રાજકોટ શહેરમાં નવરાત્રી દરમિયાન યોજાનારા કોમર્શિયલ ગરબા મહોત્સવોમાં ખેલૈયાઓની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા ફાયર વિભાગે કડક પગલાં લીધા છે. કુલ 48 અરજીઓમાંથી 41 આયોજકોને ફાયર NOC આપવામાં આવી છે. ચીફ ફાયર ઓફિસર અમિત દવેએ જણાવ્યું કે, ગરબા ગ્રાઉન્ડ પર પાણીના બેરલ, ફાયર એક્સટિંગ્યુશર જેવા સુરક્ષા સાધનો ફરજિયાત છે. કોઈપણ કટોકટીને પહોંચી વળવા ફાયર સ્ટેશનો પર 24 કલાક સ્ટાફ તૈનાત રહેશે. નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનાર આયોજકો સામે કાયદેસર કાર્યવાહી કરાશે.

બોટાદ જિલ્લામાં ઓછા વરસાદને કારણે શિયાળુ પાક પર સંકટના વાદળો ઘેરાયા છે. જિલ્લાના 9 ડેમોમાં હાલ સરેરાશ માત્ર 30 ટકા પાણીનો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે ચણા, ઘઉં, જીરૂ અને વરીયાળી જેવા મહત્વના શિયાળુ પાકના વાવેતરને અસર થવાની ખેડૂતોમાં ચિંતા વ્યાપી છે. ખેડૂતો શિયાળુ પાક માટે પૂરતા સિંચાઈના પાણીની માંગ સાથે સૌની યોજના હેઠળ ડેમો ભરવા માટે અપીલ કરી રહ્યા છે. સિંચાઈ વિભાગના અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે, હાલના પાણીથી શિયાળુ પાક માટે જરૂરી 8 પિયતને બદલે માત્ર 3 પિયત જ શક્ય બનશે.

અમદાવાદ ટ્રાફિક પોલીસ દ્વારા નવરાત્રિ દરમિયાન નાગરિકોને ટ્રાફિકની સમસ્યા ન થાય તે માટે વિશેષ આયોજન કરાયું છે. સરખેજ-ગાંધીનગર (SG) હાઇવે અને સરદાર પટેલ (SP) રિંગ રોડ પરના જંકશન પર રાત્રે 3 વાગ્યા સુધી પોલીસ બંદોબસ્ત રહેશે. ટ્રાફિક પોલીસ કર્મચારીઓની શિફ્ટમાં પણ વધારો કરાયો છે. શહેરમાં રાત્રે 10 વાગ્યાને બદલે 2 વાગ્યા સુધી ભારે વાહનો (ડમ્પર, ટ્રક, બસ) પર પ્રતિબંધ રહેશે. SG હાઇવે પર YMC થી કર્ણાવતી ક્લબ તરફનો રોડ પ્રથમ નવરાત્રિએ વાહનવ્યવહાર માટે ખુલ્લો મુકાશે. મોટા ગરબા સ્થળોએ પણ ટ્રાફિક જામ ન થાય તે માટે પોલીસ તૈનાત રહેશે.

રાજકોટના પ્રખ્યાત ડેન્ટિસ્ટ ડૉ. દેવેન્દ્ર કાલરિયા, જેઓ દર્દીઓની સારવારની સાથે સાથે વીકએન્ડમાં પોતાના ગામ મોરબીના ચુપણી ખાતે DNK ઓર્ગેનિક ફાર્મમાં ગાય આધારિત ખેતી કરે છે. પિતાના સંસ્કારો અને મનસુખભાઈ સુવાગિયાની પ્રેરણાથી તેમણે 42 વર્ષની ઉંમરે ખેતી શરૂ કરી. તેઓ અઠવાડિયાના 3 દિવસ (શુક્રવાર, શનિવાર, રવિવાર) ફાર્મ પર વિતાવે છે, જ્યાં તેઓ લીંબુ, નાળિયેરી, અને વિવિધ વૃક્ષોની ખેતી કરે છે. ડૉ. કાલરિયાનો ઉદ્દેશ્ય ઝેરમુક્ત ખેતી અને સ્વસ્થ જીવનશૈલી અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાનો છે. તેમણે લોકોને પ્રકૃતિ સાથે જોડવા માટે એક નાનકડો રિસોર્ટ પણ વિકસાવ્યો છે.

મહારાષ્ટ્રમાં દુષ્કાળની ગંભીર પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, કેન્દ્ર સરકારે એક વિશેષ નિરીક્ષણ ટીમની રચના કરી છે. આ ટીમ રાજ્યમાં દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તારોનું મૂલ્યાંકન કરશે અને NDRF તથા SDRF હેઠળ ખેડૂતોને સહાય તથા પુનર્વસન માટે ભલામણો સુપરત કરશે. કૃષિ મંત્રી દત્તાત્રેય ભરણેએ આ અંગે કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ સમક્ષ રજૂઆત કરી હતી. રાજ્યના 265 તાલુકાઓ અને લગભગ 80% વિસ્તાર દુષ્કાળની અસરમાં છે, જેના કારણે ખેડૂતોના પાકને ભારે નુકસાન થયું છે. આ ટીમ દુષ્કાળ વ્યવસ્થાપન સંહિતા 2020 મુજબ પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરશે.

સુરેન્દ્રનગરમાં 33 દિવસથી વધુ સમયથી વરસાદ ન થતાં ખેડૂતોની ચિંતા વધી છે. અત્યાર સુધી 97.81% વરસાદ નોંધાયો છે, જે ગત વર્ષ કરતાં ઓછો છે. કપાસ સહિતના પાકોમાં સુકારો આવવાની ભીતિ છે. ખેડૂતોએ 5,56,449 હેક્ટર જમીનમાં વિવિધ પાકોનું વાવેતર કર્યું છે. અલ નીનોની અસર ડિસેમ્બર સુધી રહેવાની આગાહી વચ્ચે ચોમાસુ પાક સુકાવાનો અને શિયાળુ પાક પર પણ અસર થવાનો ભય છે. નિવૃત્ત ખેતીવાડી અધિકારી જનકભાઇ કલોત્રાએ ઓછા પાણીવાળા પાક પસંદ કરવા અને મલ્ચિંગ દ્વારા ભેજ જાળવવાની સલાહ આપી છે.

મહેસાણા શહેરમાં મોઢેરા રોડ પર ચાલી રહેલા વરસાદી લાઇન અને ગટરના કામોને કારણે ખોદકામ બાદ માટીના ઢગલા રસ્તાની બાજુમાં દિવસો સુધી પડ્યા રહે છે. વાહનોની અવરજવરથી આ માટીના રજકણો હવામાં ભળી રહ્યા છે, જેના કારણે PM-10નું પ્રમાણ 100ની મર્યાદા વટાવી 113થી વધુ પહોંચી ગયું છે. આ પ્રદૂષણ શ્વાસની તકલીફ, ઉધરસ અને અસ્થમા જેવી સમસ્યાઓ વધારી શકે છે. રાધનપુર રોડ અને સર્વિસ રોડ પર પણ આવી જ સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે.

કપાસ, જેને 'સફેદ સોનું' કહેવાય છે, તે માત્ર કાપડ ઉદ્યોગનો આધાર નથી, પરંતુ ખેડૂતો, રોજગાર અને આપણા રોજિંદા જીવનને જોડતી મહત્વની કડી છે. તેના રેસામાંથી કપડાં, ચાદર, ટુવાલ અને અન્ય અનેક વસ્તુઓ બને છે. કપાસિયામાંથી તેલ અને પશુઆહાર મળે છે. ચીન, ભારત, બ્રાઝિલ, અમેરિકા અને પાકિસ્તાન કપાસના મુખ્ય ઉત્પાદક દેશો છે. ભારત વૈશ્વિક ઉત્પાદનમાં બીજા ક્રમે છે અને ગુજરાત તેમાં અગ્રેસર છે. આ દિવસ કપાસ ક્ષેત્રને મજબૂત કરવા અને ખેડૂતોના સમર્થન પર ભાર મૂકે છે.

મધ્યપ્રદેશમાંથી સરદાર સરોવરમાં પાણીનો આવરો ઓછો થતાં નર્મદા ડેમની સપાટી ઘટી રહી છે. ડેમની વર્તમાન જળસપાટી 138.54 મીટર નોંધાઈ છે, જે તેની પૂર્ણ સપાટી 138.68 મીટર કરતાં માત્ર 14 સેન્ટિમીટર ઓછી છે. ડેમમાં પાણીનો કુલ જીવંત સંગ્રહ 99.52 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે, તેથી આ વર્ષે પાણીની અછત નહીં રહે. ડેમમાં 9414.91 ગ્રોસ સ્ટોરેજ પાણી ઉપલબ્ધ છે. રૂલ લેવલ જાળવવા અને વીજળી ઉત્પાદન માટે સીએચપીએચ અને કેનાલ હેડ પાવર હાઉસના ટર્બાઇન ચલાવાઈ રહ્યા છે.

જૂનાગઢમાં ઝાંઝરડા ટીપી સ્કીમ નં. 7 સામે ૪૦૦ થી વધુ ખેડૂતોનો ઉગ્ર વિરોધ છે. નગર નિયોજક કચેરી દ્વારા ખેડૂતોને કપાસ જમીનનું વળતર અને રોડ, સ્ટ્રીટ લાઇટ જેવી સુવિધાઓ માટે 35 લાખથી અઢી કરોડ સુધીનો બેટલમેન્ટ ચાર્જ ભરવાની નોટિસ મળતા રોષ ફેલાયો છે. આ નોટિસ સામે વિરોધ રજૂ કરવા માટે 8 ઓક્ટોબરે વિશાળ રેલી યોજાશે. ખેડૂતોની મુખ્ય માંગ છે કે આ ટીપી સ્કીમ તાત્કાલિક રદ કરવામાં આવે, કારણ કે 750 વિઘા જમીન પર અસર થશે અને કુલ 600 કરોડનો ચાર્જ ભરવો પડશે.

પોરબંદર જિલ્લામાં ચાલુ વર્ષે ચોમાસામાં વરસાદની ભારે ઘટ જોવા મળી રહી છે. પોરબંદર તાલુકામાં ગત વર્ષની સરખામણીએ 83% થી વધુ ઘટાડો નોંધાયો છે, જ્યાં માત્ર 154 મી.મી. વરસાદ થયો છે, જ્યારે ગત વર્ષે 931 મી.મી. વરસાદ હતો. રાણાવાવમાં 76% ઘટાડો થયો છે, માત્ર 242 મી.મી. વરસાદ નોંધાયો છે. કુતિયાણામાં 50% ઘટાડો સાથે 389 મી.મી. વરસાદ પડ્યો છે. આ પરિસ્થિતિ ચિંતાજનક છે, જેના કારણે જળસંગ્રહ, ખેતી અને ભૂગર્ભ જળસ્તર પર તેની ગંભીર અસર પડી શકે છે.

છોટાઉદેપુરની જીવાદોરી સમાન ઓરસંગ નદીમાં ઓક્ટોબર મહિનાથી જ પાણીના સ્તરમાં ઘટાડો થયો છે. ઉપરવાસ મધ્યપ્રદેશમાં અપૂરતા વરસાદને કારણે નદીમાં પાણીની આવક ઓછી રહી છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે છોટાઉદેપુર નગરની આશરે 35 હજારની વસ્તી માટે પાણીની સમસ્યા સર્જાવાની ભીતિ છે. હાલ નદીમાં પાણીનો પ્રવાહ ખૂબ ઓછો થઈ ગયો છે, અને જો વરસાદ નહીં પડે તો માર્ચ મહિનાને બદલે ડિસેમ્બરથી જ હાફેશ્વર યોજના હેઠળ નર્મદાનું વેચાતું પાણી મંગાવવું પડશે.

વ્યારા સુગર ફેક્ટરીમાં શેરડી પકવતા ખેડૂતોના બાકી નાણાંની ચૂકવણી ન થતાં શરૂ થયેલો સત્યાગ્રહ ચોથા દિવસે વધુ તેજ બન્યો છે. ધવલભાઈ ચૌધરીના નેતૃત્વમાં ચાલી રહેલા ધરણાં સ્થળે સાંસદ પ્રભુભાઈ વસાવાએ મુલાકાત લીધી હતી. ખેડૂતોએ સરકારી રિવાઇવલ પેકેજ છતાં આર્થિક કટોકટી અંગે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો છે. તેઓ મજૂરી, ખાંડ, સ્ક્રેપ વેચાણ અને મોલાસીસની આવક અંગે સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમ કે સીબીઆઈ દ્વારા તપાસની માંગ કરી રહ્યા છે. બોગસ લેબર બિલિંગ અને સ્ટોકના ઓછા ભાવે વેચાણથી લિક્વિડિટી ક્રન્ચ સર્જાયો હોવાનું મનાય છે.

મુંબઈમાં ચોમાસાની વિદાય બાદ વાયુ પ્રદૂષણમાં વધારો જોવા મળી રહ્યો છે, જેમાં એર ક્વોલિટી ઈન્ડેક્સ (AQI) 100ને પાર કરી ગયો છે. કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (CPCB) ના ડેટા મુજબ, તાજેતરમાં AQI 127 ની આસપાસ રહ્યો હતો. આ સ્થિતિમાં ઓક્ટોબર હીટના કારણે મહત્તમ તાપમાન 33-36 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચ્યું છે, જેનાથી નાગરિકો ઉકળાટ અનુભવી રહ્યા છે. નિષ્ણાતો અનુસાર, પવનની દિશામાં ફેરફાર અને સૂકી પરિસ્થિતિઓ પણ પ્રદૂષણ વધારવામાં યોગદાન આપી રહી છે. મુંબઈ મહાપાલિકાએ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટે નવી સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રક્રિયાઓ (SOPs) જારી કરી છે.

પાટણ જિલ્લાના સરસ્વતી, પાટણ, હારિજ અને ચાણસ્મા જેવા વિસ્તારોમાં પાછોતરા વરસાદ બાદ બીટી કપાસના ઊભા છોડ સુકાવા લાગ્યા છે. ફૂલ અને ઝીંડવા બગડવા, તેમજ મોંઘી દવા છતાં રોગ નિયંત્રણમાં ન આવતા ખેડૂતોની ચિંતા વધી છે. અંદાજે 20 હજાર હેક્ટરમાં થયેલા વાવેતરમાં ઉત્પાદન 50 ટકા સુધી ઘટવાની ભીતિ છે. ઘણા ગામોમાં છોડ સુકાઈ રહ્યા છે અને રૂની ગુણવત્તા પણ ઘટી રહી છે, જેના કારણે ખેડૂતોને ઉત્પાદન અને બજારભાવ બંનેની ચિંતા સતાવી રહી છે.

પંચમહાલ જિલ્લામાં 2024-25 દરમિયાન 90% સામાન્ય વરસાદ નોંધાયો છે, જે પાક માટે અનુકૂળ છે. જોકે, સવારે ઠંડી અને બપોરે તાપના 'ડબલ ઋતુ'ના માહોલે ખેડૂતોની ચિંતા વધારી છે. ડેમોમાં 50% થી 98% પાણીનો જથ્થો હોવાથી રવિ સીઝન અને પીવાના પાણીની તંગી સર્જાશે નહીં તેવું હાલ લાગી રહ્યું છે. પાછલા પાંચ વર્ષમાં 2024 અને 2025 માં 130% થી વધુ વરસાદ નોંધાયો હતો, જેની સરખામણીમાં આ વર્ષે ઘટાડો છે. પરંતુ આ સ્થિતિ પાક માટે સારી માનવામાં આવે છે.

ચોમાસાની વિદાય ટાંકણે દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં 83.55% અને જામનગર જિલ્લામાં 56.74% વરસાદની ઘટ નોંધાઈ છે. ચાલુ વર્ષે હાલારના 26 ડેમોમાં નહીવત જળ છે, જેમાં આઠ જળાશયો સુકા મેદાન બન્યા છે. દેવભૂમિના કલ્યાણપુર પંથકની જીવાદોરી સમાન સાની ડેમ પણ ખાલીખમ છે. જામનગર જિલ્લાના 3.44 લાખ હેકટર અને દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાના 2.14 લાખ હેકટરમાં મગફળી સહિતના પાકોનું વાવેતર થયું છે, પરંતુ વરસાદના અભાવે પાકનું ચિત્ર ચિંતાજનક બન્યું છે.

ગુજરાતમાં ચોમાસાની વિદાયની સાથે વરસાદની ઘટ ચિંતાજનક બની રહી છે. હાથિયો નક્ષત્રમાં પણ વરસાદ ન થતાં ખેડૂતોની આશા મુરઝાઈ ગઈ છે. રાજ્યના 206 ડેમમાંથી માત્ર 33 ડેમ ભરાયા છે, જે પીવાના અને સિંચાઈના પાણીની ગંભીર અછત તરફ ઈશારો કરે છે. IMD મુજબ, 14 જિલ્લાઓમાં વરસાદની 20% થી 59% સુધીની ઘટ જોવા મળી છે, જેમાં સૌરાષ્ટ્રના દ્વારકા અને પોરબંદર સૌથી પ્રભાવિત છે. આ સ્થિતિ આવનારા ઉનાળામાં પાણીની તંગીને વધુ ઘેરી બનાવશે.

સાબરકાંઠામાં કરાર આધારિત બટાકા પકવતા ખેડૂતોની કંપનીઓ સામે લડતને મજબૂત બનાવવા ગઢોડામાં થયેલ બેઠકમાં તમામ ખેડૂતોએ એકસૂરે દરેક ઝોનમાં ટીમો બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો. જો કંપનીઓ 300 કે તેથી વધુ ભાવ ન આપે તો વૈકલ્પિક રવિપાકની તૈયારી રાખવા હાકલ કરાઈ. શુક્રવારે વિજાપુરના પીરોજપુરમાં આજુબાજુના 8 ગામના ખેડૂતો સાથે વધુ એક બેઠક યોજાશે. ખેડૂતોએ એકજૂટ થઈ માગણીઓ નહીં સંતોષાય ત્યાં સુધી બટાકાનું વાવેતર નહીં કરવાનો નિર્ણય કર્યો. કંપનીઓ દ્વારા ખેડૂતોને ઘેર બિયારણ પહોંચાડી ફૂટ પડાવવાના પ્રયાસ સામે ખેડૂત પ્રતિનિધિઓએ રણનીતિ ઘડી.

ઉત્તર ગુજરાતમાં બટાકાના ખેડૂતો અને કોન્ટ્રાક્ટ ફાર્મિંગ કરતી કંપનીઓ વચ્ચે ભાવ મુદ્દે ગંભીર વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. ઈડરના પૃથ્વીપુરા ગામમાં બાલાજી ઇસ્કોન કંપનીના વેન્ડરને ત્યાં બિયારણ ભરેલી ટ્રક આવતા ખેડૂતોએ રોષે ભરાઈને બિયારણ પાછું ટ્રકમાં ભરાવી દીધું. ખેડૂતો ₹300 કે તેથી વધુ ભાવની માંગ કરી રહ્યા છે, જ્યારે કંપનીઓ ₹245-260 આપી રહી છે. આ વિવાદને કારણે આગામી સિઝનનું કોન્ટ્રાક્ટ ફાર્મિંગ જોખમમાં મુકાયું છે અને વાવણીની તૈયારીઓ અટકી ગઈ છે. રાજ્ય સરકારે દરમિયાનગીરી કરી ઉકેલ લાવવાની અપેક્ષા છે.

ગુજરાતમાં વરસાદના અભાવે સર્જાયેલી ગંભીર પરિસ્થિતિને કારણે રાજકોટના સદ્ભાવના બળદ આશ્રમમાં છેલ્લા 20 દિવસમાં 2000 જેટલા બળદો આવી પહોંચ્યા છે. લીલા ઘાસચારાના ભાવમાં થયેલા ભારે વધારાને કારણે ખેડૂતો પોતાના અબોલ જીવોનું પાલન કરવા અસમર્થ બન્યા છે. અનેક ખેડૂતો પોતાના વ્હાલા બળદોને રડતા-રડતાં આશ્રમમાં મૂકવા મજબૂર બન્યા છે. આશ્રમની જગ્યા પણ ટૂંકી પડતાં નવા બળદોનો સ્વીકાર હાલ પૂરતો બંધ કરવો પડ્યો છે, જે ચિંતાજનક સ્થિતિ દર્શાવે છે.

રૂ.2,000 કરોડના ભરૂડી-હિરાસર સિક્સલેન હાઈવે પ્રોજેક્ટમાં 17 ગામોની ફળદ્રુપ જમીન સંપાદન મુદ્દે ખેડૂતોમાં ભારે રોષ છે. રાજકોટ કલેક્ટર કચેરી ખાતે 400થી વધુ ખેડૂતોએ DPR છુપાવવા, જમીન સંપાદનમાં છેતરપિંડી અને મનમાનીના આક્ષેપો સાથે ઉગ્ર વિરોધ નોંધાવ્યો. ખેડૂતોએ NHAIના "Access Controlled" બાયપાસ પ્લાનમાં સ્થાનિકો માટે રોડ ખુલ્લો રાખવાની મૌખિક ખાતરી છુપાવવાનો આરોપ મૂક્યો. જમીન સંપાદન અધિકારી પ્રીતિબેન મોઢવાડિયા સમક્ષ રજૂઆત કરી, કલેક્ટર ડૉ.ઓમ પ્રકાશને આવેદનપત્ર પાઠવી પ્રોજેક્ટ એલાઈનમેન્ટ બદલવા કે જૂના રસ્તા પહોળા કરવાની તેમજ બજારકિંમતના 4 ગણા વળતરની માંગ કરી.

પોરબંદરના કટવાના ગામે યોજાયેલ કિસાન ગોષ્ઠિમાં ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવા પર ભાર મુકાયો. આ સેમિનારમાં ખેડૂતોને પાંચ મુખ્ય આયામો દ્વારા ખેતી ખર્ચ ઘટાડી મગફળીનું ઉત્પાદન અને મૂલ્યવર્ધન વધારવા અંગે વિસ્તૃત માર્ગદર્શન અપાયું. આત્મા પ્રોજેક્ટ હેઠળ યોજાયેલા કાર્યક્રમમાં રસાયણમુક્ત ખેતી પદ્ધતિઓ, જમીનની ફળદ્રુપતા સુધારણા અને D.A.P. જેવા રાસાયણિક ખાતરોનો ઉપયોગ ઘટાડી ગૌ આધારિત ઘનજીવામૃતના વપરાશને પ્રોત્સાહન અપાયું. મગફળી અને અન્ય પાકોમાં ઓછા ખર્ચે ગુણવત્તાયુક્ત ઉપજ તથા સીધા માર્કેટિંગ દ્વારા આર્થિક લાભ સમજાવવામાં આવ્યા.

વર્ષ 2025-26ની પિલાણ સીઝનમાં શેરડી જમા કરાવનારા હજારો ખેડૂત સભાસદોને હજુ સુધી સંપૂર્ણ રકમ ન મળતાં રોષ ભભૂકી ઊઠ્યો છે. ખેડૂત આગેવાનોએ તાપી જિલ્લા કલેક્ટરને આવેદનપત્ર પાઠવી તાત્કાલિક ચુકવણીની રજૂઆત કરી હતી. કેન્દ્ર સરકારે ₹ 355 પ્રતિ ક્વિન્ટલ (₹3,550 પ્રતિ ટન) ભાવ નક્કી કર્યો છે. પિલાણ સીઝન પૂર્ણ થયાને 6 મહિનાથી વધુ સમય વીતી ગયો હોવા છતાં સુગર સંચાલકોએ બાકી નાણાં ન ચૂકવતાં ખેડૂતો આર્થિક સંકટમાં મુકાયા છે.

ગાંધીનગર વન વિભાગની ચ-0 નર્સરી ખાતે યોજાયેલા પ્રકૃતિ શિક્ષણ કાર્યક્રમમાં રાંદેસણ અને પાલજ શાળાના વિદ્યાર્થીઓએ બીજની ઓળખથી છોડ તૈયાર કરવાની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા શીખી. તેમને નર્સરીની કામગીરી, છોડ ઉછેર માટે માટી-ખાતર મિશ્રણ, વાવણી અને નિયમિત માવજત વિશે માહિતી અપાઈ. વૃક્ષોનું મહત્વ, પર્યાવરણ સાથેનો સંબંધ અને વન્યજીવો માટે જંગલોની આવશ્યકતા સમજાવી. પ્રકૃતિ જાળવણીમાં બાળકોની ભૂમિકા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો.

બોટાદ જિલ્લામાં પાછોતરા વરસાદ બાદ ઠંડા પાણીને કારણે કપાસના પાકમાં સુકારાની ગંભીર સમસ્યા સર્જાઈ છે. અનેક ખેતરોમાં ઉભો પાક સુકાઈ રહ્યો છે, છોડ કાળા પડી રહ્યા છે અને બળી ગયેલી હાલતમાં જોવા મળી રહ્યા છે. પાંદડા ખરી પડ્યા છે અને જીંડવા ફૂટતા જ નુકસાન થવાની ભીતિ છે. ખેડૂતોએ કરેલો ખર્ચ અને મહેનત પાણીમાં જવાની શક્યતાને પગલે તેઓમાં ભારે ચિંતા જોવા મળી રહી છે. બોટાદ જિલ્લા ખેડૂત આગેવાન દ્વારા તાત્કાલિક સર્વે કરાવી સહાય આપવા કૃષિ મંત્રીને અપીલ કરાઈ છે.

ભવિષ્યની પેઢીને કેમિકલમુક્ત ખોરાક મળે તે માટે ગુજરાત વિદ્યાપીઠ ‘પ્રકૃતિથી શિક્ષણ, શિક્ષણથી સ્વાવલંબન અને સ્વાવલંબનથી ગ્રામવિકાસ’ના મંત્ર સાથે દર મહિને વિદ્યાર્થીઓ માટે 20 કલાક પ્રાકૃતિક ખેતીનું શિક્ષણ ફરજિયાત કર્યું છે. આ તાલીમ દ્વારા જમીનની ભેજસંગ્રહ ક્ષમતા સુધરતાં પાણીની 40-50% બચત થાય છે. પ્રોફેસરો વિદ્યાર્થીઓને જમીન તૈયાર કરવાથી લઈને પાકને રોગોથી બચાવવા સુધીની તાલીમ આપે છે. જીવામૃત જેવા કુદરતી ઘટકોના ઉપયોગથી જમીનની ફળદ્રુપતા વધે છે અને ગ્રાહકોને ઝેરમુક્ત, પૌષ્ટિક અનાજ-શાકભાજી મળે છે.

જામનગર જિલ્લાના પ્રગતિશીલ ખેડૂત હસમુખભાઈ રમેશભાઈ ડોબરીયા પરંપરાગત ખેતીમાં નુકસાન બાદ બાગાયત ખાતાની મદદથી નેટ હાઉસ અને સ્વરોજગારલક્ષી નર્સરી યોજના અપનાવી. 4000 ચો.મી.ના નેટ હાઉસમાં ખીરા-કાકડીનું વાવેતર કરી પ્રથમ સીઝનમાં 40 ટન ઉત્પાદન અને રૂ.8.80 લાખનો નફો મેળવ્યો. મલ્ચિંગ પદ્ધતિથી ફુલેવરનું પણ સફળ વાવેતર કર્યું. હાલ તેઓ પોતાની નર્સરીમાં વિવિધ શાકભાજીના ગુણવત્તાયુક્ત રોપા પૂરા પાડી આસપાસના ખેડૂતોને મદદ કરી રહ્યા છે અને બારેમાસ આવક મેળવી આત્મનિર્ભર બન્યા છે.

સાગબારા તાલુકાના ખોપી સહિત 15 ગામોના આદિવાસીઓને વન વિભાગ ખેતી કરતાં રોકી રહ્યો છે. ખેડૂતોના બળદો જપ્ત થતાં વિવાદ વકર્યો છે. ઉમરપાડા રેંજમાં ખેતી કરતા ખેડૂતોને રોકવામાં આવી રહ્યા છે. બે મહિનાના આંદોલન બાદ પણ સરકારની સનદો આપવાની ખાતરી હજી સુધી પુરી થઈ નથી. જંગલ જમીન અને ખેડૂતોના હકનો મુદ્દો ફરી ઉગ્ર બન્યો છે. આદિવાસી આગેવાન લીલા વસાવાએ હક માટે લડત તેજ કરવાની જાહેરાત કરી છે. સાંસદ મનસુખ વસાવા ખેડૂતોના પક્ષે ઊભા રહેવાની તૈયારી દર્શાવી છે.

કચ્છના બન્ની વિસ્તારના માલધારીઓના અસ્તિત્વ, સેટલમેન્ટ અને હક્કો અંગે હાજીપીર ખાતે બન્ની પશુ ઉછેરક માલધારી સંગઠનની મહત્વપૂર્ણ સભા યોજાઈ. આ બેઠકમાં આગામી 31 ઓક્ટોબર અને 01 નવેમ્બરના રોજ 18મા પરંપરાગત બન્ની પશુ મેળાનું આયોજન કરવાનો નિર્ણય લેવાયો. માલધારીઓના પરંપરાગત હક્કો-અધિકારોના ઉકેલ માટે ગ્રામ પંચાયતો પાસેથી સહમતિપત્ર મેળવી સાંસદ વિનોદ ચાવડાને સુપ્રત કરાશે. પડતર પ્રશ્નો અંગે મુખ્યમંત્રી સાથે મુલાકાત પણ ગોઠવવામાં આવશે.