમાં હુથી બળવાખોરો દ્વારા સાઉદી અરેબિયા પર સતત મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાઓ, ખાસ કરીને રેડ સી (લાલ સમુદ્ર)ના વ્યૂહાત્મક માર્ગો પરના તેમના નિયંત્રણથી વૈશ્વિક વેપાર અને તેલના ભાવો પર ગંભીર અસર પડી રહી છે. આ પરિસ્થિતિમાં, પાકિસ્તાન ઇરાન અને સાઉદી અરેબિયા બંને સાથેના તેના સંબંધોને કારણે મૂંઝવણમાં છે. પાકિસ્તાન ઈરાન સાથેના ગેસ પાઈપલાઈન કરારને કારણે ઈરાન તરફ ઝૂકેલું છે, જ્યારે સાઉદી અરેબિયા સાથેના સુરક્ષા સહકારમાં અમેરિકા અને અન્ય દેશોનો અભાવ તેને વધુ દબાણમાં મૂકી રહ્યો છે.

મધ્ય પૂર્વમાં પરિસ્થિતિ અત્યંત તંગ બની છે. ઈરાન દ્વારા શાંતિ પ્રસ્તાવ ફગાવ્યા બાદ, ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait) માં અમેરિકન જહાજો અને ઓઈલ ટેન્કર્સ પર એન્ટી-શિપ મિસાઈલો અને આત્મઘાતી ડ્રોન વડે શ્રેણીબદ્ધ હુમલા કર્યા છે. આ હુમલાઓએ વૈશ્વિક એનર્જી સપ્લાય ખોરવી નાખ્યો છે, જેના કારણે એશિયાથી યુરોપ સુધી ઉર્જા સંકટ ઘેરાવાની દહેશત છે. લારક ટાપુ આસપાસ ઈરાન સૈન્યની સ્પીડ બોટ્સ પણ સક્રિય છે.

અમેરિકી પ્રમુખ Trump ના વલણે મધ્યપૂર્વમાં અમેરિકા-Iran યુદ્ધ ડિસેમ્બરના અંત સુધી ચાલુ રહેવાની સંભાવના દર્શાવી છે. Trump એ મિડ-ટર્મ ચૂંટણી પછી Iran પર બોમ્બિંગ કરવાનો ઇરાદો વ્યક્ત કર્યો છે. વોલ-સ્ટ્રીટ-જજ મુજબ, Trump એ Iran ની ૭ દિવસના યુદ્ધ વિરામની દરખાસ્ત ફગાવી દીધી છે. Trump એ યુ.એન.માં Iran ને ખતમ કરવાની ધમકી ઉચ્ચારી હતી અને કહ્યું હતું કે તેઓ ચૂંટણી પછી આ મહત્વનો નિર્ણય લેશે. Iran એ મધ્યસ્થી દ્વારા America સમક્ષ યોજના રજૂ કરી હતી, જેમાં ૭ દિવસ પછી હોર્મુઝ સ્ટ્રેઇટસ ખોલવાની અને મંત્રણા ફરી શરૂ કરવાની વાત હતી.

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ચીનના પ્રમુખ શી જિનપિંગને સ્પષ્ટ સૂચન કર્યું છે કે, ચીને ઇરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ માટે સીધી કે આડકતરી રીતે કોઈપણ પ્રકારની મદદ કરવી ન જોઈએ. અમેરિકા આ બાબતે કોઈ પણ પ્રકારની સહાય સ્વીકારશે નહીં. અમેરિકા ઇરાન પર સતત દબાણ વધારવા માટે આ પગલું ભરી રહ્યું છે. ઇરાન સંઘર્ષનું મુખ્ય કારણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેઇટસ છે, અને ઇરાન દ્વારા પ્રતિબંધો હટાવવાની તથા અમેરિકી નૌકાદળની ઘેરાબંધી ઉઠાવી લેવાની મુખ્ય શરતો મુકવામાં આવી છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધી રહ્યો છે. પ્રમુખ ટ્રમ્પે ઈરાનની 7 દિવસના યુદ્ધ વિરામની દરખાસ્ત ફગાવી દીધી છે. અમેરિકી અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, ટ્રમ્પ નવેમ્બર મીડ-ટર્મ-પોલ પછી ઈરાન પર ફરીથી હુમલા શરૂ કરવા ઈચ્છે છે. અગાઉ, ટ્રમ્પે યુ.એન.માં ઈરાનને ખતમ કરવાની ધમકી આપી હતી. ઈરાનના વિદેશમંત્રી સૈયદ અબ્બાસ અરાઘચીએ મંત્રણા દરમિયાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેઇટસ ખુલ્લી રાખવા અને પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગે વાતચીત માટે 7 દિવસના યુદ્ધ વિરામની દરખાસ્ત રજૂ કરી હતી.

ઈરાને કતાર મારફતે અમેરિકાને 7 દિવસનો ખાસ પ્રસ્તાવ આપ્યો હતો, જેમાં સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz) ખોલવા અને પરમાણુ મુદ્દે વાતચીત ફરી શરૂ કરવાની તૈયારી દર્શાવી હતી. બદલામાં, ઈરાને અમેરિકા સમક્ષ ત્રણ મુખ્ય શરતો મૂકી હતી, પરંતુ પ્રમુખ ડૉનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ પ્રસ્તાવને સ્પષ્ટપણે ફગાવી દીધો છે. ટ્રમ્પને ઈરાનના ઈરાદાઓ પર શંકા છે અને સંકેત મળ્યા છે કે નવેમ્બરની 'મિડટર્મ' ચૂંટણીઓ બાદ ઈરાન પર ફરી લશ્કરી કાર્યવાહી શરૂ થઈ શકે છે.

ઇરાનના રાષ્ટ્રપતિ પેજેકિશ્યને ન્યૂયોર્કમાં જણાવ્યું કે ઇરાન પરમાણુ કાર્યક્રમની આંતરરાષ્ટ્રીય તપાસ કરાવવા અને સંવર્ધિત યુરેનિયમનો સ્ટોક ઘટાડવા તૈયાર છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે અણુ બોમ્બ બનાવવો તેમની ધાર્મિક પરંપરાની વિરુદ્ધ છે. સામૂહિક વિનાશના શસ્ત્રોના વિરોધમાં હોવાનું પુનરોચ્ચાર કરતાં તેમણે અમેરિકા પર મંત્રણાને બદલે લશ્કરી કાર્યવાહી પસંદ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો. ઇરાન પરમાણુ કાર્યક્રમ IAEAની દેખરેખ હેઠળ છે, તેમ છતાં દેખરેખમાં અવરોધો ઊભા થઈ રહ્યા છે.

વિશ્વભરમાં ક્રૂડ ઓઈલ સંકટ વચ્ચે ઈરાને અમેરિકાને હોર્મુઝ જળમાર્ગ ફરીથી ખોલવા માટે 7 દિવસની ડેડલાઇન આપી છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રીએ જણાવ્યું કે, જો પ્રસ્તાવ સ્વીકારાય તો વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગ એક અઠવાડિયામાં ખુલી શકે છે. યુનાઇટેડ નેશન્સ જનરલ એસેમ્બલીમાં આ દરખાસ્ત રજૂ કરવામાં આવી છે, જેમાં શરતો પૂર્ણ થાય તો 7મા દિવસના અંતે હોર્મુઝ જળમાર્ગ ખુલશે અને બંને દેશો વચ્ચે વાતચીત ફરી શરૂ થશે. અમેરિકા હાલ ઉતાવળિયું પગલું ભરવાના મૂડમાં નથી, પણ ચર્ચા ચાલુ છે.

વિશ્વ હાલમાં આંતરરાષ્ટ્રીય મુત્સદ્દીગીરી અને યુદ્ધની વાસ્તવિકતાઓ વચ્ચેના અંતરનો અનુભવ કરી રહ્યું છે. એક તરફ, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા શાંતિ સ્થાપવા માટે પ્રયાસ કરી રહી છે, જ્યારે બીજી તરફ, પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ વધી રહ્યો છે. યમનમાં હુથી વિદ્રોહીઓ અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચેનું યુદ્ધ બાબ અલ-મંદબ જળમાર્ગને બંધ કરી દીધો છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય જળ પરિવહન માટે મહત્વપૂર્ણ છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના તણાવને કારણે હોર્મુઝની ખાડી પણ જોખમમાં છે. આ બંને વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગો, જેને 'ડબલ ચોક' કહેવાય છે, બંધ થવાથી વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠો અને વેપારને ગંભીર અસર થઈ રહી છે.

ઇરાનના સર્વોચ્ચ નેતા ખામેનેઈના સલાહકારે ધમકી આપી છે કે, જો તહેરાન અને વોશિંગ્ટન વચ્ચે તણાવ વધશે, તો ઇરાન તેના યુદ્ધનો વ્યાપ હિન્દ-મહાસાગર સુધી વિસ્તારી શકે છે. આ સંઘર્ષ હવે પર્શિયન ગલ્ફ અને સ્ટ્રેઈટ્સ ઓફ હોર્મુઝથી આગળ વધી હિન્દ મહાસાગર અને તેથી કદાચ આગળ જઈ શકે છે. આ ચેતવણી ત્યારે આવી છે જ્યારે અમેરિકા-ઇરાન યુદ્ધ મહત્વના વ્યાપારી જળમાર્ગો પર ખતરો બની રહ્યું છે. ઇરાન કોઈપણ અમેરિકી સૈન્ય પગલાં સામે વળતા પ્રહારની ચેતવણી આપી રહ્યું છે.

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઇરાન સાથે સમજૂતી કરવી કે તેને ખતમ કરી નાખવું તે અંગે વિચારણા કરી રહ્યા હતા. આ સમયે, ઝિમ્બાબ્વે સ્થિત ઇરાનના રાજદૂતે વ્યંગ કરતા ૨૦૨૩ની તેલુગુ ફિલ્મ ભગવંથ-કેસરીની ૫૮ સેકન્ડની ક્લિપ દર્શાવી. તેમાં હીરો નંદપુરી બાલકૃષ્ણ ગોળીબાર સામે ગટરનું ઢાંકણું આડું ધરી પોતાને બચાવતા દેખાય છે. આ દર્શાવી ઇરાને જણાવ્યું કે, ટ્રમ્પ ભલે ધમકી આપે, પણ ઇરાન રક્ષણ વગરનું નથી. આ ઘટના પછી ઇરાની દુતાવાસે ટ્રમ્પ પર વ્યંગ કર્યો.

ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતાના વરિષ્ઠ સલાહકારે અમેરિકાને ગંભીર ચેતવણી આપી છે કે જો વધુ એક સૈન્ય હુમલો થયો, તો યુદ્ધ હિંદ મહાસાગર સુધી વિસ્તરી શકે છે. તેહરાન અને વોશિંગ્ટન વચ્ચેના તણાવ વચ્ચે આ નિવેદન વૈશ્વિક સુરક્ષા ચિંતાઓ વધારે છે. અધિકારી યાહ્યા રહીમ સફવીએ જણાવ્યું કે પર્શિયન ગલ્ફ અને હોરમુઝની ખાડીથી લાલ સમુદ્ર સુધીનો સંઘર્ષ હિંદ મહાસાગર અને તેનાથી આગળ વધી શકે છે. આ પરિસ્થિતિ ભારતના ઊર્જા પુરવઠા અને અર્થતંત્ર પર ગંભીર અસર કરી શકે છે, કારણ કે ભારત તેની ક્રૂડ ઓઈલની જરૂરિયાતનો મોટો ભાગ આયાત કરે છે.

મોરબીના સિરામિક ઉદ્યોગ પર ઇરાન-અમેરિકા યુદ્ધની ગંભીર અસર જોવા મળી રહી છે, જેના કારણે નેચરલ અને પ્રોપેન ગેસના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે. પરિણામે, અત્યાર સુધીમાં 50 જેટલા સિરામિક એકમો બંધ થઈ ગયા છે, જે સમગ્ર ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રમાં ચિંતા જગાવી રહ્યું છે. છેલ્લા ચાર મહિનાથી ઇંધણના ભાવમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. ઉત્પાદન ખર્ચ વધવાને કારણે ડોમેસ્ટિક માર્કેટમાં પણ માંગમાં 25% ઘટાડો થયો છે. કન્ટેનર ભાડામાં થયેલા તોતિંગ વધારાને કારણે 100% એક્સપોર્ટ કરતા એકમો મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે. નેચરલ ગેસના ભાવ 42 રૂપિયા પ્રતિ ઘનમીટરથી વધીને 98 રૂપિયા થયા છે, જ્યારે પ્રોપેન ગેસ 56 રૂપિયાથી વધીને 88 રૂપિયા પ્રતિ કિલો થયો છે.

યુનોમાં ઇરાનના પ્રમુખ પેજેશ્કિયને અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ઇરાનને આતંકી ગણાવવાના જવાબમાં કહ્યું કે અમેરિકાના આતંકનો શિકાર છીએ. હોર્મુઝમાં થયેલા હુમલામાં ભારતીય ખલાસીનું નિધન અને અન્યને ઇજા થઈ હતી. પેજેશ્કિયને જણાવ્યું કે તેઓ ફક્ત આત્મરક્ષા કરી રહ્યા છે અને તેમની નિર્દોષ પ્રજા પર કાયરતાપૂર્વકના હુમલા કરવામાં આવી રહ્યા છે. તેમણે ઇઝરાયેલ પર પણ ગાઝામાં નરસંહારનો આરોપ લગાવ્યો. આ દરમિયાન, અમેરિકાના પ્રતિનિધિમંડળે તેમનું ભાષણ શરૂ થતાં હોલ છોડી દીધો હતો.