ગુજરાતમાં નવરાત્રિના તહેવારોની શરૂઆત પહેલા જ ખાદ્યતેલોના ભાવમાં અચાનક મોટો વધારો થયો છે. સિંગતેલના 15 કિલોના ડબ્બામાં 20 રૂપિયાનો વધારો થતાં ભાવ 2930 રૂપિયા થયો છે, જ્યારે કપાસિયા તેલના ડબ્બામાં 10 રૂપિયાનો વધારો થતાં ભાવ 2655 રૂપિયા થયો છે. આ ભાવવધારાને કારણે સામાન્ય માણસના રસોડાનું બજેટ ખોરવાયું છે. તહેવારોની મોસમમાં તેલના ભાવમાં થતો આ કૃત્રિમ વધારો નફાખોરી તરફ ઈશારો કરે છે, જેના પર વહીવટી તંત્રની બેદરકારી સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે. જો સરકાર તાત્કાલિક પગલાં નહીં ભરે તો જનતાનો આક્રોશ વધી શકે છે.

ભારતીય શેરબજાર સપ્તાહના અંતિમ દિવસે તેજી સાથે બંધ થયું. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પ્રશાસનના IT કંપનીઓ TCS, Infosys, Wipro અને HCLTech ને ગ્રીન કાર્ડ સંબંધિત PERM પ્રોગ્રામમાંથી સસ્પેન્ડ કર્યા બાદ પણ, શુક્રવારે ભારતીય શેરબજારમાં IT શેરોમાં વધારો જોવા મળ્યો. બપોરે 3.30 કલાકે સેન્સેક્સ 879.09 પોઇન્ટના વધારા સાથે 72,472.33 પર અને નિફ્ટી 288.65 પોઇન્ટના વધારા સાથે 22,520.45 પર બંધ થયા. વ્યાપક ખરીદી વચ્ચે IT ક્ષેત્ર ચમક્યું, નિફ્ટી IT ઇન્ડેક્સ 3.2% વધ્યો.

WhatsApp Business એપ હવે AI (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ) દ્વારા ઓટો-રિપ્લાયની સુવિધા પૂરી પાડે છે, જે વ્યસ્ત વપરાશકર્તાઓને મેસેજનો જવાબ આપવામાં મદદ કરશે. આ સુવિધા ખાસ કરીને બિઝનેસમેન, ફ્રીલાન્સર્સ અને દુકાનદારો માટે ઉપયોગી છે. 'Business Tools' માં 'Away Message' અને 'Greeting Message' સેટ કરીને ઓટો-રિપ્લાય ચાલુ કરી શકાય છે. મેટા બિઝનેસ એજન્ટ સુવિધા પણ પસંદગીના એકાઉન્ટ્સ માટે ઉપલબ્ધ છે, જે AI દ્વારા આપમેળે યોગ્ય પ્રતિસાદ મોકલે છે. આનાથી વ્યસ્ત સમયમાં પણ કનેક્ટેડ રહેવું સરળ બનશે.

ઈરાનથી પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના ગેરકાયદેસર વેપારમાં કથિત સંડોવણી બદલ અમેરિકાએ મુંબઈ સ્થિત બે ભારતીય કંપનીઓ, SSPL સોલ્યુશન્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ અને સમુદ્ર મરીન સર્વિસિસ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ, તેમજ પાંચ ભારતીય નાગરિકો પર પ્રતિબંધો લાદ્યા છે. આ કાર્યવાહી 'ઓપરેશન ઇકોનોમિક આઉટકાસ્ટ' હેઠળ ઈરાનને ભંડોળ પૂરું પાડતા અટકાવવા માટે કરાઈ છે. પ્રતિબંધિત વ્યક્તિઓમાં SSPL સોલ્યુશન્સના ધ્વની વોરા અને નિસર્ગ વોરા, તથા સમુદ્ર મરીન સર્વિસિસના કેતન કોચીકર, ભૂપેન્દ્રસિંહ સાહુ અને હરિશ્યામ હરિહરન ચુંડકટ્ટીલનો સમાવેશ થાય છે. અમેરિકાએ ઈરાનને મદદ કરતી અન્ય ૧૭ કંપનીઓ અને તેમના ૧૭ 'ઘોસ્ટ વેસલ્સ' પર પણ પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ $100 પ્રતિ બેરલથી ઉપર રહ્યા હોવા છતાં, ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં આજે કોઈ ફેરફાર થયો નથી. ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ ભાવ સ્થિર રાખ્યા છે. શુક્રવારે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, જેમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ $103.72 અને WTI ક્રૂડ $91.96 પ્રતિ બેરલ રહ્યા. આંતરરાષ્ટ્રીય પરિબળો અને યુએસ પ્રમુખના નિવેદનથી બજારને રાહત મળી હતી, પરંતુ પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ યથાવત છે. દેશના મુખ્ય શહેરો અને ગુજરાતના મોટા શહેરોમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ યથાવત છે.

છેલ્લા કેટલાક સમયથી ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં સતત વધારો અને તેની અછતને કારણે લાકડાની માંગમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. આ કારણે, જે લાકડાનો ઉપયોગ અગાઉ માત્ર ગામડાઓમાં થતો હતો, તે હવે શહેરી વિસ્તારોમાં પણ વૈકલ્પિક ઇંધણ તરીકે વપરાઈ રહ્યા છે. અગાઉ 20 કિલો લાકડાનો ભાવ આશરે રૂ. 100 હતો, જે હવે વધીને રૂ. 140-150 સુધી પહોંચી ગયો છે. આ ભાવવધારાને કારણે સામાન્ય પરિવારોનું બજેટ ખોરવાયું છે અને આગામી દિવસોમાં ભાવ હજુ વધવાની શક્યતા છે.

મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત સહિત દેશના અનેક ભાગોમાં દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિને કારણે લીંબુના ઉત્પાદન પર માઠી અસર પડી છે. મુંબઈની APMC માર્કેટમાં લીંબુનો હોલસેલ ભાવ ૭૦ થી ૧૫૦ રૂપિયા પ્રતિ કિલો છે, જ્યારે છૂટક બજારમાં એક લીંબુ ૧૦ થી ૧૫ રૂપિયામાં વેચાઈ રહ્યું છે. આ ભાવ વધારાને કારણે લીંબુ કરતાં મોસંબી સસ્તી થઈ ગઈ છે. વેપારીઓના મતે, આવતા ચોમાસા સુધી ભાવ ઘટવાની શક્યતા નથી. આંધ્ર પ્રદેશમાંથી હાલ લીંબુની આવક થઈ રહી છે, જ્યારે અહિલ્યાનગર બાજુથી નવેમ્બરમાં આવક શરૂ થવાની શક્યતા છે.

UPI વ્યવહારો માટે નવા મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) માળખાના અમલીકરણની તારીખ ૧૫ ઓક્ટોબરથી લંબાવીને ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૭ સુધી મોકૂફ રાખવામાં આવે તેવી શક્યતા છે. આ નિર્ણય વેપારીઓને તૈયારી માટે વધુ સમય આપવાના હેતુથી લેવાઈ શકે છે. નવા માળખા હેઠળ, રૂ. ૨,૦૦૦ થી વધુના વ્યક્તિ-થી-વેપારી (P2M) UPI વ્યવહારો પર ૦.૪% MDR વસૂલવાનો પ્રસ્તાવ છે. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે આ માળખા પર સ્ટે આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે અને કેન્દ્ર સરકાર, RBI તથા NPCI ને નોટિસ પાઠવી છે. પેમેન્ટ એગ્રીગેટર્સ પણ આ MDR માંથી પોતાના હિસ્સા માટે બેંકો સાથે વાટાઘાટો કરી રહ્યા છે.

મુંબઈમાં ડુંગળીના ભાવમાં અચાનક વધારો થતાં સામાન્ય જનતાના કિચન બજેટ પર અસર પડી છે. રિટેલમાં ડુંગળી ૭૦ થી ૮૦ રૃપિયે કિલોના ભાવે વેંચાઈ રહી છે. મહારાષ્ટ્રમાં ઓછો વરસાદ, ઉત્પાદનમાં ઘટાડો અને માથાડીઓ દ્વારા ૫૦ કિલોથી વધુ વજનની ગુણી ન ઉતારવાના નિર્ણયને કારણે ભાવ વધ્યા છે. આ નિર્ણયને લીધે બહારગામથી આવતી ડુંગળી ભરેલી ટ્રકો નવી મુંબઈ APMC માર્કેટને બદલે મુંબઈ અને થાણેની બજારો તરફ વાળવામાં આવી રહી છે, જેના કારણે APMC માર્કેટમાં આવક ઘટી છે અને પુરવઠો ઘટ્યો છે.

GST પરિષદની ૫૭મી બેઠકમાં વેપારીઓ માટે અનેક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લેવાયા છે. અધિકારીઓ પાસેથી વેપારીઓની ધરપકડ કરવાની સત્તા સંપૂર્ણપણે પાછી ખેંચી લેવામાં આવી છે. ફોજદારી કાર્યવાહી માટેની બાકી વેરાની મર્યાદા રૂ. ૧ કરોડથી વધારીને રૂ. ૫ કરોડ કરવામાં આવી છે. મોટાભાગના રીફંડની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવી માત્ર ત્રણ દિવસમાં પૂર્ણ કરવાનો નિર્ણય લેવાયો છે. આ નિર્ણયો પહેલી એપ્રિલ ૨૦૨૭થી લાગુ થશે. આ ઉપરાંત, કર્મચારીઓ માટે લીધેલા હેલ્થ અને લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ પર ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) મળશે, અને ફ્રી સેમ્પલ તથા એક્સપાયરી સ્ટોક પર પણ ITC મળશે. આ પગલાંથી વેપારીઓને મોટી રાહત મળશે.

કેન્દ્ર સરકારે તમામ નોન-શિડ્યુલ્ડ કેન્સર વિરોધી દવાઓ માટે ટ્રેડ માર્જિનને એમઆરપીના 30% સુધી મર્યાદિત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ દવાઓ પર લેવાતા અતિશય નફાને નિયંત્રિત કરવાનો અને જીવનરક્ષક દવાઓને વધુ પરવડે તેવી બનાવવાનો છે. આ પગલાંથી 110 કેન્સર વિરોધી દવાઓના ભાવ ઘટશે, જેનાથી દર્દીઓને વાર્ષિક લગભગ ₹2500 કરોડની બચત થવાની ધારણા છે. સુપ્રીમ કોર્ટે પણ કેન્સરની દવાઓની ઊંચી કિંમતો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી, જ્યાં એક દવાની MRP ₹2700 હતી પરંતુ રિટેલ વિક્રેતાને ₹27000માં વેચાઈ રહી હતી.

મુંબઈ ઝવેરી બજારમાં સોના-ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જ્યારે પ્લેટીનમના ભાવમાં ફરી વધારો થયો છે. વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ૫% નો ઉછાળો આવતાં તે ૧૦૫ ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર કરી ગયું છે. અમેરિકામાં ક્રૂડનો સ્ટોક ઘટવા અને વાવાઝોડાના કારણે ઉત્પાદન ઘટવાના અહેવાલો છે. ચીન દ્વારા સપ્ટેમ્બરમાં ૨૩ ટન સોનાની ખરીદી કરવામાં આવી છે, જે છેલ્લા ૩ વર્ષનો રેકોર્ડ છે. રશિયાનું તેલ મોંઘુ થતાં ભારતીય ઈમ્પોર્ટરો મધ્ય-પૂર્વ તરફ વળી રહ્યા છે.

એર ઈન્ડિયા, એર ઈન્ડિયા એક્સપ્રેસ અને અકાસા એરલાઈન્સે ફ્યુઅલ સરચાર્જમાં વધારો કર્યો છે, જેના કારણે 9 ઓક્ટોબરથી ડોમેસ્ટિક ફ્લાઈટ ટિકિટો મોંઘી થશે. અંતર પ્રમાણે મુસાફરોએ હવે 400 થી 1200 રૂપિયા સુધીનો વધારાનો ચાર્જ ચૂકવવો પડશે. વૈશ્વિક સ્તરે વધતા તણાવને કારણે એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ના ભાવમાં થયેલા વધારાને પગલે એરલાઈન્સ કંપનીઓએ આ નિર્ણય લીધો છે. અગાઉથી ટિકિટ બુક કરાવનારા મુસાફરો પર આ ફેરફારની કોઈ અસર થશે નહીં.

કેન્દ્ર સરકારે કેન્સરના દર્દીઓને મોટી રાહત આપતા તમામ બિન-સૂચિબદ્ધ એન્ટી-કેન્સર દવાઓ પર ટ્રેડ માર્જિન વધુમાં વધુ 30% સુધી મર્યાદિત કરવાનો આદેશ કર્યો છે. આ નિર્ણય બ્રાન્ડેડ, જેનેરિક, દેશી અને આયાતી દવાઓ સહિત તમામ પર લાગુ પડશે. આ પગલાથી કેન્સરની કેટલીક દવાઓના MRPમાં 70% સુધીનો ઘટાડો શક્ય બનશે, જેનાથી દર્દીઓને વાર્ષિક આશરે ₹2,500 કરોડની બચત થશે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ દવાઓના ભાવમાં રહેલા અતિશય નફાને કાબૂમાં લઈને સારવારનો ખર્ચ ઘટાડવાનો છે, જેથી સામાન્ય માણસને સસ્તી આરોગ્ય સેવાઓ મળી રહે.

નવી દિલ્હીના ભારત મંડપમ ખાતે કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારામનના અધ્યક્ષપદે 57મી GST કાઉન્સિલની બેઠક યોજાઈ. આ બેઠકમાં GST વ્યવસ્થાને વધુ સરળ અને વ્યવસાય-અનુકૂળ બનાવવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો. GST વિવાદોના ઉકેલ, ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) ના સરળ પ્રવાહ, અને કર પાલનનો સમય તથા ખર્ચ ઘટાડવા માટે 5-મુદ્દાનો સુધારા પ્લાન રજૂ કરાયો. GSTના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યોમાં એક રાષ્ટ્ર-એક કર-એક બજાર, કેસ્કેડિંગ અસર દૂર કરવી, અને કર માળખું સરળ બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે.

ઓક્ટોબર મહિનામાં કિયા મોટર્સ (Kia Motors) તેની લોકપ્રિય MPV કિયા કાર્નિવલ (Kia Carnival) પર રૂ.1.70 લાખ સુધીના આકર્ષક લાભો આપી રહી છે. આ ઓફરમાં જૂની કાર બદલવા પર રૂ.1 લાખ સુધીનું એક્સચેન્જ બોનસ, રૂ.20,000 સુધીનું સ્ક્રેપેજ બોનસ અને કોર્પોરેટ ડિસ્કાઉન્ટનો સમાવેશ થાય છે. આ લક્ઝરી MPV 3.5-લિટર V6 પેટ્રોલ એન્જિન અને 3D કેપ્ટન સીટ્સ જેવી પ્રીમિયમ સુવિધાઓ સાથે આવે છે. ભારતીય બજારમાં તેની એક્સ-શોરૂમ કિંમત રૂ.59.45 લાખથી શરૂ થાય છે.

અર્જેન્ટીનાના સ્ટાર ફૂટબોલર લિયોનલ મેસીએ પોતાની નેશનલ ટીમની જર્સીમાં પોતાની છેલ્લી મેચ રમીને આંતરરાષ્ટ્રીય ફૂટબોલમાંથી નિવૃત્તિ જાહેર કરી છે. મેસીએ સોશિયલ મીડિયા પર ચાહકોનો આભાર માન્યો હતો. તેમના પ્રતિસ્પર્ધી ક્રિસ્ટિયાનો રોનાલ્ડોએ મેસીના યોગદાનને બિરદાવતા કહ્યું કે, "તમે જે ઇતિહાસ રચ્યો છે તે હંમેશા યાદ રહેશે." રોનાલ્ડોએ મેસીને શુભકામનાઓ પાઠવી અને કહ્યું કે અર્જેન્ટીના સાથેની તેમની સિદ્ધિઓ માટે ફુલ રિસ્પેક્ટ છે. આ બંને દિગ્ગજ ખેલાડીઓ વચ્ચેની પ્રતિસ્પર્ધા ફૂટબોલ જગતમાં ચર્ચાનો વિષય રહી છે, પરંતુ હંમેશા એકબીજાનું સન્માન કર્યું છે.

UPI પેમેન્ટ પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) લાગુ થવાની તારીખ નજીક આવતા, NPCI 15 ઓક્ટોબર પહેલાં અંતિમ નિર્ણય લેશે. રૂ. 2000થી વધુના કેટલાક UPI લેણ-દેણ પર 0.4% MDR લાગુ થવાની હતી, પરંતુ ઉદ્યોગ જગતે જાન્યુઆરી 2027 સુધી મુદત લંબાવવાની માંગ કરી છે. તૈયારીઓનો અભાવ, સ્પષ્ટ નીતિઓનો અભાવ અને તહેવારોની સિઝનમાં વેપારીઓ પર વધારાના બોજની ચિંતાને કારણે આ માંગ કરવામાં આવી છે. NPCIના નિર્ણય પર સૌની નજર રહેશે.

સુરતના ધમધમતા વીવિંગ (ટેક્સટાઇલ) ઉદ્યોગ પર દિવાળી પહેલાં મંદીનો કહેર વર્તાઈ રહ્યો છે. કાચા માલ યાર્નના ભાવમાં થયેલા તોતિંગ વધારાને કારણે ઉત્પાદન ખર્ચ આસમાને પહોંચ્યો છે. તૈયાર ગ્રે કાપડના યોગ્ય ભાવ ન મળતાં વીવર્સને ગંભીર આર્થિક નુકસાન થઈ રહ્યું છે. આ પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા અને મૂડી ફસાઈ જવાની ભીતિને કારણે, સુરતના વીવિંગ એકમોએ સ્વયંભૂ અઠવાડિયામાં 2 દિવસ કારખાના બંધ રાખવાનો નિર્ણય લીધો છે. આનાથી વીજળી બિલ અને કામદારોના પગારના ભારણમાં ઘટાડો થશે.

BCCI દ્વારા નવા ચીફ સિલેક્ટરની શોધ શરૂ થતાં ક્રિકેટ જગતમાં અનેક નામોની ચર્ચા છે. આ દરમિયાન, ભારતીય ક્રિકેટર રવિન્દ્ર જાડેજાએ BCCI ની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ પર 'What the procedure?' લખી મજાક કરી હતી. જોકે, BCCI ના નિયમો મુજબ, સક્રિય ક્રિકેટર આ પદ માટે લાયક નથી કારણ કે તેમણે ઓછામાં ઓછા 5 વર્ષ પહેલાં તમામ ફોર્મેટમાંથી નિવૃત્તિ લેવી ફરજિયાત છે. જાડેજા હાલમાં પણ ટેસ્ટ, વનડે અને IPL માં સક્રિય છે. અગાઉ અજીત અગરકરના કાર્યકાળમાં ભારતે અનેક ICC ટ્રોફી જીતી હતી.

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના આગમનથી ડિજિટલ પ્રોપર્ટીના વેપારમાં ભારે ઘટાડો થયો છે, જેના પરિણામે અમદાવાદમાં 30% થી વધુ IT પ્રોફેશનલ્સની નોકરીઓ જોખમમાં મુકાઈ છે. AI ઓટોમેશનને કારણે વેબસાઇટ અને એપ્લિકેશન નિર્માણ જેવી પ્રક્રિયાઓ હવે ગણતરીની મિનિટોમાં અને ઓછા ખર્ચે શક્ય બની છે. આના કારણે ઓરેકલ, એમેઝોન, માઈક્રોસોફ્ટ જેવી વૈશ્વિક અને વિપ્રો, ટીસીએસ જેવી ભારતીય કંપનીઓમાં હજારો કર્મચારીઓની છટણી થઈ છે. અમદાવાદમાં અંદાજે 45,000 IT પ્રોફેશનલ્સને નોકરી ગુમાવવાનો ભય છે, અને જુનિયર લેવલ પર ભરતીઓ લગભગ બંધ થઈ ગઈ છે.

8 ઓક્ટોબરે દેશભરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ યથાવત રહ્યા છે. સરકારી ઓઇલ કંપનીઓએ ભાવમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી, જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધી રહ્યા છે. મધ્ય પૂર્વના તણાવને કારણે વૈશ્વિક પુરવઠાની ચિંતા છે. જોકે, ભારતીય કંપનીઓએ ભાવવધારો ગ્રાહકો પર નાખ્યો નથી. નાયરા એનર્જીએ તાજેતરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલમાં અનુક્રમે ₹5 અને ₹3 નો વધારો કર્યો હતો. ગુજરાતના મુખ્ય શહેરો જેવા કે અમદાવાદ, ગાંધીનગર, રાજકોટ, સુરત અને વડોદરામાં પણ ભાવ સ્થિર રહ્યા છે.

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના આંકડા મુજબ, ઓગસ્ટમાં NBFCએ વાર્ષિક ધોરણે ૧૫.૮% ધિરાણ વૃદ્ધિ નોંધાવી, જે બેંકોની ૧૮.૮% વૃદ્ધિ કરતાં ઓછી છે. NBFCના રિટેલ ધિરાણમાં ૨૨%નો વધારો થયો, જેમાં ગોલ્ડ લોનમાં ૬૯.૧%નો જંગી ઉછાળો જોવા મળ્યો. હાઉસિંગ લોનમાં ૧૨.૧% અને કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ્સ લોનમાં ૫૬.૪% વૃદ્ધિ થઈ. કૃષિ ધિરાણમાં ૧૭.૪% અને ઉદ્યોગ ક્ષેત્રમાં ૮.૪% વૃદ્ધિ નોંધાઈ.

નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ના બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સની એસેટ્સ અંડર મેનેજમેન્ટ (AUM)માં લગભગ ૫ ટકાનો વધારો થયો છે, જે રૂ. ૮૭.૨ લાખ કરોડ સુધી પહોંચી છે. આ વૃદ્ધિ છેલ્લા ત્રણ ત્રિમાસિક ગાળામાં સૌથી વધુ છે. ઇક્વિટી માર્કેટમાં અસ્થિરતા અને લાર્જકેપ સેગમેન્ટમાં નુકસાન છતાં, વિવિધ કેટેગરીઓમાં મજબૂત ઇનફ્લો, ખાસ કરીને ડેટ ફંડ્સ અને સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન (SIP) દ્વારા થયેલા રોકાણને કારણે આ વૃદ્ધિ શક્ય બની છે. જુલાઈ-ઓગસ્ટ દરમિયાન એક્ટિવ ઇક્વિટી સ્કીમ્સમાં રૂ. ૫૪,૦૦૦ કરોડ અને કુલ રૂ. ૨.૮ લાખ કરોડનો નેટ ઇનફ્લો નોંધાયો હતો.

મુંબઈ અને અમદાવાદ ઝવેરી બજારમાં સોના, ચાંદી અને પ્લેટીનમના ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. વૈશ્વિક બજારમાં ડોલર ઈન્ડેક્સ ઉંચકાતાં ફંડો દ્વારા સોનાનું વેચાણ વધ્યું છે, જેના કારણે ભાવ ઘટ્યા છે. જોકે, ચીન દ્વારા સોનાની ખરીદી વધારવામાં આવી રહી છે. બીજી તરફ, હોર્મુઝ રુટ પર ઈરાનના હુમલા વધતાં અને અમેરિકામાં ક્રૂડનો સ્ટોક ઘટતાં બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ ૧૦૦ ડોલર પાર પહોંચ્યા છે. લંડન બુલિયન માર્કેટ એસોસિએશન દ્વારા આગામી બાર મહિનામાં સોનાના ભાવ ૫૦૦૦ ડોલર પ્રતિ ઔંસ સુધી પહોંચવાની આગાહી કરવામાં આવી છે.

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ રેપો રેટમાં ૨૫ બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરીને તેને ૫.૫૦% કર્યો છે. આ વધારાનો સીધો બોજ બેંકો પોતાના ગ્રાહકો પર નાખશે, જેના કારણે હોમ લોન, કાર લોન અને પર્સનલ લોન લેનારાઓના EMI માં વધારો થશે. જોકે, આ નિર્ણય ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) ધરાવતા બચતકર્તાઓ માટે ફાયદાકારક છે, કારણ કે તેમને વ્યાજ દરમાં વધારો મળશે. આ પગલાંનો ઉદ્દેશ્ય બજારમાં નાણાંનો પ્રવાહ ઘટાડી મોંઘવારીને નિયંત્રિત કરવાનો છે. આ ફેરફારથી બોન્ડ માર્કેટ અને શેરબજાર પર પણ અસર જોવા મળી શકે છે.

ભારતીય રિઝર્વ બેન્કે રેપો રેટમાં 0.25% નો વધારો કરીને તેને 5.50% કર્યો છે, જેના પગલે હોમ લોન, ઓટો લોન અને પર્સનલ લોન મોંઘી બનશે. આ નિર્ણયથી કરોડો ભારતીયોના EMI માં વધારો થશે અને ઘર ખરીદી જેવા ક્ષેત્રો પર પણ અસર પડશે. RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું કે નજીકના ભવિષ્યમાં વ્યાજદરમાં ઘટાડાની શક્યતા નથી. પશ્ચિમ એશિયા યુદ્ધ અને અલ નિનોની અસરથી ક્રુડ ઓઇલ અને ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવ વધતા ફુગાવો 5.20% રહેવાનો અંદાજ છે. જોકે, MPC એ આર્થિક વિકાસ દરનો અંદાજ 7.10% કર્યો છે.

RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ ભારતીય અર્થતંત્રની મજબૂતી પર ભાર મૂકતા વૈશ્વિક અર્થતંત્ર સામેના ચાર મુખ્ય પડકારો વિશે જણાવ્યું છે. આ પડકારોમાં પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ, ટેરિફ સંબંધિત અનિશ્ચિતતાઓ, બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો અને AI શેરોના વેલ્યૂએશનમાં મોટા ઘટાડાનું જોખમ સામેલ છે. તેમણે જણાવ્યું કે આ પરિબળો વૈશ્વિક આર્થિક વાતાવરણને તણાવપૂર્ણ બનાવી રહ્યા છે, જેના કારણે ઈમર્જિંગ ઈકોનોમીઝ તરફ જોખમથી બચવાનું વલણ જોવા મળી રહ્યું છે. આંતરિક મજબૂતી અને લચીલાપણાને કારણે ભારતીય અર્થતંત્ર આ પડકારોનો સામનો કરવા સક્ષમ છે.

મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવને કારણે વૈશ્વિક તેલના ભાવ વધ્યા છે, જેના પગલે ભારતે પોતાની ઊર્જા સુરક્ષા માટે રણનીતિ બદલી છે. રશિયન તેલ મોંઘુ થતાં અને તેના પુરવઠામાં અનિશ્ચિતતાને કારણે, ભારતે વેનેઝુએલાથી કાચા તેલની આયાત નોંધપાત્ર રીતે વધારી દીધી છે. ઓક્ટોબર મહિનામાં વેનેઝુએલાથી આયાત બમણી થઈને લગભગ 4,65,000 બેરલ પ્રતિ દિન સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જ્યારે રશિયાનો તેલ પુરવઠામાં હિસ્સો 56% થી ઘટીને 35% થયો છે. આયાતકારોને વેનેઝુએલાના તેલ પર ડિસ્કાઉન્ટ મળવાથી ખરીદી પ્રોત્સાહિત થઈ રહી છે.

ચીન સતત 23 મહિનાથી સોનાની ખરીદી કરી રહ્યું છે. સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ચીને લગભગ 23 ટન સોનું ખરીદ્યું, જેની કિંમત આશરે ₹29,418 કરોડ થાય છે. આ જ મહિનામાં ચીનના વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (ફોરેક્સ રિઝર્વ)માં 38 અબજ ડૉલરનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. નિષ્ણાતો માને છે કે ચીન ડૉલર પર નિર્ભરતા ઘટાડીને સોનામાં રોકાણ વધારી રહ્યું છે, જેથી વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા અને અમેરિકા સાથેના તણાવ સામે સુરક્ષા મળી રહે. આ ચીનની લાંબા ગાળાની રણનીતિનો ભાગ છે.