આચાર્ય ચાણક્યની ચાણક્ય નીતિ અનુસાર, વ્યક્તિએ ઘર બનાવવા માટે એવી જગ્યા પસંદ કરવી જોઈએ જ્યાં સન્માન મળે, આવકનું સાધન હોય, વિશ્વાસુ ભાઈ-બંધુ કે સંબંધીઓ હોય અને શીખવાની તથા વિકાસની તકો ઉપલબ્ધ હોય. જ્યાં અપમાન, આર્થિક મુશ્કેલીઓ, સામાજિક એકલતા અને જ્ઞાનનો અભાવ હોય, તેવી જગ્યાએ રહેવાથી આત્મવિશ્વાસ ઘટે છે અને જીવનમાં મુશ્કેલીઓ આવે છે. ચાણક્ય નીતિ માત્ર રહેઠાણની પસંદગી જ નહીં, પરંતુ સુખી અને સફળ જીવન માટે યોગ્ય વાતાવરણના મહત્વ પર ભાર મૂકે છે.

કચ્છની વિશ્વવિખ્યાત પરંપરાગત હસ્તકળા ‘અજરખ પ્રિન્ટિંગ’ હવે જાપાનના ઓસાકા ખાતે યોજાનારા ‘15મા કોબે ઈન્ડિયા મેળા’ માં પ્રદર્શિત થશે. ધમડકાના રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર વિજેતા કસબી ખત્રી ઈબ્રાહિમ ઈશાભાઈ જાપાનમાં બ્લોક પ્રિન્ટિંગનું જીવંત પ્રદર્શન કરશે. આ મેળાનું આયોજન ઓસાકા-કોબે સ્થિત ભારતના કોન્સ્યુલેટ જનરલ દ્વારા કરાયું છે, જેમાં કેન્દ્રીય કાપડ મંત્રાલય અને EPCH નો સહયોગ છે. ખત્રી ઈબ્રાહિમ ઈશાભાઈ, જેઓ 2007ના નેશનલ એવોર્ડ વિજેતા છે, તેઓ જાપાનીઝ નાગરિકો અને આંતરરાષ્ટ્રીય ખરીદદારોને આ પ્રાચીન કળાથી પરિચિત કરાવશે. આ પ્રસંગે જમ્મુ-કાશ્મીરના કારીગર પણ તેમની કળાનું પ્રદર્શન કરશે.

ફિલ્મોમાં દર્શાવાતા હીરોથી વિપરિત, અસલી નાયકો આપણી આસપાસ જ હોય છે. ફ્લાય દુબઈના પાઇલટ સ્મિત મચ્છર, પોલિયો રસીના જનક જોનાસ સૉક, નીરજા ભનોત, મુંબઈ હુમલાના વીર જવાનો, સરહદના સૈનિકો, દશરથ માંઝી, અમરનાથ યાત્રાના મુસ્લિમ ડ્રાઈવર સલીમ મિર્ઝા, અને હડસન નદીમાં વિમાન ઉતારનાર પાઇલટ સુલેનબર્ગ જેવા અનેક લોકોએ અસાધારણ હિંમત અને બલિદાન આપી લાખો લોકોના જીવ બચાવ્યા છે. આવા અસલી હીરોને યાદ રાખવાની જવાબદારી આપણી છે.

વર્ષ 1983માં, ભારતીય વાયુસેનાના ગ્રૂપ કેપ્ટન જસજીત સિંહે અમેરિકન ગુપ્તચર એજન્સી CIA ના જાસૂસી પ્રયાસોને નિષ્ફળ બનાવ્યા. નવા મેળવેલા સુપરસોનિક રિકોનિસન્સ ફાઇટર જેટ 'મિગ-25' (નાટો કોડનેમ 'ફોક્સબેટ') ના ટેકનિકલ મેન્યુઅલ્સ મેળવવા અમેરિકા પ્રયાસ કરી રહ્યું હતું. જસજીત સિંહે 'ડબલ એજન્ટ' તરીકે કામ કરીને, દેશને નુકસાન ન થાય તેવા દસ્તાવેજો આપીને, બે નિવૃત્ત વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, મેજર જનરલ ફ્રેન્ક ડી. લાર્કિન્સ અને એર વાઇસ માર્શલ કેનેથ લાર્કિન્સને રંગેહાથ પકડાવ્યા. આ અધિકારીઓએ સંરક્ષણ દસ્તાવેજો અમેરિકાને વેચવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

ગુજરાતી વિદ્વાન પંડિત શ્યામજી કૃષ્ણ વર્માએ આંતરરાષ્ટ્રીય પત્રકારત્વ ક્ષેત્રે ક્રાંતિકારી યોગદાન આપ્યું. ‘ધ ઇન્ડિયન સોશ્યોલોજિસ્ટ’ જેવા પ્રકાશન દ્વારા તેમણે સ્વાધીનતા અને સમાજવિદ્યાના સિદ્ધાંતોનો પ્રચાર કર્યો. લંડનમાં ‘ઇન્ડિયા હાઉસ’ની સ્થાપના કરીને તેમણે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને પ્રોત્સાહન આપ્યું. તેમના લખાણોમાં બ્રિટિશ દમનખોરીની ટીકા અને ભારતમાં સ્વતંત્રતા ચળવળને વેગ આપવા પર ભાર મુકવામાં આવ્યો. આ પત્રકારત્વ ફ્રાંસ, જાપાન, અમેરિકા જેવા દેશોમાં પણ પ્રભાવિત રહ્યું, જે ખરા અર્થમાં એક ગુજરાતી પંડિતની આંતરરાષ્ટ્રીય ઓળખ બની.

મહાન ભૌતિકશાસ્ત્રી નીલ્સ બૉહર તેમના અસાધારણ મગજ, સાલસતા અને રમૂજી આદતો માટે જાણીતા હતા. ફિલ્મોમાં ભૌતિકશાસ્ત્રના નિયમોનું અપમાન થતાં તેઓ ગુસ્સે થતા, તો આઈન્સ્ટાઈન સાથે ક્વોન્ટમ ફિઝિક્સની ચર્ચામાં રસ્તો ભૂલી જતા. તેમને 1922માં પરમાણુ બંધારણ અને વિકિરણ પરના કાર્ય બદલ ભૌતિકશાસ્ત્રનું નોબેલ પારિતોષિક મળ્યું. તેની ભેટમાં તેમને કાર્લ્સબર્ગ કંપની તરફથી ઘર સુધી બિયરની પાઇપલાઇન મળી હતી. યુદ્ધ પછી તેમણે પરમાણુ ઊર્જાના શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગની હિમાયત કરી, જેના માટે તેમને 'એટમ્સ ફોર પીસ એવોર્ડ' મળ્યો.

હોલોસીન યુગનું સુરક્ષિત કુદરતી વાતાવરણ હવે ખોરવાઈ રહ્યું છે. પોટ્સડેમ ઈન્સ્ટિટ્યૂટના અહેવાલમાં ખુલાસો થયો છે કે કુદરતની નવ 'પ્લેનેટરી બાઉન્ડ્રીઝ'માંથી સાતનું માનવજાતે ઉલ્લંઘન કર્યું છે. આ ઉલ્લંઘનોમાં ક્લાઈમેટ ચેન્જ, જૈવવિવિધતાનો વિનાશ, રાસાયણિક પ્રદૂષણ, જમીનનો અતિરેક, તાજા પાણીની કટોકટી અને સમુદ્રનું એસિડિફિકેશન મુખ્ય છે. અશ્મિભૂત ઈંધણોના દહનથી કાર્બન ડાયોક્સાઈડ વધ્યો છે, જેના કારણે બરફ ઓગળી રહ્યો છે અને આપત્તિઓ વધી રહી છે. જૈવવિવિધતાના ઘટાડાથી ખોરાક શૃંખલા નબળી પડી છે. જો પૃથ્વી 'ટિપિંગ પોઈન્ટ' વટાવશે તો પરિસ્થિતિ ગંભીર બનશે.

પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી મણિશંકર અય્યરે પાકિસ્તાન સાથે વાતચીત ન કરવા બદલ સરકારની ટીકા કરી છે. તેમણે કહ્યું કે સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક કરવાની હિંમત છે, પરંતુ મુદ્દાઓ ઉકેલવાની ઇચ્છાશક્તિ નથી. અય્યરે શ્રીનગરમાં યોજાયેલી એક કોન્ક્લેવમાં સવાલ કર્યો કે પાકિસ્તાન સાથે વાતચીત કરવાની હિંમત કેમ નથી? તેમણે સૂચવ્યું કે અટારી-વાઘા બોર્ડર પર ચર્ચા કરવી જોઈએ. જૂના મુદ્દાઓ પર માત્ર ચર્ચા કરવી એ વિદેશ નીતિ નથી, અને કૂટનીતિ તથા વાતચીત થવી જોઈએ.

ભારતીય પાઇલટ કેપ્ટન સ્મિત મચ્છરની બહાદુરીની પ્રશંસા સમગ્ર વિશ્વમાં થઈ રહી છે. તેલ અવીવ જતી ફ્લાયદુબઈ ફ્લાઇટમાં કો-પાઇલટના હુમલા છતાં, કેપ્ટન સ્મિતે સમજદારી અને હિંમત દાખવી ફ્લાઇટને ક્રેશ થતાં બચાવી, 180 લોકોના જીવ બચાવ્યા. હવે ઇઝરાયલી મૂળના સિંગર ઇતાય બેન ડેવિડે કેપ્ટન સ્મિતને સમર્પિત 'તુજ મેં રબ દિખતા હૈ' ગીત ગાયું છે, જે સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહ્યું છે.

મુંબઈ પોર્ટ ઓથોરિટીએ તેના જવાહર દ્વીપ મરીન ઓઈલ ટર્મિનલને ભારતના પ્રથમ પ્લાસ્ટિક-મુક્ત તેલ ટર્મિનલ તરીકે જાહેર કર્યું છે. આ સિદ્ધિ સ્વચ્છતા અભિયાન 2026 દરમિયાન, મહાત્મા ગાંધીની જન્મજયંતિ નિમિત્તે, કેન્દ્રીય મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલની ઉપસ્થિતિમાં પ્રાપ્ત થઈ. આ પહેલ સિંગલ-યુઝ પ્લાસ્ટિક ઘટાડવાના વ્યાપક પ્રયાસનો ભાગ છે, જે બંદરના ટકાઉ અને જવાબદાર સંચાલન પર ભાર મૂકે છે. મુંબઈ બંદર તેના તમામ ડોક, રહેણાંક વિસ્તારો અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં પ્લાસ્ટિક ઘટાડવાનું ચાલુ રાખશે.

ભવિષ્યના ઇતિહાસકારો જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના કાર્યકાળનું મૂલ્યાંકન કરશે, ત્યારે ઈરાન યુદ્ધની સાથે ચીન અંગેની તેમની નીતિની નિષ્ફળતા પણ નોંધપાત્ર ગણાશે. ટ્રમ્પના શાસનમાં ચીને અર્થતંત્ર, સૈન્ય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રભાવમાં અમેરિકા સામે પોતાની સ્થિતિ મજબૂત કરી છે. ટેરિફ યુદ્ધ છતાં, ચીને વેપાર માર્ગો બદલી, ટેક્નોલોજીમાં પ્રગતિ કરી અને સપ્લાય ચેન પર નિયંત્રણ જાળવી રાખ્યું. આ સ્થિતિ ભારતના વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક હિતો માટે ગંભીર પડકાર છે.

આફ્રિકાના હાથીઓ પોતાની સારવાર માટે જંગલમાં ઊગતા 35 જાતના છોડ-વેલા અને ચાર પ્રકારની માટી ઓળખી જાણે છે. બે હજાર વર્ષ પહેલાં રોમન પ્રકૃતિવિદ્ ક્લાઉડિયસ એલિનીયસે પણ પ્રાણી-પક્ષીઓ તબીબ વિના પોતાની જાતે સારવાર કરી શકે છે તેવું નોંધ્યું હતું. હાલમાં ‘નેચર’ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા સંશોધન મુજબ, કેન્યા-યુગાન્ડાની સરહદે આવેલા માઉન્ટ એલ્ગોન પ્રદેશના હાથીઓ બીમાર પડે ત્યારે ખાસ વનસ્પતિઓ અને માટીનો ઉપયોગ કરે છે. આ જ્ઞાન તેઓ વડીલો પાસેથી શીખે છે, જે માનવજાત માટે પણ પ્રેરણારૂપ છે.

બોલિવુડ અભિનેત્રીઓના શરીર પર આવતા બદલાવની ચર્ચા વચ્ચે, અમેરિકાના સિનિયર કેર સેન્ટર વૃદ્ધોને ગૌરવપૂર્ણ જીવન જીવવાની તક આપે છે. હોલિવુડ અભિનેત્રીઓ સફેદ વાળ અને કરચલીઓને સહજતાથી સ્વીકારે છે, જે પશ્ચિમ દેશોમાં વધતી વયને સ્વીકારવાની સામાન્યતા દર્શાવે છે. ભારત જેવા દેશોમાં સંયુક્ત કુટુંબ વ્યવસ્થાના બદલાવ સાથે, વૃદ્ધોની સંભાળ એક સમસ્યા બની રહી છે. અમેરિકામાં, ઈન્ડિપેન્ડન્ટ લિવિંગ, આસિસ્ટેડ લિવિંગ અને નર્સિંગ હોમ જેવી વિવિધ વ્યવસ્થાઓ વૃદ્ધોની શારીરિક, સામાજિક અને માનસિક સુખાકારી સુનિશ્ચિત કરે છે. આ કેન્દ્રો ફક્ત સંભાળ જ નહીં, પરંતુ જીવનની ગુણવત્તા અને સમુદાય સાથે જોડાણ પર ભાર મૂકે છે.

પાકિસ્તાન દ્વારા સિર ક્રીક વિસ્તારમાં ‘સી સ્પાર્ક’ 2026 કવાયત અને નૌકાદળના વડાની મુલાકાત, સાથે ‘ડિફેન્ડર ઓફ સિર ક્રીક’ લખાણ, તેના ઇરાદાઓ પર પ્રશ્નાર્થ સર્જે છે. 1947થી ચાલી રહેલો આ વિવાદ, 1914ની સમજૂતી અને 1924ના થાંભલાઓ છતાં પાકિસ્તાન તેને માન્ય રાખતું નથી. જમીન નીચે પેટ્રોલિયમ અને ગેસના ભંડારની લાલચ, આંતરિક સમસ્યાઓથી ધ્યાન ભટકાવવાનો પ્રયાસ, અને આકસ્મિક અથડામણો, આ બધા સંકેતો ભવિષ્યમાં ગંભીર સંઘર્ષ તરફ ઈશારો કરે છે.

ન્યૂઝીલેન્ડની ‘બર્ડ ઓફ ધ યર’ ચૂંટણીમાં બ્લેક રોબિન, સ્થાનિક ભાષામાં ‘કાકારુઇયા’, વિજેતા બન્યું છે. આ સ્પર્ધા માત્ર પક્ષીઓની સુંદરતા માટે નથી, પરંતુ લુપ્ત થતી પ્રજાતિઓના સંરક્ષણ અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે છે. 1.05 લાખથી વધુ મત પડ્યા, જેમાં બ્લેક રોબિને કાકાપો અને કારેઆરેઆ જેવા પક્ષીઓને હરાવ્યા. 1980માં માત્ર 5 બ્લેક રોબિન બચ્યા હતા, જે હવે 350 સુધી પહોંચ્યા છે. આ જીત વન્યજીવ સંરક્ષણમાં એક ચમત્કારિક વાપસી દર્શાવે છે.

ભારતની UNESCO વર્લ્ડ હેરિટેજ ટેન્ટેટિવ લિસ્ટમાં પાંચ નવી સાઇટ્સનો ઉમેરો થયો છે. આમાં મધ્ય પ્રદેશની ઉદયગિરિ ગુફાઓ, બાઘ ગુફા ચિત્રકળા, ગિન્નૌરગઢ કિલ્લો, અને ચંબલ ખીણના બટેશ્વર મંદિરોનો સમાવેશ છે. પાંચમી એન્ટ્રી મહાત્મા ગાંધીના સત્યાગ્રહના વિકાસને દર્શાવતી ભારત અને દક્ષિણ આફ્રિકાની સંયુક્ત ‘Sites of Satyagraha’ છે. આ ઉમેરા સાથે, ભારતના કુલ 78 સ્થળો હવે UNESCOની ટેન્ટેટિવ યાદીમાં છે. આ યાદી ભવિષ્યમાં વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટનો દરજ્જો મેળવવા માટેનો પ્રથમ પડાવ છે.

જ્યારે બાળકો અચાનક ભાવનાત્મક રીતે અસ્થિર થઈ જાય છે, ત્યારે મોટાભાગના વાલીઓ ગુસ્સે થઈ જાય છે. જોકે, વિજ્ઞાન દર્શાવે છે કે આ બાળકના મગજમાં થતી પ્રક્રિયા છે. બાળકના મગજનો એમિગ્ડાલા (amygdala) ભાગ ભય અને ક્રોધ જેવી લાગણીઓનું નિયંત્રણ કરે છે, જ્યારે પ્રીફ્રન્ટલ કોર્ટેક્સ (prefrontal cortex) તર્કનું નિયમન કરે છે. નાના બાળકોમાં પ્રીફ્રન્ટલ કોર્ટેક્સ અપરિપક્વ હોવાથી, તેઓ લાગણીઓના ભારે દબાણ હેઠળ આવી જાય છે. આવા સમયે, શાંત હાજરી અને કો-રેગ્યુલેશન (co-regulation) દ્વારા બાળકને શાંત પાડવું મહત્વપૂર્ણ છે. બાળકની અસહાયતાને સમજીને, લાગણીઓને દબાવવાને બદલે તેને સમજવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ.

બોઇંગ 737 MAX વિમાનના સોફ્ટવેરમાં આવેલી ખામીને કારણે ફરીથી લેન્ડિંગ દરમિયાન નેવિગેશન ફીચર કામ કરતું નથી. આ સમસ્યા કોકપિટ સોફ્ટવેર અપડેટ સાથે જોડાયેલી છે અને ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં સર્જાઈ શકે છે. બોઇંગે આ અંગે ઓપરેટરોને જાણ કરી છે અને સોફ્ટવેર અપડેટ દ્વારા ઉકેલ લાવવામાં આવી રહ્યો છે. અમેરિકન એરલાઇન્સે નવા વિમાનો લેવાનો ઇનકાર કર્યો છે. ભારતમાં આ મોડેલના લગભગ 102 વિમાન છે, પરંતુ તે પ્રભાવિત છે કે નહીં તે સ્પષ્ટ નથી. FAA પણ આ મામલે તપાસ કરી રહ્યું છે.

કાન એ માત્ર અવાજ ગ્રહણ કરવાનું અંગ નથી, પરંતુ તે સ્ત્રી-અવયવ છે અને સંગીતની ઉપાસનામાં તેનો મહત્ત્વનો ભાગ છે. આંખ પુરુષ-અવયવ છે, જેની જોવાની ક્ષમતા આરપાર હોય છે, જ્યારે કાન અનાક્રમક હોય છે. ઘોંઘાટને 'શ્રવણસૃષ્ટિમાં થતો બળાત્કાર' ગણાવ્યો છે, જ્યારે પ્રકૃતિના મધુર અવાજો, જેમ કે પંખીઓનો કલરવ, ઝરણાનો ગાન, અને વાંસળીનો સૂર, આત્માને શાંતિ આપે છે. કાનની સાચી કેળવણી વગરની કેળવણી અધૂરી છે, કારણ કે તે સમગ્ર ચેતનાને સંગીત સાથે જોડે છે.

AI ટેકનોલોજી માનવજાત માટે ઘાતક બની શકે છે તેવા ઓપનAI ના સેમ ઓલ્ટમેન, એન્થ્રોપિકના ડારિયો એમોડેઈ અને એક્સ-AI ના ઇલોન મસ્ક જેવા દિગ્ગજોના દાવા ચિંતાનો વિષય બન્યા છે. AI મોડલ્સ ભવિષ્યમાં માનવ નિયંત્રણ ગુમાવી શકે છે અથવા જૈવિક હથિયારો બનાવી શકે છે. આ ગંભીર સમસ્યાઓના નિવારણ માટે, ગ્રીન ડેટા સેન્ટર નીતિ, ડિજિટલ વોટરમાર્કિંગ અને શિક્ષણમાં ક્રિટિકલ થિંકિંગને પ્રોત્સાહન જેવા નીતિગત પગલાં તાત્કાલિક લાગુ કરવા અનિવાર્ય છે.

હરદ્વાર ગોસ્વામી ગુજરાતી સાહિત્યમાં ચંદ્રકાન્ત બક્ષી અને ચંદ્રકાન્ત શેઠ બે ઉત્તમ સર્જક છે. બંનેનો મિજાજ જુદો રહ્યો છે. બંનેની દોસ્તીની વ્યાખ્યામાં પુસ્તકોનું મહત્વ કોમન આવે છે. ચંદ્રકાન્ત શેઠ વિશે મીડિયાને ઓછી જાણકારી છે, છતાં તેમણે અઢળક સર્જન, સંપાદન અને સંશોધન કર્યું. બાળપણથી જ પુસ્તકોના શોખીન એવા ચંદ્રકાન્ત શેઠે વૈજ્ઞાનિક, ગૃહત્યાગી અને વાચનવીર બનવાની પ્રેરણા પુસ્તકોમાંથી મેળવી. કાલિદાસના 'મેઘદૂત'થી પ્રભાવિત થઈ તેમણે મહાકાવ્ય લખ્યું અને નાની ઉંમરેથી જ કવિતા અને લેખન ક્ષેત્રે સક્રિય બન્યા.

વિશ્વની બદલાતી ભૂરાજનીતિમાં ઈરાન યુદ્ધનો અંત લાવવો એ મોટો પ્રશ્ન છે. શું અમેરિકા એકલું જ યુદ્ધ સમાપ્ત કરી શકશે, કે પછી તેને ચીન, ભારત અને રશિયા જેવી હરીફ મહાસત્તાઓની મદદ લેવી પડશે? ઈરાન, અમેરિકા અને ઇઝરાયેલ વચ્ચેની સૈન્ય કાર્યવાહી અને વાટાઘાટો છતાં સ્થાયી સમજૂતી થઈ નથી. ઈરાન માટે સુરક્ષા ખાતરી અને આર્થિક પ્રતિબંધોમાંથી રાહત મુખ્ય મુદ્દા છે. આ સ્થિતિમાં રશિયા, ચીન અને ભારત ઈરાનને વૈકલ્પિક સુરક્ષા, વેપાર અને રાજદ્વારી માર્ગો પૂરા પાડી શકે છે.

રોહિંગ્યા અલગતાવાદ એક મોટી ભૂલ હતી, જેના કારણે તેમને તેમના વતન મ્યાનમારથી ઉખેડી નાખવામાં આવ્યા. આધુનિક સમયમાં, બ્રિટિશરોએ રોહિંગ્યાઓને "રોહિંગ્યા" નામ હેઠળ એકત્રિત કર્યા, જેણે તેમને બૌદ્ધ બહુમતીથી અલગ કર્યા. પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ અને બીજા વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન, રોહિંગ્યાઓએ બ્રિટિશરોને વફાદાર રહીને બૌદ્ધો સાથે દુશ્મનાવટ વધારી. બીજા વિશ્વ યુદ્ધ પછી, બર્મા સ્વતંત્ર થયું, અને રોહિંગ્યાઓએ પાકિસ્તાન સાથે જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો, જેના કારણે બૌદ્ધો તેમના પ્રત્યે શંકાશીલ બન્યા. 1982ના નાગરિકતા કાયદાએ તેમને અધિકારોથી વંચિત રાખ્યા, અને સમય જતાં, તેઓ તેમના વતનમાંથી વિસ્થાપિત થવા મજબૂર બન્યા.

ગુજરાતી પ્રણવ ગુપ્તાએ અમેરિકામાં 6,000 કિલોમીટરની સાઇકલ યાત્રા કરી, જેનું વર્ણન ‘ઑપરેશન પીટર’ પુસ્તકમાં છે. ઇથાકાથી સિએટલ સુધીના આ પ્રવાસ દરમિયાન તેમણે અમેરિકાના 16 રાજ્યોની મુલાકાત લીધી. આ યાત્રાનો ઉદ્દેશ્ય અમેરિકાની સફળતાના કારણો અને નાગરિકોને મળતી તકોને સમજવાનો હતો. પુસ્તકમાં અમેરિકાના ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ અને વિવિધ રાજ્યોની લાક્ષણિકતાઓનું રસપ્રદ વર્ણન છે. પ્રણવની ભાષાશૈલી અને સ્થળ-વ્યક્તિનામોને આપેલા ગુજરાતી રંગને કારણે પુસ્તક પ્રેરણાદાયી બન્યું છે.

આપણા ઉપનિષદના ઋષિ કહે છે કે મન અને વાણી એકબીજામાં સમર્પિત હોવા જોઈએ. દેહના પાંચ મુખ્ય દોષો છે: કામ, ક્રોધ, નિઃશ્વાસ (નિરાશા), ભય અને નિદ્રા. આ દોષોના નિવારણ માટે સંકલ્પપૂર્વકની ક્ષમા એ સૌથી મોટો ઉપાય છે. ભગવદ્દગીતા અને અન્ય ગ્રંથોમાં પણ આ દોષોના સ્વરૂપ અને નિયંત્રણ વિશે વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી છે. કામ પ્રકૃતિ છે, પણ તેનો અતિરેક દોષ બને છે. ક્રોધ, ભય અને અતિશય નિદ્રા પણ દોષારૂપ છે. નિરાશા ન લાવવી અને સંકલ્પબળથી આગળ વધવું જરૂરી છે.

આજે, 25 સપ્ટેમ્બરે અનંત ચતુર્દશીના દિવસે ગણપતિની મૂર્તિઓનું વિસર્જન થશે. શાસ્ત્રો અનુસાર સૂર્યાસ્ત પહેલાં મૂર્તિનું વિસર્જન કરવું જોઈએ. માટીની નાની મૂર્તિનું વિસર્જન ઘરમાં જ સ્વચ્છ પાણી ભરેલા વાસણમાં કરી શકાય છે. પૂજા બાદ મૂર્તિને પાણીમાં મૂકી માટી ઓગાળી દો, જે બાગકામમાં ઉપયોગી થશે. ગણેશ પુરાણ મુજબ, માટીની પ્રતિમા પૂજીને જળમાં વિસર્જિત કરવામાં આવે છે. જો મૂર્તિમાં POP કે કેમિકલ રંગો ન હોય, તો માટી અને પાણીનો ફરી ઉપયોગ કરી શકાય છે.

Gen-Z માં સાઇન લેંગ્વેજ શીખવાનો ટ્રેન્ડ નવી પેઢીને 'ત્રીજી ભાષા' તરીકે આકર્ષી રહ્યો છે. CODA (Children of Deaf Adults) બાળકો પોતાના બધિર માતા-પિતાના અવાજ બની રહ્યા છે. Gen-Z ભાષાને માત્ર કારકિર્દીનું સાધન નથી, પરંતુ સમાજમાં સમાન તક અને સહાનુભૂતિ વ્યક્ત કરવાનો માર્ગ માને છે. આ યુવાનો સાઇન લેંગ્વેજમાં રીલ્સ બનાવીને 'સાયલન્ટ ઇન્ફ્લુએન્સર્સ' બની રહ્યા છે, જે બધિર સમુદાયને નવી ઓળખ આપી રહ્યું છે અને સમાજમાં હકારાત્મક પરિવર્તન લાવી રહ્યું છે.

નોબેલ વિજેતા મેરી ક્યુરીની જેમ, ડૉ. અસીમા ચેટર્જી પણ રસાયણશાસ્ત્ર પ્રત્યે અદમ્ય લગાવ ધરાવતા હતા. ભારતમાં મહિલા વૈજ્ઞાનિકો માટે રોલ મોડેલ બનેલાં, તેમણે ઔષધીય છોડમાં કુદરતી સંયોજનોના રસાયણશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કર્યો. તેમની સફળતા સખત મહેનત, જ્ઞાનની તરસ અને શીખવાની ઇચ્છા પર આધારિત હતી. અસીમાજીએ એન્ટી-મિર્જિલેટ અને એન્ટી-મેલેરીયન દવાઓ વિકસાવી. તેમણે કલકત્તા યુનિવર્સિટીમાંથી D.Sc. મેળવનારા પ્રથમ ભારતીય મહિલા બની, અને વિવિધ પ્રતિષ્ઠિત પુરસ્કારો પ્રાપ્ત કર્યા.

Dictionary.com દ્વારા અંગ્રેજી ભાષામાં 5,900 નવા શબ્દો ઉમેરવામાં આવ્યા છે અને 1,200 થી વધુ શબ્દોના અર્થમાં સુધારા કરાયા છે. આ ફેરફારો વૈજ્ઞાનિક શોધો, ટેકનોલોજીકલ પ્રગતિ, અન્ય ભાષાઓના પ્રભાવ અને વપરાશકર્તાઓની જરૂરિયાતને કારણે થયા છે. નવા ઉમેરાયેલા શબ્દોમાં AI, આરોગ્ય, મનોવિજ્ઞાન, અને ઓનલાઈન વપરાતા શબ્દસમૂહો (જેમ કે ELI5, IYKYK) નો સમાવેશ થાય છે. ‘લવ બોમ્બ’ (love bomb) જેવા શબ્દો, જે ચાલાકીભર્યા સ્નેહના પ્રદર્શનને દર્શાવે છે, તે પણ હવે શબ્દકોશમાં સ્થાન પામ્યા છે.

બ્રિક્સ સમિટમાં શી જિનપિંગની ગંભીરતા આગામી સમયમાં નવા પરિવર્તનો લાવશે કે પછી ભારત-ચીન સમસ્યાઓના નિવારણ તરફ પ્રયાણ કરશે તે ચર્ચાનો વિષય છે. ભૂતકાળમાં ચીનના આક્રમણ અને વિસ્તારવાદી નીતિના અનુભવો જોતાં, ભારતે સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે. તિબેટ, અરુણાચલ પ્રદેશ અને નક્સલવાદ જેવા મુદ્દાઓ ચીનની દ્વિતીય નીતિ દર્શાવે છે. વૈશ્વિક સ્તરે આર્થિક હિતો અને વ્યૂહાત્મક જોડાણો બદલાઈ રહ્યા છે. મોદી-પુતિન-શી જિનપિંગની ત્રિપુટી અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશો સામે કેટલું મજબૂત બની શકે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. બ્રિક્સ સંગઠન શાંતિ અને સ્થિરતા સ્થાપવામાં કેટલું સફળ થશે તે તેના ભવિષ્ય પર નિર્ભર રહેશે.