ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD)ના 1951-2025ના અભ્યાસ મુજબ, ગુજરાતમાં દર 10 વર્ષે 35°Cથી વધુ તાપમાનવાળા દિવસોમાં 2.3 દિવસ અને 20°Cથી વધુ તાપમાનવાળી રાતોમાં 1.5 રાતનો વધારો નોંધાયો છે. આ સંશોધન 'ઇન્ટરનેશનલ જર્નલ ઓફ ક્લાઇમેટોલોજી'માં પ્રકાશિત થયું છે. તાપમાનમાં આ ફેરફારો ખેતી, ખાસ કરીને કપાસની સિઝનમાં 'હીટ યુનિટ્સ' પર દબાણ ઊભું કરી રહ્યા છે, જે કૃષિ ક્ષેત્ર માટે ચેતવણીરૂપ છે. ઊંચું રાત્રિ તાપમાન પશુઓની પ્રજનન ક્ષમતા પર પણ નકારાત્મક અસર કરી રહ્યું છે.

એપલ આ મહિને બે મોટા ટેક ઇવેન્ટ્સનું આયોજન કરી રહ્યું છે. ઑક્ટોબરના અંતમાં યોજાનારી ઇવેન્ટમાં કંપની પોતાનું પ્રથમ ટચસ્ક્રીન મેકબુક પ્રો અને M6 ચિપસેટવાળા નવા મેકબુક પ્રો અને આઈમેક મોડલ્સ રજૂ કરશે. આ ઉપરાંત, OLED ડિસ્પ્લે અને લેન્ડસ્કેપ કેમેરા સાથે નવું આઈપેડ મિની પણ લોન્ચ થઈ શકે છે. 13 ઑક્ટોબરે યોજાનાર ઇવેન્ટમાં એપલનું પહેલું સ્માર્ટ હોમ હબ, નવું હોમપોડ મિની અને અપડેટેડ એપલ ટીવી રજૂ થવાની શક્યતા છે. આ નવા લોન્ચ ક્રિએટિવ પ્રોફેશનલ્સ અને સ્માર્ટ હોમ વપરાશકર્તાઓને ધ્યાનમાં રાખીને કરાયા છે.

એપલ આ મહિને બે મોટા ટેક ઇવેન્ટ્સનું આયોજન કરી રહ્યું છે. ઑક્ટોબરના અંતમાં યોજાનાર ઇવેન્ટમાં કંપની પહેલું ટચસ્ક્રીન મેકબુક પ્રો, M6 ચિપસેટવાળા નવા મેકબુક પ્રો અને આઈમેક મોડલ્સ તેમજ OLED ડિસ્પ્લે સાથે નવું આઈપેડ મિની રજૂ કરી શકે છે. આ નવા મેકબુક્સમાં ડાયનેમિક આઇલેન્ડ ઇન્ટરફેસ પણ જોવા મળી શકે છે. 13 ઑક્ટોબરે યોજાનાર અન્ય ઇવેન્ટમાં ડિસ્પ્લે સાથેનું સ્માર્ટ હોમ હબ, નવું હોમપોડ મિની અને અપડેટેડ એપલ ટીવી રજૂ થવાની શક્યતા છે. આ લોન્ચ નવા CEO જૉન ટર્નસેનના નેતૃત્વ હેઠળનો પ્રથમ મોટો તબક્કો હશે.

બોટાદ જિલ્લામાં ઓછા વરસાદને કારણે શિયાળુ પાક પર સંકટના વાદળો ઘેરાયા છે. જિલ્લાના 9 ડેમોમાં હાલ સરેરાશ માત્ર 30 ટકા પાણીનો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે ચણા, ઘઉં, જીરૂ અને વરીયાળી જેવા મહત્વના શિયાળુ પાકના વાવેતરને અસર થવાની ખેડૂતોમાં ચિંતા વ્યાપી છે. ખેડૂતો શિયાળુ પાક માટે પૂરતા સિંચાઈના પાણીની માંગ સાથે સૌની યોજના હેઠળ ડેમો ભરવા માટે અપીલ કરી રહ્યા છે. સિંચાઈ વિભાગના અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે, હાલના પાણીથી શિયાળુ પાક માટે જરૂરી 8 પિયતને બદલે માત્ર 3 પિયત જ શક્ય બનશે.

રાજકોટના પ્રખ્યાત ડેન્ટિસ્ટ ડૉ. દેવેન્દ્ર કાલરિયા, જેઓ દર્દીઓની સારવારની સાથે સાથે વીકએન્ડમાં પોતાના ગામ મોરબીના ચુપણી ખાતે DNK ઓર્ગેનિક ફાર્મમાં ગાય આધારિત ખેતી કરે છે. પિતાના સંસ્કારો અને મનસુખભાઈ સુવાગિયાની પ્રેરણાથી તેમણે 42 વર્ષની ઉંમરે ખેતી શરૂ કરી. તેઓ અઠવાડિયાના 3 દિવસ (શુક્રવાર, શનિવાર, રવિવાર) ફાર્મ પર વિતાવે છે, જ્યાં તેઓ લીંબુ, નાળિયેરી, અને વિવિધ વૃક્ષોની ખેતી કરે છે. ડૉ. કાલરિયાનો ઉદ્દેશ્ય ઝેરમુક્ત ખેતી અને સ્વસ્થ જીવનશૈલી અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાનો છે. તેમણે લોકોને પ્રકૃતિ સાથે જોડવા માટે એક નાનકડો રિસોર્ટ પણ વિકસાવ્યો છે.

મહારાષ્ટ્રમાં દુષ્કાળની ગંભીર પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, કેન્દ્ર સરકારે એક વિશેષ નિરીક્ષણ ટીમની રચના કરી છે. આ ટીમ રાજ્યમાં દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તારોનું મૂલ્યાંકન કરશે અને NDRF તથા SDRF હેઠળ ખેડૂતોને સહાય તથા પુનર્વસન માટે ભલામણો સુપરત કરશે. કૃષિ મંત્રી દત્તાત્રેય ભરણેએ આ અંગે કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ સમક્ષ રજૂઆત કરી હતી. રાજ્યના 265 તાલુકાઓ અને લગભગ 80% વિસ્તાર દુષ્કાળની અસરમાં છે, જેના કારણે ખેડૂતોના પાકને ભારે નુકસાન થયું છે. આ ટીમ દુષ્કાળ વ્યવસ્થાપન સંહિતા 2020 મુજબ પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરશે.

ડિફેન્સ રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓર્ગેનાઈઝેશન (DRDO) દ્વારા આગ્રામાં 21 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ સફળતાપૂર્વક ઉડાવવામાં આવેલી એરશિપનું કવચ સુરતમાં તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. સુરતની MANTRA સંસ્થાએ -60°C તાપમાન, ઓઝોન અને અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણો સામે ટકી શકે તેવું ખાસ ફૅબ્રિક વિકસાવ્યું છે. આ એરશિપ સેટેલાઇટની જેમ સતત ફરતું ન રહેતાં, એક જ સ્થાને સ્થિર રહીને અઠવાડિયાઓ સુધી સરહદ પરની હલચલ પર નજર રાખી શકશે. સંરક્ષણ મંત્રાલયે આ માટે સુરતને પસંદ કર્યું હતું, જે સુરતના ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગને હાઇ-ટેક ડિફેન્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ તરફ વાળશે.

સુરેન્દ્રનગરમાં 33 દિવસથી વધુ સમયથી વરસાદ ન થતાં ખેડૂતોની ચિંતા વધી છે. અત્યાર સુધી 97.81% વરસાદ નોંધાયો છે, જે ગત વર્ષ કરતાં ઓછો છે. કપાસ સહિતના પાકોમાં સુકારો આવવાની ભીતિ છે. ખેડૂતોએ 5,56,449 હેક્ટર જમીનમાં વિવિધ પાકોનું વાવેતર કર્યું છે. અલ નીનોની અસર ડિસેમ્બર સુધી રહેવાની આગાહી વચ્ચે ચોમાસુ પાક સુકાવાનો અને શિયાળુ પાક પર પણ અસર થવાનો ભય છે. નિવૃત્ત ખેતીવાડી અધિકારી જનકભાઇ કલોત્રાએ ઓછા પાણીવાળા પાક પસંદ કરવા અને મલ્ચિંગ દ્વારા ભેજ જાળવવાની સલાહ આપી છે.

મહાન ભૌતિકશાસ્ત્રી નીલ્સ બૉહર તેમના અસાધારણ મગજ, સાલસતા અને રમૂજી આદતો માટે જાણીતા હતા. ફિલ્મોમાં ભૌતિકશાસ્ત્રના નિયમોનું અપમાન થતાં તેઓ ગુસ્સે થતા, તો આઈન્સ્ટાઈન સાથે ક્વોન્ટમ ફિઝિક્સની ચર્ચામાં રસ્તો ભૂલી જતા. તેમને 1922માં પરમાણુ બંધારણ અને વિકિરણ પરના કાર્ય બદલ ભૌતિકશાસ્ત્રનું નોબેલ પારિતોષિક મળ્યું. તેની ભેટમાં તેમને કાર્લ્સબર્ગ કંપની તરફથી ઘર સુધી બિયરની પાઇપલાઇન મળી હતી. યુદ્ધ પછી તેમણે પરમાણુ ઊર્જાના શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગની હિમાયત કરી, જેના માટે તેમને 'એટમ્સ ફોર પીસ એવોર્ડ' મળ્યો.

હોલોસીન યુગનું સુરક્ષિત કુદરતી વાતાવરણ હવે ખોરવાઈ રહ્યું છે. પોટ્સડેમ ઈન્સ્ટિટ્યૂટના અહેવાલમાં ખુલાસો થયો છે કે કુદરતની નવ 'પ્લેનેટરી બાઉન્ડ્રીઝ'માંથી સાતનું માનવજાતે ઉલ્લંઘન કર્યું છે. આ ઉલ્લંઘનોમાં ક્લાઈમેટ ચેન્જ, જૈવવિવિધતાનો વિનાશ, રાસાયણિક પ્રદૂષણ, જમીનનો અતિરેક, તાજા પાણીની કટોકટી અને સમુદ્રનું એસિડિફિકેશન મુખ્ય છે. અશ્મિભૂત ઈંધણોના દહનથી કાર્બન ડાયોક્સાઈડ વધ્યો છે, જેના કારણે બરફ ઓગળી રહ્યો છે અને આપત્તિઓ વધી રહી છે. જૈવવિવિધતાના ઘટાડાથી ખોરાક શૃંખલા નબળી પડી છે. જો પૃથ્વી 'ટિપિંગ પોઈન્ટ' વટાવશે તો પરિસ્થિતિ ગંભીર બનશે.

મધ્યપ્રદેશમાંથી સરદાર સરોવરમાં પાણીનો આવરો ઓછો થતાં નર્મદા ડેમની સપાટી ઘટી રહી છે. ડેમની વર્તમાન જળસપાટી 138.54 મીટર નોંધાઈ છે, જે તેની પૂર્ણ સપાટી 138.68 મીટર કરતાં માત્ર 14 સેન્ટિમીટર ઓછી છે. ડેમમાં પાણીનો કુલ જીવંત સંગ્રહ 99.52 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે, તેથી આ વર્ષે પાણીની અછત નહીં રહે. ડેમમાં 9414.91 ગ્રોસ સ્ટોરેજ પાણી ઉપલબ્ધ છે. રૂલ લેવલ જાળવવા અને વીજળી ઉત્પાદન માટે સીએચપીએચ અને કેનાલ હેડ પાવર હાઉસના ટર્બાઇન ચલાવાઈ રહ્યા છે.

જૂનાગઢમાં ઝાંઝરડા ટીપી સ્કીમ નં. 7 સામે ૪૦૦ થી વધુ ખેડૂતોનો ઉગ્ર વિરોધ છે. નગર નિયોજક કચેરી દ્વારા ખેડૂતોને કપાસ જમીનનું વળતર અને રોડ, સ્ટ્રીટ લાઇટ જેવી સુવિધાઓ માટે 35 લાખથી અઢી કરોડ સુધીનો બેટલમેન્ટ ચાર્જ ભરવાની નોટિસ મળતા રોષ ફેલાયો છે. આ નોટિસ સામે વિરોધ રજૂ કરવા માટે 8 ઓક્ટોબરે વિશાળ રેલી યોજાશે. ખેડૂતોની મુખ્ય માંગ છે કે આ ટીપી સ્કીમ તાત્કાલિક રદ કરવામાં આવે, કારણ કે 750 વિઘા જમીન પર અસર થશે અને કુલ 600 કરોડનો ચાર્જ ભરવો પડશે.

વ્યારા સુગર ફેક્ટરીમાં શેરડી પકવતા ખેડૂતોના બાકી નાણાંની ચૂકવણી ન થતાં શરૂ થયેલો સત્યાગ્રહ ચોથા દિવસે વધુ તેજ બન્યો છે. ધવલભાઈ ચૌધરીના નેતૃત્વમાં ચાલી રહેલા ધરણાં સ્થળે સાંસદ પ્રભુભાઈ વસાવાએ મુલાકાત લીધી હતી. ખેડૂતોએ સરકારી રિવાઇવલ પેકેજ છતાં આર્થિક કટોકટી અંગે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો છે. તેઓ મજૂરી, ખાંડ, સ્ક્રેપ વેચાણ અને મોલાસીસની આવક અંગે સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમ કે સીબીઆઈ દ્વારા તપાસની માંગ કરી રહ્યા છે. બોગસ લેબર બિલિંગ અને સ્ટોકના ઓછા ભાવે વેચાણથી લિક્વિડિટી ક્રન્ચ સર્જાયો હોવાનું મનાય છે.

પાટણ જિલ્લાના સરસ્વતી, પાટણ, હારિજ અને ચાણસ્મા જેવા વિસ્તારોમાં પાછોતરા વરસાદ બાદ બીટી કપાસના ઊભા છોડ સુકાવા લાગ્યા છે. ફૂલ અને ઝીંડવા બગડવા, તેમજ મોંઘી દવા છતાં રોગ નિયંત્રણમાં ન આવતા ખેડૂતોની ચિંતા વધી છે. અંદાજે 20 હજાર હેક્ટરમાં થયેલા વાવેતરમાં ઉત્પાદન 50 ટકા સુધી ઘટવાની ભીતિ છે. ઘણા ગામોમાં છોડ સુકાઈ રહ્યા છે અને રૂની ગુણવત્તા પણ ઘટી રહી છે, જેના કારણે ખેડૂતોને ઉત્પાદન અને બજારભાવ બંનેની ચિંતા સતાવી રહી છે.

હાલમાં AI (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ) વિરોધી ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે, જેમાં AI માનવજાત માટે ખતરો બની શકે છે તેવી ચેતવણીઓ અપાઈ રહી છે. પરંતુ, તાજેતરમાં ઉત્તર પ્રદેશના બરેલીમાં એક ઘટના બની, જેમાં ઇન્સ્ટાગ્રામની AI સિસ્ટમે 18 વર્ષના યુવકનો જીવ બચાવ્યો. યુવકે પોતાની ઇન્સ્ટાગ્રામ પોસ્ટમાં આત્મહત્યાના સંકેત આપ્યા હતા. આઇપી એડ્રેસ અને મોબાઈલ નંબર દ્વારા પોલીસ 10 મિનિટમાં યુવક સુધી પહોંચી અને તેનો જીવ બચાવી લીધો. આ ઘટના દર્શાવે છે કે AIનો સકારાત્મક ઉપયોગ પણ શક્ય છે.

પંચમહાલ જિલ્લામાં 2024-25 દરમિયાન 90% સામાન્ય વરસાદ નોંધાયો છે, જે પાક માટે અનુકૂળ છે. જોકે, સવારે ઠંડી અને બપોરે તાપના 'ડબલ ઋતુ'ના માહોલે ખેડૂતોની ચિંતા વધારી છે. ડેમોમાં 50% થી 98% પાણીનો જથ્થો હોવાથી રવિ સીઝન અને પીવાના પાણીની તંગી સર્જાશે નહીં તેવું હાલ લાગી રહ્યું છે. પાછલા પાંચ વર્ષમાં 2024 અને 2025 માં 130% થી વધુ વરસાદ નોંધાયો હતો, જેની સરખામણીમાં આ વર્ષે ઘટાડો છે. પરંતુ આ સ્થિતિ પાક માટે સારી માનવામાં આવે છે.

AIના કારણે સાયબર હુમલાઓની ગતિ અનેક ગણી વધી છે. માઇક્રોસોફ્ટ રિપોર્ટ મુજબ, ભારત વિશ્વના 7 સૌથી વધુ સાયબર પ્રભાવિત દેશોમાં સામેલ છે. છેલ્લા વર્ષમાં રૅન્સમવેર હુમલા પાંચ ગણા વધ્યા છે, જ્યારે માઇક્રોસોફ્ટ ટીમ્સ પર વૉઇસ ફિશિંગમાં 502%નો વધારો થયો છે. QR ફિશિંગ હુમલાઓ પણ નોંધપાત્ર રીતે વધ્યા છે, જેમાં 14.5 કરોડ હુમલા પકડાયા છે. AI એજન્ટોનો ઉપયોગ વધવાની સાથે સાયબર જોખમ પણ વધી રહ્યું છે, જેનાથી ડિફેન્સ સેક્ટર અને સરકારો ટોચના નિશાન બન્યા છે.

સાબરકાંઠામાં કરાર આધારિત બટાકા પકવતા ખેડૂતોની કંપનીઓ સામે લડતને મજબૂત બનાવવા ગઢોડામાં થયેલ બેઠકમાં તમામ ખેડૂતોએ એકસૂરે દરેક ઝોનમાં ટીમો બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો. જો કંપનીઓ 300 કે તેથી વધુ ભાવ ન આપે તો વૈકલ્પિક રવિપાકની તૈયારી રાખવા હાકલ કરાઈ. શુક્રવારે વિજાપુરના પીરોજપુરમાં આજુબાજુના 8 ગામના ખેડૂતો સાથે વધુ એક બેઠક યોજાશે. ખેડૂતોએ એકજૂટ થઈ માગણીઓ નહીં સંતોષાય ત્યાં સુધી બટાકાનું વાવેતર નહીં કરવાનો નિર્ણય કર્યો. કંપનીઓ દ્વારા ખેડૂતોને ઘેર બિયારણ પહોંચાડી ફૂટ પડાવવાના પ્રયાસ સામે ખેડૂત પ્રતિનિધિઓએ રણનીતિ ઘડી.

નવરાત્રી નજીક આવતા, વડોદરાના યુનાઇટેડ વે, વીવીએન અને હેરિટેજ ગરબા મહોત્સવમાં રજિસ્ટ્રેશન બંધ થવાના આરે છે. આ વર્ષે યુનાઇટેડ વે ગરબામાં એક નવી પહેલ તરીકે, ઇ-પાસથી ડિજિટલ એન્ટ્રી આપવામાં આવશે. ખેલૈયાઓને મોબાઇલ પર આવેલા OTP આધારિત QR કોડ સ્કેન કરાવી પ્રવેશ મળશે, જેના માટે મોબાઇલ હોવો અનિવાર્ય રહેશે. પ્રિન્ટેડ પાસ આ વખતે અપાશે નહીં, જે ડિજિટલ ઇન્ડિયાને પ્રોત્સાહન આપશે. યુનાઇટેડ વે ગરબા મહોત્સવની ક્ષમતા 20 હજાર મહિલા અને 12,500 પુરુષોની છે, અને ક્ષમતા કરતાં વધુ રજિસ્ટ્રેશન થવાના કારણે જલદી બંધ કરાશે.

ઉત્તર ગુજરાતમાં બટાકાના ખેડૂતો અને કોન્ટ્રાક્ટ ફાર્મિંગ કરતી કંપનીઓ વચ્ચે ભાવ મુદ્દે ગંભીર વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. ઈડરના પૃથ્વીપુરા ગામમાં બાલાજી ઇસ્કોન કંપનીના વેન્ડરને ત્યાં બિયારણ ભરેલી ટ્રક આવતા ખેડૂતોએ રોષે ભરાઈને બિયારણ પાછું ટ્રકમાં ભરાવી દીધું. ખેડૂતો ₹300 કે તેથી વધુ ભાવની માંગ કરી રહ્યા છે, જ્યારે કંપનીઓ ₹245-260 આપી રહી છે. આ વિવાદને કારણે આગામી સિઝનનું કોન્ટ્રાક્ટ ફાર્મિંગ જોખમમાં મુકાયું છે અને વાવણીની તૈયારીઓ અટકી ગઈ છે. રાજ્ય સરકારે દરમિયાનગીરી કરી ઉકેલ લાવવાની અપેક્ષા છે.

ગુજરાતમાં વરસાદના અભાવે સર્જાયેલી ગંભીર પરિસ્થિતિને કારણે રાજકોટના સદ્ભાવના બળદ આશ્રમમાં છેલ્લા 20 દિવસમાં 2000 જેટલા બળદો આવી પહોંચ્યા છે. લીલા ઘાસચારાના ભાવમાં થયેલા ભારે વધારાને કારણે ખેડૂતો પોતાના અબોલ જીવોનું પાલન કરવા અસમર્થ બન્યા છે. અનેક ખેડૂતો પોતાના વ્હાલા બળદોને રડતા-રડતાં આશ્રમમાં મૂકવા મજબૂર બન્યા છે. આશ્રમની જગ્યા પણ ટૂંકી પડતાં નવા બળદોનો સ્વીકાર હાલ પૂરતો બંધ કરવો પડ્યો છે, જે ચિંતાજનક સ્થિતિ દર્શાવે છે.

આધુનિક ટેક્નોલોજી 'સ્માર્ટ' શહેરોને ડિજિટલ યુગમાં આગળ વધારી રહી છે, પરંતુ સાથે સાથે સાયબર હુમલાઓનો ખતરો પણ વધી રહ્યો છે. અમેરિકામાં તાજેતરમાં થયેલા વોટર સપ્લાય સિસ્ટમ પરના સાયબર હુમલાએ આખી દુનિયાને ચેતવી છે. હવે હેકર્સ માત્ર બેંક ખાતા કે ડેટા નહીં, પરંતુ પાવર ગ્રીડ, હોસ્પિટલ અને પાણી પુરવઠા જેવી પાયાની સુવિધાઓને નિશાન બનાવી રહ્યા છે. જૂની સિસ્ટમો અને નબળી સુરક્ષાને કારણે શહેરો 'લાચાર' બની શકે છે. આ ખતરાનો સામનો કરવા માટે મજબૂત સાયબર સુરક્ષા વ્યવસ્થા અનિવાર્ય છે.

રૂ.2,000 કરોડના ભરૂડી-હિરાસર સિક્સલેન હાઈવે પ્રોજેક્ટમાં 17 ગામોની ફળદ્રુપ જમીન સંપાદન મુદ્દે ખેડૂતોમાં ભારે રોષ છે. રાજકોટ કલેક્ટર કચેરી ખાતે 400થી વધુ ખેડૂતોએ DPR છુપાવવા, જમીન સંપાદનમાં છેતરપિંડી અને મનમાનીના આક્ષેપો સાથે ઉગ્ર વિરોધ નોંધાવ્યો. ખેડૂતોએ NHAIના "Access Controlled" બાયપાસ પ્લાનમાં સ્થાનિકો માટે રોડ ખુલ્લો રાખવાની મૌખિક ખાતરી છુપાવવાનો આરોપ મૂક્યો. જમીન સંપાદન અધિકારી પ્રીતિબેન મોઢવાડિયા સમક્ષ રજૂઆત કરી, કલેક્ટર ડૉ.ઓમ પ્રકાશને આવેદનપત્ર પાઠવી પ્રોજેક્ટ એલાઈનમેન્ટ બદલવા કે જૂના રસ્તા પહોળા કરવાની તેમજ બજારકિંમતના 4 ગણા વળતરની માંગ કરી.

પોરબંદરના કટવાના ગામે યોજાયેલ કિસાન ગોષ્ઠિમાં ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવા પર ભાર મુકાયો. આ સેમિનારમાં ખેડૂતોને પાંચ મુખ્ય આયામો દ્વારા ખેતી ખર્ચ ઘટાડી મગફળીનું ઉત્પાદન અને મૂલ્યવર્ધન વધારવા અંગે વિસ્તૃત માર્ગદર્શન અપાયું. આત્મા પ્રોજેક્ટ હેઠળ યોજાયેલા કાર્યક્રમમાં રસાયણમુક્ત ખેતી પદ્ધતિઓ, જમીનની ફળદ્રુપતા સુધારણા અને D.A.P. જેવા રાસાયણિક ખાતરોનો ઉપયોગ ઘટાડી ગૌ આધારિત ઘનજીવામૃતના વપરાશને પ્રોત્સાહન અપાયું. મગફળી અને અન્ય પાકોમાં ઓછા ખર્ચે ગુણવત્તાયુક્ત ઉપજ તથા સીધા માર્કેટિંગ દ્વારા આર્થિક લાભ સમજાવવામાં આવ્યા.

વર્ષ 2025-26ની પિલાણ સીઝનમાં શેરડી જમા કરાવનારા હજારો ખેડૂત સભાસદોને હજુ સુધી સંપૂર્ણ રકમ ન મળતાં રોષ ભભૂકી ઊઠ્યો છે. ખેડૂત આગેવાનોએ તાપી જિલ્લા કલેક્ટરને આવેદનપત્ર પાઠવી તાત્કાલિક ચુકવણીની રજૂઆત કરી હતી. કેન્દ્ર સરકારે ₹ 355 પ્રતિ ક્વિન્ટલ (₹3,550 પ્રતિ ટન) ભાવ નક્કી કર્યો છે. પિલાણ સીઝન પૂર્ણ થયાને 6 મહિનાથી વધુ સમય વીતી ગયો હોવા છતાં સુગર સંચાલકોએ બાકી નાણાં ન ચૂકવતાં ખેડૂતો આર્થિક સંકટમાં મુકાયા છે.

ગાંધીનગર વન વિભાગની ચ-0 નર્સરી ખાતે યોજાયેલા પ્રકૃતિ શિક્ષણ કાર્યક્રમમાં રાંદેસણ અને પાલજ શાળાના વિદ્યાર્થીઓએ બીજની ઓળખથી છોડ તૈયાર કરવાની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા શીખી. તેમને નર્સરીની કામગીરી, છોડ ઉછેર માટે માટી-ખાતર મિશ્રણ, વાવણી અને નિયમિત માવજત વિશે માહિતી અપાઈ. વૃક્ષોનું મહત્વ, પર્યાવરણ સાથેનો સંબંધ અને વન્યજીવો માટે જંગલોની આવશ્યકતા સમજાવી. પ્રકૃતિ જાળવણીમાં બાળકોની ભૂમિકા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો.

બોટાદ જિલ્લામાં પાછોતરા વરસાદ બાદ ઠંડા પાણીને કારણે કપાસના પાકમાં સુકારાની ગંભીર સમસ્યા સર્જાઈ છે. અનેક ખેતરોમાં ઉભો પાક સુકાઈ રહ્યો છે, છોડ કાળા પડી રહ્યા છે અને બળી ગયેલી હાલતમાં જોવા મળી રહ્યા છે. પાંદડા ખરી પડ્યા છે અને જીંડવા ફૂટતા જ નુકસાન થવાની ભીતિ છે. ખેડૂતોએ કરેલો ખર્ચ અને મહેનત પાણીમાં જવાની શક્યતાને પગલે તેઓમાં ભારે ચિંતા જોવા મળી રહી છે. બોટાદ જિલ્લા ખેડૂત આગેવાન દ્વારા તાત્કાલિક સર્વે કરાવી સહાય આપવા કૃષિ મંત્રીને અપીલ કરાઈ છે.

ભવિષ્યની પેઢીને કેમિકલમુક્ત ખોરાક મળે તે માટે ગુજરાત વિદ્યાપીઠ ‘પ્રકૃતિથી શિક્ષણ, શિક્ષણથી સ્વાવલંબન અને સ્વાવલંબનથી ગ્રામવિકાસ’ના મંત્ર સાથે દર મહિને વિદ્યાર્થીઓ માટે 20 કલાક પ્રાકૃતિક ખેતીનું શિક્ષણ ફરજિયાત કર્યું છે. આ તાલીમ દ્વારા જમીનની ભેજસંગ્રહ ક્ષમતા સુધરતાં પાણીની 40-50% બચત થાય છે. પ્રોફેસરો વિદ્યાર્થીઓને જમીન તૈયાર કરવાથી લઈને પાકને રોગોથી બચાવવા સુધીની તાલીમ આપે છે. જીવામૃત જેવા કુદરતી ઘટકોના ઉપયોગથી જમીનની ફળદ્રુપતા વધે છે અને ગ્રાહકોને ઝેરમુક્ત, પૌષ્ટિક અનાજ-શાકભાજી મળે છે.

જામનગર જિલ્લાના પ્રગતિશીલ ખેડૂત હસમુખભાઈ રમેશભાઈ ડોબરીયા પરંપરાગત ખેતીમાં નુકસાન બાદ બાગાયત ખાતાની મદદથી નેટ હાઉસ અને સ્વરોજગારલક્ષી નર્સરી યોજના અપનાવી. 4000 ચો.મી.ના નેટ હાઉસમાં ખીરા-કાકડીનું વાવેતર કરી પ્રથમ સીઝનમાં 40 ટન ઉત્પાદન અને રૂ.8.80 લાખનો નફો મેળવ્યો. મલ્ચિંગ પદ્ધતિથી ફુલેવરનું પણ સફળ વાવેતર કર્યું. હાલ તેઓ પોતાની નર્સરીમાં વિવિધ શાકભાજીના ગુણવત્તાયુક્ત રોપા પૂરા પાડી આસપાસના ખેડૂતોને મદદ કરી રહ્યા છે અને બારેમાસ આવક મેળવી આત્મનિર્ભર બન્યા છે.

સાગબારા તાલુકાના ખોપી સહિત 15 ગામોના આદિવાસીઓને વન વિભાગ ખેતી કરતાં રોકી રહ્યો છે. ખેડૂતોના બળદો જપ્ત થતાં વિવાદ વકર્યો છે. ઉમરપાડા રેંજમાં ખેતી કરતા ખેડૂતોને રોકવામાં આવી રહ્યા છે. બે મહિનાના આંદોલન બાદ પણ સરકારની સનદો આપવાની ખાતરી હજી સુધી પુરી થઈ નથી. જંગલ જમીન અને ખેડૂતોના હકનો મુદ્દો ફરી ઉગ્ર બન્યો છે. આદિવાસી આગેવાન લીલા વસાવાએ હક માટે લડત તેજ કરવાની જાહેરાત કરી છે. સાંસદ મનસુખ વસાવા ખેડૂતોના પક્ષે ઊભા રહેવાની તૈયારી દર્શાવી છે.