રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ 7 ઓક્ટોબરે રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરીને તેને 5.25% થી 5.50% કર્યો છે. ફેબ્રુઆરી 2023 પછી આ પહેલો વધારો છે. આ વૃદ્ધિથી બેંકોની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) પર વ્યાજ દરમાં વધારો થવાની અપેક્ષા છે, જે રોકાણકારો માટે ફાયદાકારક છે. જોકે, બેંકો FD દરો વધારતા પહેલાં તેમની જરૂરિયાત અને લોનની માંગનું મૂલ્યાંકન કરશે, તેથી આ અસર દેખાવામાં થોડો સમય લાગી શકે છે. હાલમાં, સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકો સૌથી વધુ વ્યાજ દર ઓફર કરી રહી છે, જેમાં સિનિયર સિટિઝન્સને 8.50% સુધીનું વળતર મળી રહ્યું છે.

સરકાર સંચાલિત પોસ્ટ ઓફિસ બચત યોજનાઓ સારા વળતર અને સુરક્ષા માટે લોકપ્રિય છે. તેમાં રોકાણમાં કોઈ જોખમ નથી કારણ કે સરકાર તેની ખાતરી આપે છે. પોસ્ટ ઓફિસ તમામ વય જૂથો માટે યોગ્ય યોજનાઓ પ્રદાન કરે છે. નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ (NSC) યોજના એક ફાયદાકારક વિકલ્પ છે, જેમાં 5 વર્ષના રોકાણ પર ₹10 લાખ પર ₹4,49,034 સુધીનું વ્યાજ મળી શકે છે. રોકાણ ₹1,000 થી શરૂ કરી શકાય છે અને 7.7% વ્યાજ દર મળે છે. આ યોજના આવકવેરા અધિનિયમની કલમ 80C હેઠળ ₹1.5 લાખ સુધીના કર લાભો પણ પ્રદાન કરે છે.

પોસ્ટ ઓફિસની રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD) સ્કીમ સુરક્ષિત રોકાણ અને સારા વળતર માટે ઉત્તમ વિકલ્પ છે. દરરોજ માત્ર 200 રૂપિયા બચાવીને, 5 વર્ષમાં 3,60,000 રૂપિયાનું રોકાણ કરીને, 6.7% વ્યાજ દરે 4,28,197 રૂપિયાનું ફંડ મેળવી શકાય છે. આ રકમને વધુ 5 વર્ષ માટે આગળ વધારતા, કુલ ફંડ 10 લાખથી વધુ થાય છે, જેમાં વ્યાજની કમાણી 3 લાખ રૂપિયાથી વધુ થાય છે. આ સ્કીમ સંપૂર્ણપણે જોખમમુક્ત છે અને બેંક FD કરતાં વધુ વ્યાજ આપે છે.

ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)ની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC)ની ઓક્ટોબર બેઠક પહેલાં વ્યાજદરને લઈને બજારમાં હલચલ વધી ગઈ છે. મોટાભાગના અર્થશાસ્ત્રીઓ રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટના વધારાનું અનુમાન વ્યક્ત કરી રહ્યા છે, જેનાથી તે 5.25% થી વધીને 5.50% થઈ શકે છે. સતત વધી રહેલી મોંઘવારી આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ છે. જો રેપો રેટ વધે છે, તો હોમ લોન, કાર લોન સહિત અન્ય લોનના EMI પર અસર થઈ શકે છે.

જુલાઈ 2026 માટે કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને પેન્શનર્સ માટે મોંઘવારી ભથ્થા (DA) અને મોંઘવારી રાહત (DR)માં 3% નો વધારો થઈ શકે છે. ઔદ્યોગિક શ્રમિકો માટેના અખિલ ભારતીય ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (AICPI-IW) ના આંકડા સૂચવે છે કે DA વર્તમાન 60% થી વધીને 63% થઈ જશે. આ વધારો 1 જુલાઈ 2026 થી લાગુ થઈ શકે છે. 18,000 રૂપિયાના મૂળ પગાર પર માસિક 540 રૂપિયાનો વધારો થશે.

નિવૃત્તિ બાદ સુરક્ષિત રોકાણ માટે બેંક ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) એક લોકપ્રિય વિકલ્પ છે, જેમાં સિનિયર સિટિઝન્સને વધારાનું વ્યાજ પણ મળે છે. સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકો, જેવી કે Equitas, ESAF, અને Suryoday, 8.50% સુધીનું વ્યાજ આપી રહી છે. પ્રાઈવેટ બેંકોમાં DCB બેંક 8%, બંધન બેંક 7.95%, અને IndusInd Bank, Yes Bank 7.75% સુધીનું વ્યાજ આપે છે. સરકારી બેંકોમાં Bank of India 7.45% અને Bank of Baroda 7.25% સુધીનું વ્યાજ આપી રહી છે. FD કરતી વખતે માત્ર વ્યાજદર જ નહીં, પણ તેની અવધિ પણ ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે.

LICની સ્માર્ટ પેન્શન પ્લાન (Smart Pension Plan) એક ઉત્તમ યોજના છે, જેમાં માત્ર એક જ વાર રોકાણ કરીને જીવનભર નિયમિત આવક મેળવી શકાય છે. આ યોજનામાં 18 વર્ષથી 100 વર્ષ સુધીના લોકો રોકાણ કરી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, 32 લાખ રૂપિયાનું રોકાણ કરવા પર દર મહિને ₹25,000 થી વધુનું પેન્શન મળે છે. આ યોજના શેરબજાર સાથે જોડાયેલી નથી, તેથી બજારના ઉતાર-ચઢાવની અસર થતી નથી. સાથે જ, પોલિસીધારકને લોનની સુવિધા પણ મળે છે.

આગામી 28 થી 30 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન યોજાનારી દેશવ્યાપી બેંક હડતાળને ધ્યાનમાં રાખીને, ગ્રાહકોની સુવિધા માટે સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. 27 સપ્ટેમ્બર, 2026 (રવિવાર) ના રોજ તમામ જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો (PSBs) અને પ્રાદેશિક ગ્રામીણ બેંકો (RRBs) સામાન્ય દિવસોની જેમ જ ખુલ્લી રહેશે. SBI, Bank of Baroda, Canara Bank, Central Bank of India જેવી મુખ્ય બેંકોએ ગ્રાહકોને મેસેજ દ્વારા જાણ કરી છે. હડતાળ દરમિયાન બેંકિંગ સેવાઓ પ્રભાવિત થઈ શકે છે, તેથી ગ્રાહકોને 27 સપ્ટેમ્બર રવિવારના રોજ જ જરૂરી કામકાજ પૂર્ણ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.

ભારતીય શેરબજાર કારોબારી સપ્તાહના અંતે તેજી સાથે ખુલ્યું, જ્યાં સેન્સેક્સ 199 પોઈન્ટ વધીને 73,779.68 પર અને નિફ્ટી 48.45 પોઈન્ટ વધીને 23,111.55 પર પહોંચ્યા. આજે Snapdeal, Orient Cables, German Green Steel, Runwal Enterprises અને અન્ય અનેક IPO સબ્સ્ક્રિપ્શન માટે ખુલશે. US શેરબજારના ફ્યુચર્સમાં સપાટ વલણ જોવા મળ્યું, જ્યારે નિફ્ટી અને બેંક નિફ્ટી પર દબાણ યથાવત રહ્યું.

ભારતમાં લાખો ક્રેડિટ કાર્ડ યુઝર્સ છે. ઘણીવાર યુઝર્સને લાગે છે કે ક્રેડિટ કાર્ડના બિલની થોડી રકમ, જેમ કે ₹500, ન ચૂકવવાથી કોઈ મોટી અસર નહીં થાય. પરંતુ આ વિચાર ખોટો સાબિત થઈ શકે છે. જો તમે પૂરી રકમ ચૂકવવાને બદલે માત્ર Minimum Amount ચૂકવો છો, તો બાકી રહેલી રકમ પર વ્યાજ લાગી શકે છે. આ વ્યાજ દર વાર્ષિક 42% સુધી હોઈ શકે છે. ઉપરાંત, તમે વ્યાજમુક્ત ગ્રેસ પિરિયડનો લાભ પણ ગુમાવી શકો છો.

SBI Card તહેવારો પહેલાં ગ્રાહકો માટે FD-બેક્ડ 'Advantage SBI Card' માટે SBI YONO એપ પર ડિજિટલ અરજીની સુવિધા શરૂ કરી છે. SBI માં ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ ધરાવતા ગ્રાહકો હવે પેપરવર્ક વગર YONO એપથી સિક્યોર્ડ ક્રેડિટ કાર્ડ માટે અરજી કરી શકે છે. ગ્રાહકોને ચાર અલગ-અલગ વેરિઅન્ટમાંથી પસંદગીનો વિકલ્પ મળશે. આ FD-બેઝ્ડ સિક્યોર્ડ ક્રેડિટ કાર્ડ ક્રેડિટ સ્કોર સુધારવા માંગતા લોકો માટે ફાયદાકારક છે. આ ડિજિટલ પ્રક્રિયા માત્ર 10 મિનિટમાં પૂરી કરી શકાય છે.

EPFO e-Nomination સુવિધાનો લાભ લેવા માટે KYC અને Nomination અપડેટ હોવું ફરજિયાત છે. આનાથી ઓનલાઈન ક્લેમ અને પાસબુક જેવી ડિજિટલ સુવિધાઓનો ઉપયોગ સરળ બને છે. જે સભ્યોનું UAN, Aadhaar સાથે વેરિફાઇડ છે, તેઓ EPFO સત્તાવાર પોર્ટલ પર લોગ-ઇન કરીને e-Nomination કરી શકે છે. પ્રક્રિયામાં Aadhaar આધારિત e-Sign દ્વારા વેલિડેશન શામેલ છે. જેઓ ઓનલાઈન કરવા નથી ઈચ્છતા, તેઓ Form-2 ભરીને નજીકની EPFO ઓફિસમાં જમા કરાવી શકે છે.

નાણાં મંત્રાલય અને RBI દ્વારા ગ્રાહકોના હિતમાં નિર્ણય લેવાયો છે. જાહેર ક્ષેત્રની તમામ બેંકો અને પ્રાદેશિક ગ્રામીણ બેંકો 27 સપ્ટેમ્બર, રવિવારે સામાન્ય દિવસોની જેમ કાર્યરત રહેશે. RBI એ પણ આ દિવસે તમામ બેંક શાખાઓ, કાર્યાલયો, ATM-લિંક્ડ બ્રાન્ચ અને કરન્સી ચેસ્ટને સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત રાખવાની મંજૂરી આપી છે. 28 થી 30 સપ્ટેમ્બર સુધીની બેંક હડતાળને કારણે ગ્રાહકોને પડતી અગવડ ટાળવા આ નિર્ણય લેવાયો છે.

ભારતીય સ્ટેટ બેંક (SBI) 1 ઓક્ટોબરથી તેના Basic Savings Bank Deposit (BSBD) ખાતાધારકો માટે ATMમાંથી કેશ ઉપાડવાના નિયમોમાં ફેરફાર કરવા જઈ રહી છે. નવા નિયમો મુજબ, મહિનામાં 4 વખત મફત કેશ ઉપાડ્યા પછી, દરેક વધારાના ઉપાડ પર ₹15 અને GST લાગશે. આ ફેરફાર SBIના તમામ ગ્રાહકો પર લાગુ નહીં પડે, ફક્ત BSBD ખાતા પર જ અસર કરશે. SBIએ આ જાહેરાત તેની જાહેર નોટિસ અને X (Twitter) દ્વારા કરી છે. ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન પર કોઈ મર્યાદા રહેશે નહીં.

ઘણા દેશોમાં ટેક્સ અને કપાત બાદ પગારનો મોટો હિસ્સો ઘટી જાય છે, પરંતુ સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં 'ટેક-હોમ પે' (હાથમાં આવતો પગાર) સર્વોચ્ચ છે. 2025 OECD ડેટા મુજબ, સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં સરેરાશ માસિક પગાર $10112 છે, જેમાંથી કપાત બાદ $8282 હાથમાં આવે છે. આઇસલેન્ડ, લક્ઝમબર્ગ, યુનાઇટેડ કિંગડમ અને નેધરલેન્ડ અનુક્રમે બીજા, ત્રીજા, ચોથા અને પાંચમા ક્રમે છે. અમેરિકા છઠ્ઠા ક્રમે છે, જ્યાં $6217 કુલ પગારમાંથી $4638 હાથમાં આવે છે. કોલંબિયામાં સૌથી ઓછો 'ટેક-હોમ' પગાર $649 છે.

ભારતીય શેરબજારની શરૂઆત સકારાત્મક રહી, સેન્સેક્સ 100 થી વધુ પોઈન્ટના વધારા સાથે 74648 પર ખુલ્યો. NSE નો નિફ્ટી 23 પોઈન્ટ વધી 23352 પર કારોબાર શરૂ કર્યો. હાલમાં સેન્સેક્સ 74,635.48 અને નિફ્ટી 23,374.85 પર ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે. ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં નરમાઈ અને એશિયન બજારોમાં તેજી સ્થાનિક બજારને ટેકો આપી શકે છે. ગિફ્ટ નિફ્ટી 23337 આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહી છે.

ભારતમાં સોનું એક સુરક્ષિત રોકાણ છે, પરંતુ ફિઝિકલ ગોલ્ડ ખરીદતી વખતે મેકિંગ ચાર્જ, GST અને ચોરીનો ભય રહે છે. 10 ગ્રામ સોના પર આ ખર્ચ ₹10,000 થી ₹15,000 સુધી પહોંચી શકે છે. ગોલ્ડ ETF, જે 2007માં શરૂ થયું, તે શેરની જેમ સરળ, પારદર્શક અને 99.5% શુદ્ધ સોનામાં રોકાણનો વિકલ્પ છે. લાંબા ગાળા માટે, ETF ઝંઝટ-મુક્ત અને ઓછો ખર્ચાળ છે, જ્યારે લગ્ન કે ભેટ માટે ફિઝિકલ ગોલ્ડ વ્યવહારુ છે.

ગુજરાતના નાનાં શહેરોમાંથી યુવાનો શેરબજારમાં ધૂમ મચાવી રહ્યા છે. 23 વર્ષનો એક યુવક 1.5 વર્ષમાં 52 લાખની ફોર્ચ્યુનર લઈ આવ્યો. અન્ય એક યુવકે 1.25 કરોડનું નુકસાન ભરપાઈ કરી 4-5 કરોડ કમાયા. આ બંને 'જેન-ઝી' રોકાણકારો છે. ‘Axis Direct’ રિપોર્ટ મુજબ, 2026 સુધીમાં 53% નવા રોકાણકારો 18-30 વર્ષના હશે. 60% ટાયર-2 અને ટાયર-3 શહેરોમાંથી આવે છે. પરંપરાગત રોકાણથી આગળ વધી AI, IT, SIP તરફ તેમનો ઝુકાવ વધ્યો છે.

ઘર ખરીદવા માટે હોમ લોન લેવાનું વિચારી રહેલા લોકો માટે સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ઘણા સારા સમાચાર છે. વિવિધ બેંકો અને હાઉસિંગ ફાઇનાન્સ કંપનીઓ 7% ની આસપાસના શરૂઆતી વ્યાજ દરે હોમ લોન ઓફર કરી રહી છે. બેંક ઓફ મહારાષ્ટ્ર અને સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા 7% થી શરૂઆત કરે છે, જ્યારે અન્ય બેંકો જેમ કે બેંક ઓફ ઇન્ડિયા, ઇન્ડિયન બેંક, UCO બેંક, યુનિયન બેંક ઓફ ઇન્ડિયા, બેંક ઓફ બરોડા, સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા, કેનરા બેંક પણ આકર્ષક દરો સાથે ઉપલબ્ધ છે. ખાનગી બેંકો અને હાઉસિંગ ફાઇનાન્સ કંપનીઓ પણ સ્પર્ધાત્મક દર આપી રહી છે.

આવતા અઠવાડિયે બેંક જતા પહેલાં જાણી લો કે 4 દિવસ બેંકમાં રજા રહેશે. જોકે, આ રજાઓ અલગ-અલગ રાજ્યોના તહેવારોને કારણે છે અને તે ફક્ત સંબંધિત રાજ્યમાં જ લાગુ પડશે. 21 સપ્ટેમ્બરે ગુવાહાટી, કોચી અને તિરુવનંતપુરમમાં, 22 સપ્ટેમ્બરે રાંચીમાં, 23 સપ્ટેમ્બરે જમ્મુ અને શ્રીનગરમાં, અને 25 સપ્ટેમ્બરે ગંગટોકમાં બેંકો બંધ રહેશે. 26 સપ્ટેમ્બરે ચોથો શનિવાર અને 27 સપ્ટેમ્બરે રવિવાર હોવાથી દેશભરમાં બેંકો બંધ રહેશે. ઓનલાઈન બેંકિંગ સેવાઓ ચાલુ રહેશે.

EPFO દ્વારા PFમાં નિયમિત રોકાણ કરવાથી મોટું રિટાયરમેન્ટ ફંડ તૈયાર કરી શકાય છે. દર મહિને ₹10,750 નું રોકાણ 20-25 વર્ષ સુધી કરવાથી ₹1 કરોડ સુધીનું ફંડ બની શકે છે. જો VPF માં વધારાના ₹6,000 નું રોકાણ કરવામાં આવે, તો 24-25 વર્ષમાં ₹1.58 કરોડનું ફંડ સંભવ છે, જો EPF પર 8.25% વ્યાજ મળતું રહે. કારકિર્દીમાં બ્રેક ફંડિંગ પર અસર કરી શકે છે. PF માં કર્મચારી અને કંપની બંને યોગદાન આપે છે, જેમાંથી અમુક ભાગ પેન્શન સ્કીમમાં જાય છે. PF ઉપાડની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ છે. નિયમિતપણે EPFO ઇ-પાસબુક ચેક કરવી જરૂરી છે.

કેન્દ્રીય કેબિનેટે EPF અને EPS માટે ફરજિયાત બેઝિક સેલરી લિમિટ ₹25,000 પ્રતિ મહિનો કરી છે. 15,000 રૂપિયાની જૂની લિમિટમાં 51 લાખથી વધુ કર્મચારીઓને PF બચત અને પેન્શનનો લાભ મળશે. પહેલાં 15,000 રૂપિયાથી વધુ બેઝિક સેલરીવાળા કર્મચારીઓ માટે PF કપાત વૈકલ્પિક હતો. નવા નિયમથી ₹25,000 સુધીના બેઝિક પગાર (DA સહિત) વાળા કર્મચારીઓ PFના દાયરામાં આવશે, જેનાથી તેમની બચત વધશે.

છેલ્લા ઘણા સમયથી રેપો રેટમાં સ્થિરતા બાદ, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) વ્યાજદરમાં વધારો કરી શકે છે. નિષ્ણાતો અને કેટલીક મોટી વિદેશી બેંકોના અનુમાન મુજબ, RBI ઓક્ટોબર અને ડિસેમ્બરની મોનેટરી પોલિસી બેઠકોમાં કુલ 0.50 ટકાનો વધારો કરી શકે છે. મોંઘવારીમાં વધારો, કાચા તેલના ભાવ, અને અલ નીનોનું જોખમ જેવા પરિબળોને કારણે વ્યાજદર વધારવામાં આવી શકે છે. જો રેપો રેટ વધશે તો લોનના EMI વધી શકે છે, પરંતુ FD પર વધુ વ્યાજ મળવાની શક્યતા છે.

ક્યારેક ATMમાંથી ફાટેલી કે ગંદી નોટ નીકળવાથી ચિંતા થાય છે, પરંતુ ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ આ માટે નિયમો બનાવ્યા છે. જો તમને આવી નોટ મળે, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. તમે સંબંધિત બેંકનો સંપર્ક કરીને તેને બદલી શકો છો. આ માટે ATMમાંથી પૈસા કાઢ્યાની તારીખ, સમય અને સ્થળ જેવી વિગતો સાથે લેખિત અરજી આપવી જરૂરી છે. ટ્રાન્ઝેક્શન સ્લિપ અથવા SMS પણ પુરાવા તરીકે ઉપયોગી થઈ શકે છે. RBI મુજબ, એક સમયે ₹5,000 સુધીની 20 નોટ બદલી શકાય છે અને આ સેવા માટે કોઈ ફી નથી. જો બેંક ના પાડે, તો RBIમાં ફરિયાદ કરી શકાય છે.