સાલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સના મેડિકલ વિદ્યાર્થીઓએ ‘મેડપલ્સ’ નામનું ડિજિટલ વેબ પ્લેટફોર્મ વિકસાવ્યું છે. આ પ્લેટફોર્મ દ્વારા, MBBSના વિદ્યાર્થીઓએ ફેમિલી એડોપ્શન પ્રોગ્રામ (FAP)ને ડિજિટલ સ્વરૂપ આપ્યું છે. આ પહેલ હેઠળ, 3,000 થી વધુ ગ્રામ્ય પરિવારોના આશરે 10,000 નાગરિકોની આરોગ્ય માહિતીનું સંચાલન, દર્દીઓનું ફોલોઅપ અને જરૂરિયાત મુજબ હોસ્પિટલમાં રેફરલની પ્રક્રિયાને સુવ્યવસ્થિત કરવામાં આવી રહી છે. આ પ્રોજેક્ટમાં 600 વિદ્યાર્થીઓ અને 100 ફેકલ્ટી સભ્યો જોડાયેલા છે, જે ટેક્નોલોજી દ્વારા મેડિકલ શિક્ષણ અને ગ્રામ્ય આરોગ્ય સેવા વચ્ચેનું જોડાણ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ છે.

અમદાવાદની એલજી હોસ્પિટલમાં એક દુર્લભ કિસ્સો સામે આવ્યો છે, જ્યાં 60 વર્ષીય વૃદ્ધાના પેટમાંથી શ્વાનના મળ દ્વારા ફેલાતા ફિતાકૃમિથી થયેલી 500થી વધુ ગાંઠો મળી આવી હતી. છેલ્લા 15 વર્ષથી પેટના દુખાવાને અવગણનાર વૃદ્ધાના પેટમાં 'હાઇડેટિડ રોગ' વિકસ્યો હતો. સર્જરી દરમિયાન એક ગાંઠ ફાટી જતાં તેનું પ્રવાહી પેટમાં ફેલાયું અને કાર્ડિયાક એરેસ્ટથી તેમનું મૃત્યુ થયું. ડોક્ટરોએ શ્વાન પાળતા લોકો માટે સ્વચ્છતા અને નિયમિત કૃમિનાશક દવાના ઉપયોગની સલાહ આપી છે.

મોરબીના જલારામ ધામ ખાતે શ્રી રણછોડદાસજી બાપુ ચેરીટેબલ હોસ્પિટલ-રાજકોટ, શ્રી જલારામ ધામ-મોરબી અને આંતરરાષ્ટ્રીય હિન્દુ પરિષદ-મોરબી દ્વારા વિનામૂલ્યે નેત્રમણી-નેત્રયજ્ઞ કેમ્પનું આયોજન કરાયું. આ કેમ્પમાં કુલ ૨૧૭ દર્દીઓએ લાભ લીધો, જેમાંથી ૧૩૭ દર્દીઓને નિ:શુલ્ક ઓપરેશન માટે રાજકોટ મોકલવામાં આવ્યા. હિતેશભાઈ પ્રભુદાસભાઈ કાથરાણી પરિવારના સહયોગથી યોજાયેલા આ કેમ્પમાં ડો. બળવંતભાઈ અને ડો. અલ્કેશભાઈ ખેરડીયા સહિતના ડોકટરોએ દર્દીઓની તપાસ કરી. અત્યાધુનિક ફેકો મશીનથી ટાંકા વગરના સોફ્ટ ફોલ્ડેબલ લેન્સ સાથે વિનામૂલ્યે ઓપરેશન કરાયા.

મોરબી જિલ્લામાં JOSH ટીમે ટીબી મુક્ત ભારત અભિયાનને વેગ આપ્યો છે. મેયર ઉત્તમ સુરાણી અને ધારાસભ્ય દુર્લભજીભાઈ દેથરીયાની ઉપસ્થિતિમાં જનજાગૃતિ કાર્યક્રમો યોજાયા હતા. પ્રધાનમંત્રીના માર્ગદર્શન હેઠળ કાર્યરત JOSH ટીમ આરોગ્ય વિભાગ સાથે મળીને ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારોમાં ટીબી જનજાગૃતિ, દર્દી સંપર્ક અને માર્ગદર્શન પૂરું પાડે છે. આ કાર્યક્રમમાં ટીબી મુક્ત ગ્રામ પંચાયતો, વિજેતાઓ અને નિશ્ચય મિત્રોનું સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું. ટીબીના લક્ષણો જણાય તો તાત્કાલિક આરોગ્ય કેન્દ્રનો સંપર્ક કરવા અને સારવાર અધૂરી ન છોડવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો.

નર્મદા જિલ્લામાં ‘JOSH–ટીબી મુક્ત ભારત ટીમ’નો શુભારંભ રાજપીપળા ખાતે જિલ્લા કલેક્ટર ગંગા સિંઘ અને મુખ્ય જિલ્લા આરોગ્ય અધિકારી જનકકુમાર માઢકના માર્ગદર્શન હેઠળ કરવામાં આવ્યો. જૂની સિવિલ હોસ્પિટલ કેમ્પસમાં ‘ટીબી મુક્ત પંચાયત’ સન્માન સમારોહ યોજાયો, જેમાં ટીબી નાબૂદી માટે સામાજિક ભાગીદારી પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો. Joint Squad for Health (JOSH) હેઠળ નર્મદાના તાલુકાઓમાં અધિકારીઓ, માય ભારત સ્વયંસેવકો અને NCC કેડેટ્સની ટીમો ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં જનજાગૃતિ ફેલાવશે. સમારોહમાં સાગબારા તાલુકાના ટીબી મુક્ત ગ્રામ પંચાયતોના સરપંચો, ટીબી વિજેતાઓ અને નિક્ષય મિત્રોનું સન્માન કરાયું.

વડોદરામાં સયાજી હોસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહેલા 33 વર્ષીય હિતેશ રોહિતે એક જ દિવસમાં બીજી વખત આત્મહત્યાનો પ્રયાસ કર્યો. સવારે ઘરે બ્લેડ મારી પ્રયાસ કર્યા બાદ, હોસ્પિટલમાં સારવાર દરમિયાન તે ચોથા માળેથી નીચે કૂદી પડ્યો. નીચે ઊભેલા એમ્બ્યુલન્સ ચાલક પ્રિતેશ પર પડતાં બંનેને ગંભીર ઈજાઓ થઈ છે. પરિજનોના જણાવ્યા મુજબ, હિતેશ માનસિક અસ્વસ્થતા અનુભવી રહ્યો હતો. રાવપુરા પોલીસે વધુ તપાસ હાથ ધરી છે.

આચાર્ય ચાણક્યની ચાણક્ય નીતિ અનુસાર, વ્યક્તિએ ઘર બનાવવા માટે એવી જગ્યા પસંદ કરવી જોઈએ જ્યાં સન્માન મળે, આવકનું સાધન હોય, વિશ્વાસુ ભાઈ-બંધુ કે સંબંધીઓ હોય અને શીખવાની તથા વિકાસની તકો ઉપલબ્ધ હોય. જ્યાં અપમાન, આર્થિક મુશ્કેલીઓ, સામાજિક એકલતા અને જ્ઞાનનો અભાવ હોય, તેવી જગ્યાએ રહેવાથી આત્મવિશ્વાસ ઘટે છે અને જીવનમાં મુશ્કેલીઓ આવે છે. ચાણક્ય નીતિ માત્ર રહેઠાણની પસંદગી જ નહીં, પરંતુ સુખી અને સફળ જીવન માટે યોગ્ય વાતાવરણના મહત્વ પર ભાર મૂકે છે.

કાર્ડિયોલોજિસ્ટના મતે, હોસ્પિટલના ધક્કા ખાધા વિના ઘરે જ કેટલાક સરળ મૂવમેન્ટ્સની મદદથી હૃદયની તંદુરસ્તી ચકાસી શકાય છે. 60 સેકન્ડમાં 60 સીડીઓ ચઢવાનો ટેસ્ટ એરોબિક ક્ષમતા દર્શાવે છે. ખુરશી પર બેસી-ઉઠીને 40 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકો નીચેના ભાગની તાકાત ચકાસી શકે છે, જેમાં 16 કરતા વધુ વખત બેસી-ઉઠવું સારી ફિટનેસ સૂચવે છે. હાર્ટ રેટ રિકવરી ટેસ્ટમાં, 3-5 મિનિટની કસરત બાદ એક મિનિટમાં પલ્સ રેટ 25 બીટ્સ કરતા વધુ ઘટે તો હૃદયની રિકવરી શાનદાર ગણાય છે.

કેન્દ્ર સરકારે તમામ નોન-શિડ્યુલ્ડ કેન્સર વિરોધી દવાઓ માટે ટ્રેડ માર્જિનને એમઆરપીના 30% સુધી મર્યાદિત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ દવાઓ પર લેવાતા અતિશય નફાને નિયંત્રિત કરવાનો અને જીવનરક્ષક દવાઓને વધુ પરવડે તેવી બનાવવાનો છે. આ પગલાંથી 110 કેન્સર વિરોધી દવાઓના ભાવ ઘટશે, જેનાથી દર્દીઓને વાર્ષિક લગભગ ₹2500 કરોડની બચત થવાની ધારણા છે. સુપ્રીમ કોર્ટે પણ કેન્સરની દવાઓની ઊંચી કિંમતો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી, જ્યાં એક દવાની MRP ₹2700 હતી પરંતુ રિટેલ વિક્રેતાને ₹27000માં વેચાઈ રહી હતી.

વિશ્વ દૃષ્ટિ દિવસ નિમિત્તે અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલમાં નેત્ર આરોગ્ય જાગૃતિ અને અંધત્વ નિવારણ માટે કાર્યક્રમ યોજાયો હતો. આ કાર્યક્રમમાં, સયાજી હોસ્પિટલ (SSG) ના ઓપ્થેલ્મોલોજી વિભાગને રાજ્યમાં આંખની સર્જરીમાં બીજું સ્થાન મેળવવા બદલ પુરસ્કાર એનાયત કરાયો હતો. SSG હોસ્પિટલમાં એક વર્ષમાં 5907 આંખની સર્જરીઓ કરવામાં આવી હતી, અને દરરોજ સરેરાશ 100થી વધુ દર્દીઓ ઓપીડીમાં આવે છે. રાજ્યમાં પ્રથમ પુરસ્કાર એમજે મેડિકલ ગવર્નમેન્ટ કોલેજને મળ્યો હતો. રાજ્ય મંત્રી દર્શનાબેન વાઘેલાએ જણાવ્યું કે મોતિયાના ઓપરેશનમાં ગુજરાત દેશમાં પ્રથમ ક્રમે છે.

કેન્દ્ર સરકારે કેન્સરના દર્દીઓને મોટી રાહત આપતા તમામ બિન-સૂચિબદ્ધ એન્ટી-કેન્સર દવાઓ પર ટ્રેડ માર્જિન વધુમાં વધુ 30% સુધી મર્યાદિત કરવાનો આદેશ કર્યો છે. આ નિર્ણય બ્રાન્ડેડ, જેનેરિક, દેશી અને આયાતી દવાઓ સહિત તમામ પર લાગુ પડશે. આ પગલાથી કેન્સરની કેટલીક દવાઓના MRPમાં 70% સુધીનો ઘટાડો શક્ય બનશે, જેનાથી દર્દીઓને વાર્ષિક આશરે ₹2,500 કરોડની બચત થશે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ દવાઓના ભાવમાં રહેલા અતિશય નફાને કાબૂમાં લઈને સારવારનો ખર્ચ ઘટાડવાનો છે, જેથી સામાન્ય માણસને સસ્તી આરોગ્ય સેવાઓ મળી રહે.

વડોદરા મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (VMC) શહેરમાં યોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે દરેક વોર્ડમાં યોગ સેન્ટર સ્થાપવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે. ગોત્રી ગાર્ડન અને માંજલપુર સ્પોર્ટ્સ કોમ્પ્લેક્સમાં નવા યોગ સેન્ટર તૈયાર છે, અને ભવિષ્યમાં અન્ય વોર્ડમાં પણ આવા સેન્ટર બનશે. સંચાલન માટે ટેન્ડર પ્રક્રિયા હાથ ધરાશે અને નીતિ-નિયમો નક્કી કરવા કમિટી રચાઈ છે. કોર્પોરેશનના કર્મચારીઓ, તેમના બાળકો, કાર્યરત કાઉન્સિલરો અને તેમના બાળકોને પ્રવેશ ફીમાં 50% રાહત મળશે. યોગ સેન્ટર સવારે 5થી રાત્રે 9 સુધી ખુલ્લા રહેશે અને સંચાલકો માટે ગંદકી અંગે દંડની જોગવાઈ પણ છે.

જામનગર શહેર અને જિલ્લામાં વાતાવરણમાં પલટા સાથે ડેન્ગ્યુનો રોગચાળો વકર્યો છે. છેલ્લા સવા માસમાં શહેર અને જિલ્લામાં ડેન્ગ્યુના કુલ 22 પોઝિટિવ કેસ નોંધાયા છે, જેમાં શહેરમાં 12 અને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં 10 કેસ સામે આવ્યા છે. કેસોમાં વધારો થતાં આરોગ્ય વિભાગે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં સઘન સર્વેલન્સ અને પોરાનાશક કામગીરી હાથ ધરી છે. મચ્છરના સંવર્ધન સ્થાનો શોધી નાશ કરવા તેમજ ફોગિંગ જેવી કામગીરી કરવામાં આવી રહી છે. નાગરિકોને ઘર અને આસપાસ પાણી ભરાવા ન દેવા, પાણીના પાત્રો ઢાંકી રાખવા અને દિવસ દરમિયાન સંપૂર્ણ ઢંકાય તેવા કપડાં પહેરવાની સલાહ અપાઈ છે.

નેશનલ મેડિકલ કમિશન (NMC) એ દેશભરના મેડિકલ પ્રેક્ટિશનર્સ અને હોસ્પિટલો માટે જાહેરાતો અંગે નવી ગાઈડલાઈન જાહેર કરી છે. સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ બાદ મેડિકલ પ્રોફેશનની ગરિમા જાળવવા અને દર્દીઓના હિત રક્ષણ માટે આ પગલું લેવાયું છે. નવા નિયમો મુજબ, 'નંબર વન ડૉક્ટર', '100 ટકા સક્સેસ', 'મિરેકલ ટ્રીટમેન્ટ' જેવા ભ્રામક શબ્દો અને ડિસ્કાઉન્ટ/ઓફર્સ પર પ્રતિબંધ રહેશે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો ઉપયોગ પણ દર્દીઓને ગેરમાર્ગે દોરવા માટે નહીં થાય. નિયમોના ઉલ્લંઘન પર ચેતવણી, દંડ, અને 3 થી 12 મહિના સુધી લાયસન્સ સસ્પેન્ડ થઈ શકે છે.

રાજકોટના પ્રખ્યાત ડેન્ટિસ્ટ ડૉ. દેવેન્દ્ર કાલરિયા, જેઓ દર્દીઓની સારવારની સાથે સાથે વીકએન્ડમાં પોતાના ગામ મોરબીના ચુપણી ખાતે DNK ઓર્ગેનિક ફાર્મમાં ગાય આધારિત ખેતી કરે છે. પિતાના સંસ્કારો અને મનસુખભાઈ સુવાગિયાની પ્રેરણાથી તેમણે 42 વર્ષની ઉંમરે ખેતી શરૂ કરી. તેઓ અઠવાડિયાના 3 દિવસ (શુક્રવાર, શનિવાર, રવિવાર) ફાર્મ પર વિતાવે છે, જ્યાં તેઓ લીંબુ, નાળિયેરી, અને વિવિધ વૃક્ષોની ખેતી કરે છે. ડૉ. કાલરિયાનો ઉદ્દેશ્ય ઝેરમુક્ત ખેતી અને સ્વસ્થ જીવનશૈલી અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાનો છે. તેમણે લોકોને પ્રકૃતિ સાથે જોડવા માટે એક નાનકડો રિસોર્ટ પણ વિકસાવ્યો છે.

અમેરિકાના યુટાઉમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) હવે ડોક્ટર તરીકે કાર્યરત થશે અને ચોક્કસ દવાઓ માટે પ્રિસ્ક્રિપ્શન લખી આપશે. આ AI સિસ્ટમ ખીલ (acne) જેવી ત્વચા સંબંધિત સમસ્યાઓ માટે દવાઓ સૂચવશે. દર્દીના સવાલોના જવાબ અને ફેશિયલ સ્કેનના આધારે, AI ડોક્ટરોના લિમિટેડ લિસ્ટમાંથી સારવાર શોધી પ્રિસ્ક્રિપ્શન તૈયાર કરશે. યુટાઉમાં ડોક્ટરની એપોઈન્ટમેન્ટ માટે લાંબો વેઇટિંગ ટાઇમ અને ડર્મેટોલોજિસ્ટની અછતને ધ્યાનમાં રાખીને આ સિસ્ટમને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. એક હેલ્થ કંપની આ સિસ્ટમને વધુ વિકસાવવાની યોજના ધરાવે છે.

જામનગર નજીક બેડેશ્વર વિસ્તારમાં આવેલી એ-વન બોમ્બે બિરયાની રેસ્ટોરન્ટમાંથી નોન-વેજ વાનગીઓ આરોગ્યા બાદ 77 લોકોને ફૂડ પોઇઝનિંગ થયું છે. રાત્રે ભોજન લીધા બાદ સવારથી જ લોકોને તાવ, ઝાડા-ઉલ્ટી શરૂ થતાં તેમને જી.જી. હોસ્પિટલમાં ખસેડાયા હતા. મનપાની ફૂડ શાખાએ રેસ્ટોરન્ટની તપાસ કરતાં અનહાઇજેનિક સ્થિતિ જણાતાં તેને નવા આદેશ સુધી સીલ કરી દીધી છે. હોસ્પિટલમાં દાખલ 77 પૈકી મોટાભાગનાને રજા અપાઈ છે, જ્યારે 11 લોકો સારવાર હેઠળ છે. રેસ્ટોરન્ટમાંથી ફૂડના 5 નમૂના વડોદરા લેબમાં મોકલાયા છે અને 25 કિલો રાંધેલા ભાતનો નાશ કરાયો છે. રિપોર્ટ બાદ જ ચોક્કસ કારણ સ્પષ્ટ થશે.

ધર્મરત્નપ્રકરણ ગ્રન્થકાર મહર્ષિએ ધર્મપ્રાપ્તિ માટે જરૂરી એકવીશ ગુણોમાં પંદરમા ગુણ તરીકે દીર્ઘદર્શિતાનું મહત્વ સમજાવ્યું છે. તેમણે વિચારવાની બે પદ્ધતિઓ વર્ણવી છે: ટૂંકી દૃષ્ટિ, જે ફક્ત તાત્કાલિક લાભ પર ધ્યાન આપે છે, અને દીર્ઘ દ્રષ્ટિ, જે અંતિમ પરિણામ અને અંજામનો વિચાર કરે છે. આસપાસની પશુ-પંખીની સૃષ્ટિમાં તાત્કાલિક લાભ મેળવવાની ટૂંકી દૃષ્ટિ જોવા મળે છે, જ્યારે મનુષ્યએ પરિણામલક્ષી દીર્ઘ દ્રષ્ટિ કેળવવી જોઈએ.

હિન્દુ ધર્મમાં મૃત્યુ બાદ શરીરના ખુલ્લા અંગો, ખાસ કરીને નાક અને કાનમાં રૂ મૂકવાની પરંપરા છે. ગરુડ પુરાણ અનુસાર, મૃત્યુ સમયે અને ત્યારબાદ શરીરની ઊર્જા અને સૂક્ષ્મ પ્રાણ-વાયુ ખુલ્લા છિદ્રો દ્વારા બહાર નીકળી શકે છે, જેને રોકવા રૂ વપરાય છે. આ ઉપરાંત, મૃતદેહનું વિઘટન શરૂ થતાં બનતા ગેસ અને પ્રવાહીને બહાર આવતા અટકાવવા, તેમજ સ્વચ્છતા અને સંક્રમણ ફેલાતું રોકવા માટે આ વ્યવહારિક કારણ પણ છે. નકારાત્મક શક્તિઓથી રક્ષણ માટે પણ આ પ્રથા અનુસરવામાં આવે છે.

એક બ્રિટિશ ભવિષ્યવક્તાએ નવી મહામારીની ભવિષ્યવાણી કર્યાના થોડા દિવસો બાદ રશિયાની એક સિક્રેટ લેબમાં કામ કરતી 28 વર્ષીય વૈજ્ઞાનિક ડાર્યા શિપિલોવા (Daria Shipilova)નું પ્લેગથી શંકાસ્પદ મૃત્યુ થયું છે. ક્રેગ હેમિલ્ટન-પાર્કર નામના આ ભવિષ્યવક્તાએ ફેફસાં પર હુમલો કરનાર ખતરનાક બેક્ટેરિયલ મહામારીનો દાવો કર્યો હતો. ડાર્યા શિપિલોવા 'ન્યુમોનિક પ્લેગ'નો શિકાર બની હતી, જ્યારે લેબમાં લાઈવ બેક્ટેરિયાવાળી ટેસ્ટ ટૂટી ગઈ હતી. આ ઘટના બાદ રશિયામાં અનેક વિસ્તારોને સીલ કરવામાં આવ્યા છે અને AI દ્વારા બીમારી પર કાબૂ મેળવવાનો દાવો કરાયો છે.

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) દ્વારા Dengue અને Malaria ના કેસોને કાબૂમાં દર્શાવવા માટે આંકડાકીય રમત રમાઈ રહી હોવાનો આરોપ છે. માત્ર ત્રણ દિવસમાં લોહીના 89 હજાર અને સીરમના 6 હજાર નમૂના લીધાનો AMCનો દાવો, પોતાની કામગીરી સારી દેખાડવા માટે કરવામાં આવ્યો હોવાનું મનાય છે. વાસ્તવિક રોગચાળાની સ્થિતિ અને દર્દીઓની સંખ્યામાં મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો નથી, જે AMCની પારદર્શિતા પર પ્રશ્નાર્થ ઊભો કરે છે.

મહારાષ્ટ્ર ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) એ રાજ્યમાં ખાદ્ય સુરક્ષાના નિયમોના ઉલ્લંઘન બદલ સઘન કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. નવી મુંબઈ APMC માં ઇથેફોન નામના દ્રાવણમાં પકવેલા ૧,૩૯૪ કિલો કેળાં જપ્ત કરવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત, મુંબઈમાં આઠ ખાદ્ય સંસ્થાઓના લાઇસન્સ સસ્પેન્ડ કરાયા છે, જેમાં કૂપર હોસ્પિટલની કેન્ટિન અને બોરીવલીની નોમ નોમ રેસ્ટોરાંનો સમાવેશ થાય છે. પ્રતિબંધિત પાનમસાલા, ગુટખા, ભેળસેળયુક્ત દૂધ, અને ખાદ્ય સામગ્રી સાથે કેમિકલ રાખવા જેવી ગંભીર ખામીઓ સામે આવી છે. પુણે વિભાગે ડિટર્જન્ટ ભેળવેલું દૂધ પણ જપ્ત કર્યું છે.

ગુજરાતી વિદ્વાન પંડિત શ્યામજી કૃષ્ણ વર્માએ આંતરરાષ્ટ્રીય પત્રકારત્વ ક્ષેત્રે ક્રાંતિકારી યોગદાન આપ્યું. ‘ધ ઇન્ડિયન સોશ્યોલોજિસ્ટ’ જેવા પ્રકાશન દ્વારા તેમણે સ્વાધીનતા અને સમાજવિદ્યાના સિદ્ધાંતોનો પ્રચાર કર્યો. લંડનમાં ‘ઇન્ડિયા હાઉસ’ની સ્થાપના કરીને તેમણે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને પ્રોત્સાહન આપ્યું. તેમના લખાણોમાં બ્રિટિશ દમનખોરીની ટીકા અને ભારતમાં સ્વતંત્રતા ચળવળને વેગ આપવા પર ભાર મુકવામાં આવ્યો. આ પત્રકારત્વ ફ્રાંસ, જાપાન, અમેરિકા જેવા દેશોમાં પણ પ્રભાવિત રહ્યું, જે ખરા અર્થમાં એક ગુજરાતી પંડિતની આંતરરાષ્ટ્રીય ઓળખ બની.

મહાન ભૌતિકશાસ્ત્રી નીલ્સ બૉહર તેમના અસાધારણ મગજ, સાલસતા અને રમૂજી આદતો માટે જાણીતા હતા. ફિલ્મોમાં ભૌતિકશાસ્ત્રના નિયમોનું અપમાન થતાં તેઓ ગુસ્સે થતા, તો આઈન્સ્ટાઈન સાથે ક્વોન્ટમ ફિઝિક્સની ચર્ચામાં રસ્તો ભૂલી જતા. તેમને 1922માં પરમાણુ બંધારણ અને વિકિરણ પરના કાર્ય બદલ ભૌતિકશાસ્ત્રનું નોબેલ પારિતોષિક મળ્યું. તેની ભેટમાં તેમને કાર્લ્સબર્ગ કંપની તરફથી ઘર સુધી બિયરની પાઇપલાઇન મળી હતી. યુદ્ધ પછી તેમણે પરમાણુ ઊર્જાના શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગની હિમાયત કરી, જેના માટે તેમને 'એટમ્સ ફોર પીસ એવોર્ડ' મળ્યો.

હોલોસીન યુગનું સુરક્ષિત કુદરતી વાતાવરણ હવે ખોરવાઈ રહ્યું છે. પોટ્સડેમ ઈન્સ્ટિટ્યૂટના અહેવાલમાં ખુલાસો થયો છે કે કુદરતની નવ 'પ્લેનેટરી બાઉન્ડ્રીઝ'માંથી સાતનું માનવજાતે ઉલ્લંઘન કર્યું છે. આ ઉલ્લંઘનોમાં ક્લાઈમેટ ચેન્જ, જૈવવિવિધતાનો વિનાશ, રાસાયણિક પ્રદૂષણ, જમીનનો અતિરેક, તાજા પાણીની કટોકટી અને સમુદ્રનું એસિડિફિકેશન મુખ્ય છે. અશ્મિભૂત ઈંધણોના દહનથી કાર્બન ડાયોક્સાઈડ વધ્યો છે, જેના કારણે બરફ ઓગળી રહ્યો છે અને આપત્તિઓ વધી રહી છે. જૈવવિવિધતાના ઘટાડાથી ખોરાક શૃંખલા નબળી પડી છે. જો પૃથ્વી 'ટિપિંગ પોઈન્ટ' વટાવશે તો પરિસ્થિતિ ગંભીર બનશે.

ગુજરાતના સ્મિત મચ્છર, તુકારામ ઓમ્બલે અને નીરજા ભનોટની વીરતા અને બલિદાનને યાદ કરવામાં આવે છે. સ્મિત મચ્છરે પોતાના જીવના જોખમે ૧૭૪ મુસાફરોને બચાવ્યા, તો તુકારામ ઓમ્બલેએ ૨૬/૧૧ના મુંબઈ હુમલા દરમિયાન અજમલ કસાબને જીવતો પકડાવવામાં મદદ કરી. ૨૨ વર્ષીય નીરજા ભનોટે ફ્લાઇટ ૭૩ના અપહરણ દરમિયાન મુસાફરોને બચાવવા પોતાનો જીવ આપ્યો. આ ત્રણેય વીર વ્યક્તિઓએ પોતાના સ્વાર્થનો ત્યાગ કરીને અનેક જીંદગીઓ બચાવી, જે યુવાનો માટે પ્રેરણારૂપ છે.

સ્લીપ પેરેલિસિસ એ એક એવી અવસ્થા છે જ્યાં વ્યક્તિ જાગી જાય છે પણ શરીર હલતું નથી. આ દરમિયાન, મગજ REM Sleep માં હોવાથી વ્યક્તિ ભ્રામક દ્રશ્યો, અવાજો કે સ્પર્શનો અનુભવ કરી શકે છે, જાણે કોઈ અદ્રશ્ય શક્તિ હાજર હોય. આ ભ્રમ ખૂબ જ વાસ્તવિક લાગે છે. વૈજ્ઞાનિક રીતે, આ મગજ અને શરીર વચ્ચેના તાલમેલનો અભાવ છે, જ્યાં જાગૃત ચેતના REM Sleep ની શારીરિક નિષ્ક્રિયતા સાથે જોડાય છે, જેના કારણે ડરામણા ભ્રમ થાય છે.

2026 નો ફિઝિક્સનો નોબેલ પુરસ્કાર પ્રોફેસર ફ્રાન્સિસ હાલ્ઝનને મળ્યો છે. તેમણે ઉચ્ચ-ઊર્જાવાળા 'ન્યુટ્રિનો' કણો શોધવા અને 'આઇસક્યુબ ન્યુટ્રિનો ઓબ્ઝર્વેટરી' પ્રોજેક્ટમાં નેતૃત્વ કર્યું. આ રહસ્યમય કણો, જેને 'ભૂતિયા સંદેશવાહકો' કહેવાય છે, તેઓ કોઈપણ પદાર્થમાંથી પસાર થઈ જાય છે. આ શોધે 'ન્યુટ્રિનો ખગોળશાસ્ત્ર' નામની નવી વૈજ્ઞાનિક શાખાનો પાયો નાખ્યો છે, જેનાથી બ્રહ્માંડના ઊંડા રહસ્યોને સમજવાની નવી દિશા મળી છે.

ARIES, નૈનિતાલના નેતૃત્વ હેઠળ 18 દેશોના 106 વૈજ્ઞાનિકોએ OJ 287 નામના અનોખા બ્લેઝારનો 10 વર્ષ (2015-2025) સુધી અભ્યાસ કરીને એક મહત્વપૂર્ણ ડેટાસેટ તૈયાર કર્યો છે. આ બ્લેઝાર પૃથ્વીથી 4 અબજ પ્રકાશવર્ષ દૂર છે અને તેમાં બે સુપરમેસિવ બ્લેક હોલ છે જે દર 12 વર્ષે પરિક્રમા પૂર્ણ કરે છે. આ ડેટાસેટ છેલ્લા 150 વર્ષમાં OJ 287 નો સૌથી મોટો ઓપ્ટિકલ ડેટાસેટ છે, જે કેન્દ્રીય બ્લેક હોલનું દ્રવ્યમાન અને મલ્ટિમેસેન્જર એસ્ટ્રોનોમીના અભ્યાસમાં મદદરૂપ થશે.

Chanakya Niti મુજબ, લગ્ન એ પ્રેમ, વિશ્વાસ અને સમજણનું બંધન છે. પતિ-પત્ની વચ્ચે પારદર્શિતા જરૂરી હોવા છતાં, કેટલીક વાતો ગુપ્ત રાખવાથી દાંપત્યજીવનમાં શાંતિ જળવાઈ રહે છે. આ વાતો છુપાવવાનો હેતુ દગો આપવાનો નથી, પરંતુ સંબંધની સુમેળ જાળવવાનો છે. ચાણક્ય નીતિ અનુસાર, દાન-પુણ્યનો દેખાડો ન કરવો, નિષ્ફળતા કે અપમાનનો બોજ તરત જ પાર્ટનર પર ન નાખવો, પોતાની સૌથી મોટી નબળાઈ ક્યારેય ન જણાવવી, અને પોતાની ગુપ્ત બચતની સંપૂર્ણ જાણકારી શેર ન કરવી, આ 4 વાતો સંબંધોમાં તિરાડ પડતી અટકાવે છે.