રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ 7 ઓક્ટોબરે રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરીને તેને 5.25% થી 5.50% કર્યો છે. ફેબ્રુઆરી 2023 પછી આ પહેલો વધારો છે. આ વૃદ્ધિથી બેંકોની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) પર વ્યાજ દરમાં વધારો થવાની અપેક્ષા છે, જે રોકાણકારો માટે ફાયદાકારક છે. જોકે, બેંકો FD દરો વધારતા પહેલાં તેમની જરૂરિયાત અને લોનની માંગનું મૂલ્યાંકન કરશે, તેથી આ અસર દેખાવામાં થોડો સમય લાગી શકે છે. હાલમાં, સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકો સૌથી વધુ વ્યાજ દર ઓફર કરી રહી છે, જેમાં સિનિયર સિટિઝન્સને 8.50% સુધીનું વળતર મળી રહ્યું છે.

8મા પગાર પંચની રચના અંગે ચર્ચા દેશભરના કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોમાં આશા જગાડી રહી છે. 1 જાન્યુઆરી, 2026થી લાગુ થનારા આ નવા પગાર પંચ હેઠળ પેન્શન વધારાની ગણતરી ફિટમેન્ટ ફેક્ટર પર આધારિત રહેશે. જો 2.57 નું ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ થાય, તો લેવલ 9 ના કર્મચારીઓ માટે લઘુત્તમ બેસિક પેન્શન ₹68,234 સુધી પહોંચી શકે છે. આ ફેરફારો જૂની પેન્શન સિસ્ટમ (OPS) હેઠળના કર્મચારીઓ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે, જેઓ તેમના બેસિક પેન્શનમાં નોંધપાત્ર વધારાની અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે.

પોસ્ટ ઓફિસની રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD) સ્કીમ સુરક્ષિત રોકાણ અને સારા વળતરનો વિકલ્પ છે. દરરોજ માત્ર ₹200 બચાવીને, 5 વર્ષમાં ₹3.60 લાખનું રોકાણ કરી શકાય છે. આ સ્કીમમાં 6.7% વ્યાજ દર મળે છે. 5 વર્ષ પછી, જો રોકાણને વધુ 5 વર્ષ માટે લંબાવવામાં આવે, તો કુલ ફંડ ₹10 લાખથી વધુ થઈ શકે છે, જેમાં માત્ર વ્યાજમાંથી ₹3 લાખથી વધુની કમાણી શક્ય છે. આ યોજના જોખમમુક્ત છે અને દર મહિને ₹100 થી ખાતું ખોલી શકાય છે.

8th Pay Commission પર કામ ઝડપી ચાલી રહ્યું છે. કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો પોતાની માંગણીઓ રજૂ કરી રહ્યા છે. એક નવા અપડેટ મુજબ, જો 8th Pay Commissionના અમલમાં વિલંબ થાય, તો 6 થી 8 લેવલના કર્મચારીઓને ₹18 લાખ સુધીનું બાકી વેતન મળી શકે છે. આ ગણતરી ફિટમેન્ટ ફેક્ટર (2.15, 2.28, 2.57) અને વિલંબિત મહિનાઓની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે. નિયમો અનુસાર, કમિશનને 18 મહિનામાં રિપોર્ટ સબમિટ કરવાનો રહેશે. આ બાકી રકમ કર્મચારીઓ માટે મોટી રાહત બની શકે છે.

પોસ્ટ ઓફિસ બચત યોજનાઓમાં લાખો લોકો તેમના પૈસા સુરક્ષિત રાખે છે. પરંતુ, નોમિની અને દસ્તાવેજો સંબંધિત નાની ભૂલો મૃત્યુ બાદ પરિવાર માટે ક્લેમ પ્રક્રિયાને મુશ્કેલ બનાવી શકે છે. નોમિનીના નામ, જન્મતારીખની ચકાસણી, બદલાતા સમય સાથે અપડેટ, જોઈન્ટ એકાઉન્ટના નિયમોની સમજ, ડેથ ક્લેમ માટે જરૂરી અધૂરા દસ્તાવેજો, ઓળખ કાર્ડ અને ખાતાના નામોમાં વિસંગતતા, પરિવાર સાથે માહિતી શેર ન કરવી, અને નોમિની-કાનૂની વારસદાર વચ્ચેનો ભેદ ન સમજવો - આ સાત મુખ્ય મુદ્દાઓ છે. આ ભૂલો તાત્કાલિક સુધારવી જરૂરી છે.

પોસ્ટ ઓફિસની રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD) સ્કીમ સુરક્ષિત રોકાણ અને સારા વળતર માટે ઉત્તમ વિકલ્પ છે. દરરોજ માત્ર 200 રૂપિયા બચાવીને, 5 વર્ષમાં 3,60,000 રૂપિયાનું રોકાણ કરીને, 6.7% વ્યાજ દરે 4,28,197 રૂપિયાનું ફંડ મેળવી શકાય છે. આ રકમને વધુ 5 વર્ષ માટે આગળ વધારતા, કુલ ફંડ 10 લાખથી વધુ થાય છે, જેમાં વ્યાજની કમાણી 3 લાખ રૂપિયાથી વધુ થાય છે. આ સ્કીમ સંપૂર્ણપણે જોખમમુક્ત છે અને બેંક FD કરતાં વધુ વ્યાજ આપે છે.

ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)ની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC)ની ઓક્ટોબર બેઠક પહેલાં વ્યાજદરને લઈને બજારમાં હલચલ વધી ગઈ છે. મોટાભાગના અર્થશાસ્ત્રીઓ રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટના વધારાનું અનુમાન વ્યક્ત કરી રહ્યા છે, જેનાથી તે 5.25% થી વધીને 5.50% થઈ શકે છે. સતત વધી રહેલી મોંઘવારી આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ છે. જો રેપો રેટ વધે છે, તો હોમ લોન, કાર લોન સહિત અન્ય લોનના EMI પર અસર થઈ શકે છે.

જુલાઈ 2026 માટે કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને પેન્શનર્સ માટે મોંઘવારી ભથ્થા (DA) અને મોંઘવારી રાહત (DR)માં 3% નો વધારો થઈ શકે છે. ઔદ્યોગિક શ્રમિકો માટેના અખિલ ભારતીય ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (AICPI-IW) ના આંકડા સૂચવે છે કે DA વર્તમાન 60% થી વધીને 63% થઈ જશે. આ વધારો 1 જુલાઈ 2026 થી લાગુ થઈ શકે છે. 18,000 રૂપિયાના મૂળ પગાર પર માસિક 540 રૂપિયાનો વધારો થશે.

બાળકના શિક્ષણ, લગ્ન કે ભવિષ્યના મોટા ખર્ચ માટે નાણાં એકઠા કરવા લાંબા ગાળાની બચત ઉપયોગી છે. પોસ્ટ ઓફિસની અનેક યોજનાઓ નાની રકમનું લાંબા ગાળા માટે રોકાણ કરવાની તક આપે છે. Sukanya Samriddhi Yojana (8.2% વ્યાજ) અને PPF (7.1% વ્યાજ) જેવા વિકલ્પો Child's Name માં પણ ઉપલબ્ધ છે. નિયમિત ₹5,000 માસિક રોકાણ 20 વર્ષમાં ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ સાથે નોંધપાત્ર રકમ બની શકે છે. રોકાણ કરતા પહેલા વ્યાજ દર, નિયમો, ફુગાવા અને લક્ષ્ય રકમ ધ્યાનમાં લેવી.

નિવૃત્તિ બાદ સુરક્ષિત રોકાણ માટે બેંક ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) એક લોકપ્રિય વિકલ્પ છે, જેમાં સિનિયર સિટિઝન્સને વધારાનું વ્યાજ પણ મળે છે. સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકો, જેવી કે Equitas, ESAF, અને Suryoday, 8.50% સુધીનું વ્યાજ આપી રહી છે. પ્રાઈવેટ બેંકોમાં DCB બેંક 8%, બંધન બેંક 7.95%, અને IndusInd Bank, Yes Bank 7.75% સુધીનું વ્યાજ આપે છે. સરકારી બેંકોમાં Bank of India 7.45% અને Bank of Baroda 7.25% સુધીનું વ્યાજ આપી રહી છે. FD કરતી વખતે માત્ર વ્યાજદર જ નહીં, પણ તેની અવધિ પણ ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે.

LICની સ્માર્ટ પેન્શન પ્લાન (Smart Pension Plan) એક ઉત્તમ યોજના છે, જેમાં માત્ર એક જ વાર રોકાણ કરીને જીવનભર નિયમિત આવક મેળવી શકાય છે. આ યોજનામાં 18 વર્ષથી 100 વર્ષ સુધીના લોકો રોકાણ કરી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, 32 લાખ રૂપિયાનું રોકાણ કરવા પર દર મહિને ₹25,000 થી વધુનું પેન્શન મળે છે. આ યોજના શેરબજાર સાથે જોડાયેલી નથી, તેથી બજારના ઉતાર-ચઢાવની અસર થતી નથી. સાથે જ, પોલિસીધારકને લોનની સુવિધા પણ મળે છે.

8મું પગાર પંચ સરકારી કર્મચારીઓના પગાર અને પેન્શન અંગે મહત્વપૂર્ણ ચર્ચાઓમાં વ્યસ્ત છે. નિવૃત્ત કર્મચારીઓ જૂની પેન્શન યોજના (OPS) ને પુનઃસ્થાપિત કરવાની અને રાષ્ટ્રીય પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) થી નારાજગી વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. વિવિધ કર્મચારી સંગઠનો ₹45,000 લઘુત્તમ પેન્શન, છેલ્લા પગારના 50% પેન્શન, અને કુટુંબ પેન્શન વધારવાની માંગ કરી રહ્યા છે. આયોગ 2027 સુધીમાં તેનો અંતિમ અહેવાલ રજૂ કરશે, જે લાખો કર્મચારીઓની નિવૃત્તિ સુરક્ષા નક્કી કરશે.

1 ઓક્ટોબર 2026 થી બેંક FD સંબંધિત નવા નિયમો લાગુ થશે, જે ખાસ કરીને મોટી રકમ (3 કરોડ રૂપિયાથી વધુ) જમા કરાવનારા ગ્રાહકો અને બેંકોને અસર કરશે. RBI ના નવા નિયમ મુજબ, બેંકોએ પોતાની વેબસાઈટ પર બલ્ક ડિપોઝિટ (Bulk Deposit) પરના વ્યાજ દરો દર્શાવવા પડશે. આ દરો દરરોજ સવારે 10 વાગ્યા સુધી અપડેટ કરવાના રહેશે. જોકે, સામાન્ય FD કરાવનારા ગ્રાહકોના વ્યાજ દરો પર આ ફેરફારની સીધી અસર થવાની શક્યતા ઓછી છે.

ભારતમાં સોનું એક સુરક્ષિત રોકાણ છે, પરંતુ ફિઝિકલ ગોલ્ડ ખરીદતી વખતે મેકિંગ ચાર્જ, GST અને ચોરીનો ભય રહે છે. 10 ગ્રામ સોના પર આ ખર્ચ ₹10,000 થી ₹15,000 સુધી પહોંચી શકે છે. ગોલ્ડ ETF, જે 2007માં શરૂ થયું, તે શેરની જેમ સરળ, પારદર્શક અને 99.5% શુદ્ધ સોનામાં રોકાણનો વિકલ્પ છે. લાંબા ગાળા માટે, ETF ઝંઝટ-મુક્ત અને ઓછો ખર્ચાળ છે, જ્યારે લગ્ન કે ભેટ માટે ફિઝિકલ ગોલ્ડ વ્યવહારુ છે.

8મા પગાર પંચની રાહ જોઈ રહેલા કર્મચારીઓ સાથે જૂના પેન્શનરો પણ ચિંતિત છે. રિટાયર્ડ એમ્પ્લોઈઝ વેલ્ફેર એસોસિએશન (REWA) એ PM મોદીને પત્ર લખીને 1 જાન્યુઆરી, 2026 પહેલા નિવૃત્ત થયેલા પેન્શનરો માટે પેન્શન અને ફેમિલી પેન્શન સુધારાનો સમાવેશ કરવા અપીલ કરી છે. REWA એ નાણા મંત્રાલયને 8મા CPCના ToR માં સુધારો કરવા વિનંતી કરી છે, કારણ કે વર્તમાન ToR ફક્ત હાલના કર્મચારીઓને સંબોધે છે. આનાથી લાખો વરિષ્ઠ નાગરિકોને ન્યાય અને માનસિક શાંતિ મળશે.

ગુજરાતના નાનાં શહેરોમાંથી યુવાનો શેરબજારમાં ધૂમ મચાવી રહ્યા છે. 23 વર્ષનો એક યુવક 1.5 વર્ષમાં 52 લાખની ફોર્ચ્યુનર લઈ આવ્યો. અન્ય એક યુવકે 1.25 કરોડનું નુકસાન ભરપાઈ કરી 4-5 કરોડ કમાયા. આ બંને 'જેન-ઝી' રોકાણકારો છે. ‘Axis Direct’ રિપોર્ટ મુજબ, 2026 સુધીમાં 53% નવા રોકાણકારો 18-30 વર્ષના હશે. 60% ટાયર-2 અને ટાયર-3 શહેરોમાંથી આવે છે. પરંપરાગત રોકાણથી આગળ વધી AI, IT, SIP તરફ તેમનો ઝુકાવ વધ્યો છે.

EPFO દ્વારા PFમાં નિયમિત રોકાણ કરવાથી મોટું રિટાયરમેન્ટ ફંડ તૈયાર કરી શકાય છે. દર મહિને ₹10,750 નું રોકાણ 20-25 વર્ષ સુધી કરવાથી ₹1 કરોડ સુધીનું ફંડ બની શકે છે. જો VPF માં વધારાના ₹6,000 નું રોકાણ કરવામાં આવે, તો 24-25 વર્ષમાં ₹1.58 કરોડનું ફંડ સંભવ છે, જો EPF પર 8.25% વ્યાજ મળતું રહે. કારકિર્દીમાં બ્રેક ફંડિંગ પર અસર કરી શકે છે. PF માં કર્મચારી અને કંપની બંને યોગદાન આપે છે, જેમાંથી અમુક ભાગ પેન્શન સ્કીમમાં જાય છે. PF ઉપાડની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ છે. નિયમિતપણે EPFO ઇ-પાસબુક ચેક કરવી જરૂરી છે.

કેન્દ્રીય કેબિનેટે EPF અને EPS માટે ફરજિયાત બેઝિક સેલરી લિમિટ ₹25,000 પ્રતિ મહિનો કરી છે. 15,000 રૂપિયાની જૂની લિમિટમાં 51 લાખથી વધુ કર્મચારીઓને PF બચત અને પેન્શનનો લાભ મળશે. પહેલાં 15,000 રૂપિયાથી વધુ બેઝિક સેલરીવાળા કર્મચારીઓ માટે PF કપાત વૈકલ્પિક હતો. નવા નિયમથી ₹25,000 સુધીના બેઝિક પગાર (DA સહિત) વાળા કર્મચારીઓ PFના દાયરામાં આવશે, જેનાથી તેમની બચત વધશે.

8મા પગાર પંચ હેઠળ, કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોએ તેમના પગાર અને ભથ્થામાં સુધારા માટે ફિટમેન્ટ ફેક્ટરમાં વધારા સહિત અનેક માંગણીઓ કરી છે. મુખ્યત્વે, તેમણે "ફેમિલી યુનિટ" માં વિસ્તરણની માંગ કરી છે, જેમાં આશ્રિત માતાપિતાને પણ સામેલ કરવામાં આવે. આ ફેરફાર કર્મચારીઓના બેસિક સેલેરીમાં નોંધપાત્ર વધારો કરશે, કારણ કે અગાઉ લઘુત્તમ વેતન નક્કી કરવા માટે પરિવારના ફક્ત ત્રણ યુનિટ (કર્મચારી, જીવનસાથી, બે બાળકો) ગણવામાં આવતા હતા. હવે, ભારતીય સંસ્કૃતિ અને કાયદાકીય જવાબદારીઓને ધ્યાનમાં રાખીને, કર્મચારી સંગઠનો દ્વારા સૂચવાયેલ 5-યુનિટ ફોર્મ્યુલા (કર્મચારી, જીવનસાથી, બે બાળકો, અને આશ્રિત માતાપિતા) લાગુ કરવાથી લઘુત્તમ વેતન ₹69,000 સુધી પહોંચી શકે છે.

નવી Maruti Baleno CNG નવા લુક, એન્જિન, માઈલેજ અને ફીચર્સ સાથે આવી છે. પ્રથમ વખત CNG સાથે AMT નો ઓપ્શન, Level-2 ADAS, વેન્ટિલેટેડ સીટ્સ અને 360-ડિગ્રી કેમેરા જેવા ફીચર્સ મળે છે. ₹9,04,816 ઓન-રોડ કિંમત સાથે, ₹1 લાખ ડાઉન પેમેન્ટ પર 5 વર્ષ માટે 10% વ્યાજ દરે EMI ₹17,100 આવે છે. તેથી, 50-60 હજાર માસિક કમાણી ધરાવતા લોકો માટે તે EMI પર ખરીદવા યોગ્ય છે.

કાર ખરીદવાનું સપનું જોતા મધ્યમ વર્ગના લોકો માટે Renault Kwid એક ઉત્તમ બજેટ વિકલ્પ છે, ખાસ કરીને શહેરી ટ્રાફિક માટે ઓટોમેટિક ગિયરબોક્સ વધુ સુવિધાજનક છે. જો તમે ₹1 લાખનું ડાઉન પેમેન્ટ કરો છો, તો આશરે ₹4.39 લાખની લોન લેવી પડશે. 7 વર્ષ માટે 9% વ્યાજ દરે આ લોન પર માસિક EMI લગભગ ₹7141 આવશે. વધુ ડાઉન પેમેન્ટ EMI ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. લોન લેતી વખતે EMI ઉપરાંત કુલ મુદત અને કુલ વ્યાજ પણ ધ્યાનમાં લેવું જોઈએ.

સહારા રિફંડ મેળવવા માટે CRCS સહારા રિફંડ પોર્ટલ પર ઓનલાઈન અરજી કરી શકો છો. તમારી અરજી સરળતાથી સબમિટ થાય તે માટે આધાર લિંક્ડ બેંક એકાઉન્ટ, આધાર સાથે લિંક મોબાઇલ નંબર, પાન કાર્ડ (જો રકમ 50,000 થી વધુ હોય), સહારા સોસાયટીનો મેમ્બરશિપ નંબર, મૂળ બોન્ડ/પાસબુક, ડિપોઝિટ એકાઉન્ટ નંબર, તાજેતરનો ફોટો અને સહી, અને જો લાગુ પડતું હોય તો મૃત્યુ પ્રમાણપત્ર જેવા જરૂરી દસ્તાવેજો તૈયાર રાખો. આ દસ્તાવેજો તમારી રિફંડ પ્રક્રિયાને ઝડપી અને સરળ બનાવશે.

SBI ની રિપોર્ટ અનુસાર, ઓક્ટોબર અને ડિસેમ્બરમાં RBI દ્વારા રેપો રેટમાં 25-25 બેસિસ પોઈન્ટ્સનો વધારો થવાની શક્યતા છે. આના કારણે હોમ લોન અને કાર લોન જેવી ફ્લોટિંગ રેટ પરની લોનના EMI માં વધારો થઈ શકે છે. મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવ વધવાથી ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતમાં થયેલો ઉછાળો પણ મોંઘવારી વધારી શકે છે. લોન લેનારાઓએ પોતાના EMI અને બજેટ પર ધ્યાન આપવાની જરૂર છે.