આ લેખ ભારતીય જ્ઞાન પરંપરામાં સંશોધન (અનુસંધાન)ના ઊંડા અર્થને સમજાવે છે. લેખક જણાવે છે કે સંશોધન માત્ર પ્રયોગશાળાઓ કે પુસ્તકો પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ તે સત્યની શોધ, જ્ઞાનનું મનન, આચરણ અને સમાજ કલ્યાણની એક સાધના છે. ભારતીય વિચારધારામાં 'ઋષિચર્યા' શબ્દ દ્વારા જ્ઞાનની શોધને જીવનનું અનુશાસન બનાવવાની વાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. આધુનિક સંશોધનમાં બાહ્ય લાભોને બદલે જ્ઞાનસર્જન અને માનવકલ્યાણને પ્રાધાન્ય આપવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકાયો છે. ગુરુ-શિષ્ય પરંપરા અને પ્રમાણશાસ્ત્ર્ર જેવી પદ્ધતિઓ જ્ઞાનની સત્યતા અને વિશ્વસનીયતા સુનિશ્ચિત કરે છે.

થરાદ તાલુકાના ભોરલ ગામની દૂધ મંડળી છેલ્લા 9 દિવસથી બંધ છે, જેના કારણે 500થી વધુ પશુપાલકો મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે. મંડળીના મંત્રી અને ચેરમેન સહિતના હોદ્દેદારોએ રાજીનામા આપતાં દૂધ સ્વીકારવાની કામગીરી ઠપ્પ થઈ ગઈ છે. સામાન્ય રીતે દરરોજ 3,000થી 4,000 લિટર દૂધની આવક થતી હતી. મોંઘા દાણ અને ઘાસચારા વચ્ચે દૂધ ન વેચાતાં પશુપાલકોની આજીવિકા પર અસર પડી છે. પશુપાલકોએ બનાસ ડેરી અને જિલ્લા સહકારી તંત્રને મંડળી તાત્કાલિક શરૂ કરવા અને નવા સંચાલકોની નિમણૂક કરવા અપીલ કરી છે.

સાબરકાંઠા જિલ્લાના હિંમતનગર તાલુકાના સુરજપુરા ગામના ખેડૂત પ્રગ્નેશકુમાર પટેલે 2 વિઘા જમીનમાં ઔષધીય પાક સફેદ મુસળીનું પ્રાયોગિક વાવેતર કર્યું છે. મધ્યપ્રદેશથી પ્રતિ કિલો રૂ.450ના ભાવે કંદમૂળ ખરીદી જૂન માસમાં વાવેતર કરાયું હતું. આશરે સાડા ચાર મહિનાના પાક સમયગાળા બાદ ઓક્ટોબર માસમાં ઉત્પાદન મળવાની અપેક્ષા છે. ખેડૂતના પ્રાથમિક અંદાજ મુજબ, એક વિઘા દીઠ 250-300 કિલો ઉત્પાદન મળી શકે છે. આ પ્રયોગ ઉત્તર ગુજરાતના ખેડૂતો માટે વૈકલ્પિક પાકોની નવી દિશા દર્શાવે છે.

પંચમહાલ જિલ્લાના કાલોલ તાલુકામાં પાનમ સિંચાઈ યોજનાની 37-R કેનાલમાં પાણી ન છોડાતા ખેડૂતો મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે. ડેમમાં પાણી ઉપલબ્ધ હોવા છતાં, ચોમાસા પછી લાંબા સમયથી કેનાલમાં પાણી છોડવામાં આવ્યું નથી. આ વિસ્તારમાં અંદાજે 200-250 હેક્ટર જમીનમાં ડાંગરનું વાવેતર થયું છે અને પાક તૈયાર થવાના તબક્કામાં છે. પાછોતરો વરસાદ ન પડતાં અને કેનાલમાં પાણીના અભાવે ખેડૂતોની મહેનત અને હજારો રૂપિયાનો ખર્ચ નિષ્ફળ જવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે. ખેડૂતોએ તાત્કાલિક પાણી છોડવા અને કેનાલની સફાઈની માંગ કરી છે.

ભરૂચ જિલ્લાના જંબુસર-આમોદ તાલુકા અને આસપાસના વિસ્તારોમાં વરસાદ ખેંચાતા ખેડૂતો સિંચાઈના પાણી માટે ચિંતિત હતા. ખેડૂતોના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય સરકારે નર્મદા નહેરમાં પાણી છોડવાનો નિર્ણય કર્યો છે. નર્મદાનું પાણી નહેરમાં આવતા ખેડૂતો અને આગેવાનોએ નર્મદા મૈયાના વધામણાં લીધા હતા. આ પ્રસંગે નર્મદા નહેર ખાતે શ્રીફળ અને પુષ્પ અર્પણ કરી પૂજા-અર્ચના કરવામાં આવી અને મબલખ પાક મળે તેવી પ્રાર્થના કરાઈ. રાજ્ય સરકારને નવરાત્રી પહેલાં પાણી છોડવા કરાયેલી રજૂઆતને પગલે આ નિર્ણય લેવાયો હતો.

સંજેલી તાલુકામાં ચોમાસાની શરૂઆતમાં સારો વરસાદ થયો હતો, પરંતુ ત્યાર બાદ લાંબા સમયથી વરસાદ ખેંચાતા ખેડૂતો પરેશાન છે. ખેડૂતોએ ડાંગર, મકાઈ અને સોયાબીન જેવા પાકોનું વાવેતર કર્યું હતું, પરંતુ હવે પાણી વિના પાક નિષ્ફળ જવાની શક્યતા છે. કેનાલો પણ ખાલીખમ છે અને સિંચાઈ માટે પૂરતું પાણી મળતું નથી. આગામી દિવસોમાં વરસાદ કે સિંચાઈનું પાણી ન મળે તો ખેડૂતોને મોટું આર્થિક નુકસાન થઈ શકે છે. કાળિયાહેલ ડેમમાંથી તાત્કાલિક પાણી છોડવામાં આવે તો જ ઊભો પાક બચી શકે તેમ છે.

દાહોદ જિલ્લાના દેવગઢબારીઆ તાલુકામાં અપૂરતા વરસાદના કારણે મકાઈ, ડાંગર, મગફળી, કપાસ, તુવેર, મગ, અડદ, સોયાબીન જેવા મુખ્ય પાકો સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ ગયા છે. જેના લીધે ખેડૂતોને ભારે નુકસાન થયું છે. તળાવો, કુવાઓ અને નદીઓ સુકાઈ ગઈ છે. ખેડૂતોએ મોંઘા બિયારણ અને ખાતરો પર મોટો ખર્ચ કર્યો છે, અને હવે પાક નિષ્ફળ જતાં આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહ્યા છે. તેઓ ધિરાણની ચુકવણી અંગે પણ ચિંતિત છે. તેથી, ખેડૂતોએ સરકાર પાસે પાક વીમો અને ખેત ધિરાણ માફી યોજના જાહેર કરવાની માંગ કરી છે.

વૃદ્ધાવસ્થા માત્ર ઉંમરનો આંકડો નથી, પણ અનુભવ અને ડહાપણ લાવે છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં, વૃદ્ધો અને તેમના સંતાનો વચ્ચેના સંબંધોમાં સમસ્યાઓ જોવા મળે છે, જેમાં બંને પક્ષોની ભૂમિકા હોઈ શકે છે. આ સ્થિતિને સુધારવા માટે, વૃદ્ધોએ આર્થિક, માનસિક અને ભાવનાત્મક રીતે સ્વાવલંબી બનવું જોઈએ. પોતાના કામ જાતે કરવા, અન્યને બિનજરૂરી રીતે હેરાન ન કરવા અને પોતાના સંતાનો પાસેથી અપેક્ષાઓ ઘટાડવી મહત્વપૂર્ણ છે. શાંતિ અને ખુશી માટે, સંયમ, સ્વીકૃતિ અને નિઃસ્પૃહી ભાવ કેળવવો જરૂરી છે.

તુર્કીના ઇસ્તંબુલમાં આવેલો ટોપકાપી પેલેસ માત્ર એક મહેલ નથી, પરંતુ ઓટ્ટોમન સામ્રાજ્યનો જીવંત ઇતિહાસ છે. 15મીથી 19મી સદી સુધી, આ ભવ્ય મહેલમાંથી એશિયા, યુરોપ અને આફ્રિકા પર ફેલાયેલા વિશાળ સામ્રાજ્યનું શાસન ચાલતું હતું. તેની અદભૂત સ્થાપત્યકળા, રાજકીય ષડ્યંત્રો, વૈભવી જીવનશૈલી અને અમૂલ્ય ઐતિહાસિક ખજાના માટે તે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. આ મહેલ ઓટ્ટોમન સામ્રાજ્યની ભવ્યતા અને વૈભવનો સાક્ષી છે.

સુપર માર્કેટ હોય કે સિનેમા હોલ, આપણી આસપાસ વહેતું બેકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક આપણા વિચારો, નિર્ણયો અને લાગણીઓને અચેતનપણે દિશા આપે છે. આપણે સભાનપણે નિર્ણયો લઈએ છીએ એવું લાગે, પરંતુ આપણું સબકોન્શિયસ માઇન્ડ સંગીત દ્વારા નિયંત્રિત થઈ શકે છે. મોલમાં ધીમું સંગીત વધુ ખરીદી પ્રેરે છે, જ્યારે ફાસ્ટ-ફૂડ રેસ્ટોરન્ટમાં ઝડપી સંગીત ઝડપી જમવા પ્રોત્સાહન આપે છે. માર્કેટિંગ નિષ્ણાતો પણ વાઇન સ્ટોરમાં સંગીતના પ્રકાર દ્વારા ગ્રાહકોની પસંદગી બદલી શકે છે. ફિલ્મોમાં, સંગીત દૃશ્યોના ભાવને અસરકારક રીતે વ્યક્ત કરે છે, લાગણીઓને ઊંડાણપૂર્વક સ્પર્શે છે.

ઓસ્ટ્રેલિયા નજીક કિંગ આઇલેન્ડ પર આવેલી 'ડોલ્ફિન માઇન' વિશે એક અનોખી માન્યતા છે કે તે યુદ્ધોની આગાહી કરે છે. આ માન્યતા ટંગસ્ટન (Tungsten) ધાતુ સાથે જોડાયેલી છે, જેનો ઊંચો ગલનબિંદુ (Melting Point) અને કઠણતા તેને યુદ્ધના સાધનો માટે અત્યંત ઉપયોગી બનાવે છે. ઇતિહાસમાં, જ્યારે પણ આ ખાણ કાર્યરત થઈ, ત્યારે યુદ્ધો શરૂ થયા. આ ખરેખર તો યુદ્ધ સમયે ટંગસ્ટનની વધેલી માંગને કારણે ખાણને ફરી ખોલવામાં આવતી હોવાથી બનતી ઘટના છે, કોઈ આગાહી નહીં.

૨૧મી સદીમાં 'ડેટા' એક એવી વ્યૂહાત્મક સંપત્તિ તરીકે ઉભરી રહ્યો છે, જે ભૌતિક સ્વરૂપમાં નથી છતાં તેનું મૂલ્ય અખૂટ છે. માનવજાતના ઇતિહાસમાં સંપત્તિના માપદંડ બદલાતા રહ્યા છે, પણ આજનો ડિજિટલ યુગ 'ડેટા'ને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ ગયો છે. આપણે સતત ડેટાનું સર્જન કરીએ છીએ, જે આપણી ડિજિટલ દુનિયાનો અભિન્ન અંગ બની ગયું છે. કાચો ડેટા માહિતી બને છે, અને ઉપયોગી ડેટા નિર્ણય લેવાની શક્તિ પૂરી પાડે છે. AI, આરોગ્ય, વ્યવસાય અને સમાજમાં ડેટાનું મહત્વ વધી રહ્યું છે, પરંતુ તેની ગોપનીયતા અને જવાબદાર ઉપયોગ એક ગંભીર પ્રશ્ન છે.

આ સૃષ્ટિમાં જેટલા મનુષ્ય એટલા વિચાર, તેથી વૈચારિક મતભેદ સ્વાભાવિક છે. અસહમતિ એટલે માત્ર જુદા વિચારો, જ્યારે વિરોધ તેનો દુશ્મનાવટ સુધી લઈ જાય છે. ઓસ્કાર વાઈલ્ડ અનુસાર, મતભેદ એ બે અલગ મગજ સક્રિય હોવાનો પુરાવો છે, દુશ્મનીનો નહીં. આપણા સંબંધોમાં અહમને સ્થાન આપ્યા વિના, સામેના વ્યક્તિના વિચારોનો આદર કરવો જોઈએ. મુદ્દા કરતાં વ્યક્તિને મહત્વ આપતાં, મતભેદ છતાં સંબંધો ટકાવી રાખવા એ જ સાચી પરિપક્વતા છે.

વ્યારા સુગર ફેકટરીમાં 2025-26 સિઝનમાં શેરડી આપનાર ખેડૂતોએ બાકી નાણાં તાત્કાલિક વ્યાજ સાથે ચૂકવવા માટે તાપી જિલ્લા સેવા સદન સામે ધરણાં શરૂ કર્યા છે. ફેક્ટરીએ હજારો ખેડૂતો પાસેથી શેરડી ખરીદી કરી હતી, પરંતુ સિઝન પૂર્ણ થયાના છ મહિના બાદ પણ ચૂકવણી ન થતાં ખેડૂતો આર્થિક મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે. ભારત સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલ FRP અને પ્રીમિયમની પણ માંગણી કરવામાં આવી છે. જો નાણાં નહીં મળે તો આંદોલન વધુ ઉગ્ર બનશે તેવી ચીમકી ઉચ્ચારવામાં આવી છે.

ઓરિસ્સાના ભુવનેશ્વર નજીક આવેલું નંદનકાનન નેશનલ પાર્ક, તેના વિશિષ્ટ વાતાવરણ અને દુર્લભ પ્રાણીઓના સંરક્ષણ માટે જાણીતું છે. 1960ના દાયકામાં સ્થપાયેલ આ ઉદ્યાન, 1979માં નેશનલ પાર્ક બન્યું. નંદનકાનન તેના સફેદ વાઘના સફળ પ્રજનન અને સંવર્ધન માટે વિશ્વમાં મોખરે છે. અહીં 157 થી વધુ પ્રજાતિઓના 1500 થી વધુ પ્રાણીઓ, પક્ષીઓ, બોટનિકલ ગાર્ડન અને કાંજિયા તળાવ આવેલા છે. આ પાર્ક પર્યાવરણ જાગૃતિ અને લુપ્ત થતી પ્રજાતિઓના સંરક્ષણનું મહત્વપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય કેન્દ્ર છે.

સ્વિમિંગ માત્ર એક રમત નથી, પણ જીવનરક્ષક કૌશલ્ય પણ છે. પ્રાચીન ઇજિપ્ત અને ભારતમાં તેના પુરાવા મળે છે. 19મી સદીમાં ગ્રેટ બ્રિટનમાં સંસ્થાકીય રમત બની. 1896ની એથેન્સ ઓલિમ્પિક્સમાં પુરુષો માટે અને 1912ની સ્ટોકહોમ ઓલિમ્પિક્સમાં મહિલાઓ માટે તેનો સમાવેશ થયો. 1908માં FINA (હાલ વર્લ્ડ એક્વાટિક્સ) ની સ્થાપના થઈ. 50 મીટર પુલમાં સ્પર્ધાઓ ચાર શૈલીઓમાં યોજાય છે, જેમાં નિયમોનું ચુસ્તપણે પાલન જરૂરી છે.

ન્યૂઝીલેન્ડમાં જોવા મળતો `કાકાપો' પોપટની પ્રજાતિનો હોવા છતાં, તેનું શરીર ભારે હોવાથી તે ઉડી શકતો નથી. તે જમીન પર ચાલે છે અથવા ઝાડ પર ચડે છે. તેની ખાસિયત એ છે કે તેના શરીરમાંથી મધ જેવી સુગંધ આવે છે, જે તેને અન્ય પક્ષીઓથી અલગ પાડે છે. આ શાકાહારી પક્ષી 60 થી 90 વર્ષ સુધી જીવી શકે છે. `કાકાપો રિકવરી પ્રોગ્રામ' દ્વારા તેને શિકારી પ્રાણીઓથી બચાવવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે.

ઘોડા માનવ ઇતિહાસના વફાદાર સાથી રહ્યા છે, અને તેમના વિશે અનેક વૈજ્ઞાનિક તથ્યો છુપાયેલા છે. તેઓ ઊભા-ઊભા પણ ખાસ `સ્ટે એપરેટ્સ' મિકેનિઝમ દ્વારા ગાઢ ઊંઘ લઈ શકે છે. તેમની આંખો ચહેરાની બાજુઓમાં હોવાથી તેઓ લગભગ 360 ડિગ્રી જોઈ શકે છે, ફક્ત સામે અને પાછળ નાના `બ્લાઈન્ડ સ્પોટ' હોય છે. ઘોડા માત્ર નસકોરાંથી શ્વાસ લે છે, ક્યારેય ઊલટી કરી શકતા નથી, અને તેમના દાંત જોઈને ઉંમર જાણી શકાય છે.

ગુજરાતી અને સંસ્કૃત વ્યાકરણમાં 'પ્રાચીન' શબ્દ અત્યંત સમૃદ્ધ અર્થ ધરાવે છે, જે માત્ર સમયની લંબાઇ નહીં, પરંતુ મૂલ્ય, અનુભવ અને પવિત્રતાનો ભાવ પણ સૂચવે છે. સામાન્ય રીતે 'અર્વાચીન' કે 'આધુનિક'ના વિરોધી તરીકે વપરાતો આ શબ્દ, પરંપરા અને સ્થાપત્યમાં ઊંડો અર્થ ધરાવે છે. પ્રાચીન મંદિરો, શિલ્પો અને કિલ્લાઓ આપણી સમૃદ્ધ વિરાસતના પ્રતીક છે. પુરાતત્ત્વશાસ્ત્ર, અભિલેખશાસ્ત્ર, સિક્કાશાસ્ત્ર જેવા વિષયો પ્રાચીન વસ્તુઓનું સંશોધન અને વિશ્લેષણ કરીને આપણને આપણા મૂળ સાથે જોડે છે.

રાત્રે સૂતી વખતે આપણું મગજ REM સ્લીપ દરમિયાન ખૂબ સક્રિય રહે છે, જ્યારે શરીર આરામ કરતું હોય છે. આ તબક્કામાં આંખો ઝડપથી ફરે છે અને મગજ જાગૃત અવસ્થા જેટલું કાર્ય કરે છે. આ દરમિયાન, મગજ દિવસ દરમિયાન થયેલી યાદો અને અનુભવોનું વર્ગીકરણ કરે છે, જેને મેમરી કન્સોલિડેશન કહેવાય છે. આ પ્રોસેસિંગ દરમિયાન જુદા જુદા વિચારો અને લાગણીઓ જોડાઈને સપનાં સ્વરૂપે દેખાય છે. ભાવનાત્મક સંતુલન જાળવવા અને સમસ્યાઓના ઉકેલ શોધવામાં પણ સપનાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.

ભારતમાં EV અને CNG વાહનોની લોકપ્રિયતા વધી રહી છે. EV શૂન્ય ઉત્સર્જન કરે છે, પરંતુ તેને ચાર્જ કરવા માટે વપરાતી વીજળીના ઉત્પાદનનો પર્યાવરણીય પ્રભાવ TERIના 'Well-to-Wheel' અભ્યાસમાં તપાસવામાં આવ્યો છે. ભારતના વર્તમાન પાવર મિક્સને કારણે EVનું કુલ ઉત્સર્જન ધારણા કરતાં વધુ હોઈ શકે છે. જ્યારે, CNG વાહનો, તેમના ઉત્પાદનથી વપરાશ સુધી, હાલના તબક્કે EV કરતાં પર્યાવરણ પર ઓછો પ્રભાવ પાડે છે. EV બેટરી નિર્માણ અને નિકાલ પણ પર્યાવરણીય પડકારો ઊભા કરે છે.

ગાંધીજીના 'નઈ તાલીમ' અથવા બુનિયાદી શિક્ષણના વિચારો આજના સમયમાં પણ પ્રસ્તુત છે. વર્તમાન શિક્ષણ પદ્ધતિમાં વધતી બેરોજગારી, માનસિક તણાવ અને નૈતિક મૂલ્યોના પતનને ધ્યાનમાં રાખીને, ગાંધીજીનો શારીરિક, માનસિક અને આત્મિક વિકાસ પર ભાર મૂકતો અભિગમ નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP2020) માં પ્રતિબિંબિત થાય છે. આ નીતિ વ્યવસાયિક શિક્ષણ, માતૃભાષાના મહત્વ અને સર્વાંગી વિકાસ પર ભાર મૂકે છે, જે ગાંધીજીના સ્વપ્ન - 'નઈ તાલીમ' - ને સાકાર કરવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.

ગુજરાત રાજ્ય નાગરીક પુરવઠા નિગમ લિમિટેડ દ્વારા ડાંગર, મકાઈ, બાજરી, જુવાર અને રાગીની લઘુતમ ટેકાના ભાવે સીધી ખરીદીનો નિર્ણય લેવાયો છે. મહેસાણા જિલ્લાના ખેડૂતો 2 ઓક્ટોબરથી 31 ઓક્ટોબર સુધી ગ્રામ્ય કક્ષાએ વીસીઈ મારફતે ઓનલાઈન નોંધણી કરાવી શકશે. ખરીદી 16 નવેમ્બરથી 15 જાન્યુઆરી દરમિયાન થશે. નોંધણી અને ખરીદી સમયે ખેડૂતોનું બાયોમેટ્રિક ઓથેન્ટિકેશન ફરજિયાત છે. જરૂરી દસ્તાવેજોમાં આધારકાર્ડ, 7/12 અને 8/અ, બેંક પાસબુકની નકલ સામેલ છે. નોંધાયેલા ખેડૂતોને SMS દ્વારા જાણ કરાશે. ખોટા દસ્તાવેજો જણાશે તો નોંધણી રદ થશે. હેલ્પલાઈન નંબર: 85111 71718, 85111 71719.

ખરીફ્ પાકો મગફ્ળી અને સોયાબીનની ટેકાના ભાવે ખરીદી માટે ઓનલાઇન રજીસ્ટ્રેશન પ્રક્રિયા શરૂ થઈ છે. ખેડૂતોની સુવિધા માટે મેંદરડા ગ્રામ પંચાયતે સરાહનીય નિર્ણય લીધો છે. ખેડૂતો દિવસ દરમિયાન ખેતીકામમાં વ્યસ્ત રહેતા હોવાથી, કચેરી શનિવાર, રવિવાર અને જાહેર રજાઓમાં રાત્રે 9 થી 12 વાગ્યા સુધી ખુલ્લી રાખવામાં આવી રહી છે. આ વ્યવસ્થા હેઠળ અત્યાર સુધીમાં 252 ખેડૂતોનું રજીસ્ટ્રેશન પૂર્ણ થયું છે અને 150થી વધુની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. ટોકન સિસ્ટમ અને વારા મુજબ ફોન કરીને બોલાવવાની વ્યવસ્થાથી ખેડૂતોને લાભ થઈ રહ્યો છે.

ઇજિપ્તના રણ અને પર્વતમાળાઓ વચ્ચે આવેલું સેન્ટ કેથરીન, ઇસ્લામ, ખ્રિસ્તી અને યહૂદી ધર્મોનું મિલનસ્થળ છે. 1577 મીટરની ઊંચાઇએ આવેલું આ સ્થળ 2002માં યુનેસ્કો દ્વારા વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ જાહેર થયું. સંત હેલેનાએ 337માં ચર્ચ અને આશ્રયસ્થાન બનાવ્યું, જ્યારે જસ્ટિનિયન પ્રથમે 527-565માં તેને કિલ્લા જેવા મઠમાં ફેરવ્યું. 9મી સદીમાં સેન્ટ કેથરીનના અવશેષો મળ્યા બાદ આ સ્થળ પ્રખ્યાત થયું. મઠની દીવાલો 15-25 મીટર ઊંચી અને 2-3 મીટર જાડી છે. 1400થી વધુ વર્ષોથી અહીં સંતો રહે છે અને બાયઝેન્ટાઇન પરંપરાઓ જાળવી રાખે છે. અહીં વિશ્વની સૌથી જૂની ખ્રિસ્તી હસ્તપ્રતો અને દુર્લભ પુસ્તકોનો સંગ્રહ છે.

મહાભારતના `શાંતિપર્વ'માં પિતામહ ભીષ્મ યુધિષ્ઠિરને શીખવે છે કે વિરોધીઓ કે શત્રુઓ સામે ક્યારેય ક્રોધાવેશમાં આવી અસભ્ય વર્તન ન કરવું જોઈએ. આ માત્ર નબળાઈ અને અસુરક્ષા દર્શાવે છે. તેના બદલે, વ્યક્તિગત કે જાહેરમાં મુલાકાત વખતે ઋજુતા, નમ્રતા અને ગ્રેસ સાથે વ્યવહાર કરવો એ શક્તિ અને પરિપક્વતાની નિશાની છે. વૃક્ષની જેમ, જે કુહાડીને પણ છાંયો આપે છે, તેમ લીડરે પણ પોતાના પ્રતિસ્પર્ધી સામે સંયમ જાળવવો જોઈએ. આ આત્મવિશ્વાસ અને મેચ્યોરિટી દર્શાવે છે, જે આધુનિક કોર્પોરેટ અને રાજકીય જગતમાં પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

પક્ષીઓ એટલે નાજુક અને ઉડતા જીવોની કલ્પના સામાન્ય છે, પરંતુ વિશ્વમાં કેટલાક પક્ષીઓ અત્યંત ભારે હોય છે. આ ટોપ 5 વજનદાર પક્ષીઓમાં શાહમૃગ (156 કિલોગ્રામ), દક્ષિણ કાસોવરી (80-85 કિલોગ્રામ), ઇમુ (50-55 કિલોગ્રામ), સમ્રાટ પેંગ્વિન (45 કિલોગ્રામ) અને ગ્રેટર રિયા (15-40 કિલોગ્રામ) નો સમાવેશ થાય છે. આ પક્ષીઓ તેમના વિશાળ શરીરને કારણે ઉડવાને બદલે દોડવા, તરવા અથવા ચાલવા માટે અનુકૂળ બન્યા છે, જે કુદરતની વિવિધતા દર્શાવે છે.

મધ્યપ્રદેશમાં નર્મદા નદીનું પાણી સોન બેઝિન સુધી પહોંચાડવા માટે એક અદભૂત એન્જિનિયરિંગ સિદ્ધિ હાંસલ કરવામાં આવી છે. ભારતના વૈજ્ઞાનિકોએ લગભગ ૧૧.૯૫ કિલોમીટર લાંબી ગુરુત્વાકર્ષણ-ફ્લો ટનલનું નિર્માણ પૂર્ણ કર્યું છે. આ ટનલ પર્વતની આરપાર બનાવવામાં આવી છે અને પાણીને આગળ ધકેલવા માટે કોઈ પંપની જરૂર નથી, જે તેને ભારતની પ્રથમ અને સૌથી લાંબી ગ્રેવિટી-ફ્લો ટનલ બનાવે છે. આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વિંધ્યાચળ પર્વતમાળાના કારણે પાણીની તંગીનો સામનો કરી રહેલા વિસ્તારોની ખેતીને સિંચાઈ માટે પાણી પૂરું પાડવાનો છે.

વાસણો પર નામ કોતરવાની પ્રથા પ્રાચીન કાળથી ચાલી આવે છે, જે માત્ર માલિકી સ્પષ્ટ કરવા પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ સ્મૃતિઓ અને પરિવારના ઇતિહાસનો ભંડાર પણ છે. મેસોપોટેમિયાથી શરૂ થયેલી આ પ્રથા, ભારતમાં પણ કુટુંબિક સંપત્તિ અને વારસો દર્શાવવા માટે તાંબા અને પિત્તળનાં વાસણો પર હાથથી કોતરણી સ્વરૂપે વિકસિત થઈ. 15મી સદીમાં યુરોપમાં બ્યુરિન ટેક્નોલોજીના આગમનથી આ કોતરણી વધુ સુલભ બની. ઔદ્યોગિકીકરણ સાથે, સંપત્તિની સુરક્ષા અને વ્યવહારિકતા માટે નામ કોતરવાની પ્રથા વધુ પ્રચલિત બની.

માનવ શરીરમાં અબજો કોષો વસે છે, જેમનું આયુષ્ય, કદ અને કાર્ય જુદા જુદા હોય છે. રક્તકણો થોડા દિવસો જીવે છે, જ્યારે ન્યુરોન્સ આજીવન કાર્યરત રહે છે. શરીરના પોતાના કોષો કરતાં બેક્ટેરિયા જેવા મહેમાન કોષોની સંખ્યા વધુ હોય છે, જે આપણા પાચનતંત્રમાં મુખ્યત્વે રહે છે. દરેક કોષ શરીરના એક જવાબદાર નાગરિકની જેમ કાર્ય કરે છે, જે પોતાના સ્વભાવ અને કર્તવ્યનું પાલન કરે છે. કોષોના અનિયંત્રિત વિકાસને કેન્સર કહેવાય છે, જે એક અપવાદ છે.