81 વર્ષમાં 13મી વખત શનિશ્ચરી અમાસ અને ગજછાયા યોગનો દુર્લભ સંયોગ
આજે ભાદરવા સુદ અમાસ પર 81 વર્ષમાં 13મી વખત શનિશ્ચરી અમાસ, સર્વપિતૃ અમાસ અને ગજછાયા યોગનો અનોખો સંયોગ રચાઈ રહ્યો છે. આ દિવસે પિતૃઓ માટે શ્રાદ્ધ કર્મ કરવાનું વિશેષ મહત્વ છે. જ્યોતિષ અનુસાર, શનિ અને ગુરુના શુભ યોગમાં કરવામાં આવેલું કર્મ પિતૃઓને તૃપ્તિ આપે છે. શનિ દોષ અને પિતૃદોષની મુક્તિ માટે શનિદેવની પૂજા અને દાન-ધર્મ જેવા શુભ કાર્યો કરવાથી લાભ થાય છે. આ સાથે જ પિતૃ પક્ષ પૂર્ણ થઈ આવતીકાલથી શારદીય નવરાત્રિનો પ્રારંભ થશે.
81 વર્ષમાં 13મી વખત શનિશ્ચરી અમાસ અને ગજછાયા યોગનો દુર્લભ સંયોગ
નવરાત્રિ 2026: ઘટસ્થાપન મુહૂર્ત, પૂજા વિધિ અને માતાજીના આગમનનું વાહન 'હાથી' વિશે જાણો
11 ઓક્ટોબર 2026, રવિવારથી શારદીય નવરાત્રિનો પ્રારંભ થઈ રહ્યો છે, જે આસો સુદ એકમથી શરૂ થશે. આ વર્ષે માતાજીનું આગમન 'હાથી' પર સવાર થઈને થશે, જે સારા વરસાદ અને સમૃદ્ધિનો સંકેત માનવામાં આવે છે. નવરાત્રિ દરમિયાન ઘટસ્થાપના, ઉપવાસ, મંત્ર જાપ, ચંડીપાઠ અને દેવીની આરાધના કરવામાં આવશે. જ્યોતિષાચાર્યોના મતે, ઘટસ્થાપન માટેના મુહૂર્ત અંગે વિવિધ ગ્રંથોમાં અલગ-અલગ મત પ્રવર્તે છે, પરંતુ પ્રથમ પ્રહર બાદ સ્થાપન કરવું શ્રેષ્ઠ ગણાય છે. આ પવિત્ર પર્વ દરમિયાન ભક્તો ધાર્મિક વિધિઓ સાથે દેવી દુર્ગાની ભક્તિ કરશે.
નવરાત્રિ 2026: ઘટસ્થાપન મુહૂર્ત, પૂજા વિધિ અને માતાજીના આગમનનું વાહન 'હાથી' વિશે જાણો
IMD સ્ટડી: ગુજરાતમાં દર 10 વર્ષે ગરમ દિવસોમાં 2.3 અને ગરમ રાતોમાં 1.5 દિવસનો વધારો
ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD)ના 1951-2025ના અભ્યાસ મુજબ, ગુજરાતમાં દર 10 વર્ષે 35°Cથી વધુ તાપમાનવાળા દિવસોમાં 2.3 દિવસ અને 20°Cથી વધુ તાપમાનવાળી રાતોમાં 1.5 રાતનો વધારો નોંધાયો છે. આ સંશોધન 'ઇન્ટરનેશનલ જર્નલ ઓફ ક્લાઇમેટોલોજી'માં પ્રકાશિત થયું છે. તાપમાનમાં આ ફેરફારો ખેતી, ખાસ કરીને કપાસની સિઝનમાં 'હીટ યુનિટ્સ' પર દબાણ ઊભું કરી રહ્યા છે, જે કૃષિ ક્ષેત્ર માટે ચેતવણીરૂપ છે. ઊંચું રાત્રિ તાપમાન પશુઓની પ્રજનન ક્ષમતા પર પણ નકારાત્મક અસર કરી રહ્યું છે.
IMD સ્ટડી: ગુજરાતમાં દર 10 વર્ષે ગરમ દિવસોમાં 2.3 અને ગરમ રાતોમાં 1.5 દિવસનો વધારો
પશ્ચિમ રેલવે રાજકોટ ડિવિઝન: સુરેન્દ્રનગર સ્ટેશન પર 12 મીટર પહોળો ફૂટ ઓવર બ્રિજ ગર્ડર લોન્ચિંગ સમય પહેલાં પૂર્ણ
પશ્ચિમ રેલવેના રાજકોટ ડિવિઝને સુરેન્દ્રનગર રેલવે સ્ટેશન પર અમૃત ભારત સ્ટેશન યોજના હેઠળ 12 મીટર પહોળા ફૂટ ઓવર બ્રિજના ગર્ડર લોન્ચિંગનું કાર્ય નિર્ધારિત સમય કરતાં વહેલું પૂર્ણ કર્યું છે. 2 થી 8 ઓક્ટોબર દરમિયાન થયેલી આ કામગીરીમાં મુસાફરોની સલામતી અને ટ્રેન સંચાલનમાં ન્યૂનતમ વિક્ષેપ જાળવવામાં આવ્યો હતો. આ નવો બ્રિજ તહેવારો અને ભીડના સમયે મુસાફરોની અવરજવરને સરળ બનાવશે. ડિવિઝનલ રેલવે મેનેજર ગિરિરાજ કુમાર મીનાએ રેલવે ટીમની કાર્યક્ષમતા અને સંકલનની પ્રશંસા કરી. આ કાર્ય માટે 350 ટનની ક્રેન, 60 મજૂરો અને અન્ય સાધનોનો ઉપયોગ કરાયો હતો.
પશ્ચિમ રેલવે રાજકોટ ડિવિઝન: સુરેન્દ્રનગર સ્ટેશન પર 12 મીટર પહોળો ફૂટ ઓવર બ્રિજ ગર્ડર લોન્ચિંગ સમય પહેલાં પૂર્ણ
ભારત-વેસ્ટ ઈન્ડિઝ બીજી T20: રાંચીમાં વરસાદ મેચમાં વિઘ્ન પાડી શકે છે, જાણો હવામાનની આગાહી
ભારત અને વેસ્ટ ઈન્ડિઝ વચ્ચેની પાંચ મેચની T20 સીરીઝની બીજી મેચ આજે રાંચીના JSCA ઇન્ટરનેશનલ સ્ટેડિયમ ખાતે રમાશે. પ્રથમ મેચ જીતીને ભારતે 1-0ની લીડ મેળવી છે. જોકે, મેચ પહેલાં હવામાન ચિંતાનો વિષય બન્યું છે. AccuWeather મુજબ, મેચ દરમિયાન વરસાદની 49% થી 55% શક્યતા છે, જે રમતને ખોરવી શકે છે. જો વરસાદને કારણે મેચ રદ થાય, તો ઓવર ઘટાડીને રમત પૂર્ણ કરવાનો પ્રયાસ કરાશે, પરંતુ જો વરસાદ ચાલુ રહે તો મેચ અનિર્ણિત રહી શકે છે. આ મેચ સાંજે 7 વાગ્યે શરૂ થશે.
ભારત-વેસ્ટ ઈન્ડિઝ બીજી T20: રાંચીમાં વરસાદ મેચમાં વિઘ્ન પાડી શકે છે, જાણો હવામાનની આગાહી
ભારત-વેસ્ટ ઈન્ડિઝ બીજી T20: રાંચીમાં વરસાદ મેચમાં વિઘ્ન પાડી શકે છે, જાણો હવામાનની આગાહી
ભારત અને વેસ્ટ ઈન્ડિઝ વચ્ચે રમાનારી પાંચ મેચની T20 સીરીઝની બીજી મેચ આજે રાંચીના JSCA ઇન્ટરનેશનલ સ્ટેડિયમ ખાતે સાંજે 7 વાગ્યે યોજાશે. પ્રથમ મેચ જીતીને ભારતે 1-0ની લીડ મેળવી છે. જોકે, મેચ પહેલાં હવામાન વિભાગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. AccuWeather મુજબ, મેચ દરમિયાન વરસાદની 49% થી 55% શક્યતા છે, જે રમતને ખોરવી શકે છે. જો વરસાદને કારણે મેચ નિર્ધારિત ઓવરો રમી ન શકાય, તો ડકવર્થ-લુઈસ નિયમ લાગુ પડી શકે છે અથવા મેચ અનિર્ણિત રહી શકે છે.
ભારત-વેસ્ટ ઈન્ડિઝ બીજી T20: રાંચીમાં વરસાદ મેચમાં વિઘ્ન પાડી શકે છે, જાણો હવામાનની આગાહી
રાજકોટમાં 41 કોમર્શિયલ ગરબા આયોજકોને ફાયર NOC: સુરક્ષા માટે ફાયર વિભાગ સજ્જ
રાજકોટ શહેરમાં નવરાત્રી દરમિયાન યોજાનારા કોમર્શિયલ ગરબા મહોત્સવોમાં ખેલૈયાઓની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા ફાયર વિભાગે કડક પગલાં લીધા છે. કુલ 48 અરજીઓમાંથી 41 આયોજકોને ફાયર NOC આપવામાં આવી છે. ચીફ ફાયર ઓફિસર અમિત દવેએ જણાવ્યું કે, ગરબા ગ્રાઉન્ડ પર પાણીના બેરલ, ફાયર એક્સટિંગ્યુશર જેવા સુરક્ષા સાધનો ફરજિયાત છે. કોઈપણ કટોકટીને પહોંચી વળવા ફાયર સ્ટેશનો પર 24 કલાક સ્ટાફ તૈનાત રહેશે. નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનાર આયોજકો સામે કાયદેસર કાર્યવાહી કરાશે.
રાજકોટમાં 41 કોમર્શિયલ ગરબા આયોજકોને ફાયર NOC: સુરક્ષા માટે ફાયર વિભાગ સજ્જ
નવરાત્રિ દરમિયાન SP-SG હાઇવે પર રાત્રે 3 વાગ્યા સુધી પોલીસ તૈનાત, ભારે વાહનો પર પ્રતિબંધ
અમદાવાદ ટ્રાફિક પોલીસ દ્વારા નવરાત્રિ દરમિયાન નાગરિકોને ટ્રાફિકની સમસ્યા ન થાય તે માટે વિશેષ આયોજન કરાયું છે. સરખેજ-ગાંધીનગર (SG) હાઇવે અને સરદાર પટેલ (SP) રિંગ રોડ પરના જંકશન પર રાત્રે 3 વાગ્યા સુધી પોલીસ બંદોબસ્ત રહેશે. ટ્રાફિક પોલીસ કર્મચારીઓની શિફ્ટમાં પણ વધારો કરાયો છે. શહેરમાં રાત્રે 10 વાગ્યાને બદલે 2 વાગ્યા સુધી ભારે વાહનો (ડમ્પર, ટ્રક, બસ) પર પ્રતિબંધ રહેશે. SG હાઇવે પર YMC થી કર્ણાવતી ક્લબ તરફનો રોડ પ્રથમ નવરાત્રિએ વાહનવ્યવહાર માટે ખુલ્લો મુકાશે. મોટા ગરબા સ્થળોએ પણ ટ્રાફિક જામ ન થાય તે માટે પોલીસ તૈનાત રહેશે.
નવરાત્રિ દરમિયાન SP-SG હાઇવે પર રાત્રે 3 વાગ્યા સુધી પોલીસ તૈનાત, ભારે વાહનો પર પ્રતિબંધ
ચાણક્ય નીતિ: વિદ્યા, સન્માન, કમાણી અને સંબંધો વિનાની જગ્યાએ ઘર ન બનાવવાની સલાહ
આચાર્ય ચાણક્યની ચાણક્ય નીતિ અનુસાર, વ્યક્તિએ ઘર બનાવવા માટે એવી જગ્યા પસંદ કરવી જોઈએ જ્યાં સન્માન મળે, આવકનું સાધન હોય, વિશ્વાસુ ભાઈ-બંધુ કે સંબંધીઓ હોય અને શીખવાની તથા વિકાસની તકો ઉપલબ્ધ હોય. જ્યાં અપમાન, આર્થિક મુશ્કેલીઓ, સામાજિક એકલતા અને જ્ઞાનનો અભાવ હોય, તેવી જગ્યાએ રહેવાથી આત્મવિશ્વાસ ઘટે છે અને જીવનમાં મુશ્કેલીઓ આવે છે. ચાણક્ય નીતિ માત્ર રહેઠાણની પસંદગી જ નહીં, પરંતુ સુખી અને સફળ જીવન માટે યોગ્ય વાતાવરણના મહત્વ પર ભાર મૂકે છે.
ચાણક્ય નીતિ: વિદ્યા, સન્માન, કમાણી અને સંબંધો વિનાની જગ્યાએ ઘર ન બનાવવાની સલાહ
અલ નીનોની અસર: 5.56 લાખ હેક્ટર શિયાળુ પાક પર સંકટ
સુરેન્દ્રનગરમાં 33 દિવસથી વધુ સમયથી વરસાદ ન થતાં ખેડૂતોની ચિંતા વધી છે. અત્યાર સુધી 97.81% વરસાદ નોંધાયો છે, જે ગત વર્ષ કરતાં ઓછો છે. કપાસ સહિતના પાકોમાં સુકારો આવવાની ભીતિ છે. ખેડૂતોએ 5,56,449 હેક્ટર જમીનમાં વિવિધ પાકોનું વાવેતર કર્યું છે. અલ નીનોની અસર ડિસેમ્બર સુધી રહેવાની આગાહી વચ્ચે ચોમાસુ પાક સુકાવાનો અને શિયાળુ પાક પર પણ અસર થવાનો ભય છે. નિવૃત્ત ખેતીવાડી અધિકારી જનકભાઇ કલોત્રાએ ઓછા પાણીવાળા પાક પસંદ કરવા અને મલ્ચિંગ દ્વારા ભેજ જાળવવાની સલાહ આપી છે.
અલ નીનોની અસર: 5.56 લાખ હેક્ટર શિયાળુ પાક પર સંકટ
મહેસાણામાં મોઢેરા રોડ પર PM-10 પ્રદૂષણ 113ને પાર
મહેસાણા શહેરમાં મોઢેરા રોડ પર ચાલી રહેલા વરસાદી લાઇન અને ગટરના કામોને કારણે ખોદકામ બાદ માટીના ઢગલા રસ્તાની બાજુમાં દિવસો સુધી પડ્યા રહે છે. વાહનોની અવરજવરથી આ માટીના રજકણો હવામાં ભળી રહ્યા છે, જેના કારણે PM-10નું પ્રમાણ 100ની મર્યાદા વટાવી 113થી વધુ પહોંચી ગયું છે. આ પ્રદૂષણ શ્વાસની તકલીફ, ઉધરસ અને અસ્થમા જેવી સમસ્યાઓ વધારી શકે છે. રાધનપુર રોડ અને સર્વિસ રોડ પર પણ આવી જ સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે.
મહેસાણામાં મોઢેરા રોડ પર PM-10 પ્રદૂષણ 113ને પાર
જૂના ફોન પર WhatsApp લોગિન બ્લોક થઈ શકે છે?
WhatsApp આપણા જીવનનો એક અનિવાર્ય ભાગ બની ગયું છે. જોકે, જો તમે જૂના સ્માર્ટફોનનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છો, તો સાવચેત રહો. Metaએ જાહેરાત કરી છે કે ઘણા જૂના Android અને iPhone મોડેલો માટે WhatsApp સપોર્ટ બંધ કરવામાં આવશે, જેના કારણે લોગિન બ્લોક થઈ શકે છે. આ એપ્લિકેશનને વધુ સુરક્ષિત અને ઝડપી બનાવવા માટે નવા સોફ્ટવેર અપડેટ્સ પ્રકાશિત કરે છે. જૂની ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ ચલાવતા ઉપકરણો નવા સુરક્ષા પેચ અને સુવિધાઓને સપોર્ટ કરી શકતા નથી. તેથી, તમારું ફોનનું ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ સંસ્કરણ તપાસવું અને જરૂર જણાય તો નવો સ્માર્ટફોન ખરીદવો હિતાવહ છે.
જૂના ફોન પર WhatsApp લોગિન બ્લોક થઈ શકે છે?
પંડિત શ્યામજી કૃષ્ણ વર્મા: આંતરરાષ્ટ્રીય પત્રકારત્વના પ્રેરણાદાયી પ્રણેતા
ગુજરાતી વિદ્વાન પંડિત શ્યામજી કૃષ્ણ વર્માએ આંતરરાષ્ટ્રીય પત્રકારત્વ ક્ષેત્રે ક્રાંતિકારી યોગદાન આપ્યું. ‘ધ ઇન્ડિયન સોશ્યોલોજિસ્ટ’ જેવા પ્રકાશન દ્વારા તેમણે સ્વાધીનતા અને સમાજવિદ્યાના સિદ્ધાંતોનો પ્રચાર કર્યો. લંડનમાં ‘ઇન્ડિયા હાઉસ’ની સ્થાપના કરીને તેમણે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને પ્રોત્સાહન આપ્યું. તેમના લખાણોમાં બ્રિટિશ દમનખોરીની ટીકા અને ભારતમાં સ્વતંત્રતા ચળવળને વેગ આપવા પર ભાર મુકવામાં આવ્યો. આ પત્રકારત્વ ફ્રાંસ, જાપાન, અમેરિકા જેવા દેશોમાં પણ પ્રભાવિત રહ્યું, જે ખરા અર્થમાં એક ગુજરાતી પંડિતની આંતરરાષ્ટ્રીય ઓળખ બની.
પંડિત શ્યામજી કૃષ્ણ વર્મા: આંતરરાષ્ટ્રીય પત્રકારત્વના પ્રેરણાદાયી પ્રણેતા
નીલ્સ બૉહર: વિજ્ઞાન, રમૂજ અને શાંતિ માટે નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા
મહાન ભૌતિકશાસ્ત્રી નીલ્સ બૉહર તેમના અસાધારણ મગજ, સાલસતા અને રમૂજી આદતો માટે જાણીતા હતા. ફિલ્મોમાં ભૌતિકશાસ્ત્રના નિયમોનું અપમાન થતાં તેઓ ગુસ્સે થતા, તો આઈન્સ્ટાઈન સાથે ક્વોન્ટમ ફિઝિક્સની ચર્ચામાં રસ્તો ભૂલી જતા. તેમને 1922માં પરમાણુ બંધારણ અને વિકિરણ પરના કાર્ય બદલ ભૌતિકશાસ્ત્રનું નોબેલ પારિતોષિક મળ્યું. તેની ભેટમાં તેમને કાર્લ્સબર્ગ કંપની તરફથી ઘર સુધી બિયરની પાઇપલાઇન મળી હતી. યુદ્ધ પછી તેમણે પરમાણુ ઊર્જાના શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગની હિમાયત કરી, જેના માટે તેમને 'એટમ્સ ફોર પીસ એવોર્ડ' મળ્યો.
નીલ્સ બૉહર: વિજ્ઞાન, રમૂજ અને શાંતિ માટે નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા
પોરબંદરમાં 83% વરસાદ ઘટ્યો, રાણાવાવમાં 76% અને કુતિયાણામાં 50% ઘટાડો
પોરબંદર જિલ્લામાં ચાલુ વર્ષે ચોમાસામાં વરસાદની ભારે ઘટ જોવા મળી રહી છે. પોરબંદર તાલુકામાં ગત વર્ષની સરખામણીએ 83% થી વધુ ઘટાડો નોંધાયો છે, જ્યાં માત્ર 154 મી.મી. વરસાદ થયો છે, જ્યારે ગત વર્ષે 931 મી.મી. વરસાદ હતો. રાણાવાવમાં 76% ઘટાડો થયો છે, માત્ર 242 મી.મી. વરસાદ નોંધાયો છે. કુતિયાણામાં 50% ઘટાડો સાથે 389 મી.મી. વરસાદ પડ્યો છે. આ પરિસ્થિતિ ચિંતાજનક છે, જેના કારણે જળસંગ્રહ, ખેતી અને ભૂગર્ભ જળસ્તર પર તેની ગંભીર અસર પડી શકે છે.
પોરબંદરમાં 83% વરસાદ ઘટ્યો, રાણાવાવમાં 76% અને કુતિયાણામાં 50% ઘટાડો
ઓક્ટોબરથી ઓરસંગ નદીમાં પાણી ઘટ્યા
છોટાઉદેપુરની જીવાદોરી સમાન ઓરસંગ નદીમાં ઓક્ટોબર મહિનાથી જ પાણીના સ્તરમાં ઘટાડો થયો છે. ઉપરવાસ મધ્યપ્રદેશમાં અપૂરતા વરસાદને કારણે નદીમાં પાણીની આવક ઓછી રહી છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે છોટાઉદેપુર નગરની આશરે 35 હજારની વસ્તી માટે પાણીની સમસ્યા સર્જાવાની ભીતિ છે. હાલ નદીમાં પાણીનો પ્રવાહ ખૂબ ઓછો થઈ ગયો છે, અને જો વરસાદ નહીં પડે તો માર્ચ મહિનાને બદલે ડિસેમ્બરથી જ હાફેશ્વર યોજના હેઠળ નર્મદાનું વેચાતું પાણી મંગાવવું પડશે.
ઓક્ટોબરથી ઓરસંગ નદીમાં પાણી ઘટ્યા
વરસાદ બાદ મુંબઈમાં હવાઈ ગુણવત્તા કથળી
મુંબઈમાં ચોમાસાની વિદાય બાદ વાયુ પ્રદૂષણમાં વધારો જોવા મળી રહ્યો છે, જેમાં એર ક્વોલિટી ઈન્ડેક્સ (AQI) 100ને પાર કરી ગયો છે. કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (CPCB) ના ડેટા મુજબ, તાજેતરમાં AQI 127 ની આસપાસ રહ્યો હતો. આ સ્થિતિમાં ઓક્ટોબર હીટના કારણે મહત્તમ તાપમાન 33-36 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચ્યું છે, જેનાથી નાગરિકો ઉકળાટ અનુભવી રહ્યા છે. નિષ્ણાતો અનુસાર, પવનની દિશામાં ફેરફાર અને સૂકી પરિસ્થિતિઓ પણ પ્રદૂષણ વધારવામાં યોગદાન આપી રહી છે. મુંબઈ મહાપાલિકાએ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટે નવી સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રક્રિયાઓ (SOPs) જારી કરી છે.
વરસાદ બાદ મુંબઈમાં હવાઈ ગુણવત્તા કથળી
જવાહર દ્વીપ બન્યું ભારતનું પ્રથમ પ્લાસ્ટિક-મુક્ત તેલ ટર્મિનલ
મુંબઈ પોર્ટ ઓથોરિટીએ તેના જવાહર દ્વીપ મરીન ઓઈલ ટર્મિનલને ભારતના પ્રથમ પ્લાસ્ટિક-મુક્ત તેલ ટર્મિનલ તરીકે જાહેર કર્યું છે. આ સિદ્ધિ સ્વચ્છતા અભિયાન 2026 દરમિયાન, મહાત્મા ગાંધીની જન્મજયંતિ નિમિત્તે, કેન્દ્રીય મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલની ઉપસ્થિતિમાં પ્રાપ્ત થઈ. આ પહેલ સિંગલ-યુઝ પ્લાસ્ટિક ઘટાડવાના વ્યાપક પ્રયાસનો ભાગ છે, જે બંદરના ટકાઉ અને જવાબદાર સંચાલન પર ભાર મૂકે છે. મુંબઈ બંદર તેના તમામ ડોક, રહેણાંક વિસ્તારો અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં પ્લાસ્ટિક ઘટાડવાનું ચાલુ રાખશે.
જવાહર દ્વીપ બન્યું ભારતનું પ્રથમ પ્લાસ્ટિક-મુક્ત તેલ ટર્મિનલ
હાથી: વનસ્પતિ ઔષધિકેન્દ્રમાં જાતે જ સારવાર કરતા આફ્રિકાના ‘સુશ્રુત-ચરક’
આફ્રિકાના હાથીઓ પોતાની સારવાર માટે જંગલમાં ઊગતા 35 જાતના છોડ-વેલા અને ચાર પ્રકારની માટી ઓળખી જાણે છે. બે હજાર વર્ષ પહેલાં રોમન પ્રકૃતિવિદ્ ક્લાઉડિયસ એલિનીયસે પણ પ્રાણી-પક્ષીઓ તબીબ વિના પોતાની જાતે સારવાર કરી શકે છે તેવું નોંધ્યું હતું. હાલમાં ‘નેચર’ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા સંશોધન મુજબ, કેન્યા-યુગાન્ડાની સરહદે આવેલા માઉન્ટ એલ્ગોન પ્રદેશના હાથીઓ બીમાર પડે ત્યારે ખાસ વનસ્પતિઓ અને માટીનો ઉપયોગ કરે છે. આ જ્ઞાન તેઓ વડીલો પાસેથી શીખે છે, જે માનવજાત માટે પણ પ્રેરણારૂપ છે.
હાથી: વનસ્પતિ ઔષધિકેન્દ્રમાં જાતે જ સારવાર કરતા આફ્રિકાના ‘સુશ્રુત-ચરક’
પંચમહાલમાં ચોમાસુ સચવાયું, ડેમો ભરાતા રવિ સીઝનને રાહત
પંચમહાલ જિલ્લામાં 2024-25 દરમિયાન 90% સામાન્ય વરસાદ નોંધાયો છે, જે પાક માટે અનુકૂળ છે. જોકે, સવારે ઠંડી અને બપોરે તાપના 'ડબલ ઋતુ'ના માહોલે ખેડૂતોની ચિંતા વધારી છે. ડેમોમાં 50% થી 98% પાણીનો જથ્થો હોવાથી રવિ સીઝન અને પીવાના પાણીની તંગી સર્જાશે નહીં તેવું હાલ લાગી રહ્યું છે. પાછલા પાંચ વર્ષમાં 2024 અને 2025 માં 130% થી વધુ વરસાદ નોંધાયો હતો, જેની સરખામણીમાં આ વર્ષે ઘટાડો છે. પરંતુ આ સ્થિતિ પાક માટે સારી માનવામાં આવે છે.
પંચમહાલમાં ચોમાસુ સચવાયું, ડેમો ભરાતા રવિ સીઝનને રાહત
દેવભૂમિ અને જામનગર જિલ્લામાં વરસાદની ભારે ઘટ
ચોમાસાની વિદાય ટાંકણે દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં 83.55% અને જામનગર જિલ્લામાં 56.74% વરસાદની ઘટ નોંધાઈ છે. ચાલુ વર્ષે હાલારના 26 ડેમોમાં નહીવત જળ છે, જેમાં આઠ જળાશયો સુકા મેદાન બન્યા છે. દેવભૂમિના કલ્યાણપુર પંથકની જીવાદોરી સમાન સાની ડેમ પણ ખાલીખમ છે. જામનગર જિલ્લાના 3.44 લાખ હેકટર અને દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાના 2.14 લાખ હેકટરમાં મગફળી સહિતના પાકોનું વાવેતર થયું છે, પરંતુ વરસાદના અભાવે પાકનું ચિત્ર ચિંતાજનક બન્યું છે.
દેવભૂમિ અને જામનગર જિલ્લામાં વરસાદની ભારે ઘટ
ગુજરાતમાં દુષ્કાળની ભયાવહ સ્થિતિ
ગુજરાતમાં ચોમાસાની વિદાયની સાથે વરસાદની ઘટ ચિંતાજનક બની રહી છે. હાથિયો નક્ષત્રમાં પણ વરસાદ ન થતાં ખેડૂતોની આશા મુરઝાઈ ગઈ છે. રાજ્યના 206 ડેમમાંથી માત્ર 33 ડેમ ભરાયા છે, જે પીવાના અને સિંચાઈના પાણીની ગંભીર અછત તરફ ઈશારો કરે છે. IMD મુજબ, 14 જિલ્લાઓમાં વરસાદની 20% થી 59% સુધીની ઘટ જોવા મળી છે, જેમાં સૌરાષ્ટ્રના દ્વારકા અને પોરબંદર સૌથી પ્રભાવિત છે. આ સ્થિતિ આવનારા ઉનાળામાં પાણીની તંગીને વધુ ઘેરી બનાવશે.
ગુજરાતમાં દુષ્કાળની ભયાવહ સ્થિતિ
ન્યૂઝીલેન્ડમાં ‘બર્ડ ઓફ ધ યર’
ન્યૂઝીલેન્ડની ‘બર્ડ ઓફ ધ યર’ ચૂંટણીમાં બ્લેક રોબિન, સ્થાનિક ભાષામાં ‘કાકારુઇયા’, વિજેતા બન્યું છે. આ સ્પર્ધા માત્ર પક્ષીઓની સુંદરતા માટે નથી, પરંતુ લુપ્ત થતી પ્રજાતિઓના સંરક્ષણ અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે છે. 1.05 લાખથી વધુ મત પડ્યા, જેમાં બ્લેક રોબિને કાકાપો અને કારેઆરેઆ જેવા પક્ષીઓને હરાવ્યા. 1980માં માત્ર 5 બ્લેક રોબિન બચ્યા હતા, જે હવે 350 સુધી પહોંચ્યા છે. આ જીત વન્યજીવ સંરક્ષણમાં એક ચમત્કારિક વાપસી દર્શાવે છે.
ન્યૂઝીલેન્ડમાં ‘બર્ડ ઓફ ધ યર’
UNESCO ની ટેન્ટેટિવ લિસ્ટમાં ભારતની 5 નવી સાઇટ્સ
ભારતની UNESCO વર્લ્ડ હેરિટેજ ટેન્ટેટિવ લિસ્ટમાં પાંચ નવી સાઇટ્સનો ઉમેરો થયો છે. આમાં મધ્ય પ્રદેશની ઉદયગિરિ ગુફાઓ, બાઘ ગુફા ચિત્રકળા, ગિન્નૌરગઢ કિલ્લો, અને ચંબલ ખીણના બટેશ્વર મંદિરોનો સમાવેશ છે. પાંચમી એન્ટ્રી મહાત્મા ગાંધીના સત્યાગ્રહના વિકાસને દર્શાવતી ભારત અને દક્ષિણ આફ્રિકાની સંયુક્ત ‘Sites of Satyagraha’ છે. આ ઉમેરા સાથે, ભારતના કુલ 78 સ્થળો હવે UNESCOની ટેન્ટેટિવ યાદીમાં છે. આ યાદી ભવિષ્યમાં વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટનો દરજ્જો મેળવવા માટેનો પ્રથમ પડાવ છે.
UNESCO ની ટેન્ટેટિવ લિસ્ટમાં ભારતની 5 નવી સાઇટ્સ
બાળક જિદ કરે ત્યારે વૈજ્ઞાનિક કારણો અને માતા-પિતા માટે માર્ગદર્શન
જ્યારે બાળકો અચાનક ભાવનાત્મક રીતે અસ્થિર થઈ જાય છે, ત્યારે મોટાભાગના વાલીઓ ગુસ્સે થઈ જાય છે. જોકે, વિજ્ઞાન દર્શાવે છે કે આ બાળકના મગજમાં થતી પ્રક્રિયા છે. બાળકના મગજનો એમિગ્ડાલા (amygdala) ભાગ ભય અને ક્રોધ જેવી લાગણીઓનું નિયંત્રણ કરે છે, જ્યારે પ્રીફ્રન્ટલ કોર્ટેક્સ (prefrontal cortex) તર્કનું નિયમન કરે છે. નાના બાળકોમાં પ્રીફ્રન્ટલ કોર્ટેક્સ અપરિપક્વ હોવાથી, તેઓ લાગણીઓના ભારે દબાણ હેઠળ આવી જાય છે. આવા સમયે, શાંત હાજરી અને કો-રેગ્યુલેશન (co-regulation) દ્વારા બાળકને શાંત પાડવું મહત્વપૂર્ણ છે. બાળકની અસહાયતાને સમજીને, લાગણીઓને દબાવવાને બદલે તેને સમજવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ.
બાળક જિદ કરે ત્યારે વૈજ્ઞાનિક કારણો અને માતા-પિતા માટે માર્ગદર્શન
18 રાજ્યોમાં મૂસળધાર વરસાદ અને 60 કિમી/કલાક પવનનું IMD એલર્ટ
દેશભરમાં ફરી વરસાદી માહોલ છવાયો છે. હવામાન વિભાગ (IMD) દ્વારા 28 સપ્ટેમ્બરે 18 રાજ્યોમાં ભારે પવન અને વીજળીના કડાકા સાથે મૂસળધાર વરસાદની આગાહી કરાઈ છે. આ દરમિયાન 60 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાઈ શકે છે. પહાડી રાજ્યોમાં ભૂસ્ખલન અને પૂરનો ભય છે. દક્ષિણ મ્યાનમાર પાસે લો પ્રેશર એરિયા બન્યું છે, જે ઉત્તર-ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં આગળ વધી શકે છે. ઉત્તરાખંડ, ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ, બિહાર, ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર સહિત અનેક રાજ્યોમાં વરસાદની શક્યતા છે.
18 રાજ્યોમાં મૂસળધાર વરસાદ અને 60 કિમી/કલાક પવનનું IMD એલર્ટ
કાનની કેળવણી વગરની કેળવણી અધૂરી
કાન એ માત્ર અવાજ ગ્રહણ કરવાનું અંગ નથી, પરંતુ તે સ્ત્રી-અવયવ છે અને સંગીતની ઉપાસનામાં તેનો મહત્ત્વનો ભાગ છે. આંખ પુરુષ-અવયવ છે, જેની જોવાની ક્ષમતા આરપાર હોય છે, જ્યારે કાન અનાક્રમક હોય છે. ઘોંઘાટને 'શ્રવણસૃષ્ટિમાં થતો બળાત્કાર' ગણાવ્યો છે, જ્યારે પ્રકૃતિના મધુર અવાજો, જેમ કે પંખીઓનો કલરવ, ઝરણાનો ગાન, અને વાંસળીનો સૂર, આત્માને શાંતિ આપે છે. કાનની સાચી કેળવણી વગરની કેળવણી અધૂરી છે, કારણ કે તે સમગ્ર ચેતનાને સંગીત સાથે જોડે છે.
કાનની કેળવણી વગરની કેળવણી અધૂરી
AI માનવજાત માટે ખતરો?
AI ટેકનોલોજી માનવજાત માટે ઘાતક બની શકે છે તેવા ઓપનAI ના સેમ ઓલ્ટમેન, એન્થ્રોપિકના ડારિયો એમોડેઈ અને એક્સ-AI ના ઇલોન મસ્ક જેવા દિગ્ગજોના દાવા ચિંતાનો વિષય બન્યા છે. AI મોડલ્સ ભવિષ્યમાં માનવ નિયંત્રણ ગુમાવી શકે છે અથવા જૈવિક હથિયારો બનાવી શકે છે. આ ગંભીર સમસ્યાઓના નિવારણ માટે, ગ્રીન ડેટા સેન્ટર નીતિ, ડિજિટલ વોટરમાર્કિંગ અને શિક્ષણમાં ક્રિટિકલ થિંકિંગને પ્રોત્સાહન જેવા નીતિગત પગલાં તાત્કાલિક લાગુ કરવા અનિવાર્ય છે.
AI માનવજાત માટે ખતરો?
ચંદ્રકાન્ત શેઠ: એક અનોખા કવિ અને લેખકનું ગુજરાતી સાહિત્યમાં યોગદાન
હરદ્વાર ગોસ્વામી ગુજરાતી સાહિત્યમાં ચંદ્રકાન્ત બક્ષી અને ચંદ્રકાન્ત શેઠ બે ઉત્તમ સર્જક છે. બંનેનો મિજાજ જુદો રહ્યો છે. બંનેની દોસ્તીની વ્યાખ્યામાં પુસ્તકોનું મહત્વ કોમન આવે છે. ચંદ્રકાન્ત શેઠ વિશે મીડિયાને ઓછી જાણકારી છે, છતાં તેમણે અઢળક સર્જન, સંપાદન અને સંશોધન કર્યું. બાળપણથી જ પુસ્તકોના શોખીન એવા ચંદ્રકાન્ત શેઠે વૈજ્ઞાનિક, ગૃહત્યાગી અને વાચનવીર બનવાની પ્રેરણા પુસ્તકોમાંથી મેળવી. કાલિદાસના 'મેઘદૂત'થી પ્રભાવિત થઈ તેમણે મહાકાવ્ય લખ્યું અને નાની ઉંમરેથી જ કવિતા અને લેખન ક્ષેત્રે સક્રિય બન્યા.
ચંદ્રકાન્ત શેઠ: એક અનોખા કવિ અને લેખકનું ગુજરાતી સાહિત્યમાં યોગદાન
રોહિંગ્યા અલગતાવાદ: એક મોટી ભૂલ જેણે તેમને વતનથી દૂર કર્યા
રોહિંગ્યા અલગતાવાદ એક મોટી ભૂલ હતી, જેના કારણે તેમને તેમના વતન મ્યાનમારથી ઉખેડી નાખવામાં આવ્યા. આધુનિક સમયમાં, બ્રિટિશરોએ રોહિંગ્યાઓને "રોહિંગ્યા" નામ હેઠળ એકત્રિત કર્યા, જેણે તેમને બૌદ્ધ બહુમતીથી અલગ કર્યા. પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ અને બીજા વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન, રોહિંગ્યાઓએ બ્રિટિશરોને વફાદાર રહીને બૌદ્ધો સાથે દુશ્મનાવટ વધારી. બીજા વિશ્વ યુદ્ધ પછી, બર્મા સ્વતંત્ર થયું, અને રોહિંગ્યાઓએ પાકિસ્તાન સાથે જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો, જેના કારણે બૌદ્ધો તેમના પ્રત્યે શંકાશીલ બન્યા. 1982ના નાગરિકતા કાયદાએ તેમને અધિકારોથી વંચિત રાખ્યા, અને સમય જતાં, તેઓ તેમના વતનમાંથી વિસ્થાપિત થવા મજબૂર બન્યા.