રાજકોટ ખાતે સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીના 54મા ત્રિ-દિવસીય યુવક મહોત્સવ ‘હીરક સ્પંદન’નું સાંસદ પરષોતમભાઈ રૂપાલાના હસ્તે ઉદ્ઘાટન થયું. કુલપતિ પ્રો. ઉત્પલ જોશીએ પ્રથમ ત્રણ નંબરે આવનાર વિદ્યાર્થીઓને પરીક્ષા ફીમાંથી મુક્તિ આપવાની જાહેરાત કરી. આ મહોત્સવમાં 33 સ્પર્ધાઓમાં 2300થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ ભાગ લઈ રહ્યા છે. પ્રથમ દિવસે પ્રાચીન રાસ, વકતૃત્વ, ક્વિઝ અને વેસ્ટર્ન ગ્રુપ સોંગ જેવી 15 સ્પર્ધાઓ યોજાઈ હતી. બીજા દિવસે ડિબેટ, મૂક અભિનય, ચિત્રકળા અને શાસ્ત્રીય નૃત્ય સહિતની સ્પર્ધાઓ યોજાશે. સાંસદ રૂપાલાએ હાલરડાં દ્વારા સંસ્કાર આપવા પર ભાર મૂક્યો.

સાલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સના મેડિકલ વિદ્યાર્થીઓએ ‘મેડપલ્સ’ નામનું ડિજિટલ વેબ પ્લેટફોર્મ વિકસાવ્યું છે. આ પ્લેટફોર્મ દ્વારા, MBBSના વિદ્યાર્થીઓએ ફેમિલી એડોપ્શન પ્રોગ્રામ (FAP)ને ડિજિટલ સ્વરૂપ આપ્યું છે. આ પહેલ હેઠળ, 3,000 થી વધુ ગ્રામ્ય પરિવારોના આશરે 10,000 નાગરિકોની આરોગ્ય માહિતીનું સંચાલન, દર્દીઓનું ફોલોઅપ અને જરૂરિયાત મુજબ હોસ્પિટલમાં રેફરલની પ્રક્રિયાને સુવ્યવસ્થિત કરવામાં આવી રહી છે. આ પ્રોજેક્ટમાં 600 વિદ્યાર્થીઓ અને 100 ફેકલ્ટી સભ્યો જોડાયેલા છે, જે ટેક્નોલોજી દ્વારા મેડિકલ શિક્ષણ અને ગ્રામ્ય આરોગ્ય સેવા વચ્ચેનું જોડાણ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ છે.

જૂનાગઢ સ્થિત ભક્તકવિ નરસિંહ મહેતા યુનિવર્સિટી દ્વારા આયોજિત 8મા યુવક મહોત્સવ 'કલા ઉત્સવ 2026'નો શુભારંભ થયો. આ મહોત્સવમાં દેવભૂમિ દ્વારકા, ગીર સોમનાથ, પોરબંદર અને જૂનાગઢ જિલ્લાની 49 કોલેજોના 1010 વિદ્યાર્થીઓએ સંગીત, નાટક, લલિતકલા, નૃત્ય અને સાહિત્ય વિભાગની 31 સ્પર્ધાઓમાં ભાગ લીધો. કાર્યક્રમ દરમિયાન, યુનિવર્સિટી કેમ્પસમાં રેકોર્ડિંગ સ્ટુડિયો, ગેસ્ટ હાઉસ, કોમ્પ્યુટર સેન્ટર, વાઈલ્ડલાઈફ સ્ટડીઝ, આર્કિયોલોજી બિલ્ડિંગ અને વાઈસ ચાન્સેલર બંગ્લો સહિત ₹7600 લાખના માળખાકીય વિકાસ કાર્યોનું ભૂમિપૂજન કરાયું. સાંસદ રાજેશ ચુડાસમા અને ધારાસભ્ય સંજય કોરડીયાએ યુવાનોને પ્રોત્સાહન આપ્યું.

સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટી ખાતે 54મા 'હીરક સ્પંદન' યુવક મહોત્સવનો પ્રારંભ કેન્દ્રીય મંત્રી પરસોતમ રૂપાલાના હસ્તે થયો. આ મહોત્સવ 9 થી 11 ઓક્ટોબર દરમિયાન યુનિવર્સિટી કેમ્પસમાં યોજાશે, જેમાં 92 કોલેજોના 2370થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ 33 વિવિધ સ્પર્ધાઓમાં પોતાની કલાત્મક પ્રતિભા પ્રદર્શિત કરશે. યુનિવર્સિટીના કુલપતિએ જાહેરાત કરી કે સ્પર્ધાઓમાં પ્રથમ, દ્વિતીય અને તૃતીય સ્થાન મેળવનાર વિજેતા વિદ્યાર્થીઓની ચાલુ સેમેસ્ટરની પરીક્ષા ફી માફ કરવામાં આવશે. આ મહોત્સવનો ઉદ્દેશ્ય યુવા શક્તિ અને સાંસ્કૃતિક વારસાને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

આચાર્ય ચાણક્યની ચાણક્ય નીતિ અનુસાર, વ્યક્તિએ ઘર બનાવવા માટે એવી જગ્યા પસંદ કરવી જોઈએ જ્યાં સન્માન મળે, આવકનું સાધન હોય, વિશ્વાસુ ભાઈ-બંધુ કે સંબંધીઓ હોય અને શીખવાની તથા વિકાસની તકો ઉપલબ્ધ હોય. જ્યાં અપમાન, આર્થિક મુશ્કેલીઓ, સામાજિક એકલતા અને જ્ઞાનનો અભાવ હોય, તેવી જગ્યાએ રહેવાથી આત્મવિશ્વાસ ઘટે છે અને જીવનમાં મુશ્કેલીઓ આવે છે. ચાણક્ય નીતિ માત્ર રહેઠાણની પસંદગી જ નહીં, પરંતુ સુખી અને સફળ જીવન માટે યોગ્ય વાતાવરણના મહત્વ પર ભાર મૂકે છે.

સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીના બોર્ડ ઓફ મેનેજમેન્ટ (BOM)ના સભ્ય અને પ્રોફેસર એમ. એન. જીવાણી પર AI ટૂલનો ઉપયોગ કરીને યુનિવર્સિટીના સત્તાવાર લોગો સાથે છેડછાડ કરવાનો આરોપ છે. 'વિજ્ઞાન જ્યોતિ' કાર્યક્રમના ડિજિટલ પોસ્ટરમાં આ વિકૃત લોગોનો ઉપયોગ કરાયો હતો. ઓરિજિનલ લોગોમાં રહેલા સિંહ, પર્વત, પુસ્તક અને સંસ્કૃત મુદ્રાલેખને AI દ્વારા બદલવામાં આવ્યા હતા, જેના કારણે યુનિવર્સિટીની મૂળ ઓળખને નુકસાન થયું છે. આ બેદરકારી અંગે શૈક્ષણિક જગતમાં રોષ જોવા મળી રહ્યો છે અને પ્રોફેસરોને AI ટૂલના યોગ્ય ઉપયોગ અંગે માર્ગદર્શનની જરૂરિયાત વ્યક્ત થઈ રહી છે.

પોરબંદર જિલ્લામાં પ્રાથમિક શાળાઓમાં શિક્ષકોની અછત યથાવત રહી છે. ધોરણ 1 થી 5માં કુલ 239 શિક્ષકોની જગ્યાઓ ખાલી હોવા છતાં માત્ર 133 વિદ્યાસહાયક ફાળવવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે 106 જગ્યાઓ ખાલી રહેશે. ધોરણ 1 થી 8માં કુલ 1,684 મહેકમ સામે 1,431 શિક્ષકો ઉપલબ્ધ છે, એટલે કે 253 જગ્યાઓ ખાલી છે. આગામી સમયમાં વિદ્યાસહાયક ભરતીની જાહેરાત થવાની છે, પરંતુ હાલના 110 જ્ઞાન સહાયકો વેકેશનમાં છૂટા થઈ જશે. આ સ્થિતિમાં સરકાર દિવાળી પહેલાં ફરી કરાર આધારિત જ્ઞાન સહાયકોની ભરતી કરવાની યોજના ધરાવે છે, જ્યારે કાયમી ભરતી પ્રક્રિયા ધીમી ગતિએ ચાલી રહી છે.

હેમચંદ્રાચાર્ય ઉત્તર ગુજરાત યુનિવર્સિટી, પાટણ ખાતે આયોજિત 37મા 'કલ્પવૃક્ષ' યુવા મહોત્સવનું સફળતાપૂર્વક સમાપન થયું. આ બે દિવસીય કાર્યક્રમમાં ઉત્તર ગુજરાતની 104 કોલેજોના 1636થી વધુ વિદ્યાર્થીઓએ 23 વિવિધ સાંસ્કૃતિક અને કલા સ્પર્ધાઓમાં ભાગ લીધો. પાટણની શ્રીમતી પી. કે. કોટાવાલા આર્ટસ કોલેજે સંગીતના ક્ષેત્રમાં 5 પ્રથમ સ્થાન મેળવી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કર્યું. ડાન્સ અને સાહિત્ય વિભાગમાં વિસનગરની એમ એન કોલેજે લોકનૃત્ય, શાસ્ત્રીય નૃત્ય અને વાદ-વિવાદ સ્પર્ધામાં પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું. ફાઇન આર્ટ્સ, ફોટોગ્રાફી, રંગોળી, કોલાજ અને નાટ્ય સ્પર્ધાઓમાં પણ વિવિધ કોલેજોએ વિજય મેળવ્યો.

ગુજરાતી વિદ્વાન પંડિત શ્યામજી કૃષ્ણ વર્માએ આંતરરાષ્ટ્રીય પત્રકારત્વ ક્ષેત્રે ક્રાંતિકારી યોગદાન આપ્યું. ‘ધ ઇન્ડિયન સોશ્યોલોજિસ્ટ’ જેવા પ્રકાશન દ્વારા તેમણે સ્વાધીનતા અને સમાજવિદ્યાના સિદ્ધાંતોનો પ્રચાર કર્યો. લંડનમાં ‘ઇન્ડિયા હાઉસ’ની સ્થાપના કરીને તેમણે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને પ્રોત્સાહન આપ્યું. તેમના લખાણોમાં બ્રિટિશ દમનખોરીની ટીકા અને ભારતમાં સ્વતંત્રતા ચળવળને વેગ આપવા પર ભાર મુકવામાં આવ્યો. આ પત્રકારત્વ ફ્રાંસ, જાપાન, અમેરિકા જેવા દેશોમાં પણ પ્રભાવિત રહ્યું, જે ખરા અર્થમાં એક ગુજરાતી પંડિતની આંતરરાષ્ટ્રીય ઓળખ બની.

મહાન ભૌતિકશાસ્ત્રી નીલ્સ બૉહર તેમના અસાધારણ મગજ, સાલસતા અને રમૂજી આદતો માટે જાણીતા હતા. ફિલ્મોમાં ભૌતિકશાસ્ત્રના નિયમોનું અપમાન થતાં તેઓ ગુસ્સે થતા, તો આઈન્સ્ટાઈન સાથે ક્વોન્ટમ ફિઝિક્સની ચર્ચામાં રસ્તો ભૂલી જતા. તેમને 1922માં પરમાણુ બંધારણ અને વિકિરણ પરના કાર્ય બદલ ભૌતિકશાસ્ત્રનું નોબેલ પારિતોષિક મળ્યું. તેની ભેટમાં તેમને કાર્લ્સબર્ગ કંપની તરફથી ઘર સુધી બિયરની પાઇપલાઇન મળી હતી. યુદ્ધ પછી તેમણે પરમાણુ ઊર્જાના શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગની હિમાયત કરી, જેના માટે તેમને 'એટમ્સ ફોર પીસ એવોર્ડ' મળ્યો.

રાજકોટની આર.બી. સ્કૂલે વિદ્યાર્થીઓમાં વાંચનની ટેવ કેળવવા માટે સિંગાપોર સરકારના રીડિંગ મોડલથી પ્રેરિત અનોખો પ્રયોગ શરૂ કર્યો છે. ધો. 3 થી 10ના 150 વિદ્યાર્થીઓ માટે, દર કલાકના વાંચન દીઠ રૂ. 5 પુરસ્કાર આપવામાં આવશે. આ યોજના હેઠળ, જો વિદ્યાર્થીઓ દરરોજ 2 કલાક વાંચે તો મહિને રૂ. 45 હજાર સુધી અને 3 કલાક વાંચે તો રૂ. 67 હજાર સુધી ચૂકવી શકાય છે. વાલીઓ આ વાંચનનું નિરીક્ષણ કરશે અને તેમની સહી બાદ શાળામાં ચકાસણી થશે. આ પ્રોજેક્ટ ડિજિટલ યુગમાં બાળકોને પુસ્તકો તરફ ફરીથી આકર્ષવા માટે છે.

ભાવનગરમાં ફૂટપાથ પર રહેતા અત્યંત વંચિત બાળકોને શિક્ષણ અને સંસ્કાર આપી સમાજની મુખ્ય ધારામાં લાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે ‘ભાઈબંધ ની નિશાળ’ કાર્યરત છે. ડો. ઓમ ત્રિવેદી દ્વારા 7 વિદ્યાર્થીઓથી શરૂ થયેલી આ શાળામાં હવે 32 વિદ્યાર્થીઓ વિનામૂલ્યે શિક્ષણ મેળવી રહ્યા છે. ભાવનગરના સરદારબાગ (પિલગાર્ડન) ખાતે ચાલતી આ નિશાળમાં કક્કો-બારાખડી સાથે અંગ્રેજી મૂળાક્ષરો, યોગ, રમતગમત જેવી પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા બાળકોનો સર્વાંગી વિકાસ થાય છે. 7 વિદ્યાર્થીઓએ મજૂરીકામ છોડી નાના વ્યવસાય શરૂ કરીને આત્મનિર્ભર બન્યા છે.

આધુનિક યુગમાં વાંચનમાં ઘટતી રૂચિ છતાં, પોરબંદરમાં 27 વર્ષ જૂની સરકારી લાઇબ્રેરી 1400 સભ્યો સાથે કાર્યરત છે. M.G. Road પર આવેલી આ લાઇબ્રેરીમાં કુલ 23,000 પુસ્તકો, 24 મેગેઝીન અને 13 અખબારો છે. UPSC, GPSC જેવી સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની તૈયારી માટે 1500 પુસ્તકો ઉપલબ્ધ છે, સાથે બાળ, મહિલા, સંદર્ભ અને સિનિયર સિટીઝન વિભાગ માટે પણ પુસ્તકો છે. માત્ર 10 રૂપિયા વાર્ષિક ફીમાં પુસ્તકો ઘરે લઈ જવાની સુવિધા પણ છે.

શ્રી ઉમિયા માતાજી સંસ્થાન, ઊંઝાના નવા પ્રમુખ તરીકે પૂર્વ IAS અધિકારી મહેન્દ્રભાઈ એસ. પટેલની નિમણૂક થઈ છે. વહીવટી અનુભવ ધરાવતા પટેલ હવે સંસ્થાનને માત્ર ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓ સુધી સીમિત નહીં રાખતા, નવી પેઢીને શિક્ષણ, કારકિર્દી અને વૈશ્વિક સ્પર્ધા માટે તૈયાર કરવાનું વિઝન ધરાવે છે. તેઓ ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ, ક્ષમતા વિકાસ અને યોગ્ય માર્ગદર્શન દ્વારા યુવાનોને સફળ બનાવવા પર ભાર મૂકશે. આ ઉપરાંત, એજ્યુકેશનલ અને બિઝનેસ સેમિનાર, ઔદ્યોગિક પ્રદર્શન જેવા કાર્યક્રમો યોજીને સંસ્થાનની પ્રવૃત્તિઓનો વિસ્તાર કરવાનો તેમનો પ્રયાસ રહેશે.

અમદાવાદ સ્થિત કન્સ્ટ્રક્શન વ્યવસાયી જતીનભાઈ ગજેરા, જેઓ શેડુભાર ગામના મૂળ વતની છે, તેઓ પોતાના વતન માટે શિક્ષણ, આરોગ્ય અને સામાજિક સેવા ક્ષેત્રે સતત યોગદાન આપી રહ્યા છે. ગામ પ્રત્યેની જવાબદારીની ભાવના સાથે, તેઓ ધાર્મિક સ્થળો અને વિકાસ કાર્યોમાં પણ વ્યક્તિગત રીતે લાખો રૂપિયાનું અનુદાન આપી રહ્યા છે. તેમના પ્રયાસોથી અનેક લોકોને લાભ મળ્યો છે. દાદાની પ્રેરણાથી, તેઓ ગામનું ઋણ ચૂકવી રહ્યા છે, જેમાં શાળાના વિકાસ, મહિલાઓ માટે યાત્રાઓ અને સગર્ભા મહિલાઓને મેડિકલ સહાયનો સમાવેશ થાય છે.

મુંબઈ પોર્ટ ઓથોરિટીએ તેના જવાહર દ્વીપ મરીન ઓઈલ ટર્મિનલને ભારતના પ્રથમ પ્લાસ્ટિક-મુક્ત તેલ ટર્મિનલ તરીકે જાહેર કર્યું છે. આ સિદ્ધિ સ્વચ્છતા અભિયાન 2026 દરમિયાન, મહાત્મા ગાંધીની જન્મજયંતિ નિમિત્તે, કેન્દ્રીય મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલની ઉપસ્થિતિમાં પ્રાપ્ત થઈ. આ પહેલ સિંગલ-યુઝ પ્લાસ્ટિક ઘટાડવાના વ્યાપક પ્રયાસનો ભાગ છે, જે બંદરના ટકાઉ અને જવાબદાર સંચાલન પર ભાર મૂકે છે. મુંબઈ બંદર તેના તમામ ડોક, રહેણાંક વિસ્તારો અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં પ્લાસ્ટિક ઘટાડવાનું ચાલુ રાખશે.

આફ્રિકાના હાથીઓ પોતાની સારવાર માટે જંગલમાં ઊગતા 35 જાતના છોડ-વેલા અને ચાર પ્રકારની માટી ઓળખી જાણે છે. બે હજાર વર્ષ પહેલાં રોમન પ્રકૃતિવિદ્ ક્લાઉડિયસ એલિનીયસે પણ પ્રાણી-પક્ષીઓ તબીબ વિના પોતાની જાતે સારવાર કરી શકે છે તેવું નોંધ્યું હતું. હાલમાં ‘નેચર’ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા સંશોધન મુજબ, કેન્યા-યુગાન્ડાની સરહદે આવેલા માઉન્ટ એલ્ગોન પ્રદેશના હાથીઓ બીમાર પડે ત્યારે ખાસ વનસ્પતિઓ અને માટીનો ઉપયોગ કરે છે. આ જ્ઞાન તેઓ વડીલો પાસેથી શીખે છે, જે માનવજાત માટે પણ પ્રેરણારૂપ છે.

મુંબઈમાં સૌપ્રથમવાર ક.જે.સોમૈયા કલા અને વાણિજ્ય મહાવિદ્યાલયમાં ગુજરાતની વિસરાતી જતી લોકનાટ્ય કળા ભવાઈ પર બે દિવસીય કાર્યશાળા યોજાઈ. મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમી, મહાવિદ્યાલયના ગુજરાતી વિભાગ અને લોકાયન સંસ્થાના સંયુક્ત ઉપક્રમે આયોજિત આ કાર્યશાળામાં અનેક દિગ્ગજ કલાકારો, વિદ્વાનો અને વિદ્યાર્થીઓએ ભાગ લીધો. કાર્યશાળામાં ભવાઈના ઇતિહાસ, પ્રસ્તુતિ, ગાયન, વાદન, હાસ્ય અને વ્યંગ જેવા પાસાઓ પર વિસ્તૃત ચર્ચા થઈ. આ પ્રયાસ ભવાઈ કળાને પુનર્જીવિત કરવામાં મહત્વનો ફાળો આપશે.

પાલનપુરના મોરિયા ખાતે બનાસ મેડિકલ કોલેજમાં રાષ્ટ્રીય બાળ વિજ્ઞાન પરિષદ અને જિલ્લા મેગા વિજ્ઞાન મહોત્સવ યોજાયો. બનાસકાંઠા અને વાવ-થરાદના બાળ વૈજ્ઞાનિકોએ 'સાયન્સ ઈનોવેશન ફોર સસ્ટેનેબિલિટી' થીમ હેઠળ ૧૨૩ સંશોધનાત્મક પ્રોજેક્ટ રજૂ કર્યા. નિષ્ણાતો દ્વારા મૂલ્યાંકન બાદ શ્રેષ્ઠ ૧૦ પ્રોજેક્ટ રાજ્યકક્ષાએ જિલ્લાનું પ્રતિનિધિત્વ કરશે. આ કાર્યક્રમમાં જિલ્લા લોક વિજ્ઞાન કેન્દ્રની ૨૦ વર્ષની વિજ્ઞાનયાત્રાની ઉજવણી પણ કરાઈ.

ન્યૂઝીલેન્ડની ‘બર્ડ ઓફ ધ યર’ ચૂંટણીમાં બ્લેક રોબિન, સ્થાનિક ભાષામાં ‘કાકારુઇયા’, વિજેતા બન્યું છે. આ સ્પર્ધા માત્ર પક્ષીઓની સુંદરતા માટે નથી, પરંતુ લુપ્ત થતી પ્રજાતિઓના સંરક્ષણ અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે છે. 1.05 લાખથી વધુ મત પડ્યા, જેમાં બ્લેક રોબિને કાકાપો અને કારેઆરેઆ જેવા પક્ષીઓને હરાવ્યા. 1980માં માત્ર 5 બ્લેક રોબિન બચ્યા હતા, જે હવે 350 સુધી પહોંચ્યા છે. આ જીત વન્યજીવ સંરક્ષણમાં એક ચમત્કારિક વાપસી દર્શાવે છે.

ગુજરાત યુનિવર્સિટીના તત્કાલીન કુલપતિ ડૉ. નીરજા ગુપ્તાએ સરકારી મંજૂરીનો અભાવ હોવા છતાં, પોતાના અમેરિકા પ્રવાસ માટે 5.88 લાખ રૂપિયાનો ખર્ચ એડવાન્સમાં ટ્રાવેલ કંપનીને ચૂકવ્યો. શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા સ્પષ્ટ સૂચના હોવા છતાં કે પ્રવાસનો ખર્ચ રાજ્ય સરકાર કે યુનિવર્સિટી નહીં ભોગવે, ગુપ્તા અને ઇન્ચાર્જ રજિસ્ટ્રાર પિયુષ પટેલે મળીને યુનિવર્સિટીની સેક્શન 8 હેઠળની સંસ્થા 'GUPIER' માંથી નાણાંની ચૂકવણીનું સેટિંગ કર્યું. આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં અન્ય અધિકારીઓની પણ સંડોવણી હોવાનું જણાય છે, જે ભ્રષ્ટાચારના ગંભીર આરોપો તરફ નિર્દેશ કરે છે.

વડોદરા રોટરી ક્લબ ઓફ જવાહરનગર દ્વારા ક્વાંટમાં સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ સેન્ટર શરૂ કરાયું છે. અત્યાર સુધી 466 યુવક-યુવતીઓને સોફ્ટ સ્કીલ અને 3 ભાષાઓ (ગુજરાતી, હિન્દી, અંગ્રેજી) તેમજ કમ્પ્યૂટરની તાલીમ અપાઈ છે. આ તાલીમ બાદ 265 લોકોને વડોદરા અને વાઘોડિયા જીઆઈડીસી સ્થિત કંપનીઓમાં નોકરી મળી છે. 2 મહિનાની તાલીમ બાદ, 30 યુવક-યુવતીઓની બેચને મૂનિ સેવાશ્રમમાં 4 મહિના માટે ડ્રોન, ઈવી વાહનો, CNC મશીન, વાયરમેન અને બ્યુટિશિયનની ટેકનિકલ તાલીમ અપાય છે. હાલમાં 70% યુવતીઓ વેલ્ડીંગ અને રેફ્રિજરેટર વાયરિંગ જેવી ટેકનિકલ સ્કીલ શીખી રહી છે.

ભારતની UNESCO વર્લ્ડ હેરિટેજ ટેન્ટેટિવ લિસ્ટમાં પાંચ નવી સાઇટ્સનો ઉમેરો થયો છે. આમાં મધ્ય પ્રદેશની ઉદયગિરિ ગુફાઓ, બાઘ ગુફા ચિત્રકળા, ગિન્નૌરગઢ કિલ્લો, અને ચંબલ ખીણના બટેશ્વર મંદિરોનો સમાવેશ છે. પાંચમી એન્ટ્રી મહાત્મા ગાંધીના સત્યાગ્રહના વિકાસને દર્શાવતી ભારત અને દક્ષિણ આફ્રિકાની સંયુક્ત ‘Sites of Satyagraha’ છે. આ ઉમેરા સાથે, ભારતના કુલ 78 સ્થળો હવે UNESCOની ટેન્ટેટિવ યાદીમાં છે. આ યાદી ભવિષ્યમાં વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટનો દરજ્જો મેળવવા માટેનો પ્રથમ પડાવ છે.

જ્યારે બાળકો અચાનક ભાવનાત્મક રીતે અસ્થિર થઈ જાય છે, ત્યારે મોટાભાગના વાલીઓ ગુસ્સે થઈ જાય છે. જોકે, વિજ્ઞાન દર્શાવે છે કે આ બાળકના મગજમાં થતી પ્રક્રિયા છે. બાળકના મગજનો એમિગ્ડાલા (amygdala) ભાગ ભય અને ક્રોધ જેવી લાગણીઓનું નિયંત્રણ કરે છે, જ્યારે પ્રીફ્રન્ટલ કોર્ટેક્સ (prefrontal cortex) તર્કનું નિયમન કરે છે. નાના બાળકોમાં પ્રીફ્રન્ટલ કોર્ટેક્સ અપરિપક્વ હોવાથી, તેઓ લાગણીઓના ભારે દબાણ હેઠળ આવી જાય છે. આવા સમયે, શાંત હાજરી અને કો-રેગ્યુલેશન (co-regulation) દ્વારા બાળકને શાંત પાડવું મહત્વપૂર્ણ છે. બાળકની અસહાયતાને સમજીને, લાગણીઓને દબાવવાને બદલે તેને સમજવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ.

રાજકોટની મારવાડી યુનિવર્સિટીના હેમંત ગંધમ નામના વિદ્યાર્થીના આપઘાત બાદ તેના પિતા લોકસભામાં નેતા વિપક્ષ રાહુલ ગાંધીને મળશે. આગામી સપ્તાહમાં મળવાનો સમય મળ્યો છે. પિતા સીતારામના જણાવ્યા મુજબ, તેમનો પુત્ર સંપૂર્ણ સ્વસ્થ હતો અને કોઈ બીમારી નહોતી. યુનિવર્સિટી અને હોસ્ટેલ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓની સલામતી અને સ્વાસ્થ્યની યોગ્ય કાળજી લેવાતી ન હોવાનો આરોપ છે. હેમંતે મૃત્યુના આગલા દિવસે કહ્યું હતું કે તેને અહીં મજા નથી આવતી.

ગાંધીનગર વન વિભાગની ચ-0 નર્સરી ખાતે યોજાયેલા પ્રકૃતિ શિક્ષણ કાર્યક્રમમાં રાંદેસણ અને પાલજ શાળાના વિદ્યાર્થીઓએ બીજની ઓળખથી છોડ તૈયાર કરવાની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા શીખી. તેમને નર્સરીની કામગીરી, છોડ ઉછેર માટે માટી-ખાતર મિશ્રણ, વાવણી અને નિયમિત માવજત વિશે માહિતી અપાઈ. વૃક્ષોનું મહત્વ, પર્યાવરણ સાથેનો સંબંધ અને વન્યજીવો માટે જંગલોની આવશ્યકતા સમજાવી. પ્રકૃતિ જાળવણીમાં બાળકોની ભૂમિકા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો.

ભવિષ્યની પેઢીને કેમિકલમુક્ત ખોરાક મળે તે માટે ગુજરાત વિદ્યાપીઠ ‘પ્રકૃતિથી શિક્ષણ, શિક્ષણથી સ્વાવલંબન અને સ્વાવલંબનથી ગ્રામવિકાસ’ના મંત્ર સાથે દર મહિને વિદ્યાર્થીઓ માટે 20 કલાક પ્રાકૃતિક ખેતીનું શિક્ષણ ફરજિયાત કર્યું છે. આ તાલીમ દ્વારા જમીનની ભેજસંગ્રહ ક્ષમતા સુધરતાં પાણીની 40-50% બચત થાય છે. પ્રોફેસરો વિદ્યાર્થીઓને જમીન તૈયાર કરવાથી લઈને પાકને રોગોથી બચાવવા સુધીની તાલીમ આપે છે. જીવામૃત જેવા કુદરતી ઘટકોના ઉપયોગથી જમીનની ફળદ્રુપતા વધે છે અને ગ્રાહકોને ઝેરમુક્ત, પૌષ્ટિક અનાજ-શાકભાજી મળે છે.

વડોદરાના પૂજ્ય ડોંગરેજી મહારાજ સરકારી શાળાના આચાર્ય હરેશ રાઠોડે સમાજને પ્રેરણા આપવા પોતાના પુત્રને ખાનગી શાળામાંથી ખસેડીને પોતાની શાળામાં દાખલ કર્યો. તેમની મહેનતથી શાળામાં આધુનિક લાઇબ્રેરી, સ્માર્ટ બોર્ડ અને વિશેષ શિક્ષકો જેવી ખાનગી શાળાઓને ટક્કર આપે તેવી સુવિધાઓ ઊભી થઈ છે. આ ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણને કારણે બિઝનેસમેન અને ડોક્ટરોના બાળકો પણ અહીં ભણે છે. 2018માં 428 વિદ્યાર્થીઓ હતા, જે હવે 653 થયા છે, અને દર વર્ષે 40થી વધુ બાળકો ખાનગીમાંથી અહીં પ્રવેશ મેળવે છે. આ ઉત્કૃષ્ટ કાર્ય બદલ હરેશ રાઠોડને ‘શ્રેષ્ઠ આચાર્ય’ તરીકે સન્માનિત કરાયા.

ધારી તાલુકાના ગીગાસણ ગામની જૂની સરકારી શાળા હવે 4 કરોડના ખર્ચે અદ્યતન સુવિધાઓ સાથે હાઈટેક બની છે. ગામના દાતા જીતેન્દ્રભાઈ સંઘાણીના અમૂલ્ય યોગદાનથી 103 વર્ષ જૂની શાળાને નવું જીવન મળ્યું છે. આ સ્માર્ટ શાળામાં સ્માર્ટ ક્લાસરૂમ, LED શિક્ષણ, CCTV, આધુનિક કોમ્પ્યુટર લેબ, વોટર ફિલ્ટર, લાઈબ્રેરી અને સોલાર સિસ્ટમ જેવી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે. ₹25 લાખના ખર્ચે ભોજનાલય પણ બન્યું છે, જે ગ્રામીણ બાળકોને શહેરી શિક્ષણ જેવો અનુભવ આપશે.

કાન એ માત્ર અવાજ ગ્રહણ કરવાનું અંગ નથી, પરંતુ તે સ્ત્રી-અવયવ છે અને સંગીતની ઉપાસનામાં તેનો મહત્ત્વનો ભાગ છે. આંખ પુરુષ-અવયવ છે, જેની જોવાની ક્ષમતા આરપાર હોય છે, જ્યારે કાન અનાક્રમક હોય છે. ઘોંઘાટને 'શ્રવણસૃષ્ટિમાં થતો બળાત્કાર' ગણાવ્યો છે, જ્યારે પ્રકૃતિના મધુર અવાજો, જેમ કે પંખીઓનો કલરવ, ઝરણાનો ગાન, અને વાંસળીનો સૂર, આત્માને શાંતિ આપે છે. કાનની સાચી કેળવણી વગરની કેળવણી અધૂરી છે, કારણ કે તે સમગ્ર ચેતનાને સંગીત સાથે જોડે છે.