અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાન સાથે અંતિમ કરાર માટે પ્રતિબંધોમાં રાહત અને ઈરાની સંપત્તિઓ મુક્ત કરવા તૈયાર થઈ શકે છે, જોકે તેહરાને પરમાણુ મુદ્દા પર નક્કર પ્રગતિ દર્શાવવી પડશે. એક અમેરિકન અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, મધ્યસ્થી દ્વારા ઈરાન સાથે સકારાત્મક વાતચીત ચાલી રહી છે, પરંતુ પરમાણુ મુદ્દાઓ ઉકેલ્યા વિના કોઈ સમજૂતી શક્ય નથી. ટ્રમ્પે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ ખોલવાના ઈરાનના પ્રસ્તાવને અસ્વીકાર્ય ગણાવ્યો હતો. વાટાઘાટોમાં પરમાણુ કાર્યક્રમ સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે અને અમેરિકાને ઈરાનના ઈરાદાઓ પર વિશ્વાસ નથી.

વિશ્વની બદલાતી ભૂરાજનીતિમાં ઈરાન યુદ્ધનો અંત લાવવો એ મોટો પ્રશ્ન છે. શું અમેરિકા એકલું જ યુદ્ધ સમાપ્ત કરી શકશે, કે પછી તેને ચીન, ભારત અને રશિયા જેવી હરીફ મહાસત્તાઓની મદદ લેવી પડશે? ઈરાન, અમેરિકા અને ઇઝરાયેલ વચ્ચેની સૈન્ય કાર્યવાહી અને વાટાઘાટો છતાં સ્થાયી સમજૂતી થઈ નથી. ઈરાન માટે સુરક્ષા ખાતરી અને આર્થિક પ્રતિબંધોમાંથી રાહત મુખ્ય મુદ્દા છે. આ સ્થિતિમાં રશિયા, ચીન અને ભારત ઈરાનને વૈકલ્પિક સુરક્ષા, વેપાર અને રાજદ્વારી માર્ગો પૂરા પાડી શકે છે.

ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરીથી ખોલવા માટે અમેરિકાને એક પ્રસ્તાવ મોકલ્યો છે, જેમાં ત્રણ શરતો પૂરી કરવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવી છે. જો અમેરિકા આ શરતો સ્વીકારે તો સાત દિવસમાં આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ ફરી શરૂ કરી શકાશે, જેનાથી બંને દેશો વચ્ચે પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગેની વાતચીત પણ પુનઃપ્રારંભ થઈ શકે છે. ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ જણાવ્યું છે કે અંતિમ નિર્ણય હવે અમેરિકાના હાથમાં છે. આ પ્રસ્તાવ કતાર દ્વારા મોકલવામાં આવ્યો છે અને તેમાં અમેરિકા દ્વારા ચોક્કસ પગલાં લેવાની જરૂર પડશે, જે જૂનના કરારમાં પણ સમાવિષ્ટ હતા.

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UNGA) માં ઇઝરાયલી વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ પોતાના ભાષણની શરૂઆત ઈરાન પર લશ્કરી કાર્યવાહીના બચાવ સાથે કરી. તેમણે દાવો કર્યો કે ઈરાનની પરમાણુ સુવિધાઓ પર હુમલો કરવો એ વડાપ્રધાન તરીકે લીધેલા સૌથી સરળ નિર્ણયોમાંનો એક હતો, કારણ કે જો આ ન કર્યું હોત તો બધા મૃત્યુ પામ્યા હોત. આ દરમિયાન, ઘણા રાજદ્વારીઓ હોલ છોડીને બહાર નીકળી ગયા હતા, જેના પર નેતન્યાહૂએ કટાક્ષ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે ઇઝરાયલ ઘણા દેશોનું રક્ષણ કરી રહ્યું છે જેના પ્રતિનિધિઓ હાલમાં વોકઆઉટ કરી ગયા છે, અને તેઓ ખાનગીમાં ઈરાન પર પરમાણુ બોમ્બ ફેંકવા બદલ આભાર માની રહ્યા છે.

યુનાઈટેડ નેશન્સ જનરલ એસેમ્બલીને સંબોધતા, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ઈરાન સાથે મધ્યવર્તી ચૂંટણીઓ પછી સોદો કરવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી, જોકે તેમણે ઈરાનને આર્થિક બહિષ્કારની ચેતવણી આપી. તેમણે ઈરાની શાસનને તેના નાગરિકોની હત્યા અને આતંકવાદને ટેકો આપવા બદલ આકરા શબ્દોમાં વખોડી કાઢ્યું. ટ્રમ્પે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા તેલ પરિવહનના ઉચ્ચતમ સ્તરનો દાવો કર્યો અને રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે કામ કરવાની વાત કરી. તેમણે પાકિસ્તાની વડાપ્રધાન દ્વારા તેમને 30 મિલિયન લોકોના જીવ બચાવવાનો શ્રેય આપવાનો ઉલ્લેખ કર્યો અને યુએસ-વેનેઝુએલાના તેલ સંસાધનોને જોડવાના મોટા સોદાની પણ ચર્ચા કરી.

BRICS દેશોએ નવી દિલ્હી ઘોષણાપત્રને સર્વસંમતિથી મંજૂરી આપી, જે ભારત માટે મોટી રાજદ્વારી સફળતા છે. પશ્ચિમ એશિયાના સંઘર્ષ અંગે સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) અને ઈરાન વચ્ચે મતભેદ હોવા છતાં, ભારતના પ્રયાસોથી સહમતિ સધાઈ. આ ઘોષણાપત્રમાં રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધનો સીધો ઉલ્લેખ નથી, પરંતુ ગાઝામાં ઈઝરાયેલની કાર્યવાહીની ટીકા કરવામાં આવી છે. BRICS જૂથે સંરક્ષણવાદ અને વેપાર પ્રતિબંધો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.