ઇજિપ્તના ગ્રેટ સ્ફિન્ક્સના નિર્માણમાં વપરાયેલા 4.5 કરોડ વર્ષ જૂના ખડકોમાંથી લુપ્ત થયેલા મગરની નવી પ્રજાતિ Herugavialis cairensisના અવશેષો મળ્યા છે. લગભગ એક સદી પહેલાં મળેલા આ અવશેષોનો આધુનિક CT સ્કેન ટેકનિકથી અભ્યાસ કરતાં તે અગાઉ માનવામાં આવતી પ્રજાતિ કરતાં અલગ હોવાનું જણાયું. આ શોધ પ્રાચીન ઇજિપ્તના પર્યાવરણ, ઘરિયાલ જૂથની ઉત્ક્રાંતિ અને ભૂમધ્યસાગરીય વિસ્તારમાં મગરોની વિવિધતા વિશે નવી સમજ આપે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે મગરની ખોપરીમાં પણ ગ્રેટ સ્ફિન્ક્સની જેમ નાકનો ભાગ ગાયબ છે.

8 ઓક્ટોબરે સોના-ચાંદીના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો. ઈન્ડિયા બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એસોસિએશન (IBJA)ના જણાવ્યા અનુસાર, 10 ગ્રામ 24 કેરેટ સોનું ₹304 ઘટીને ₹1,47,463 થયું, જ્યારે એક કિલો ચાંદી ₹2,821 ઘટીને ₹2,18,045 પર આવી ગઈ. આ વર્ષે સોના-ચાંદીના ભાવમાં સતત ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી રહ્યો છે, જેમાં સોનું તેના સર્વોચ્ચ સ્તરથી ₹28,658 અને ચાંદી ₹1.68 લાખ સસ્તી થઈ છે.

કચ્છની વિશ્વવિખ્યાત પરંપરાગત હસ્તકળા ‘અજરખ પ્રિન્ટિંગ’ હવે જાપાનના ઓસાકા ખાતે યોજાનારા ‘15મા કોબે ઈન્ડિયા મેળા’ માં પ્રદર્શિત થશે. ધમડકાના રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર વિજેતા કસબી ખત્રી ઈબ્રાહિમ ઈશાભાઈ જાપાનમાં બ્લોક પ્રિન્ટિંગનું જીવંત પ્રદર્શન કરશે. આ મેળાનું આયોજન ઓસાકા-કોબે સ્થિત ભારતના કોન્સ્યુલેટ જનરલ દ્વારા કરાયું છે, જેમાં કેન્દ્રીય કાપડ મંત્રાલય અને EPCH નો સહયોગ છે. ખત્રી ઈબ્રાહિમ ઈશાભાઈ, જેઓ 2007ના નેશનલ એવોર્ડ વિજેતા છે, તેઓ જાપાનીઝ નાગરિકો અને આંતરરાષ્ટ્રીય ખરીદદારોને આ પ્રાચીન કળાથી પરિચિત કરાવશે. આ પ્રસંગે જમ્મુ-કાશ્મીરના કારીગર પણ તેમની કળાનું પ્રદર્શન કરશે.

ભારતીય શેરબજારમાં RBIની નાણાકીય નીતિ જાહેર થયા બાદ સાવચેતીનું વલણ જોવા મળ્યું, જેમાં રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરીને 5.50% કરાયો છે અને નીતિ વલણને "કેલિબ્રેટેડ ટાઇટનિંગ" તરફ વાળવામાં આવ્યું છે. આ નિર્ણયને પગલે વ્યાજદર આધારિત ક્ષેત્રો જેવા કે બેન્કિંગ, એનબીએફસી, રિયલ્ટી અને ઓટોમાં વેચવાલીનું દબાણ વધ્યું હતું. અગાઉના સત્રોમાં થયેલી તેજી બાદ રોકાણકારોએ નફાવસૂલી કરતાં સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીમાં ઘટાડો નોંધાયો હતો. જોકે, બેન્કિંગ શેરોમાં નીચલા સ્તરે ખરીદી આવતા બજારનો ઘટાડો મર્યાદિત રહ્યો હતો. FIIs ની સતત વેચવાલી અને ક્રૂડ ઓઈલના ઊંચા ભાવ બજાર માટે ચિંતાનો વિષય બન્યા છે.

ભારતીય શેરબજારમાં સતત આઠ સપ્તાહના ઘટાડા બાદ મંગળવારના સત્રમાં તેજી જોવા મળી રહી છે. બેન્કિંગ અને નાણાકીય શેરોમાં મજબૂત ખરીદી, તેમજ મધ્યમ અને નાના કદના શેરોમાં પણ ખરીદીથી બજારમાં સુધારો જોવા મળ્યો છે. આ તેજીને હાલ રાહતરૂપ સુધારા તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકાના નબળા રોજગાર આંકડાઓએ વ્યાજદરમાં વૃદ્ધિની ચિંતા ઘટાડી છે. જોકે, વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારોની વેચવાલી અને ક્રૂડ ઓઈલના ઊંચા ભાવ બજાર માટે પડકારરૂપ બની શકે છે. આગામી સત્રોમાં સ્થાનિક ખરીદી અને વિદેશી વેચવાલીની ગતિ બજારની દિશા નક્કી કરશે.

ફિલ્મોમાં દર્શાવાતા હીરોથી વિપરિત, અસલી નાયકો આપણી આસપાસ જ હોય છે. ફ્લાય દુબઈના પાઇલટ સ્મિત મચ્છર, પોલિયો રસીના જનક જોનાસ સૉક, નીરજા ભનોત, મુંબઈ હુમલાના વીર જવાનો, સરહદના સૈનિકો, દશરથ માંઝી, અમરનાથ યાત્રાના મુસ્લિમ ડ્રાઈવર સલીમ મિર્ઝા, અને હડસન નદીમાં વિમાન ઉતારનાર પાઇલટ સુલેનબર્ગ જેવા અનેક લોકોએ અસાધારણ હિંમત અને બલિદાન આપી લાખો લોકોના જીવ બચાવ્યા છે. આવા અસલી હીરોને યાદ રાખવાની જવાબદારી આપણી છે.

વર્ષ 1983માં, ભારતીય વાયુસેનાના ગ્રૂપ કેપ્ટન જસજીત સિંહે અમેરિકન ગુપ્તચર એજન્સી CIA ના જાસૂસી પ્રયાસોને નિષ્ફળ બનાવ્યા. નવા મેળવેલા સુપરસોનિક રિકોનિસન્સ ફાઇટર જેટ 'મિગ-25' (નાટો કોડનેમ 'ફોક્સબેટ') ના ટેકનિકલ મેન્યુઅલ્સ મેળવવા અમેરિકા પ્રયાસ કરી રહ્યું હતું. જસજીત સિંહે 'ડબલ એજન્ટ' તરીકે કામ કરીને, દેશને નુકસાન ન થાય તેવા દસ્તાવેજો આપીને, બે નિવૃત્ત વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, મેજર જનરલ ફ્રેન્ક ડી. લાર્કિન્સ અને એર વાઇસ માર્શલ કેનેથ લાર્કિન્સને રંગેહાથ પકડાવ્યા. આ અધિકારીઓએ સંરક્ષણ દસ્તાવેજો અમેરિકાને વેચવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

મહાન ભૌતિકશાસ્ત્રી નીલ્સ બૉહર તેમના અસાધારણ મગજ, સાલસતા અને રમૂજી આદતો માટે જાણીતા હતા. ફિલ્મોમાં ભૌતિકશાસ્ત્રના નિયમોનું અપમાન થતાં તેઓ ગુસ્સે થતા, તો આઈન્સ્ટાઈન સાથે ક્વોન્ટમ ફિઝિક્સની ચર્ચામાં રસ્તો ભૂલી જતા. તેમને 1922માં પરમાણુ બંધારણ અને વિકિરણ પરના કાર્ય બદલ ભૌતિકશાસ્ત્રનું નોબેલ પારિતોષિક મળ્યું. તેની ભેટમાં તેમને કાર્લ્સબર્ગ કંપની તરફથી ઘર સુધી બિયરની પાઇપલાઇન મળી હતી. યુદ્ધ પછી તેમણે પરમાણુ ઊર્જાના શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગની હિમાયત કરી, જેના માટે તેમને 'એટમ્સ ફોર પીસ એવોર્ડ' મળ્યો.

હોલોસીન યુગનું સુરક્ષિત કુદરતી વાતાવરણ હવે ખોરવાઈ રહ્યું છે. પોટ્સડેમ ઈન્સ્ટિટ્યૂટના અહેવાલમાં ખુલાસો થયો છે કે કુદરતની નવ 'પ્લેનેટરી બાઉન્ડ્રીઝ'માંથી સાતનું માનવજાતે ઉલ્લંઘન કર્યું છે. આ ઉલ્લંઘનોમાં ક્લાઈમેટ ચેન્જ, જૈવવિવિધતાનો વિનાશ, રાસાયણિક પ્રદૂષણ, જમીનનો અતિરેક, તાજા પાણીની કટોકટી અને સમુદ્રનું એસિડિફિકેશન મુખ્ય છે. અશ્મિભૂત ઈંધણોના દહનથી કાર્બન ડાયોક્સાઈડ વધ્યો છે, જેના કારણે બરફ ઓગળી રહ્યો છે અને આપત્તિઓ વધી રહી છે. જૈવવિવિધતાના ઘટાડાથી ખોરાક શૃંખલા નબળી પડી છે. જો પૃથ્વી 'ટિપિંગ પોઈન્ટ' વટાવશે તો પરિસ્થિતિ ગંભીર બનશે.

જિયોના IPOની રાહ જોઈ રહેલા રોકાણકારો માટે ખુશીના સમાચાર છે. રોયટર્સના અહેવાલ મુજબ, આ IPO 21 ઓક્ટોબરે ખુલવાની શક્યતા છે, અને ગ્રે માર્કેટ (GMP)માં તેની સ્થિતિ ઘણી મજબૂત છે, જે ₹151ના સ્તરે પહોંચી ગયું છે. રોડ શો સફળ રહ્યા બાદ, 37,000 કરોડ રૂપિયા સુધીના આ IPOનું કદ ₹27,500 કરોડના દેવું ચૂકવવા અને બાકીની રકમ કોર્પોરેટ કામગીરી માટે ઉપયોગમાં લેવાશે. પ્રાઇસ બેન્ડ ₹1,350-₹1,450 રહેવાની ધારણા છે, જે 12.40-13.40 લાખ કરોડ રૂપિયાના મૂલ્યાંકન તરફ દોરી શકે છે.

ભારતીય શેરબજારમાં અગાઉના ઘટાડા બાદ સકારાત્મક શરૂઆતના સંકેતો જોવા મળ્યા છે. વૈશ્વિક બજારોમાંથી મળેલા સુધારાના સંકેતો અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં નરમાઈને કારણે રોકાણકારોના સેન્ટિમેન્ટમાં સુધારો થયો છે. અમેરિકામાં વ્યાજદરમાં તાત્કાલિક વધારો થવાની શક્યતામાં ઘટાડો, સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારોની ખરીદી અને જાપાન તથા અમેરિકાના બજારોની તેજી ભારતીય બજાર માટે સકારાત્મક પરિબળો છે. જોકે, વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારોની વેચવાલી અને ભારતીય રૂપિયાનું નબળાઈ પડકારો યથાવત છે. બેન્કિંગ, માહિતી અને પ્રૌદ્યોગિકી જેવા ક્ષેત્રોમાં સુધારાની શક્યતા છે.

જેમ્સ બોન્ડ, 1953માં ઇયાન ફ્લેમિંગની પુસ્તક શ્રેણીથી શરૂઆત કરીને, 1962માં "ડો. નો" ફિલ્મ દ્વારા રૂપેરી પડદે આવ્યો. આ પાત્ર માત્ર જાસૂસી પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ સાહસ, રહસ્ય, ટેક્નોલોજી અને સ્ટાઇલનું પ્રતીક બન્યું છે. સીન કોનરીથી ડેનિયલ ક્રેગ સુધી અનેક કલાકારોએ 007ને જીવંત કર્યો. બોન્ડની ગેજેટ્સ ભરેલી દુનિયાએ વાસ્તવિક ટેકનોલોજીને પણ પ્રેરણા આપી છે. 2022માં "ડો. નો" ના 60 વર્ષ પૂર્ણ થતાં વિશેષ જેમ્સ બોન્ડ દિવસની ઉજવણી થઈ.

યુક્રેનની રાજધાની કીવમાં રવિવારે દિવસના અજવાળામાં રશિયન ડ્રોને નોર્ધન બ્રિજ પર હુમલો કર્યો, જેના કારણે ભયાનક આગ ભડકી અને આકાશમાં કાળા ધુમાડાનો વિશાળ ગોટો છવાઈ ગયો. આ હુમલામાં બે લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયા છે. આ ઘટના જર્મન ચાન્સેલર ફ્રિડરિખ મર્ઝના કીવ આગમન સમયે બની. બ્રિજ પર વાહનોની અવરજવર ચાલુ હતી. નોર્ધન બ્રિજ પર બે દિવસમાં બીજી વખત હુમલો થયો છે, જે શહેરના પરિવહન માર્ગો માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.

પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી મણિશંકર અય્યરે પાકિસ્તાન સાથે વાતચીત ન કરવા બદલ સરકારની ટીકા કરી છે. તેમણે કહ્યું કે સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક કરવાની હિંમત છે, પરંતુ મુદ્દાઓ ઉકેલવાની ઇચ્છાશક્તિ નથી. અય્યરે શ્રીનગરમાં યોજાયેલી એક કોન્ક્લેવમાં સવાલ કર્યો કે પાકિસ્તાન સાથે વાતચીત કરવાની હિંમત કેમ નથી? તેમણે સૂચવ્યું કે અટારી-વાઘા બોર્ડર પર ચર્ચા કરવી જોઈએ. જૂના મુદ્દાઓ પર માત્ર ચર્ચા કરવી એ વિદેશ નીતિ નથી, અને કૂટનીતિ તથા વાતચીત થવી જોઈએ.

ભારતીય પાઇલટ કેપ્ટન સ્મિત મચ્છરની બહાદુરીની પ્રશંસા સમગ્ર વિશ્વમાં થઈ રહી છે. તેલ અવીવ જતી ફ્લાયદુબઈ ફ્લાઇટમાં કો-પાઇલટના હુમલા છતાં, કેપ્ટન સ્મિતે સમજદારી અને હિંમત દાખવી ફ્લાઇટને ક્રેશ થતાં બચાવી, 180 લોકોના જીવ બચાવ્યા. હવે ઇઝરાયલી મૂળના સિંગર ઇતાય બેન ડેવિડે કેપ્ટન સ્મિતને સમર્પિત 'તુજ મેં રબ દિખતા હૈ' ગીત ગાયું છે, જે સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહ્યું છે.

ભવિષ્યના ઇતિહાસકારો જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના કાર્યકાળનું મૂલ્યાંકન કરશે, ત્યારે ઈરાન યુદ્ધની સાથે ચીન અંગેની તેમની નીતિની નિષ્ફળતા પણ નોંધપાત્ર ગણાશે. ટ્રમ્પના શાસનમાં ચીને અર્થતંત્ર, સૈન્ય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રભાવમાં અમેરિકા સામે પોતાની સ્થિતિ મજબૂત કરી છે. ટેરિફ યુદ્ધ છતાં, ચીને વેપાર માર્ગો બદલી, ટેક્નોલોજીમાં પ્રગતિ કરી અને સપ્લાય ચેન પર નિયંત્રણ જાળવી રાખ્યું. આ સ્થિતિ ભારતના વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક હિતો માટે ગંભીર પડકાર છે.

આફ્રિકાના હાથીઓ પોતાની સારવાર માટે જંગલમાં ઊગતા 35 જાતના છોડ-વેલા અને ચાર પ્રકારની માટી ઓળખી જાણે છે. બે હજાર વર્ષ પહેલાં રોમન પ્રકૃતિવિદ્ ક્લાઉડિયસ એલિનીયસે પણ પ્રાણી-પક્ષીઓ તબીબ વિના પોતાની જાતે સારવાર કરી શકે છે તેવું નોંધ્યું હતું. હાલમાં ‘નેચર’ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા સંશોધન મુજબ, કેન્યા-યુગાન્ડાની સરહદે આવેલા માઉન્ટ એલ્ગોન પ્રદેશના હાથીઓ બીમાર પડે ત્યારે ખાસ વનસ્પતિઓ અને માટીનો ઉપયોગ કરે છે. આ જ્ઞાન તેઓ વડીલો પાસેથી શીખે છે, જે માનવજાત માટે પણ પ્રેરણારૂપ છે.

ઓક્ટોબર મહિનામાં ભારતીય શેરબજારમાં ઊંચી અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે. શરૂઆતમાં દબાણ હોવા છતાં, નીચલા સ્તરે પસંદગીયુક્ત ખરીદીના કારણે બજારમાં સંપૂર્ણ નકારાત્મકતા નથી. સેન્સેક્સ 72,000ની આસપાસ અને નિફ્ટી 22,600ની આસપાસ ટેકાના સ્તર તરીકે મહત્વપૂર્ણ છે. ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં નરમાઈ અને સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારોની ખરીદી રાહત આપી રહી છે. વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારોની સતત વેચવાલી મુખ્ય ચિંતા છે. બેન્કિંગ, IT અને કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં ખરીદી જોવા મળી રહી છે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચે ટેલિફોનિક વાતચીત થઈ. બંને નેતાઓએ વેપાર, રક્ષા, ટેકનોલોજી અને ઉર્જા ક્ષેત્રે સહયોગની સમીક્ષા કરી. ભારતે રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલની ખરીદીના કારણે અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલ 100 ટકા ટેરિફ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી. મોદીએ કહ્યું કે સસ્તું ઇંધણ પૂરું પાડવું એ ભારતનું રાષ્ટ્રીય હિત છે. વાતચીત સકારાત્મક રહી અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી મજબૂત કરવા સહમતિ થઈ. સુરક્ષા મુદ્દાઓ અને આતંકવાદ સામેની લડત પર પણ મંતવ્યોનું આદાન-પ્રદાન થયું.

બોલિવુડ અભિનેત્રીઓના શરીર પર આવતા બદલાવની ચર્ચા વચ્ચે, અમેરિકાના સિનિયર કેર સેન્ટર વૃદ્ધોને ગૌરવપૂર્ણ જીવન જીવવાની તક આપે છે. હોલિવુડ અભિનેત્રીઓ સફેદ વાળ અને કરચલીઓને સહજતાથી સ્વીકારે છે, જે પશ્ચિમ દેશોમાં વધતી વયને સ્વીકારવાની સામાન્યતા દર્શાવે છે. ભારત જેવા દેશોમાં સંયુક્ત કુટુંબ વ્યવસ્થાના બદલાવ સાથે, વૃદ્ધોની સંભાળ એક સમસ્યા બની રહી છે. અમેરિકામાં, ઈન્ડિપેન્ડન્ટ લિવિંગ, આસિસ્ટેડ લિવિંગ અને નર્સિંગ હોમ જેવી વિવિધ વ્યવસ્થાઓ વૃદ્ધોની શારીરિક, સામાજિક અને માનસિક સુખાકારી સુનિશ્ચિત કરે છે. આ કેન્દ્રો ફક્ત સંભાળ જ નહીં, પરંતુ જીવનની ગુણવત્તા અને સમુદાય સાથે જોડાણ પર ભાર મૂકે છે.

સપ્ટેમ્બર મહિનાના અંતિમ વેપારી સત્રમાં ભારતીય શેરબજારમાં ઘટાડા બાદ સુધારાની શરૂઆત જોવા મળી રહી છે. મોટા શેરોમાં ખરીદી વધતાં સૂચકાંકોને ટેકો મળ્યો છે. બજાર ટૂંકા ગાળા માટે સકારાત્મક છે. જોકે, ઊંચા યુએસ બોન્ડ યીલ્ડ અને FIIsની સતત વેચવાલી પડકારો યથાવત છે. એશિયન બજારોના સકારાત્મક સંકેતો અને ક્રૂડ ઓઈલમાં ઘટાડો રાહતરૂપ છે. વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે સોનામાં રોકાણકારોની માંગ મજબૂત રહેવાની શક્યતા છે. આગામી સત્રોમાં FIIsની વેચવાલીમાં ઘટાડો અને DIIsની ખરીદી બજારની દિશા નક્કી કરશે.

પાકિસ્તાન દ્વારા સિર ક્રીક વિસ્તારમાં ‘સી સ્પાર્ક’ 2026 કવાયત અને નૌકાદળના વડાની મુલાકાત, સાથે ‘ડિફેન્ડર ઓફ સિર ક્રીક’ લખાણ, તેના ઇરાદાઓ પર પ્રશ્નાર્થ સર્જે છે. 1947થી ચાલી રહેલો આ વિવાદ, 1914ની સમજૂતી અને 1924ના થાંભલાઓ છતાં પાકિસ્તાન તેને માન્ય રાખતું નથી. જમીન નીચે પેટ્રોલિયમ અને ગેસના ભંડારની લાલચ, આંતરિક સમસ્યાઓથી ધ્યાન ભટકાવવાનો પ્રયાસ, અને આકસ્મિક અથડામણો, આ બધા સંકેતો ભવિષ્યમાં ગંભીર સંઘર્ષ તરફ ઈશારો કરે છે.

ન્યૂઝીલેન્ડની ‘બર્ડ ઓફ ધ યર’ ચૂંટણીમાં બ્લેક રોબિન, સ્થાનિક ભાષામાં ‘કાકારુઇયા’, વિજેતા બન્યું છે. આ સ્પર્ધા માત્ર પક્ષીઓની સુંદરતા માટે નથી, પરંતુ લુપ્ત થતી પ્રજાતિઓના સંરક્ષણ અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે છે. 1.05 લાખથી વધુ મત પડ્યા, જેમાં બ્લેક રોબિને કાકાપો અને કારેઆરેઆ જેવા પક્ષીઓને હરાવ્યા. 1980માં માત્ર 5 બ્લેક રોબિન બચ્યા હતા, જે હવે 350 સુધી પહોંચ્યા છે. આ જીત વન્યજીવ સંરક્ષણમાં એક ચમત્કારિક વાપસી દર્શાવે છે.

મંગળવારે ભારતીય શેરબજાર સતત બીજા દિવસે દબાણ હેઠળ રહ્યું, જ્યાં સેન્સેક્સ અને નિફ્ટી બંનેમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો. વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના વધતા ભાવ, અમેરિકન બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો, FII દ્વારા સતત વેચવાલી અને પશ્ચિમ એશિયાની ભૂરાજકીય અનિશ્ચિતતા જેવા પરિબળોએ બજારને નબળું પાડ્યું. DIIની ખરીદીએ ઘટાડો મર્યાદિત કર્યો, પરંતુ FII વેચવાલીએ પુનઃપ્રાપ્તિ સામે અવરોધ ઊભો કર્યો. હાલમાં, બજારમાં એકતરફી દિશા કરતાં અસ્થિરતા અને પસંદગીની ખરીદીનું સંયોજન જોવા મળી શકે છે.

વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા, ઊંચા ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને વિદેશી રોકાણકારો (FII) ની સતત વેચવાલીને કારણે ભારતીય શેરબજાર પર ભારે દબાણ જોવા મળ્યું છે. સપ્ટેમ્બરમાં FII ની વેચવાલી અને નિફ્ટીમાં ઘટાડાને કારણે બજારનું સેન્ટિમેન્ટ નબળું પડ્યું હતું. મોટા શેરોમાં વેચવાલી વધતાં સેન્સેક્સમાં 1,200 પોઈન્ટ સુધીનો ઘટાડો જોવા મળ્યો. ક્રૂડ ઓઈલના ઊંચા ભાવ, અમેરિકાના બોન્ડ યીલ્ડ અને ડોલરની મજબૂતી ઉભરતા બજારોમાંથી મૂડી બહાર જવાના ભયને વધારી રહ્યા છે. જોકે, સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારો (DII) ની ખરીદી નીચલા સ્તરે આધાર પૂરો પાડી રહી છે.

બોઇંગ 737 MAX વિમાનના સોફ્ટવેરમાં આવેલી ખામીને કારણે ફરીથી લેન્ડિંગ દરમિયાન નેવિગેશન ફીચર કામ કરતું નથી. આ સમસ્યા કોકપિટ સોફ્ટવેર અપડેટ સાથે જોડાયેલી છે અને ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં સર્જાઈ શકે છે. બોઇંગે આ અંગે ઓપરેટરોને જાણ કરી છે અને સોફ્ટવેર અપડેટ દ્વારા ઉકેલ લાવવામાં આવી રહ્યો છે. અમેરિકન એરલાઇન્સે નવા વિમાનો લેવાનો ઇનકાર કર્યો છે. ભારતમાં આ મોડેલના લગભગ 102 વિમાન છે, પરંતુ તે પ્રભાવિત છે કે નહીં તે સ્પષ્ટ નથી. FAA પણ આ મામલે તપાસ કરી રહ્યું છે.

વિશ્વની બદલાતી ભૂરાજનીતિમાં ઈરાન યુદ્ધનો અંત લાવવો એ મોટો પ્રશ્ન છે. શું અમેરિકા એકલું જ યુદ્ધ સમાપ્ત કરી શકશે, કે પછી તેને ચીન, ભારત અને રશિયા જેવી હરીફ મહાસત્તાઓની મદદ લેવી પડશે? ઈરાન, અમેરિકા અને ઇઝરાયેલ વચ્ચેની સૈન્ય કાર્યવાહી અને વાટાઘાટો છતાં સ્થાયી સમજૂતી થઈ નથી. ઈરાન માટે સુરક્ષા ખાતરી અને આર્થિક પ્રતિબંધોમાંથી રાહત મુખ્ય મુદ્દા છે. આ સ્થિતિમાં રશિયા, ચીન અને ભારત ઈરાનને વૈકલ્પિક સુરક્ષા, વેપાર અને રાજદ્વારી માર્ગો પૂરા પાડી શકે છે.

ગુજરાતી પ્રણવ ગુપ્તાએ અમેરિકામાં 6,000 કિલોમીટરની સાઇકલ યાત્રા કરી, જેનું વર્ણન ‘ઑપરેશન પીટર’ પુસ્તકમાં છે. ઇથાકાથી સિએટલ સુધીના આ પ્રવાસ દરમિયાન તેમણે અમેરિકાના 16 રાજ્યોની મુલાકાત લીધી. આ યાત્રાનો ઉદ્દેશ્ય અમેરિકાની સફળતાના કારણો અને નાગરિકોને મળતી તકોને સમજવાનો હતો. પુસ્તકમાં અમેરિકાના ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ અને વિવિધ રાજ્યોની લાક્ષણિકતાઓનું રસપ્રદ વર્ણન છે. પ્રણવની ભાષાશૈલી અને સ્થળ-વ્યક્તિનામોને આપેલા ગુજરાતી રંગને કારણે પુસ્તક પ્રેરણાદાયી બન્યું છે.

ભારતીય શેરબજારમાં ગઈકાલના મોટા ઘટાડા બાદ આજે સુધારાત્મક ચાલ જોવા મળી રહી છે. સેન્સેક્સમાં તેજી આવતાં રોકાણકારોમાં ખરીદીનું વલણ વધ્યું છે. જોકે, અમેરિકાના ઊંચા બોન્ડ યીલ્ડ, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને મધ્યપૂર્વની અનિશ્ચિતતા જેવી વૈશ્વિક ચિંતાઓ યથાવત છે. વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII) દ્વારા સતત વેચવાલી અને સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારો (DII) દ્વારા ખરીદી વચ્ચેનો તફાવત બજારની દિશા નક્કી કરશે. આજના સત્રમાં બજારની ચાલ મુખ્યત્વે અમેરિકન બોન્ડ યીલ્ડ, ક્રૂડ ઓઈલ, અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષ અને FII/DII પ્રવાહ પર નિર્ભર રહેશે.

ગુરુવારે ભારતીય શેરબજારમાં ભારે વેચવાલી જોવા મળી, જેમાં સેન્સેક્સ 1,200 પોઈન્ટથી વધુ ઘટ્યો અને નિફ્ટી લગભગ 400 પોઈન્ટ નબળો પડ્યો. બેન્કિંગ અને નાણાકીય ક્ષેત્રના શેરો મુખ્યત્વે દબાણ હેઠળ હતા. વૈશ્વિક વ્યાજદરની ચિંતા, ઊંચા ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ, નિયમનકારી મુદ્દાઓ અને ભૂરાજકીય અનિશ્ચિતતાએ બજારના ઘટાડામાં ફાળો આપ્યો. અમેરિકી બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો અને મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ પણ ચિંતાના મુખ્ય કારણો બન્યા.