છોટા ઉદેપુર જિલ્લાના નસવાડી તાલુકાના બરોલી સહિત 10 ગામોના ખેડૂતોને નર્મદાની માઈનોર કેનાલમાંથી સિંચાઈનું પાણી ન મળતાં ભારે આક્રોશ છે. વરસાદ બંધ થતાં પાકને પાણીની તાતી જરૂરિયાત છે, પરંતુ તંત્ર દ્વારા પાણી ન છોડાતા ખેડૂતો કેનાલમાં ઉતરી સૂત્રોચ્ચાર કરી વિરોધ નોંધાવ્યો. નર્મદા નિગમના અધિકારીઓ કેનાલ સફાઈનું બહાનું આપી રહ્યા છે, જ્યારે ખેડૂતોએ 4 દિવસનું અલ્ટીમેટમ આપ્યું છે. પાણી ન મળ્યે મુખ્ય કેનાલનો ગેટ બંધ કરવાની ચીમકી ઉચ્ચારી છે. ખેડૂતોએ સ્થાનિક ધારાસભ્યની ભૂમિકા સામે પણ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા.

જામનગરના કાલાવડ તાલુકાના અરલા ગામ પાસે મગફળીનો ભૂકો ભરેલું ટ્રેક્ટર ચલાવી રહેલા 37 વર્ષીય લાલજીભાઈ કારાભાઈ લાંબરીયાને અચાનક છાતીમાં દુખાવો ઉપડ્યો હતો. સારવાર માટે 108 એમ્બ્યુલન્સ મારફતે કાલાવડ સરકારી હોસ્પિટલ લઈ જવાયા હતા. જ્યાં ફરજ પરના તબીબે હાર્ટ એટેકથી મૃત્યુ થયાનું જાહેર કર્યું. કાલાવડ ગ્રામ્ય પોલીસે ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતાની કલમ 194 મુજબ અકાળે મૃત્યુની નોંધ કરી તપાસ હાથ ધરી છે.

કપાસ, જેને 'સફેદ સોનું' કહેવાય છે, તે માત્ર કાપડ ઉદ્યોગનો આધાર નથી, પરંતુ ખેડૂતો, રોજગાર અને આપણા રોજિંદા જીવનને જોડતી મહત્વની કડી છે. તેના રેસામાંથી કપડાં, ચાદર, ટુવાલ અને અન્ય અનેક વસ્તુઓ બને છે. કપાસિયામાંથી તેલ અને પશુઆહાર મળે છે. ચીન, ભારત, બ્રાઝિલ, અમેરિકા અને પાકિસ્તાન કપાસના મુખ્ય ઉત્પાદક દેશો છે. ભારત વૈશ્વિક ઉત્પાદનમાં બીજા ક્રમે છે અને ગુજરાત તેમાં અગ્રેસર છે. આ દિવસ કપાસ ક્ષેત્રને મજબૂત કરવા અને ખેડૂતોના સમર્થન પર ભાર મૂકે છે.

મહારાષ્ટ્રમાં દુષ્કાળ અને વરસાદની અછતને કારણે શાકભાજીના ઉત્પાદન પર અસર પડી છે. મુંબઈ-નવી મુંબઈની APMC માર્કેટમાં શાકભાજીની આવક ઘટતાં ભાવમાં મોટો વધારો થયો છે. તુરીયા, કારેલા, ફલાવર ૧૦૦ રુપિયા પાર પહોંચ્યા છે, જ્યારે લીંબુ ૧૨ રુપિયા નંગ અને વટાણા ૨૦૦ રુપિયે કિલો વેચાઈ રહ્યા છે. પિતૃપક્ષ દરમિયાન માંગ વધતાં અને આવકમાં ૨૫-૩૦% ઘટાડો થતાં ભાવ વધ્યા છે. ઓછી આવક અને વધતી માંગને કારણે ગ્રાહકોના બજેટ પર બોજ વધ્યો છે.

ગુજરાતમાં આ વર્ષે ઓછા વરસાદના કારણે ડાંગરની ખેતી પર માઠી અસર થવાની ભીતિ વચ્ચે ખેડૂતોને તાત્કાલિક સહાય આપવા માટે મુખ્યમંત્રીને રજૂઆત કરવામાં આવી છે. વડોદરાના સચિન કોહલીએ મહીસાગર, પંચમહાલ સહિત મધ્ય ગુજરાતના વિસ્તારોમાં ખેડૂતોની ગંભીર સ્થિતિ અંગે ધ્યાન દોર્યું છે. ઓછા વરસાદ અને પાણીની અછતને કારણે ડાંગરની વાવણી મોડી થઈ છે અને પાકની વૃદ્ધિ નબળી પડી છે, જેનાથી ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા છે. નાના અને સીમાંત ખેડૂતોની આજીવિકા પર સીધી અસર પડી શકે છે. તેથી, અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં પાક નુકસાનનો સર્વે કરાવી તાત્કાલિક રાહત અથવા વળતર આપવાની માગ કરાઈ છે.

ગુજરાતમાં આ વર્ષે અસમતોલ ચોમાસા છતાં કૃષિ ઉત્પાદન સારું રહેવાનો અંદાજ છે. ખરીફ ઋતુમાં મગફળીનું ઉત્પાદન સતત ત્રીજા વર્ષે ૫૦.૩૩ લાખ ટન થવાનો અંદાજ છે. જ્યારે કપાસનું ઉત્પાદન ૬૯.૧૩ લાખ ગાંસડી થશે, જે ગત વર્ષ કરતાં વધારે છે. ચોખા સહિત અનાજનું ઉત્પાદન પણ ગત વર્ષ કરતાં વધશે. જૂન અને ઓગષ્ટમાં વરસાદની ખાધ હોવા છતાં, સપ્ટેમ્બર મહિનામાં થયેલા વરસાદથી કૃષિ પાકોને ફાયદો થયો છે. સોયાબીન અને ચોખાનું ઉત્પાદન પણ નોંધપાત્ર રીતે વધશે.

કેન્દ્ર સરકારે કમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ (CBG) ક્ષેત્રને વેગ આપવા માટે GOBARdhan Central Sector Scheme શરૂ કરી છે. ₹23,731 કરોડના બજેટ સાથે, આ યોજના નાણાકીય વર્ષ 2026-27 થી 2035-36 સુધી અમલમાં રહેશે. GOBARdhan (Galvanizing Organic Bio-Agro Resources Dhan) નો મુખ્ય હેતુ બાયોગેસ, બાયો-CNG અને જૈવિક કચરામાંથી ઊર્જા નિર્માણની પહેલોને એક મંચ હેઠળ લાવવાનો છે. આમાં SATAT, માર્કેટ ડેવલપમેન્ટ આસિસ્ટન્સ અને પાઇપલાઇન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસનો સમાવેશ થાય છે, જે સ્થાનિક ઊર્જા સુરક્ષાને મજબૂત કરશે.

જામનગર જિલ્લાના ધ્રોલ તાલુકાના વિરાણી ખીજડિયા ગામમાં ખેતરમાં મગફળીના વાવેતરમાં પાણી વાળતી વખતે ઝેરી સાપ કરડતાં 60 વર્ષીય ખેડૂત પ્રભાતભાઈ ગગુભાઈ લોખીલનું મોત થયું છે. વાડીમાં કામ કરતી વખતે તેમના જમણા પગની ઘૂંટી પર સાપે ડંખ માર્યો હતો. તેમને તાત્કાલિક ધ્રોલની સરકારી હોસ્પિટલમાં લઈ જવાયા હતા, જ્યાં ફરજ પરના તબીબે તેમને મૃત જાહેર કર્યા. આ અંગે ધ્રોલ પોલીસે અકુદરતી મોતની નોંધ કરી તપાસ શરૂ કરી છે.

આર્થિક બાબતોની કેબિનેટ સમિતિએ રવિ સીઝન 2027-28 માટે ઘઉં, જવ, ચણા, મસૂર, સરસવ-રેપસીડ અને કુસુમ જેવા 6 પાકોના લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) વધારવા મંજૂરી આપી છે. કુસુમ અને સરસવના MSPમાં સૌથી વધુ વધારો થયો છે, જે ખેડૂતોને પાકની પડતર કરતાં દોઢ ગણો નફો આપશે. આ નિર્ણય ગુજરાત સહિત દેશભરના ખેડૂતોને તેમના પાકના વધુ સારા અને યોગ્ય ભાવ અપાવશે, તેમજ કઠોળ અને તેલીબિયાંના વાવેતરને પ્રોત્સાહન આપશે.

ભરૂચના ભાજપ સાંસદ મનસુખ વસાવાએ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર લખી પોતાની જ સરકાર અને અધિકારીઓ સામે મોરચો ખોલ્યો છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો છે કે સાગબારાના આદિવાસી ખેડૂતોને હેરાન કરવામાં આવે છે અને ન્યાય મળતો નથી. મુખ્યમંત્રી, નાયબ મુખ્યમંત્રી અને વનમંત્રીને રજૂઆતો છતાં કાર્યવાહી ન થતાં તેમણે અસંતોષ વ્યક્ત કર્યો છે. વસાવાએ જંગલ જમીન પર ગેરકાયદે ખેડાણ, વૃક્ષો કાપી જમીન ખેડવી અને વૃક્ષારોપણના નામે કરોડોના ભ્રષ્ટાચારની તપાસની માંગ કરી છે. RFOની બદલી માટે ₹25-30 લાખના ચકચારભર્યા આક્ષેપ પણ તેમણે કર્યા છે.

દેશના અનેક વિસ્તારોમાં અપૂરતા ચોમાસાના વરસાદને કારણે ખરીફ પાકને નુકસાન થયું છે. હવે, અનિયમિત વરસાદ અને જમીનમાં ભેજના અભાવને કારણે શિયાળુ (રવિ) સિઝનમાં પણ અનાજ ઉત્પાદન ઘટવાની શક્યતા છે. મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટક જેવા રાજ્યોમાં ઘણા તાલુકાઓને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરાયા છે. ઘઉં, ચણા અને રાઈ જેવા મુખ્ય રવિ પાકની વાવણી ઓક્ટોબરથી શરૂ થવાની છે, પરંતુ વરસાદ આધારિત વિસ્તારોમાં ઉત્પાદન પર ગંભીર અસર પડી શકે છે, જે દેશના કૃષિ ઉત્પાદન માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.

હળવદ તાલુકામાં ટ્રાન્સમિશન વીજલાઇનના માર્ગને લઈને ૧૩ ગામોના ૩૦૦થી વધુ ખેડૂતોમાં ભારે અસંતોષ જોવા મળી રહ્યો છે. આ મુદ્દે તેમની રજૂઆતો સાંભળવા માટે મામલતદાર કચેરી ખાતે બેઠકનું આયોજન કરાયું હતું. ખેડૂતોએ જમીનમાંથી પસાર થતી ૨૨૦ કેવીથી ૪૦૦ કેવી સુધીની લાઇનોના માર્ગ, જમીનની સ્થિતિ અને વળતર જેવા મુદ્દાઓ પર વિસ્તૃત રજૂઆતો કરી હતી. મોરબી જિલ્લા પુરવઠા અધિકારીની અધ્યક્ષતા હેઠળ યોજાયેલી આ બેઠકમાં ખેડૂતોની માંગણીઓ અને સૂચનોની નોંધ લેવામાં આવી હતી. હવે વીજલાઇનના માર્ગમાં ફેરફાર અને યોગ્ય વળતર અંગે તંત્રના નિર્ણય પર ખેડૂતોની નજર છે.

અમરેલી જિલ્લાના બાબરા APMCની ચૂંટણી માટે શાંતિપૂર્ણ માહોલમાં મતદાન થયું. ખેડૂત વિભાગની 10 બેઠકો અને વેપારી વિભાગની 4 બેઠકો માટે મતદારોએ પોતાના મતાધિકારનો ઉપયોગ કર્યો. આ ચૂંટણીમાં ભાજપના અસંતુષ્ટો અને કોંગ્રેસની મિક્સ પેનલે ભાજપ સામે મોરચો માંડ્યો છે, જેના કારણે ભારે રસપ્રદ અને રસાકસીભર્યો માહોલ સર્જાયો છે. ખેડૂત વિભાગમાં 21 ઉમેદવારો જ્યારે વેપારી વિભાગમાં 8 ઉમેદવારો વચ્ચે ટક્કર છે. આવતીકાલે પરિણામ જાહેર થશે.

ગુજરાતના 206 જળાશયોમાં સરેરાશ જળસ્તર 71.86 ટકા નોંધાયું છે. જોકે, 108 જળાશયોમાં 50% થી ઓછું જળસ્તર છે. ખાસ કરીને, 72 જળાશયોમાં 25% થી પણ ઓછું પાણી છે. આ સ્થિતિ ચિંતાજનક છે. બીજી તરફ, ગુજરાતની જીવાદોરી સમાન સરદાર સરોવરમાં જળસ્તર 99.05% નોંધાયું છે, જે એક રાહતભર્યા સમાચાર છે. કચ્છમાં સૌથી ઓછું, જ્યારે દક્ષિણ ગુજરાતમાં સૌથી વધુ જળસ્તર છે.

ગુજરાતમાં ભૂગર્ભજળના સ્તરને લઈને ચિંતાજનક સરકારી અહેવાલ મુજબ, બનાસકાંઠાના દિયોદર પંથકમાં સ્થિતિ સૌથી ગંભીર છે, જ્યાં પાણી 168 મીટરની ઊંડાઈએ મળે છે. ઉત્તર ગુજરાતના મહેસાણા, પાટણ, ગાંધીનગર, અમદાવાદ અને કચ્છ જિલ્લામાં પણ ભૂગર્ભજળના સ્તર ચિંતાજનક રીતે નીચે સરકી ગયા છે. રાજ્યની કુલ રિચાર્જ ક્ષમતાના 54.21 ટકા ભૂગર્ભજળનો દર વર્ષે ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. 'અટલ ભૂજલ યોજના' અને 'સુજલામ સુફલામ યોજના' જેવી યોજનાઓ છતાં જમીની સ્તરે સુધારો જોવા મળ્યો નથી, અને નબળા ચોમાસાને કારણે પાણીની સમસ્યા વધુ વકરે તેવી શક્યતા છે.

રાજકોટમાં ખેડૂતોને લોનની લાલચ આપી તેમની જમીનના દસ્તાવેજો પડાવી લેવાના મોટા કૌભાંડની તપાસ માટે SITની રચના કરવામાં આવી છે. આ કૌભાંડના મુખ્ય સૂત્રધાર અલ્પેશ દોંગાને કોર્ટે જેલહવાલે કર્યો છે, પરંતુ પોલીસ સેશન્સ કોર્ટમાં રિવીઝન દાખલ કરશે. કરોડો રૂપિયાના આ કૌભાંડમાં અલ્પેશ દોંગા પાસેથી ૨૪ દસ્તાવેજો કબજે કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં ૧૨૬ વિઘા જમીનનો સમાવેશ થાય છે. તેની સાથે સાયબર એક્સપર્ટની સંડોવણીની પણ આશંકા છે.

એગ્રીકલ્ચરલ એન્ડ પ્રોસેસ્ડ ફૂડ પ્રોડક્ટ્સ એક્સપોર્ટ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (APEDA) એ કર્ણાટકની GI-ટેગ પ્રાપ્ત 'ગુલબર્ગ તુવેર દાળ' ના 1 મેટ્રિક ટન (1 MT) ના પ્રથમ જથ્થાને માલદીવ્સ ખાતે નિકાસ કરવાની મંજૂરી આપી છે. આ પગલાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ GI-ટેગ ધરાવતી ભારતીય કૃષિ પેદાશો માટે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારનો વિસ્તાર કરવાનો અને ફાર્મર પ્રોડ્યુસર ઓર્ગેનાઈઝેશન (FPO) ની ભાગીદારી વધારવાનો છે. ગુલબર્ગ તુવેર દાળને 2019 માં GI રજીસ્ટ્રેશન મળ્યું હતું અને તે કર્ણાટકના કલબુર્ગી (Kalaburagi) પ્રદેશ સાથે જોડાયેલી છે.

જામનગરના હાપા માર્કેટ યાર્ડમાં ચોમાસુ સીઝનના તલની પ્રથમ આવક નોંધાઈ છે. આ પ્રસંગે તલની હરાજીનો મુહૂર્ત સોદો યોજાયો હતો, જેમાં ખેડૂતે લાવેલા તલના જથ્થા માટે મણના રૂ.2251નો ઉચ્ચ ભાવ બોલાયો. સોજી એગ્રો ઈન્ડસ્ટ્રીઝ દ્વારા આ ખરીદી કરવામાં આવી. પ્રથમ આવકના આ સારા ભાવથી યાર્ડમાં ખેડૂતો અને વેપારીઓમાં ઉત્સાહનો માહોલ છે. ચોમાસુ તલની આવક શરૂ થતાં ભવિષ્યમાં યાર્ડમાં તેની આવક વધવાની પુરી સંભાવના છે.

છોટા ઉદેપુરના બોડેલી તાલુકાના રાજવાસણા ગામે હરણ નદી પર 128 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે નિર્માણધીન રબર ડેમનું કામ ધીમી ગતિએ ચાલી રહ્યું છે. ચોમાસું પૂર્ણ થવા આવ્યું હોવા છતાં કામ અધૂરું રહેતાં, નદીનું વિપુલ પાણી દરિયામાં વહી ગયું છે. આ કારણે 50થી વધુ ગામોના ખેડૂતો સિંચાઈના પાણીની અછત અને આગામી રવિ સિઝન પર સંકટને લઈને ચિંતિત છે. વર્ષ 1956ના જૂના અને જર્જરિત ડેમના રિનોવેશનની વર્ષો જૂની માંગણી બાદ આ નવી ટેકનોલોજી આધારિત ડેમ મંજૂર કરાયો હતો, પરંતુ તંત્રની ઢીલી નીતિને કારણે ખેડૂતોને હાલાકી ભોગવવી પડી રહી છે.

ધોળકા તાલુકામાં નગરપાલિકાના ગંદા પાણી અને ફેક્ટરીઓના કેમિકલયુક્ત પાણીથી જમીનો બંજર થવાના પ્રશ્ને ખેડૂતોનું આંદોલન વધુ ઉગ્ર બન્યું છે. ધારાસભ્ય જિગ્નેશ મેવાણી અને ખેડૂત આગેવાનો પ્રાંત કચેરીએ દેખાવો કર્યા બાદ, લેખિત આશ્વાસન ન મળતા કલેક્ટર કચેરી પહોંચ્યા છે. ગણેશ વિસર્જનના દિવસે પણ ખેડૂતોએ મંડપ બાંધી અનોખો વિરોધ નોંધાવ્યો હતો. ખેડૂતો સિવેજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ (STP) હોવા છતાં દૂષિત પાણી છોડવાનો આરોપ લગાવી રહ્યા છે, જેના કારણે પીવાનું અને ખેતીનું પાણી સંપૂર્ણપણે દૂષિત થઈ ગયું છે. તંત્ર તાત્કાલિક નક્કર નિર્ણય નહીં લે તો આંદોલન વધુ આક્રમક બનાવવાની ચીમકી ઉચ્ચારવામાં આવી છે.

નર્મદા સાગબારા જંગલ જમીન વિવાદમાં ખેડૂતો અને વન વિભાગ વચ્ચે આજે ફરી ઘર્ષણ થયું છે. કેટલાક ખેડૂતો ખેતી કરવા જંગલ જમીનમાં પ્રવેશતા વન વિભાગે તેમને રોક્યા હતા. મંત્રીઓએ 90 દિવસમાં સકારાત્મક નિર્ણય અને સનદ આપવાની ખાતરી આપી હોવા છતાં, ખેડૂતોને ખેતી કરતા અટકાવવામાં આવતા તેઓમાં રોષ જોવા મળ્યો છે. આદિવાસી ખેડૂતોના જણાવ્યા અનુસાર, ભાજપના શાસનમાં તેમના પર અન્યાય થઈ રહ્યો છે અને સરકાર આદિવાસી સમાજ પ્રત્યે ભેદભાવ રાખે છે.

ધોળકા તાલુકામાં પાંચ ગામોના ખેડૂતો દ્વારા ફેક્ટરીઓના કેમિકલયુક્ત પાણીની સમસ્યાને લઈને આજે બંધનું એલાન અપાયું છે. આ દૂષિત પાણીના કારણે 10 હજાર એકરથી વધુ ફળદ્રુપ જમીન બંજર બની ગઈ છે અને ગ્રામજનોમાં ચામડીના રોગો તથા કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીઓ ફેલાઈ રહી છે. ધારાસભ્ય જિગ્નેશ મેવાણી અને અન્ય રાજકીય નેતાઓ ખેડૂતોના સમર્થનમાં જોડાયા છે. આંદોલનને પગલે સુરક્ષાના કડક પગલાં લેવાયા છે અને સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં પોલીસ બંદોબસ્ત ગોઠવી દેવાયો છે.

ભેટાવાડા ગામે દૂષિત કેમિકલયુક્ત પાણીના નિકાલ સામે ખેડૂતોના આંદોલનને સમર્થન આપવા વડગામના ધારાસભ્ય જિગ્નેશ મેવાણી મેદાને આવ્યા છે. તેમણે પાંચ ગામોનો પ્રવાસ કરી નાગરિકોની વેદના જાણી. મેવાણીએ આરોપ લગાવ્યો કે શાસકો ઉદ્યોગપતિઓના હિતમાં કામ કરી રહ્યા છે. નગરપાલિકા અને ખાનગી કંપનીઓની મિલીભગતથી છોડવામાં આવતા ઝેરી પાણીથી ધોળકા તાલુકાની 10,000 એકર ફળદ્રુપ જમીન બરબાદ થઈ ગઈ છે. આ પ્રદૂષણને કારણે 54 નાગરિકોના કેન્સરથી મોત થયા હોવાનો દાવો કરાયો છે. આ મુદ્દે 24મીએ 'ધોળકા બંધ'નું એલાન અપાયું છે.

ઔદ્યોગિકીકરણ અને અશ્મિભૂત ઇંધણના અમર્યાદિત વપરાશને કારણે પૃથ્વીનું વાતાવરણ ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને ક્લાઇમેટ ચેન્જની ઝપટમાં આવી ગયું છે. આની સીધી અસર ખેતી પર પડી રહી છે, જ્યાં ઋતુચક્ર વેરવિખેર થતાં ખેડૂતો કંગાળ બની રહ્યા છે. શિયાળો ટૂંકો, ઉનાળો અસહ્ય અને ચોમાસું અનિશ્ચિત બનતાં પાક ઉત્પાદન, ગુણવત્તા અને ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિ પર ગંભીર અસર પડી રહી છે. વૈશ્વિક સંશોધનો દર્શાવે છે કે તાપમાનમાં નજીવો વધારો પણ એશિયા અને આફ્રિકાના કૃષિપ્રધાન દેશોમાં અનાજ ઉત્પાદનમાં ભારે ઘટાડો લાવી શકે છે, જેના કારણે લાખો લોકો ભૂખમરાનો શિકાર બની શકે છે.

દાળ-ચોખા ભારતીય ભોજનનો મુખ્ય આધાર છે, જે સરળતા અને સ્વાદ માટે જાણીતું છે. પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ પ્રોટીનનો સારો સ્ત્રોત હોવા છતાં, તેની પોષણક્ષમતા વધારવા માટે કેટલીક સરળ પદ્ધતિઓ છે. બે કે તેથી વધુ પ્રકારની દાળ મિક્સ કરવી, સોયા ચંક્સ, પનીર, શેકેલા ચણા, દહીં, બાફેલા ચણા કે રાજમા ઉમેરવા, ચોખામાં લીલા વટાણા ઉમેરવા, અથવા પ્લેટમાં બાફેલું ઈંડું રાખવાથી પ્રોટીનનું પ્રમાણ વધારી શકાય છે. વૈકલ્પિક રીતે, પ્રોટીનયુક્ત સાઇડ ડિશ, જેમ કે ચણાનું સલાડ, સ્પ્રાઉટ્સ, સોયાબીન, પનીર ભુર્જી અથવા ઈંડાની વાનગી સાથે દાળ-ચોખા પીરસવાથી સમગ્ર ભોજન વધુ સંતુલિત બને છે.

ગુજરાત રાજ્યમાં ચોમાસાની સક્રિય સિઝન દરમિયાન છેલ્લા 24 કલાકમાં અનેક વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદ પડ્યો છે. ભાવનગરના મહુવામાં સૌથી વધુ 4.13 ઇંચ વરસાદ નોંધાયો છે. હવામાન વિભાગના આંકડા મુજબ, અનેક જિલ્લાઓમાં થયેલા નોંધપાત્ર વરસાદથી ખેડૂતો ખુશ છે, જ્યારે નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પાણી ભરાયા છે અને શહેરી વિસ્તારોમાં જનજીવન પર અસર થઈ છે. જોકે, આ વરસાદથી ગુજરાતમાં થયેલી વરસાદની મોટી ખોટ પુરી થઈ ગઈ છે. રાજકોટના ગોંડલ અને જૂનાગઢના માણાવદરમાં પણ ભારે વરસાદ નોંધાયો છે.

સુરતમાં ગણેશોત્સવ નિમિત્તે સત્ય સેવા જીવદયા ટ્રસ્ટ દ્વારા અનોખી પહેલ કરવામાં આવી છે. 7 ટન શાકભાજી અને લીલોતરીનો ઉપયોગ કરીને 100 બાય 50 ફૂટની વિશાળ ગણેશજીની પ્રતિકૃતિ તૈયાર કરાઈ છે, જે ભારતમાં પ્રથમ વખત શાકભાજીમાંથી બનેલી સૌથી મોટી પ્રતિકૃતિ હોવાનો દાવો છે. આ પ્રતિકૃતિનું વિસર્જન કરવાને બદલે, કાર્યક્રમ બાદ તમામ શાકભાજી અને ઘાસ ગૌમાતાના ચારા માટે અર્પણ કરવામાં આવશે. આ પહેલ દ્વારા પર્યાવરણ જાળવણી અને જીવદયાનો સંદેશ આપવામાં આવ્યો છે.

છોટાઉદેપુરમાં 'ગુજરાત પેટર્ન' યોજના હેઠળ આદિવાસી ખેડૂતોને સિંચાઈ સુવિધા આપવા માટે મંજૂર થયેલા 700થી વધુ બોરવેલનું કામ વહીવટી ગૂંચવણને કારણે અટકી પડ્યું છે. 7 કરોડ રૂપિયાની ગ્રાન્ટ ફાળવવામાં ન આવતાં અને વહીવટી મંજૂરી સ્થગિત થતાં છોટા ઉદેપુર જિલ્લાના ખેડૂતો ભારે મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે. કેટલાક ખેડૂતોએ પોતાના ખર્ચે બોર કરાવી દીધા હોવા છતાં ચૂકવણું થયું નથી. ખેડૂતો આ મામલે વિજિલન્સ તપાસની માંગ કરી રહ્યા છે.

ગુજરાત હાઈકોર્ટે મહિલાઓના સંપત્તિના અધિકારોને સુરક્ષિત રાખતો એક ઐતિહાસિક નિર્ણય આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ખેડૂત પરિવારમાં જન્મેલી પુત્રી તેના લગ્ન પછી પણ કે મહેસૂલી નોંધમાં ફેરફાર કરવા છતાં તેનો ખેડૂત તરીકેનો દરજ્જો ગુમાવતી નથી. જન્મથી જ તે ખેડૂત ગણાય છે. જસ્ટિસ દિવ્યેશ એ. જોષીએ પોરબંદર કલેક્ટરનો દાયકા જૂનો વિવાદીત હુકમ રદ કર્યો અને અરજદાર બહેનનું નામ મહેસૂલી રેકોર્ડમાં પુનઃસ્થાપિત કરવાનો આદેશ આપ્યો. આ ચુકાદો હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમમાં થયેલા સુધારાને પણ ધ્યાનમાં લે છે, જેમાં પુત્રીને પિતાની સંપત્તિમાં સહ-વારસદાર ગણવામાં આવે છે.

ચાલુ ખરીફ સિઝનમાં ઓછા વરસાદ અને વાવેતર વિસ્તારમાં ઘટાડાને કારણે ચોખાના ઉત્પાદન પર ગંભીર અસર થવાની ધારણા છે, જે ૨૦ વર્ષના રેકોર્ડ નીચા સ્તરે પહોંચી શકે છે. IMD ડેટા મુજબ, ચોમાસામાં ૧૫% ઓછો વરસાદ પડ્યો છે. કેટલાક રાજ્યોમાં આ ખાધ ૪૨% સુધી છે. ૧૧ સપ્ટેમ્બર સુધીમાં, ખરીફ વાવણી વિસ્તાર ગયા વર્ષ કરતાં ૪% ઓછો રહ્યો. યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ એગ્રીકલ્ચરના અંદાજ મુજબ, ઉત્પાદનમાં ૧ કરોડ ટનનો ઘટાડો થઈ શકે છે. જોકે, સરકાર પાસે મજબૂત બફર સ્ટોક હોવાથી દેશમાં ચોખાની અછત રહેશે નહીં.