આ લેખ ભારતીય જ્ઞાન પરંપરામાં સંશોધન (અનુસંધાન)ના ઊંડા અર્થને સમજાવે છે. લેખક જણાવે છે કે સંશોધન માત્ર પ્રયોગશાળાઓ કે પુસ્તકો પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ તે સત્યની શોધ, જ્ઞાનનું મનન, આચરણ અને સમાજ કલ્યાણની એક સાધના છે. ભારતીય વિચારધારામાં 'ઋષિચર્યા' શબ્દ દ્વારા જ્ઞાનની શોધને જીવનનું અનુશાસન બનાવવાની વાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. આધુનિક સંશોધનમાં બાહ્ય લાભોને બદલે જ્ઞાનસર્જન અને માનવકલ્યાણને પ્રાધાન્ય આપવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકાયો છે. ગુરુ-શિષ્ય પરંપરા અને પ્રમાણશાસ્ત્ર્ર જેવી પદ્ધતિઓ જ્ઞાનની સત્યતા અને વિશ્વસનીયતા સુનિશ્ચિત કરે છે.

સાઉદી અરેબિયાના રિયાધ અને આભા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર થયેલા મિસાઈલ હુમલાઓમાં ત્રણ લોકોના મોત અને ૩૬ લોકો ઘાયલ થયા છે. આ ઘટના બાદ સાઉદી અધિકારીઓએ સુરક્ષા કડક કરી છે. સાઉદી અરેબિયા સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસે ત્યાં રહેતા ભારતીયોને અત્યંત સતર્ક રહેવા, બિનજરૂરી ઘરની બહાર ન નીકળવા અને સ્થાનિક સૂચનાઓનું પાલન કરવા અપીલ કરી છે. ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે નાગરિકો અને નાગરિક માળખાને નિશાન બનાવવાની આકરી નિંદા કરી છે. આ હુમલાઓ હુતી લશ્કર દ્વારા કરવામાં આવ્યા હોવાનું સામે આવ્યું છે. સુરક્ષા સ્થિતિને કારણે એર ઇન્ડિયાએ ૧૦ ઓક્ટોબર સુધી રિયાધની ફ્લાઇટ્સ રદ કરી છે.

ઓક્ટોપસ, એક અત્યંત બુદ્ધિશાળી અને રહસ્યમય દરિયાઈ જીવ છે, જેની દુનિયાભરમાં 300 થી વધુ પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે. તેને ત્રણ હૃદય હોય છે અને તેનું લોહી વાદળી રંગનું હોય છે. તેના આઠ હાથ (જેને છ હાથ અને બે પગ પણ ગણવામાં આવે છે) માં સેંકડો સક્શન કપ્સ હોય છે. ઓક્ટોપસ આસપાસના વાતાવરણ પ્રમાણે રંગ અને ચામડીની રચના બદલી શકે છે, જેથી તે શિકારીઓથી બચી શકે અથવા શિકાર કરી શકે. જોખમ અનુભવાય ત્યારે તે શાહી જેવો કાળો પ્રવાહ છોડે છે. 2006 થી વિશ્વભરમાં ઓક્ટોપસ દિવસ ઉજવાય છે.

ક્યારેક કોઈ સ્પષ્ટ કારણ વગર જ મનમાં અગાઉથી કંઈક થવાનો અહેસાસ થાય છે. આ આંતરિક સમજ (ઇન્ટ્યુશન) છે, જે શાંત મન અને અવલોકનથી વધુ સ્પષ્ટ થાય છે. જો તમને કંઈક ‘બરાબર નથી’ તેવો અહેસાસ થાય, સામેની વ્યક્તિની લાગણી કહ્યા વગર સમજાઈ જાય, શાંતિમાં જવાબો મળે, મહત્વની ક્ષણ પહેલાં અંદરથી મજબૂત સંકેત મળે, અથવા લોકો અને જગ્યાઓની ‘ઊર્જા’થી તમે પ્રભાવિત થાઓ, તો આ તમારી આંતરિક ઇન્ટ્યુશન સાથે જોડાયેલા સંકેતો હોઈ શકે છે.

વૃદ્ધાવસ્થા માત્ર ઉંમરનો આંકડો નથી, પણ અનુભવ અને ડહાપણ લાવે છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં, વૃદ્ધો અને તેમના સંતાનો વચ્ચેના સંબંધોમાં સમસ્યાઓ જોવા મળે છે, જેમાં બંને પક્ષોની ભૂમિકા હોઈ શકે છે. આ સ્થિતિને સુધારવા માટે, વૃદ્ધોએ આર્થિક, માનસિક અને ભાવનાત્મક રીતે સ્વાવલંબી બનવું જોઈએ. પોતાના કામ જાતે કરવા, અન્યને બિનજરૂરી રીતે હેરાન ન કરવા અને પોતાના સંતાનો પાસેથી અપેક્ષાઓ ઘટાડવી મહત્વપૂર્ણ છે. શાંતિ અને ખુશી માટે, સંયમ, સ્વીકૃતિ અને નિઃસ્પૃહી ભાવ કેળવવો જરૂરી છે.

તુર્કીના ઇસ્તંબુલમાં આવેલો ટોપકાપી પેલેસ માત્ર એક મહેલ નથી, પરંતુ ઓટ્ટોમન સામ્રાજ્યનો જીવંત ઇતિહાસ છે. 15મીથી 19મી સદી સુધી, આ ભવ્ય મહેલમાંથી એશિયા, યુરોપ અને આફ્રિકા પર ફેલાયેલા વિશાળ સામ્રાજ્યનું શાસન ચાલતું હતું. તેની અદભૂત સ્થાપત્યકળા, રાજકીય ષડ્યંત્રો, વૈભવી જીવનશૈલી અને અમૂલ્ય ઐતિહાસિક ખજાના માટે તે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. આ મહેલ ઓટ્ટોમન સામ્રાજ્યની ભવ્યતા અને વૈભવનો સાક્ષી છે.

સુપર માર્કેટ હોય કે સિનેમા હોલ, આપણી આસપાસ વહેતું બેકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક આપણા વિચારો, નિર્ણયો અને લાગણીઓને અચેતનપણે દિશા આપે છે. આપણે સભાનપણે નિર્ણયો લઈએ છીએ એવું લાગે, પરંતુ આપણું સબકોન્શિયસ માઇન્ડ સંગીત દ્વારા નિયંત્રિત થઈ શકે છે. મોલમાં ધીમું સંગીત વધુ ખરીદી પ્રેરે છે, જ્યારે ફાસ્ટ-ફૂડ રેસ્ટોરન્ટમાં ઝડપી સંગીત ઝડપી જમવા પ્રોત્સાહન આપે છે. માર્કેટિંગ નિષ્ણાતો પણ વાઇન સ્ટોરમાં સંગીતના પ્રકાર દ્વારા ગ્રાહકોની પસંદગી બદલી શકે છે. ફિલ્મોમાં, સંગીત દૃશ્યોના ભાવને અસરકારક રીતે વ્યક્ત કરે છે, લાગણીઓને ઊંડાણપૂર્વક સ્પર્શે છે.

ઓસ્ટ્રેલિયા નજીક કિંગ આઇલેન્ડ પર આવેલી 'ડોલ્ફિન માઇન' વિશે એક અનોખી માન્યતા છે કે તે યુદ્ધોની આગાહી કરે છે. આ માન્યતા ટંગસ્ટન (Tungsten) ધાતુ સાથે જોડાયેલી છે, જેનો ઊંચો ગલનબિંદુ (Melting Point) અને કઠણતા તેને યુદ્ધના સાધનો માટે અત્યંત ઉપયોગી બનાવે છે. ઇતિહાસમાં, જ્યારે પણ આ ખાણ કાર્યરત થઈ, ત્યારે યુદ્ધો શરૂ થયા. આ ખરેખર તો યુદ્ધ સમયે ટંગસ્ટનની વધેલી માંગને કારણે ખાણને ફરી ખોલવામાં આવતી હોવાથી બનતી ઘટના છે, કોઈ આગાહી નહીં.

૨૧મી સદીમાં 'ડેટા' એક એવી વ્યૂહાત્મક સંપત્તિ તરીકે ઉભરી રહ્યો છે, જે ભૌતિક સ્વરૂપમાં નથી છતાં તેનું મૂલ્ય અખૂટ છે. માનવજાતના ઇતિહાસમાં સંપત્તિના માપદંડ બદલાતા રહ્યા છે, પણ આજનો ડિજિટલ યુગ 'ડેટા'ને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ ગયો છે. આપણે સતત ડેટાનું સર્જન કરીએ છીએ, જે આપણી ડિજિટલ દુનિયાનો અભિન્ન અંગ બની ગયું છે. કાચો ડેટા માહિતી બને છે, અને ઉપયોગી ડેટા નિર્ણય લેવાની શક્તિ પૂરી પાડે છે. AI, આરોગ્ય, વ્યવસાય અને સમાજમાં ડેટાનું મહત્વ વધી રહ્યું છે, પરંતુ તેની ગોપનીયતા અને જવાબદાર ઉપયોગ એક ગંભીર પ્રશ્ન છે.

વાયરસ અને બેક્ટેરિયા, શરીરના મિત્ર કે શત્રુ? વાયરસ કોષોમાં વધીને ફ્લૂ, કોવિડ-19 જેવી બીમારીઓ લાવે, પણ રસી અને સંશોધનમાં પણ ઉપયોગી. બેક્ટેરિયામાં કેટલાક પાચન અને વિટામિન નિર્માણમાં મદદરૂપ, જ્યારે હાનિકારક ટાઈફોઈડ, ન્યુમોનિયા પ્રેરે. રોગપ્રતિકારક તંત્ર તેમને ઓળખી પ્રતિક્રિયા આપે, સોજો, તાવ જેવા લક્ષણો દેખાય. સ્વસ્થ માઇક્રોબાયોમ રક્ષણ આપે. વાયરસ માનવ ઉત્ક્રાંતિમાં પણ ભાગ ભજવે છે.

આ સૃષ્ટિમાં જેટલા મનુષ્ય એટલા વિચાર, તેથી વૈચારિક મતભેદ સ્વાભાવિક છે. અસહમતિ એટલે માત્ર જુદા વિચારો, જ્યારે વિરોધ તેનો દુશ્મનાવટ સુધી લઈ જાય છે. ઓસ્કાર વાઈલ્ડ અનુસાર, મતભેદ એ બે અલગ મગજ સક્રિય હોવાનો પુરાવો છે, દુશ્મનીનો નહીં. આપણા સંબંધોમાં અહમને સ્થાન આપ્યા વિના, સામેના વ્યક્તિના વિચારોનો આદર કરવો જોઈએ. મુદ્દા કરતાં વ્યક્તિને મહત્વ આપતાં, મતભેદ છતાં સંબંધો ટકાવી રાખવા એ જ સાચી પરિપક્વતા છે.

ઓરિસ્સાના ભુવનેશ્વર નજીક આવેલું નંદનકાનન નેશનલ પાર્ક, તેના વિશિષ્ટ વાતાવરણ અને દુર્લભ પ્રાણીઓના સંરક્ષણ માટે જાણીતું છે. 1960ના દાયકામાં સ્થપાયેલ આ ઉદ્યાન, 1979માં નેશનલ પાર્ક બન્યું. નંદનકાનન તેના સફેદ વાઘના સફળ પ્રજનન અને સંવર્ધન માટે વિશ્વમાં મોખરે છે. અહીં 157 થી વધુ પ્રજાતિઓના 1500 થી વધુ પ્રાણીઓ, પક્ષીઓ, બોટનિકલ ગાર્ડન અને કાંજિયા તળાવ આવેલા છે. આ પાર્ક પર્યાવરણ જાગૃતિ અને લુપ્ત થતી પ્રજાતિઓના સંરક્ષણનું મહત્વપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય કેન્દ્ર છે.

સ્વિમિંગ માત્ર એક રમત નથી, પણ જીવનરક્ષક કૌશલ્ય પણ છે. પ્રાચીન ઇજિપ્ત અને ભારતમાં તેના પુરાવા મળે છે. 19મી સદીમાં ગ્રેટ બ્રિટનમાં સંસ્થાકીય રમત બની. 1896ની એથેન્સ ઓલિમ્પિક્સમાં પુરુષો માટે અને 1912ની સ્ટોકહોમ ઓલિમ્પિક્સમાં મહિલાઓ માટે તેનો સમાવેશ થયો. 1908માં FINA (હાલ વર્લ્ડ એક્વાટિક્સ) ની સ્થાપના થઈ. 50 મીટર પુલમાં સ્પર્ધાઓ ચાર શૈલીઓમાં યોજાય છે, જેમાં નિયમોનું ચુસ્તપણે પાલન જરૂરી છે.

ન્યૂઝીલેન્ડમાં જોવા મળતો `કાકાપો' પોપટની પ્રજાતિનો હોવા છતાં, તેનું શરીર ભારે હોવાથી તે ઉડી શકતો નથી. તે જમીન પર ચાલે છે અથવા ઝાડ પર ચડે છે. તેની ખાસિયત એ છે કે તેના શરીરમાંથી મધ જેવી સુગંધ આવે છે, જે તેને અન્ય પક્ષીઓથી અલગ પાડે છે. આ શાકાહારી પક્ષી 60 થી 90 વર્ષ સુધી જીવી શકે છે. `કાકાપો રિકવરી પ્રોગ્રામ' દ્વારા તેને શિકારી પ્રાણીઓથી બચાવવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે.

ઘોડા માનવ ઇતિહાસના વફાદાર સાથી રહ્યા છે, અને તેમના વિશે અનેક વૈજ્ઞાનિક તથ્યો છુપાયેલા છે. તેઓ ઊભા-ઊભા પણ ખાસ `સ્ટે એપરેટ્સ' મિકેનિઝમ દ્વારા ગાઢ ઊંઘ લઈ શકે છે. તેમની આંખો ચહેરાની બાજુઓમાં હોવાથી તેઓ લગભગ 360 ડિગ્રી જોઈ શકે છે, ફક્ત સામે અને પાછળ નાના `બ્લાઈન્ડ સ્પોટ' હોય છે. ઘોડા માત્ર નસકોરાંથી શ્વાસ લે છે, ક્યારેય ઊલટી કરી શકતા નથી, અને તેમના દાંત જોઈને ઉંમર જાણી શકાય છે.

ગુજરાતી અને સંસ્કૃત વ્યાકરણમાં 'પ્રાચીન' શબ્દ અત્યંત સમૃદ્ધ અર્થ ધરાવે છે, જે માત્ર સમયની લંબાઇ નહીં, પરંતુ મૂલ્ય, અનુભવ અને પવિત્રતાનો ભાવ પણ સૂચવે છે. સામાન્ય રીતે 'અર્વાચીન' કે 'આધુનિક'ના વિરોધી તરીકે વપરાતો આ શબ્દ, પરંપરા અને સ્થાપત્યમાં ઊંડો અર્થ ધરાવે છે. પ્રાચીન મંદિરો, શિલ્પો અને કિલ્લાઓ આપણી સમૃદ્ધ વિરાસતના પ્રતીક છે. પુરાતત્ત્વશાસ્ત્ર, અભિલેખશાસ્ત્ર, સિક્કાશાસ્ત્ર જેવા વિષયો પ્રાચીન વસ્તુઓનું સંશોધન અને વિશ્લેષણ કરીને આપણને આપણા મૂળ સાથે જોડે છે.

રાત્રે સૂતી વખતે આપણું મગજ REM સ્લીપ દરમિયાન ખૂબ સક્રિય રહે છે, જ્યારે શરીર આરામ કરતું હોય છે. આ તબક્કામાં આંખો ઝડપથી ફરે છે અને મગજ જાગૃત અવસ્થા જેટલું કાર્ય કરે છે. આ દરમિયાન, મગજ દિવસ દરમિયાન થયેલી યાદો અને અનુભવોનું વર્ગીકરણ કરે છે, જેને મેમરી કન્સોલિડેશન કહેવાય છે. આ પ્રોસેસિંગ દરમિયાન જુદા જુદા વિચારો અને લાગણીઓ જોડાઈને સપનાં સ્વરૂપે દેખાય છે. ભાવનાત્મક સંતુલન જાળવવા અને સમસ્યાઓના ઉકેલ શોધવામાં પણ સપનાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.

ભારતમાં EV અને CNG વાહનોની લોકપ્રિયતા વધી રહી છે. EV શૂન્ય ઉત્સર્જન કરે છે, પરંતુ તેને ચાર્જ કરવા માટે વપરાતી વીજળીના ઉત્પાદનનો પર્યાવરણીય પ્રભાવ TERIના 'Well-to-Wheel' અભ્યાસમાં તપાસવામાં આવ્યો છે. ભારતના વર્તમાન પાવર મિક્સને કારણે EVનું કુલ ઉત્સર્જન ધારણા કરતાં વધુ હોઈ શકે છે. જ્યારે, CNG વાહનો, તેમના ઉત્પાદનથી વપરાશ સુધી, હાલના તબક્કે EV કરતાં પર્યાવરણ પર ઓછો પ્રભાવ પાડે છે. EV બેટરી નિર્માણ અને નિકાલ પણ પર્યાવરણીય પડકારો ઊભા કરે છે.

આજની યુવાપેઢીની ભાષામાં અપશબ્દો અને 'રફ' અંદાજનું વધતું ચલણ માત્ર સ્ટાઇલ નથી, પણ પારિવારિક વાતાવરણ, મિત્રવર્તુળ, સોશિયલ મીડિયા, અને સતત તણાવ જેવા અનેક પરિબળોનું પ્રતિબિંબ છે. નિરાશા અને હતાશા વ્યક્ત કરવા માટે અપશબ્દો એક સહેલો માર્ગ બની ગયા છે. સંસ્કાર અને સંવેદનશીલતા જાળવી રાખવા માટે ઘરમાં સન્માનભરી ભાષા અને સંયમિત વર્તન જરૂરી છે. આ બદલાતી ભાષા શૈલી ચિંતાનો વિષય બની રહી છે.

ગાંધીજીના 'નઈ તાલીમ' અથવા બુનિયાદી શિક્ષણના વિચારો આજના સમયમાં પણ પ્રસ્તુત છે. વર્તમાન શિક્ષણ પદ્ધતિમાં વધતી બેરોજગારી, માનસિક તણાવ અને નૈતિક મૂલ્યોના પતનને ધ્યાનમાં રાખીને, ગાંધીજીનો શારીરિક, માનસિક અને આત્મિક વિકાસ પર ભાર મૂકતો અભિગમ નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP2020) માં પ્રતિબિંબિત થાય છે. આ નીતિ વ્યવસાયિક શિક્ષણ, માતૃભાષાના મહત્વ અને સર્વાંગી વિકાસ પર ભાર મૂકે છે, જે ગાંધીજીના સ્વપ્ન - 'નઈ તાલીમ' - ને સાકાર કરવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.

ઇજિપ્તના રણ અને પર્વતમાળાઓ વચ્ચે આવેલું સેન્ટ કેથરીન, ઇસ્લામ, ખ્રિસ્તી અને યહૂદી ધર્મોનું મિલનસ્થળ છે. 1577 મીટરની ઊંચાઇએ આવેલું આ સ્થળ 2002માં યુનેસ્કો દ્વારા વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ જાહેર થયું. સંત હેલેનાએ 337માં ચર્ચ અને આશ્રયસ્થાન બનાવ્યું, જ્યારે જસ્ટિનિયન પ્રથમે 527-565માં તેને કિલ્લા જેવા મઠમાં ફેરવ્યું. 9મી સદીમાં સેન્ટ કેથરીનના અવશેષો મળ્યા બાદ આ સ્થળ પ્રખ્યાત થયું. મઠની દીવાલો 15-25 મીટર ઊંચી અને 2-3 મીટર જાડી છે. 1400થી વધુ વર્ષોથી અહીં સંતો રહે છે અને બાયઝેન્ટાઇન પરંપરાઓ જાળવી રાખે છે. અહીં વિશ્વની સૌથી જૂની ખ્રિસ્તી હસ્તપ્રતો અને દુર્લભ પુસ્તકોનો સંગ્રહ છે.

મહાભારતના `શાંતિપર્વ'માં પિતામહ ભીષ્મ યુધિષ્ઠિરને શીખવે છે કે વિરોધીઓ કે શત્રુઓ સામે ક્યારેય ક્રોધાવેશમાં આવી અસભ્ય વર્તન ન કરવું જોઈએ. આ માત્ર નબળાઈ અને અસુરક્ષા દર્શાવે છે. તેના બદલે, વ્યક્તિગત કે જાહેરમાં મુલાકાત વખતે ઋજુતા, નમ્રતા અને ગ્રેસ સાથે વ્યવહાર કરવો એ શક્તિ અને પરિપક્વતાની નિશાની છે. વૃક્ષની જેમ, જે કુહાડીને પણ છાંયો આપે છે, તેમ લીડરે પણ પોતાના પ્રતિસ્પર્ધી સામે સંયમ જાળવવો જોઈએ. આ આત્મવિશ્વાસ અને મેચ્યોરિટી દર્શાવે છે, જે આધુનિક કોર્પોરેટ અને રાજકીય જગતમાં પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

પક્ષીઓ એટલે નાજુક અને ઉડતા જીવોની કલ્પના સામાન્ય છે, પરંતુ વિશ્વમાં કેટલાક પક્ષીઓ અત્યંત ભારે હોય છે. આ ટોપ 5 વજનદાર પક્ષીઓમાં શાહમૃગ (156 કિલોગ્રામ), દક્ષિણ કાસોવરી (80-85 કિલોગ્રામ), ઇમુ (50-55 કિલોગ્રામ), સમ્રાટ પેંગ્વિન (45 કિલોગ્રામ) અને ગ્રેટર રિયા (15-40 કિલોગ્રામ) નો સમાવેશ થાય છે. આ પક્ષીઓ તેમના વિશાળ શરીરને કારણે ઉડવાને બદલે દોડવા, તરવા અથવા ચાલવા માટે અનુકૂળ બન્યા છે, જે કુદરતની વિવિધતા દર્શાવે છે.

મધ્યપ્રદેશમાં નર્મદા નદીનું પાણી સોન બેઝિન સુધી પહોંચાડવા માટે એક અદભૂત એન્જિનિયરિંગ સિદ્ધિ હાંસલ કરવામાં આવી છે. ભારતના વૈજ્ઞાનિકોએ લગભગ ૧૧.૯૫ કિલોમીટર લાંબી ગુરુત્વાકર્ષણ-ફ્લો ટનલનું નિર્માણ પૂર્ણ કર્યું છે. આ ટનલ પર્વતની આરપાર બનાવવામાં આવી છે અને પાણીને આગળ ધકેલવા માટે કોઈ પંપની જરૂર નથી, જે તેને ભારતની પ્રથમ અને સૌથી લાંબી ગ્રેવિટી-ફ્લો ટનલ બનાવે છે. આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વિંધ્યાચળ પર્વતમાળાના કારણે પાણીની તંગીનો સામનો કરી રહેલા વિસ્તારોની ખેતીને સિંચાઈ માટે પાણી પૂરું પાડવાનો છે.

વાસણો પર નામ કોતરવાની પ્રથા પ્રાચીન કાળથી ચાલી આવે છે, જે માત્ર માલિકી સ્પષ્ટ કરવા પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ સ્મૃતિઓ અને પરિવારના ઇતિહાસનો ભંડાર પણ છે. મેસોપોટેમિયાથી શરૂ થયેલી આ પ્રથા, ભારતમાં પણ કુટુંબિક સંપત્તિ અને વારસો દર્શાવવા માટે તાંબા અને પિત્તળનાં વાસણો પર હાથથી કોતરણી સ્વરૂપે વિકસિત થઈ. 15મી સદીમાં યુરોપમાં બ્યુરિન ટેક્નોલોજીના આગમનથી આ કોતરણી વધુ સુલભ બની. ઔદ્યોગિકીકરણ સાથે, સંપત્તિની સુરક્ષા અને વ્યવહારિકતા માટે નામ કોતરવાની પ્રથા વધુ પ્રચલિત બની.

માનવ શરીરમાં અબજો કોષો વસે છે, જેમનું આયુષ્ય, કદ અને કાર્ય જુદા જુદા હોય છે. રક્તકણો થોડા દિવસો જીવે છે, જ્યારે ન્યુરોન્સ આજીવન કાર્યરત રહે છે. શરીરના પોતાના કોષો કરતાં બેક્ટેરિયા જેવા મહેમાન કોષોની સંખ્યા વધુ હોય છે, જે આપણા પાચનતંત્રમાં મુખ્યત્વે રહે છે. દરેક કોષ શરીરના એક જવાબદાર નાગરિકની જેમ કાર્ય કરે છે, જે પોતાના સ્વભાવ અને કર્તવ્યનું પાલન કરે છે. કોષોના અનિયંત્રિત વિકાસને કેન્સર કહેવાય છે, જે એક અપવાદ છે.

હૃદય, શરીરનો અવિરત પંપ, મુઠ્ઠી જેવડું હોવા છતાં જીવનનું અમૂલ્ય અંગ છે. તે દરરોજ લગભગ એક લાખ વખત ધબકી, 7570 લિટર લોહી પંપ કરે છે. આ સ્નાયુમય અંગ 2.5 અબજથી વધુ વખત ધબકી 20 કરોડ લિટરથી વધુ લોહીનું પરિભ્રમણ કરે છે. હૃદય શરીરના દરેક અંગ સુધી ઓક્સિજન અને પોષક તત્વો પહોંચાડે છે. નિયમિત કસરત, સંતુલિત આહાર અને ધૂમ્રપાનથી દૂર રહેવું તેના સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

ઓસ્ટ્રેલિયાના જંગલોનું અદ્ભુત પક્ષી લાયરબર્ડ (Lyrebird) તેની અસાધારણ નકલ કરવાની ક્ષમતા અને નર પક્ષીની મોહક પૂંછડી માટે પ્રખ્યાત છે. તેની પૂંછડી 'લાયર' (Lyre) વાદ્ય જેવી આકારની હોય છે, જે નૃત્ય સમયે માદાને આકર્ષવા ફેલાવાય છે. લાયરબર્ડ વિવિધ પક્ષીઓ, પ્રાણીઓ અને માનવસર્જિત અવાજોની હૂબહૂ નકલ કરી શકે છે, જે તેને અત્યંત ચતુર બનાવે છે. શરમાળ અને જમીન પર રહેતું આ પક્ષી મજબૂત પગ વડે શિકાર કરે છે.

એરોનોટિક્સ, જેને 'વિમાન વિજ્ઞાન' અથવા 'વૈમાનિકી' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે હવામાં ઊડી શકતાં વાહનોના અભ્યાસ, ડિઝાઇન, ઉત્પાદન અને નેવિગેશન સાથે સંકળાયેલું વિજ્ઞાન અને કળા છે. આ શબ્દ ગ્રીક મૂળ 'Aero' (હવા) અને 'Nautes' (નાવિક/મુસાફરી) પરથી ઉતરી આવ્યો છે, જેનો અર્થ 'હવામાં મુસાફરી કરવી' થાય છે. એરોનોટિક્સમાં એરોડાયનેમિક્સ, પ્રોપલ્શન, સ્ટ્રક્ચર અને મટીરિયલ્સ, તથા ફ્લાઇટ કંટ્રોલ અને નેવિગેશન જેવા મુખ્ય ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે.

ઇન્ટરનેટ આપણા જીવનનો અભિન્ન અંગ છે, પરંતુ તે આપણા ઉપકરણો સુધી કેવી રીતે પહોંચે છે તે એક રસપ્રદ પ્રશ્ન છે. મોટાભાગનું ઇન્ટરનેટ વાસ્તવમાં undersea cables દ્વારા પ્રકાશના તરંગો સ્વરૂપે પ્રવાસ કરે છે. Wi-Fi સંપૂર્ણપણે વાયરલેસ નથી; તે router સુધી ફિઝિકલ કેબલ દ્વારા આવે છે અને પછી રેડિયો તરંગોમાં રૂપાંતરિત થાય છે. મોબાઇલ ટાવર્સ ફાઇબર નેટવર્કમાંથી ડેટા મેળવીને તેને તમારા ફોન સુધી રેડિયો તરંગો દ્વારા પહોંચાડે છે. 4G, 5G જેવી ટેક્નોલોજી વિવિધ frequency bands નો ઉપયોગ કરીને ડેટા સ્પીડ અને ક્ષમતા નક્કી કરે છે.