ગુરુવારના મોટા ઘટાડા બાદ શુક્રવારે ભારતીય શેરબજારે શાનદાર વાપસી કરી. BSE સેન્સેક્સ 879 પોઈન્ટ (1.23%) વધીને 72,472 પર અને NSE નિફ્ટી 289 પોઈન્ટ (1.30%) વધીને 22,520 પર બંધ થયો. IT, FMCG અને બેંકિંગ ક્ષેત્રોમાં મજબૂત ખરીદીએ આ રિકવરીમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી. IT ક્ષેત્રમાં 3.02%નો સૌથી વધુ વધારો જોવા મળ્યો. મિડકેપ અને સ્મોલકેપ શેરોમાં પણ વધારો થયો, જ્યારે ઈન્ડિયા VIX 6.09% ઘટીને સ્થિરતા દર્શાવે છે. એપોલો હોસ્પિટલ્સ, ITC, આઇશર મોટર્સ, TCS, HCL ટેક અને અદાણી પોર્ટ્સ ટોચના ગેનર્સમાં સામેલ હતા.

ગુરુવારે મોટા ઘટાડા બાદ શુક્રવારે ભારતીય શેરબજારે શાનદાર વાપસી કરી. BSE સેન્સેક્સ 879 પોઈન્ટ (1.23%) વધીને 72,472 પર અને NSE નિફ્ટી 289 પોઈન્ટ (1.30%) વધીને 22,520 પર બંધ થયો. IT, FMCG અને બેંકિંગ ક્ષેત્રોમાં મજબૂત ખરીદીએ રિકવરીમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી. IT ક્ષેત્રમાં 3.02%નો સૌથી વધુ વધારો જોવા મળ્યો. મિડકેપ અને સ્મોલકેપ ઇન્ડેક્સમાં પણ વધારો થયો, જ્યારે ઇન્ડિયા VIX 6.09% ઘટીને સ્થિરતા દર્શાવે છે. એપોલો હોસ્પિટલ્સ, ITC, આઇશર મોટર્સ, TCS, HCL ટેક અને અદાણી પોર્ટ્સ ટોચના ગેનર્સમાં રહ્યા.

Reliance Jio એ ઈન્ડિયા મોબાઈલ કોંગ્રેસમાં AI Smart Glass રજૂ કર્યું છે, જે સ્માર્ટફોન વગર UPI પેમેન્ટની સુવિધા આપશે. આ ચશ્મા દ્વારા માત્ર અવાજ અને નજરના ઉપયોગથી QR કોડ સ્કેન કરીને પેમેન્ટ કરી શકાશે. NPCI સાથે મળીને આ ફીચરને ફાઇનલ કરવામાં આવ્યું છે. Jio એ બે મોડેલ રજૂ કર્યા છે: એક ઓડિયો-બેસ્ડ અને બીજું વિઝ્યુઅલ ઇન્ટેલિજન્સ તથા HD કેમેરા સાથે. બંને મોડેલ JioRealityOS પર ચાલશે અને તેમાં Live Translation, નેવિગેશન જેવી સુવિધાઓ પણ હશે. આ સ્માર્ટ ગ્લાસ આ વર્ષના અંત સુધીમાં સસ્તી કિંમતે ભારતીય બજારમાં લોન્ચ થવાની શક્યતા છે.

ભારતમાં અનેક આવશ્યક વસ્તુઓ અને સેવાઓ GST (ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ) માંથી મુક્ત છે. આ મુક્તિનો મુખ્ય હેતુ સામાન્ય લોકો માટે જરૂરી ચીજવસ્તુઓ અને સેવાઓને સસ્તી રાખવાનો છે. GST મુક્ત વસ્તુઓમાં તાજા દૂધ, દહીં, ખુલ્લા અનાજ, તાજા ફળો-શાકભાજી, મીઠું, બ્રેડ જેવી પાયાની ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે. શિક્ષણ સેવાઓ, આરોગ્ય સેવાઓ, દવાઓ, માટીનાં વાસણો, ખાદીનું કાપડ અને પૂજા સામગ્રી જેવી વસ્તુઓ પણ GSTના દાયરા બહાર છે. જોકે, પેટ્રોલ, ડીઝલ, વીજળી જેવી વસ્તુઓ GST હેઠળ નથી પરંતુ તેના પર VAT અને એક્સાઇઝ ડ્યૂટી જેવા અન્ય કર લાગુ પડે છે.

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) દ્વારા રેપો રેટમાં 0.25% નો વધારો કર્યા બાદ, દેશની અનેક મોટી સરકારી બેંકોએ પણ પોતાના રેપો-લિંક્ડ લેન્ડિંગ રેટ (RLLR)માં સમાન વધારો કર્યો છે. બેંક ઓફ બરોડા, પંજાબ નેશનલ બેંક, ઈન્ડિયન બેંક, ઈન્ડિયન ઓવરસીઝ બેંક, બેંક ઓફ ઈન્ડિયા અને RBL બેંક જેવી સંસ્થાઓએ પોતાના વ્યાજ દરોમાં 0.25% નો વધારો લાગુ કર્યો છે. આ નિર્ણયને કારણે હવે હોમ લોન, કાર લોન અને પર્સનલ લોન જેવી લોન લેનારા ગ્રાહકો માટે EMI મોંઘો બનશે, જેની અસર નાણાકીય બજેટ પર પડી શકે છે.

છેલ્લા કેટલાક સમયથી ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં સતત વધારો અને તેની અછતને કારણે લાકડાની માંગમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. આ કારણે, જે લાકડાનો ઉપયોગ અગાઉ માત્ર ગામડાઓમાં થતો હતો, તે હવે શહેરી વિસ્તારોમાં પણ વૈકલ્પિક ઇંધણ તરીકે વપરાઈ રહ્યા છે. અગાઉ 20 કિલો લાકડાનો ભાવ આશરે રૂ. 100 હતો, જે હવે વધીને રૂ. 140-150 સુધી પહોંચી ગયો છે. આ ભાવવધારાને કારણે સામાન્ય પરિવારોનું બજેટ ખોરવાયું છે અને આગામી દિવસોમાં ભાવ હજુ વધવાની શક્યતા છે.

મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત સહિત દેશના અનેક ભાગોમાં દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિને કારણે લીંબુના ઉત્પાદન પર માઠી અસર પડી છે. મુંબઈની APMC માર્કેટમાં લીંબુનો હોલસેલ ભાવ ૭૦ થી ૧૫૦ રૂપિયા પ્રતિ કિલો છે, જ્યારે છૂટક બજારમાં એક લીંબુ ૧૦ થી ૧૫ રૂપિયામાં વેચાઈ રહ્યું છે. આ ભાવ વધારાને કારણે લીંબુ કરતાં મોસંબી સસ્તી થઈ ગઈ છે. વેપારીઓના મતે, આવતા ચોમાસા સુધી ભાવ ઘટવાની શક્યતા નથી. આંધ્ર પ્રદેશમાંથી હાલ લીંબુની આવક થઈ રહી છે, જ્યારે અહિલ્યાનગર બાજુથી નવેમ્બરમાં આવક શરૂ થવાની શક્યતા છે.

UPI વ્યવહારો માટે નવા મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) માળખાના અમલીકરણની તારીખ ૧૫ ઓક્ટોબરથી લંબાવીને ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૭ સુધી મોકૂફ રાખવામાં આવે તેવી શક્યતા છે. આ નિર્ણય વેપારીઓને તૈયારી માટે વધુ સમય આપવાના હેતુથી લેવાઈ શકે છે. નવા માળખા હેઠળ, રૂ. ૨,૦૦૦ થી વધુના વ્યક્તિ-થી-વેપારી (P2M) UPI વ્યવહારો પર ૦.૪% MDR વસૂલવાનો પ્રસ્તાવ છે. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે આ માળખા પર સ્ટે આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે અને કેન્દ્ર સરકાર, RBI તથા NPCI ને નોટિસ પાઠવી છે. પેમેન્ટ એગ્રીગેટર્સ પણ આ MDR માંથી પોતાના હિસ્સા માટે બેંકો સાથે વાટાઘાટો કરી રહ્યા છે.

મુંબઈમાં ડુંગળીના ભાવમાં અચાનક વધારો થતાં સામાન્ય જનતાના કિચન બજેટ પર અસર પડી છે. રિટેલમાં ડુંગળી ૭૦ થી ૮૦ રૃપિયે કિલોના ભાવે વેંચાઈ રહી છે. મહારાષ્ટ્રમાં ઓછો વરસાદ, ઉત્પાદનમાં ઘટાડો અને માથાડીઓ દ્વારા ૫૦ કિલોથી વધુ વજનની ગુણી ન ઉતારવાના નિર્ણયને કારણે ભાવ વધ્યા છે. આ નિર્ણયને લીધે બહારગામથી આવતી ડુંગળી ભરેલી ટ્રકો નવી મુંબઈ APMC માર્કેટને બદલે મુંબઈ અને થાણેની બજારો તરફ વાળવામાં આવી રહી છે, જેના કારણે APMC માર્કેટમાં આવક ઘટી છે અને પુરવઠો ઘટ્યો છે.

GST પરિષદની ૫૭મી બેઠકમાં વેપારીઓ માટે અનેક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લેવાયા છે. અધિકારીઓ પાસેથી વેપારીઓની ધરપકડ કરવાની સત્તા સંપૂર્ણપણે પાછી ખેંચી લેવામાં આવી છે. ફોજદારી કાર્યવાહી માટેની બાકી વેરાની મર્યાદા રૂ. ૧ કરોડથી વધારીને રૂ. ૫ કરોડ કરવામાં આવી છે. મોટાભાગના રીફંડની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવી માત્ર ત્રણ દિવસમાં પૂર્ણ કરવાનો નિર્ણય લેવાયો છે. આ નિર્ણયો પહેલી એપ્રિલ ૨૦૨૭થી લાગુ થશે. આ ઉપરાંત, કર્મચારીઓ માટે લીધેલા હેલ્થ અને લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ પર ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) મળશે, અને ફ્રી સેમ્પલ તથા એક્સપાયરી સ્ટોક પર પણ ITC મળશે. આ પગલાંથી વેપારીઓને મોટી રાહત મળશે.

કેન્દ્ર સરકારે તમામ નોન-શિડ્યુલ્ડ કેન્સર વિરોધી દવાઓ માટે ટ્રેડ માર્જિનને એમઆરપીના 30% સુધી મર્યાદિત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ દવાઓ પર લેવાતા અતિશય નફાને નિયંત્રિત કરવાનો અને જીવનરક્ષક દવાઓને વધુ પરવડે તેવી બનાવવાનો છે. આ પગલાંથી 110 કેન્સર વિરોધી દવાઓના ભાવ ઘટશે, જેનાથી દર્દીઓને વાર્ષિક લગભગ ₹2500 કરોડની બચત થવાની ધારણા છે. સુપ્રીમ કોર્ટે પણ કેન્સરની દવાઓની ઊંચી કિંમતો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી, જ્યાં એક દવાની MRP ₹2700 હતી પરંતુ રિટેલ વિક્રેતાને ₹27000માં વેચાઈ રહી હતી.

મુંબઈ ઝવેરી બજારમાં સોના-ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જ્યારે પ્લેટીનમના ભાવમાં ફરી વધારો થયો છે. વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ૫% નો ઉછાળો આવતાં તે ૧૦૫ ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર કરી ગયું છે. અમેરિકામાં ક્રૂડનો સ્ટોક ઘટવા અને વાવાઝોડાના કારણે ઉત્પાદન ઘટવાના અહેવાલો છે. ચીન દ્વારા સપ્ટેમ્બરમાં ૨૩ ટન સોનાની ખરીદી કરવામાં આવી છે, જે છેલ્લા ૩ વર્ષનો રેકોર્ડ છે. રશિયાનું તેલ મોંઘુ થતાં ભારતીય ઈમ્પોર્ટરો મધ્ય-પૂર્વ તરફ વળી રહ્યા છે.

એર ઈન્ડિયા, એર ઈન્ડિયા એક્સપ્રેસ અને અકાસા એરલાઈન્સે ફ્યુઅલ સરચાર્જમાં વધારો કર્યો છે, જેના કારણે 9 ઓક્ટોબરથી ડોમેસ્ટિક ફ્લાઈટ ટિકિટો મોંઘી થશે. અંતર પ્રમાણે મુસાફરોએ હવે 400 થી 1200 રૂપિયા સુધીનો વધારાનો ચાર્જ ચૂકવવો પડશે. વૈશ્વિક સ્તરે વધતા તણાવને કારણે એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ના ભાવમાં થયેલા વધારાને પગલે એરલાઈન્સ કંપનીઓએ આ નિર્ણય લીધો છે. અગાઉથી ટિકિટ બુક કરાવનારા મુસાફરો પર આ ફેરફારની કોઈ અસર થશે નહીં.

કેન્દ્ર સરકારે કેન્સરના દર્દીઓને મોટી રાહત આપતા તમામ બિન-સૂચિબદ્ધ એન્ટી-કેન્સર દવાઓ પર ટ્રેડ માર્જિન વધુમાં વધુ 30% સુધી મર્યાદિત કરવાનો આદેશ કર્યો છે. આ નિર્ણય બ્રાન્ડેડ, જેનેરિક, દેશી અને આયાતી દવાઓ સહિત તમામ પર લાગુ પડશે. આ પગલાથી કેન્સરની કેટલીક દવાઓના MRPમાં 70% સુધીનો ઘટાડો શક્ય બનશે, જેનાથી દર્દીઓને વાર્ષિક આશરે ₹2,500 કરોડની બચત થશે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ દવાઓના ભાવમાં રહેલા અતિશય નફાને કાબૂમાં લઈને સારવારનો ખર્ચ ઘટાડવાનો છે, જેથી સામાન્ય માણસને સસ્તી આરોગ્ય સેવાઓ મળી રહે.

નવી દિલ્હીના ભારત મંડપમ ખાતે કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારામનના અધ્યક્ષપદે 57મી GST કાઉન્સિલની બેઠક યોજાઈ. આ બેઠકમાં GST વ્યવસ્થાને વધુ સરળ અને વ્યવસાય-અનુકૂળ બનાવવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો. GST વિવાદોના ઉકેલ, ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) ના સરળ પ્રવાહ, અને કર પાલનનો સમય તથા ખર્ચ ઘટાડવા માટે 5-મુદ્દાનો સુધારા પ્લાન રજૂ કરાયો. GSTના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યોમાં એક રાષ્ટ્ર-એક કર-એક બજાર, કેસ્કેડિંગ અસર દૂર કરવી, અને કર માળખું સરળ બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે.

UPI પેમેન્ટ પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) લાગુ થવાની તારીખ નજીક આવતા, NPCI 15 ઓક્ટોબર પહેલાં અંતિમ નિર્ણય લેશે. રૂ. 2000થી વધુના કેટલાક UPI લેણ-દેણ પર 0.4% MDR લાગુ થવાની હતી, પરંતુ ઉદ્યોગ જગતે જાન્યુઆરી 2027 સુધી મુદત લંબાવવાની માંગ કરી છે. તૈયારીઓનો અભાવ, સ્પષ્ટ નીતિઓનો અભાવ અને તહેવારોની સિઝનમાં વેપારીઓ પર વધારાના બોજની ચિંતાને કારણે આ માંગ કરવામાં આવી છે. NPCIના નિર્ણય પર સૌની નજર રહેશે.

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના આગમનથી ડિજિટલ પ્રોપર્ટીના વેપારમાં ભારે ઘટાડો થયો છે, જેના પરિણામે અમદાવાદમાં 30% થી વધુ IT પ્રોફેશનલ્સની નોકરીઓ જોખમમાં મુકાઈ છે. AI ઓટોમેશનને કારણે વેબસાઇટ અને એપ્લિકેશન નિર્માણ જેવી પ્રક્રિયાઓ હવે ગણતરીની મિનિટોમાં અને ઓછા ખર્ચે શક્ય બની છે. આના કારણે ઓરેકલ, એમેઝોન, માઈક્રોસોફ્ટ જેવી વૈશ્વિક અને વિપ્રો, ટીસીએસ જેવી ભારતીય કંપનીઓમાં હજારો કર્મચારીઓની છટણી થઈ છે. અમદાવાદમાં અંદાજે 45,000 IT પ્રોફેશનલ્સને નોકરી ગુમાવવાનો ભય છે, અને જુનિયર લેવલ પર ભરતીઓ લગભગ બંધ થઈ ગઈ છે.

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના આંકડા મુજબ, ઓગસ્ટમાં NBFCએ વાર્ષિક ધોરણે ૧૫.૮% ધિરાણ વૃદ્ધિ નોંધાવી, જે બેંકોની ૧૮.૮% વૃદ્ધિ કરતાં ઓછી છે. NBFCના રિટેલ ધિરાણમાં ૨૨%નો વધારો થયો, જેમાં ગોલ્ડ લોનમાં ૬૯.૧%નો જંગી ઉછાળો જોવા મળ્યો. હાઉસિંગ લોનમાં ૧૨.૧% અને કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ્સ લોનમાં ૫૬.૪% વૃદ્ધિ થઈ. કૃષિ ધિરાણમાં ૧૭.૪% અને ઉદ્યોગ ક્ષેત્રમાં ૮.૪% વૃદ્ધિ નોંધાઈ.

નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ના બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સની એસેટ્સ અંડર મેનેજમેન્ટ (AUM)માં લગભગ ૫ ટકાનો વધારો થયો છે, જે રૂ. ૮૭.૨ લાખ કરોડ સુધી પહોંચી છે. આ વૃદ્ધિ છેલ્લા ત્રણ ત્રિમાસિક ગાળામાં સૌથી વધુ છે. ઇક્વિટી માર્કેટમાં અસ્થિરતા અને લાર્જકેપ સેગમેન્ટમાં નુકસાન છતાં, વિવિધ કેટેગરીઓમાં મજબૂત ઇનફ્લો, ખાસ કરીને ડેટ ફંડ્સ અને સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન (SIP) દ્વારા થયેલા રોકાણને કારણે આ વૃદ્ધિ શક્ય બની છે. જુલાઈ-ઓગસ્ટ દરમિયાન એક્ટિવ ઇક્વિટી સ્કીમ્સમાં રૂ. ૫૪,૦૦૦ કરોડ અને કુલ રૂ. ૨.૮ લાખ કરોડનો નેટ ઇનફ્લો નોંધાયો હતો.

મુંબઈ અને અમદાવાદ ઝવેરી બજારમાં સોના, ચાંદી અને પ્લેટીનમના ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. વૈશ્વિક બજારમાં ડોલર ઈન્ડેક્સ ઉંચકાતાં ફંડો દ્વારા સોનાનું વેચાણ વધ્યું છે, જેના કારણે ભાવ ઘટ્યા છે. જોકે, ચીન દ્વારા સોનાની ખરીદી વધારવામાં આવી રહી છે. બીજી તરફ, હોર્મુઝ રુટ પર ઈરાનના હુમલા વધતાં અને અમેરિકામાં ક્રૂડનો સ્ટોક ઘટતાં બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ ૧૦૦ ડોલર પાર પહોંચ્યા છે. લંડન બુલિયન માર્કેટ એસોસિએશન દ્વારા આગામી બાર મહિનામાં સોનાના ભાવ ૫૦૦૦ ડોલર પ્રતિ ઔંસ સુધી પહોંચવાની આગાહી કરવામાં આવી છે.

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ રેપો રેટમાં ૨૫ બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરીને તેને ૫.૫૦% કર્યો છે. આ વધારાનો સીધો બોજ બેંકો પોતાના ગ્રાહકો પર નાખશે, જેના કારણે હોમ લોન, કાર લોન અને પર્સનલ લોન લેનારાઓના EMI માં વધારો થશે. જોકે, આ નિર્ણય ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) ધરાવતા બચતકર્તાઓ માટે ફાયદાકારક છે, કારણ કે તેમને વ્યાજ દરમાં વધારો મળશે. આ પગલાંનો ઉદ્દેશ્ય બજારમાં નાણાંનો પ્રવાહ ઘટાડી મોંઘવારીને નિયંત્રિત કરવાનો છે. આ ફેરફારથી બોન્ડ માર્કેટ અને શેરબજાર પર પણ અસર જોવા મળી શકે છે.

ભારતીય રિઝર્વ બેન્કે રેપો રેટમાં 0.25% નો વધારો કરીને તેને 5.50% કર્યો છે, જેના પગલે હોમ લોન, ઓટો લોન અને પર્સનલ લોન મોંઘી બનશે. આ નિર્ણયથી કરોડો ભારતીયોના EMI માં વધારો થશે અને ઘર ખરીદી જેવા ક્ષેત્રો પર પણ અસર પડશે. RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું કે નજીકના ભવિષ્યમાં વ્યાજદરમાં ઘટાડાની શક્યતા નથી. પશ્ચિમ એશિયા યુદ્ધ અને અલ નિનોની અસરથી ક્રુડ ઓઇલ અને ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવ વધતા ફુગાવો 5.20% રહેવાનો અંદાજ છે. જોકે, MPC એ આર્થિક વિકાસ દરનો અંદાજ 7.10% કર્યો છે.

RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ ભારતીય અર્થતંત્રની મજબૂતી પર ભાર મૂકતા વૈશ્વિક અર્થતંત્ર સામેના ચાર મુખ્ય પડકારો વિશે જણાવ્યું છે. આ પડકારોમાં પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ, ટેરિફ સંબંધિત અનિશ્ચિતતાઓ, બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો અને AI શેરોના વેલ્યૂએશનમાં મોટા ઘટાડાનું જોખમ સામેલ છે. તેમણે જણાવ્યું કે આ પરિબળો વૈશ્વિક આર્થિક વાતાવરણને તણાવપૂર્ણ બનાવી રહ્યા છે, જેના કારણે ઈમર્જિંગ ઈકોનોમીઝ તરફ જોખમથી બચવાનું વલણ જોવા મળી રહ્યું છે. આંતરિક મજબૂતી અને લચીલાપણાને કારણે ભારતીય અર્થતંત્ર આ પડકારોનો સામનો કરવા સક્ષમ છે.

મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવને કારણે વૈશ્વિક તેલના ભાવ વધ્યા છે, જેના પગલે ભારતે પોતાની ઊર્જા સુરક્ષા માટે રણનીતિ બદલી છે. રશિયન તેલ મોંઘુ થતાં અને તેના પુરવઠામાં અનિશ્ચિતતાને કારણે, ભારતે વેનેઝુએલાથી કાચા તેલની આયાત નોંધપાત્ર રીતે વધારી દીધી છે. ઓક્ટોબર મહિનામાં વેનેઝુએલાથી આયાત બમણી થઈને લગભગ 4,65,000 બેરલ પ્રતિ દિન સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જ્યારે રશિયાનો તેલ પુરવઠામાં હિસ્સો 56% થી ઘટીને 35% થયો છે. આયાતકારોને વેનેઝુએલાના તેલ પર ડિસ્કાઉન્ટ મળવાથી ખરીદી પ્રોત્સાહિત થઈ રહી છે.

ચીન સતત 23 મહિનાથી સોનાની ખરીદી કરી રહ્યું છે. સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ચીને લગભગ 23 ટન સોનું ખરીદ્યું, જેની કિંમત આશરે ₹29,418 કરોડ થાય છે. આ જ મહિનામાં ચીનના વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (ફોરેક્સ રિઝર્વ)માં 38 અબજ ડૉલરનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. નિષ્ણાતો માને છે કે ચીન ડૉલર પર નિર્ભરતા ઘટાડીને સોનામાં રોકાણ વધારી રહ્યું છે, જેથી વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા અને અમેરિકા સાથેના તણાવ સામે સુરક્ષા મળી રહે. આ ચીનની લાંબા ગાળાની રણનીતિનો ભાગ છે.

ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) એ મોંઘવારી અને આર્થિક સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને નાણાકીય નીતિમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કર્યો છે. RBI એ રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરીને તેને 5.5% કર્યો છે. સ્ટેન્ડિંગ ડિપોઝિટ ફેસિલિટી (SDF) રેટ 5.25% અને માર્જિનલ સ્ટેન્ડિંગ ફેસિલિટી (MSF) તથા બેંક રેટ 5.75% કરવામાં આવ્યા છે. આ સાથે MPC એ નાણાકીય નીતિનું વલણ બદલીને ‘કેલિબ્રેટેડ ટાઇટનિંગ’ એટલે કે તબક્કાવાર નાણાકીય સખ્તાઈ અપનાવી છે.

અમદાવાદના નવરંગપુરામાં 'ફોર્ચ્યુન ઇન્ટરનેશનલ વિઝા કન્સલ્ટન્સી'ના માલિક વૈભવ શિંદે વિરુદ્ધ લાખો રૂપિયાની ઠગાઈની ફરિયાદ નોંધાઈ છે. લક્ઝમબર્ગ, નોર્વે, આયર્લેન્ડ જેવા દેશોમાં વર્ક વિઝા અપાવવાની લાલચ આપી કૃપા જોશી પાસેથી 9 લાખ, અમિતભાઈ દવે પાસેથી 1.50 લાખ, અને અમીષાબેન પટેલ પાસેથી 5.65 લાખ મળી કુલ 12.25 લાખ રૂપિયા પડાવ્યા છે. વિઝા રિજેક્ટ થયા બાદ પૈસા પરત આપવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો હતો. પોલીસ આ ગુનાની તપાસ કરી રહી છે અને આવા આરોપીઓ વિરુદ્ધ અગાઉ પણ ફરિયાદો નોંધાઈ ચૂકી છે.

રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ મોંઘવારી પર કાબૂ મેળવવા માટે રેપો રેટમાં 0.25 ટકાનો વધારો કર્યો છે. આ વધારા બાદ રેપો રેટ 5.25% થી વધીને 5.50% થયો છે. આ નિર્ણયથી હોમ લોન અને અન્ય લોનના EMI વધવાની શક્યતા છે. વૈશ્વિક સ્તરે ફુગાવાના ઊંચા દર, રૂપિયાની નબળાઈ અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઉછાળાને કારણે આ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. MPCએ નીતિગત વલણને 'કેલિબ્રેટેડ ટાઈટનિંગ' તરફ શિફ્ટ કર્યું છે, જે ભવિષ્યમાં વધુ દરો વધારવાના વિકલ્પને ખુલ્લો રાખે છે.

મહારાષ્ટ્રમાં દુષ્કાળ અને વરસાદની અછતને કારણે શાકભાજીના ઉત્પાદન પર અસર પડી છે. મુંબઈ-નવી મુંબઈની APMC માર્કેટમાં શાકભાજીની આવક ઘટતાં ભાવમાં મોટો વધારો થયો છે. તુરીયા, કારેલા, ફલાવર ૧૦૦ રુપિયા પાર પહોંચ્યા છે, જ્યારે લીંબુ ૧૨ રુપિયા નંગ અને વટાણા ૨૦૦ રુપિયે કિલો વેચાઈ રહ્યા છે. પિતૃપક્ષ દરમિયાન માંગ વધતાં અને આવકમાં ૨૫-૩૦% ઘટાડો થતાં ભાવ વધ્યા છે. ઓછી આવક અને વધતી માંગને કારણે ગ્રાહકોના બજેટ પર બોજ વધ્યો છે.

ઊંચા ફુગાવા અને ક્રુડના ભાવમાં ફરી ઉછાળાને ધ્યાનમાં રાખી, રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI)ની મોનિટરી પોલિસી કમિટિ (MPC) આવતીકાલે રેપો રેટમાં 0.25 ટકાનો વધારો કરી શકે છે. લગભગ સવા ત્રણ વર્ષના ગાળા બાદ આ પહેલો વધારો હશે. ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા અને રૂપિયામાં નબળાઈને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લેવાઈ શકે છે. MPC નજીકના ભવિષ્યમાં રેપો રેટમાં વધારો કરવાનો વિકલ્પ ખુલ્લો રાખશે. વ્યાજ દરમાં વધારાથી લોન મોંઘી બનશે અને EMI માં પણ વધારો જોવા મળી શકે છે.