સાઉદી અરેબિયાના રિયાધ અને આભા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર થયેલા મિસાઈલ હુમલાઓમાં ત્રણ લોકોના મોત અને ૩૬ લોકો ઘાયલ થયા છે. આ ઘટના બાદ સાઉદી અધિકારીઓએ સુરક્ષા કડક કરી છે. સાઉદી અરેબિયા સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસે ત્યાં રહેતા ભારતીયોને અત્યંત સતર્ક રહેવા, બિનજરૂરી ઘરની બહાર ન નીકળવા અને સ્થાનિક સૂચનાઓનું પાલન કરવા અપીલ કરી છે. ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે નાગરિકો અને નાગરિક માળખાને નિશાન બનાવવાની આકરી નિંદા કરી છે. આ હુમલાઓ હુતી લશ્કર દ્વારા કરવામાં આવ્યા હોવાનું સામે આવ્યું છે. સુરક્ષા સ્થિતિને કારણે એર ઇન્ડિયાએ ૧૦ ઓક્ટોબર સુધી રિયાધની ફ્લાઇટ્સ રદ કરી છે.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાન સાથે અંતિમ કરાર માટે પ્રતિબંધોમાં રાહત અને ઈરાની સંપત્તિઓ મુક્ત કરવા તૈયાર થઈ શકે છે, જોકે તેહરાને પરમાણુ મુદ્દા પર નક્કર પ્રગતિ દર્શાવવી પડશે. એક અમેરિકન અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, મધ્યસ્થી દ્વારા ઈરાન સાથે સકારાત્મક વાતચીત ચાલી રહી છે, પરંતુ પરમાણુ મુદ્દાઓ ઉકેલ્યા વિના કોઈ સમજૂતી શક્ય નથી. ટ્રમ્પે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ ખોલવાના ઈરાનના પ્રસ્તાવને અસ્વીકાર્ય ગણાવ્યો હતો. વાટાઘાટોમાં પરમાણુ કાર્યક્રમ સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે અને અમેરિકાને ઈરાનના ઈરાદાઓ પર વિશ્વાસ નથી.

ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરીથી ખોલવા માટે અમેરિકાને એક પ્રસ્તાવ મોકલ્યો છે, જેમાં ત્રણ શરતો પૂરી કરવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવી છે. જો અમેરિકા આ શરતો સ્વીકારે તો સાત દિવસમાં આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ ફરી શરૂ કરી શકાશે, જેનાથી બંને દેશો વચ્ચે પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગેની વાતચીત પણ પુનઃપ્રારંભ થઈ શકે છે. ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ જણાવ્યું છે કે અંતિમ નિર્ણય હવે અમેરિકાના હાથમાં છે. આ પ્રસ્તાવ કતાર દ્વારા મોકલવામાં આવ્યો છે અને તેમાં અમેરિકા દ્વારા ચોક્કસ પગલાં લેવાની જરૂર પડશે, જે જૂનના કરારમાં પણ સમાવિષ્ટ હતા.

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UNGA) માં ઇઝરાયલી વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ પોતાના ભાષણની શરૂઆત ઈરાન પર લશ્કરી કાર્યવાહીના બચાવ સાથે કરી. તેમણે દાવો કર્યો કે ઈરાનની પરમાણુ સુવિધાઓ પર હુમલો કરવો એ વડાપ્રધાન તરીકે લીધેલા સૌથી સરળ નિર્ણયોમાંનો એક હતો, કારણ કે જો આ ન કર્યું હોત તો બધા મૃત્યુ પામ્યા હોત. આ દરમિયાન, ઘણા રાજદ્વારીઓ હોલ છોડીને બહાર નીકળી ગયા હતા, જેના પર નેતન્યાહૂએ કટાક્ષ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે ઇઝરાયલ ઘણા દેશોનું રક્ષણ કરી રહ્યું છે જેના પ્રતિનિધિઓ હાલમાં વોકઆઉટ કરી ગયા છે, અને તેઓ ખાનગીમાં ઈરાન પર પરમાણુ બોમ્બ ફેંકવા બદલ આભાર માની રહ્યા છે.

યુનાઈટેડ નેશન્સ જનરલ એસેમ્બલીને સંબોધતા, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ઈરાન સાથે મધ્યવર્તી ચૂંટણીઓ પછી સોદો કરવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી, જોકે તેમણે ઈરાનને આર્થિક બહિષ્કારની ચેતવણી આપી. તેમણે ઈરાની શાસનને તેના નાગરિકોની હત્યા અને આતંકવાદને ટેકો આપવા બદલ આકરા શબ્દોમાં વખોડી કાઢ્યું. ટ્રમ્પે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા તેલ પરિવહનના ઉચ્ચતમ સ્તરનો દાવો કર્યો અને રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે કામ કરવાની વાત કરી. તેમણે પાકિસ્તાની વડાપ્રધાન દ્વારા તેમને 30 મિલિયન લોકોના જીવ બચાવવાનો શ્રેય આપવાનો ઉલ્લેખ કર્યો અને યુએસ-વેનેઝુએલાના તેલ સંસાધનોને જોડવાના મોટા સોદાની પણ ચર્ચા કરી.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધના 4 મહિનામાં અમેરિકાએ 33.4 અબજ ડૉલર (રૂ. 3,20,407 કરોડ) ખર્ચી નાખ્યા છે. આ ખર્ચનો મોટો હિસ્સો શસ્ત્રો અને દારૂગોળા પાછળ ગયો છે, જેમાં 22.3 અબજ ડૉલરનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, યુદ્ધ સંબંધિત અન્ય ખર્ચાઓ અને નષ્ટ થયેલા સૈન્ય ઉપકરણોના ખર્ચાઓ પણ નોંધાયેલા છે. અમેરિકાના F-35A, F-15A, A-10 જેવા વિમાનો, હેલિકોપ્ટર અને ડ્રોનનો નાશ થયો છે. ઈરાને પણ ગલ્ફમાં અમેરિકી ઈમારતોને નુકસાન પહોંચાડ્યું છે.

મધ્ય પૂર્વમાં વકરેલા સંઘર્ષ અને યુદ્ધના ભણકારા વચ્ચે ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થા ગંભીર સંકટમાં છે. યુદ્ધ ખર્ચ અને પશ્ચિમી પ્રતિબંધોને કારણે ફુગાવો 40%ને પાર કરી ગયો છે. દેશનું ચલણ `રિયાલ' ઐતિહાસિક નીચલા સ્તરે પહોંચતા ખાદ્યપદાર્થો, દવાઓ અને ઈંધણના ભાવ આસમાને છે. ક્રૂડ ઓઈલ નિકાસ પર નિર્ભર ઈરાનની તિજોરી ખાલી થઈ રહી છે અને સરકારી ખાધ જીડીપીના 5% વટાવી ગઈ છે. તેલ ઉત્પાદન માળખા પર હુમલાના જોખમે વિદેશી હૂંડિયામણની આવક પર અસર કરી છે. સામાન્ય નાગરિકો માટે જીવન નિર્વાહ મુશ્કેલ બનતાં બેરોજગારી અને જનઆક્રોશ વધી રહ્યો છે.

યમનના હુતી બળવાખોરોએ દક્ષિણપશ્ચિમ સાઉદી અરેબિયાના ખામિસ મુશૈત સ્થિત લશ્કરી એરબેઝ પર ડઝનબંધ મિસાઇલો અને ડ્રોનથી ભીષણ હુમલો કર્યો છે. યમનમાં તાજેતરના સાઉદી હવાઈ હુમલાનો બદલો ગણાવતા આ હુમલામાં 13 જેટલા નાગરિકો ઘાયલ થયા છે. જેદ્દાહ, અભા, તૈફ અને જાઝાન સહિત અનેક મુખ્ય દક્ષિણી શહેરોમાં હાઇ એલર્ટ અને કટોકટી ચેતવણી જારી કરવામાં આવી છે. આ હુમલાઓએ સાઉદી અરેબિયાની તેલ નિકાસ પર દબાણ વધાર્યું છે, જેના કારણે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઉછાળો નોંધાયો છે.

હોર્મુઝની ખાડીમાં ફરી યુદ્ધના વાદળો ઘેરાયા છે. કેશમ ટાપુ નજીક એક ઈરાની કાર્ગો જહાજ પર થયેલા જીવલેણ હુમલાને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ પર તણાવ વધ્યો છે, જેમાં એક વ્યક્તિનું મોત થયું છે અને ચાર ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા છે. ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને આ હુમલા પાછળ 'આતંકવાદી દુશ્મનો' હોવાનો આરોપ મૂક્યો છે અને જણાવ્યું છે કે ઈરાન શરણાગતિ સ્વીકારશે નહીં. યુનાઇટેડ કિંગડમ મેરીટાઇમ ટ્રેડ ઓપરેશન્સે (UKMTO) પુષ્ટિ કરી છે કે ખાડીમાંથી પસાર થતા એક જહાજ પર હુમલો થયો હતો, જેનાથી તેમાં આગ લાગી હતી અને તેલ લીક થયું હતું.

BRICS દેશોએ નવી દિલ્હી ઘોષણાપત્રને સર્વસંમતિથી મંજૂરી આપી, જે ભારત માટે મોટી રાજદ્વારી સફળતા છે. પશ્ચિમ એશિયાના સંઘર્ષ અંગે સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) અને ઈરાન વચ્ચે મતભેદ હોવા છતાં, ભારતના પ્રયાસોથી સહમતિ સધાઈ. આ ઘોષણાપત્રમાં રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધનો સીધો ઉલ્લેખ નથી, પરંતુ ગાઝામાં ઈઝરાયેલની કાર્યવાહીની ટીકા કરવામાં આવી છે. BRICS જૂથે સંરક્ષણવાદ અને વેપાર પ્રતિબંધો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

ઇરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના સંઘર્ષે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે મોટું જોખમ ઊભું કર્યું છે. તેલના ભાવ $100 ડોલર પાર થવાથી માંડીને શિપિંગ ખર્ચમાં વધારો, દરેક ઘરના બજેટ પર અસર કરી રહ્યો છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં જહાજોને નિશાન બનાવવાથી વૈશ્વિક ઊર્જા વેપાર પર અસર થઈ છે, જેની સીધી અસર પેટ્રોલ, ડીઝલ, ખાદ્યપદાર્થો અને પરિવહન ખર્ચમાં વધારો તરફ દોરી જાય છે. આ સંકટ વૈશ્વિક વેપાર, ઉત્પાદન અને જીવનનિર્વાહના ખર્ચને પણ અસર કરી રહ્યું છે, જેના કારણે વિશ્વભરમાં મોંઘવારી અને ધીમી આર્થિક વૃદ્ધિનો ભય વધી રહ્યો છે.

જોર્ડનમાં આવેલા મુવાફ્ફક સલતી એર બેઝ પર ઈરાન દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલામાં અમેરિકાને ભારે નુકસાન થયું છે. આ હુમલામાં અનેક ફાઈટર જેટ્સ અને હેલિકોપ્ટર ક્ષતિગ્રસ્ત થયા છે. અમેરિકી સેનાએ બચાવ માટે 30થી વધુ પેટ્રિયટ મિસાઈલો છોડી હતી. અહેવાલો અનુસાર, 8 અમેરિકી F-15 ફાઈટર જેટ્સને નુકસાન થયું હતું, જેને બાદમાં સર્વિસમાં સામેલ કરાયા. A-10 થંડરબોલ્ટ વિમાન પણ હીટ થયું હતું. સદનસીબે કોઈ અમેરિકી સૈનિકનું મોત થયું નથી. આ ઘટનાના એક દિવસ પહેલા અમેરિકાએ પાંચ ઈરાની ક્રૂડ ઓઈલ ટેન્કરોને નિષ્ક્રિય કર્યા હતા.