આ લેખ ભારતીય જ્ઞાન પરંપરામાં સંશોધન (અનુસંધાન)ના ઊંડા અર્થને સમજાવે છે. લેખક જણાવે છે કે સંશોધન માત્ર પ્રયોગશાળાઓ કે પુસ્તકો પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ તે સત્યની શોધ, જ્ઞાનનું મનન, આચરણ અને સમાજ કલ્યાણની એક સાધના છે. ભારતીય વિચારધારામાં 'ઋષિચર્યા' શબ્દ દ્વારા જ્ઞાનની શોધને જીવનનું અનુશાસન બનાવવાની વાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. આધુનિક સંશોધનમાં બાહ્ય લાભોને બદલે જ્ઞાનસર્જન અને માનવકલ્યાણને પ્રાધાન્ય આપવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકાયો છે. ગુરુ-શિષ્ય પરંપરા અને પ્રમાણશાસ્ત્ર્ર જેવી પદ્ધતિઓ જ્ઞાનની સત્યતા અને વિશ્વસનીયતા સુનિશ્ચિત કરે છે.

વડોદરાની સાધી કન્યા પ્રાથમિક શાળામાં GCERT ગાંધીનગરના માર્ગદર્શન હેઠળ ગણિત, વિજ્ઞાન અને પર્યાવરણ પ્રદર્શનનું આયોજન કરાયું. CRC કક્ષાના આ પ્રદર્શનમાં સાધી ક્લસ્ટરની સરકારી અને ખાનગી શાળાઓના વિદ્યાર્થીઓએ ભાગ લીધો, જ્યાં તેમણે ગણિત, વિજ્ઞાન અને પર્યાવરણ સંબંધિત વિવિધ કૃતિઓ રજૂ કરી. પાંચ વિભાગોમાં યોજાયેલા આ પ્રદર્શનમાં 700થી વધુ વિદ્યાર્થીઓએ મુલાકાત લીધી અને બાળ વૈજ્ઞાનિકોની સર્જનાત્મકતા, વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અને નવીન વિચારો નિહાળ્યા. શ્રેષ્ઠ કૃતિઓને નિર્ણાયકો દ્વારા પુરસ્કૃત કરાયા અને વિદ્યાર્થીઓને વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે આગળ વધવા પ્રોત્સાહન અપાયું.

સુરેન્દ્રનગરમાં ગુજરાત રોડ સેફટી ઓથોરીટી, મોટર વાહન વિભાગ અને જિલ્લા માર્ગ સલામતી સમીતી દ્વારા સંયુક્ત રીતે આવાસ યુથ રોડ સેફટી શિક્ષણ અને જાગૃતતા અભિયાન યોજાયું. આ કાર્યક્રમમાં 500 વિદ્યાર્થીઓએ માર્ગ સુરક્ષા અગ્રદૂત તરીકે તાલીમ મેળવી અને સુરક્ષિત માર્ગ સંસ્કૃતિ વિકસાવવાના શપથ લીધા. સ્ટીલબર્ડ કંપની દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને વિનામૂલ્યે હેલ્મેટ, પ્રમાણપત્ર અને માર્ગ સલામતી પોકેટ બુકનું વિતરણ કરાયું. જિલ્લા કલેકટર જી.એચ. સોલંકીએ પોતાના અંગત અનુભવ પરથી હેલ્મેટ પહેરવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો.

રાજકોટમાં સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીના 54મા ત્રિદિવસીય યુવક મહોત્સવ "હીરક સ્પંદન"નું લોકસભા સાંસદ પરષોતમભાઈ રૂપાલાના હસ્તે ઉદ્ઘાટન થયું. આ પ્રસંગે મેયર ડો. નેહલભાઈ શુકલ અને પદ્મશ્રી શાહબુદ્દીનભાઈ રાઠોડ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. સાંસદ રૂપાલાએ જણાવ્યું કે યુવક મહોત્સવ યુવાનોની કલાને પ્રોત્સાહન આપવાનો ઉત્તમ માધ્યમ છે. કુલપતિ પ્રો. ઉત્પલ જોશીએ જણાવ્યું કે યુનિવર્સિટી શિક્ષણ, કલા અને રમતગમતમાં વિદ્યાર્થીઓને પ્રોત્સાહિત કરે છે. કુલપતિશ્રીએ સ્પર્ધકોને પરીક્ષા ફીમાં મુક્તિની જાહેરાત કરી. આ મહોત્સવમાં 2300થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ 33 સ્પર્ધાઓમાં ભાગ લેશે.

વર્ષ 2026નો ફિઝિયોલોજી અથવા મેડિસિનનો નોબેલ પુરસ્કાર જીતનાર સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિક ડૉ. કાર્લ ડેઇસેરોથે, પુરસ્કારની જાહેરાત બાદ ઉજવણી અને પત્રકારો સાથેની વાતચીત વચ્ચે પણ પોતાના બાળકો માટે લંચ બનાવવાની જવાબદારી નિભાવી. મગજના કોષોને પ્રકાશથી નિયંત્રિત કરવાની પદ્ધતિ વિકસાવવા બદલ તેમને આ પુરસ્કાર મળ્યો છે. આ ઘટનાએ તેમની વૈશ્વિક વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધિની સાથે પિતા તરીકેની રોજિંદી જવાબદારીઓને પણ ઉજાગર કરી. તેમની પત્ની, જેઓ પોતે પણ વૈજ્ઞાનિક છે, તેમણે પણ આ અસામાન્ય સવારમાં ઘરની પ્રવૃત્તિઓમાં સહયોગ આપ્યો.

મહેસાણાના મોઢેરા સ્થિત આદિત્ય હાઈસ્કૂલમાં વાલી મિટિંગનું આયોજન કરાયું હતું. આ મિટિંગમાં મનુભાઈ ચોકસીએ 'બેસ્ટ પેરેન્ટિંગ' વિષય પર વાલીઓને માર્ગદર્શન આપ્યું. તેમણે બાળકોમાં સંસ્કાર, સારા વિચારો અને આત્મવિશ્વાસના વિકાસમાં વાલીઓની ભૂમિકા સમજાવી. બાળકને પ્રેમથી સમજાવવા, તેની પસંદગી મુજબ શિક્ષણની તક આપવા અને બિનજરૂરી ખર્ચ ટાળી સમાજોપયોગી સંસ્થાઓમાં દાન આપવાની અપીલ કરી.

વલ્લભવિદ્યાનગર સ્થિત ચારૂસેટ યુનિવર્સિટી સંલગ્ન અશોક એન્ડ રીટા પટેલ ઇન્સ્ટિટયુટ ઓફ ફિઝિયોથેરાપી (ARIP) ને નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલ વર્લ્ડ ફિઝિયોથેરાપી એશિયા વેસ્ટર્ન પેસિફિક રિજનલ કોન્ફરન્સ 2026 માં 'બેસ્ટ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટયુટ' એવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવી. કોન્ફરન્સ દરમિયાન ARIP એ શૈક્ષણિક, વૈજ્ઞાનિક અને વિદ્યાર્થીલક્ષી પ્રવૃત્તિઓમાં ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કર્યું, જેમાં વિવિધ કેટેગરીમાં પુરસ્કારો મેળવ્યા. ડૉ. હેતા પટેલે ઓરલ સાયન્ટિફિક પ્રેઝન્ટેશનમાં દ્વિતીય અને ખુશી ભાનુશાળીએ સ્ટુડન્ટ પેપર પ્રેઝન્ટેશનમાં પ્રથમ પુરસ્કાર જીત્યો.

ગાંધીનગરની સરકારી ઇજનેરી કોલેજ (GEC) ના મેટલર્જી એન્જિનિયરિંગ વિભાગ દ્વારા 'દિલ્હીનો રહસ્યમય લોહસ્તંભ' વિષય પર એક વિશેષ વ્યાખ્યાનનું આયોજન કરાયું. આ સત્રના મુખ્ય વક્તા મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટી (MSU), વડોદરાના અધ્યાપક ડૉ. સુનિલ કહારે હતા. તેમણે દિલ્હીના કુતુબ પરિસરમાં આવેલા 1,600 વર્ષ જૂના લોહસ્તંભના કાટ-પ્રતિરોધક ગુણધર્મોનું વૈજ્ઞાનિક અને ઐતિહાસિક વિશ્લેષણ રજૂ કર્યું. ડૉ. કહારે પ્રાચીન ધાતુ નિષ્કર્ષણ તકનીકો, ઘડતર પદ્ધતિઓ અને હજારો વર્ષો સુધી હવામાનની અસર છતાં લોહસ્તંભને કાટથી બચાવતા રક્ષણાત્મક સ્તર વિશે વિસ્તૃત માહિતી આપી.

ગાંધીનગરના સેક્ટર-12 સ્થિત સ્વામી વિવેકાનંદ વિદ્યાવિહારમાં સર્વ વિદ્યાલય કેળવણી મંડળ દ્વારા AAI ના CSR સહયોગ અને ઘૂમર કલા ફાઉન્ડેશનના સંયુક્ત પ્રયાસથી STEM અને રોબોટિક્સ લેબનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું. આ કાર્યક્રમમાં મહેમાનોએ વિદ્યાર્થીઓ સાથે STEM અને રોબોટિક્સ પ્રવૃત્તિઓમાં રસ દાખવ્યો. ગુજરાતના મહેસાણા, ગાંધીનગર અને મહીસાગર જિલ્લામાં કુલ 20 આવી લેબ સ્થાપિત કરાઈ છે, જે વિદ્યાર્થીઓને રોબોટિક્સ, કોડિંગ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગોનું પ્રાયોગિક શિક્ષણ આપશે.

ઓક્ટોપસ, એક અત્યંત બુદ્ધિશાળી અને રહસ્યમય દરિયાઈ જીવ છે, જેની દુનિયાભરમાં 300 થી વધુ પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે. તેને ત્રણ હૃદય હોય છે અને તેનું લોહી વાદળી રંગનું હોય છે. તેના આઠ હાથ (જેને છ હાથ અને બે પગ પણ ગણવામાં આવે છે) માં સેંકડો સક્શન કપ્સ હોય છે. ઓક્ટોપસ આસપાસના વાતાવરણ પ્રમાણે રંગ અને ચામડીની રચના બદલી શકે છે, જેથી તે શિકારીઓથી બચી શકે અથવા શિકાર કરી શકે. જોખમ અનુભવાય ત્યારે તે શાહી જેવો કાળો પ્રવાહ છોડે છે. 2006 થી વિશ્વભરમાં ઓક્ટોપસ દિવસ ઉજવાય છે.

ભરૂચ જિલ્લાના આમોદ તાલુકાની વલીપોર પ્રાથમિક મિશ્ર શાળા ખાતે એક બાળ વૈજ્ઞાનિક પ્રદર્શનનું આયોજન કરાયું હતું. દેણવા ગામના કુંતેશ્વર મહાદેવ મંદિરના મહંત લક્ષ્મણદાસજી બાપુ દ્વારા દીપ પ્રાગટ્ય સાથે શરૂ થયેલા આ કાર્યક્રમમાં 11 શાળાઓના 58 બાળકોએ પાંચ વિભાગમાં 29 કૃતિઓ રજૂ કરી હતી. મછાસરા, સરભાણ અને આછોદ હાઈસ્કૂલના શિક્ષકોએ નિરીક્ષક તરીકે સેવા આપી હતી. મહંત લક્ષ્મણદાસજી બાપુએ શાળાની કામગીરીથી પ્રભાવિત થઈ રૂ. 2100 નું દાન આપ્યું હતું. આ પ્રસંગે સરપંચ, કો-ઓર્ડિનેટર, આચાર્ય, શિક્ષકો, એસ.એમ.સી. સભ્યો અને ગ્રામજનો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

ક્યારેક કોઈ સ્પષ્ટ કારણ વગર જ મનમાં અગાઉથી કંઈક થવાનો અહેસાસ થાય છે. આ આંતરિક સમજ (ઇન્ટ્યુશન) છે, જે શાંત મન અને અવલોકનથી વધુ સ્પષ્ટ થાય છે. જો તમને કંઈક ‘બરાબર નથી’ તેવો અહેસાસ થાય, સામેની વ્યક્તિની લાગણી કહ્યા વગર સમજાઈ જાય, શાંતિમાં જવાબો મળે, મહત્વની ક્ષણ પહેલાં અંદરથી મજબૂત સંકેત મળે, અથવા લોકો અને જગ્યાઓની ‘ઊર્જા’થી તમે પ્રભાવિત થાઓ, તો આ તમારી આંતરિક ઇન્ટ્યુશન સાથે જોડાયેલા સંકેતો હોઈ શકે છે.

નસવાડી શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓમાં સર્જનાત્મકતા, અભિવ્યક્તિ અને રાષ્ટ્રનિર્માણની ભાવના વિકસે તે હેતુથી વિકસિત ભારત 2047 અંતર્ગત જિલ્લા કક્ષાની વક્તૃત્વ સ્પર્ધા યોજાઇ હતી. જેમાં કોસીન્દ્રા ગામની વતની અને બરોડા પબ્લિક સ્કૂલ, પીપલસટની ધો.7 ની વિદ્યાર્થિની પટેલ મિશ્રી રીન્કુકુમારે જિલ્લાકક્ષાએ પ્રથમ ક્રમાંક મેળવ્યો હતો. છોટાઉદેપુરની એસ.એફ્. હાઈસ્કૂલ ખાતે જિ. પં. પ્રમુખ ઉપેન્દ્ર રાઠવાના અધ્યક્ષસ્થાને સાંસદ જશુભાઇ રાઠવાની ઉપસ્થિતિમાં વિજેતા વિદ્યાર્થીઓને પુરસ્કાર અને પ્રમાણપત્ર આપી સન્માનિત કરાયા હતા.

ભરૂચ ખાતે ડો.ગંગુબેન હડકર હાઈસ્કુલ સંચાલિત ચંદાબેન ભાઈદાસ પ્રાથમિક મિશ્રશાળા દ્વારા સંયુક્ત રીતે એક ઉત્સાહપૂર્ણ ક્વિઝ સ્પર્ધાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું. આ સ્પર્ધામાં પ્રાથમિક અને માધ્યમિક વિભાગના વિદ્યાર્થીઓએ, તેમજ English Medium ના ધો.5 ના વિદ્યાર્થીઓએ પણ ભાગ લીધો. માધ્યમિક વિભાગની ધો.10 ની વિદ્યાર્થીનીઓએ પ્રથમ, English Medium ના વિદ્યાર્થીઓએ દ્વિતીય અને શ્રીમતી ચંદાબેન ભાઈદાસ પ્રાથમિક મિશ્રશાળાના ધો.5 ના વિદ્યાર્થીઓએ તૃતીય સ્થાન મેળવ્યું. શાળાના આચાર્યોએ વિજેતા ટીમોને શુભકામનાઓ પાઠવી.

વૃદ્ધાવસ્થા માત્ર ઉંમરનો આંકડો નથી, પણ અનુભવ અને ડહાપણ લાવે છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં, વૃદ્ધો અને તેમના સંતાનો વચ્ચેના સંબંધોમાં સમસ્યાઓ જોવા મળે છે, જેમાં બંને પક્ષોની ભૂમિકા હોઈ શકે છે. આ સ્થિતિને સુધારવા માટે, વૃદ્ધોએ આર્થિક, માનસિક અને ભાવનાત્મક રીતે સ્વાવલંબી બનવું જોઈએ. પોતાના કામ જાતે કરવા, અન્યને બિનજરૂરી રીતે હેરાન ન કરવા અને પોતાના સંતાનો પાસેથી અપેક્ષાઓ ઘટાડવી મહત્વપૂર્ણ છે. શાંતિ અને ખુશી માટે, સંયમ, સ્વીકૃતિ અને નિઃસ્પૃહી ભાવ કેળવવો જરૂરી છે.

તુર્કીના ઇસ્તંબુલમાં આવેલો ટોપકાપી પેલેસ માત્ર એક મહેલ નથી, પરંતુ ઓટ્ટોમન સામ્રાજ્યનો જીવંત ઇતિહાસ છે. 15મીથી 19મી સદી સુધી, આ ભવ્ય મહેલમાંથી એશિયા, યુરોપ અને આફ્રિકા પર ફેલાયેલા વિશાળ સામ્રાજ્યનું શાસન ચાલતું હતું. તેની અદભૂત સ્થાપત્યકળા, રાજકીય ષડ્યંત્રો, વૈભવી જીવનશૈલી અને અમૂલ્ય ઐતિહાસિક ખજાના માટે તે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. આ મહેલ ઓટ્ટોમન સામ્રાજ્યની ભવ્યતા અને વૈભવનો સાક્ષી છે.

સુપર માર્કેટ હોય કે સિનેમા હોલ, આપણી આસપાસ વહેતું બેકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક આપણા વિચારો, નિર્ણયો અને લાગણીઓને અચેતનપણે દિશા આપે છે. આપણે સભાનપણે નિર્ણયો લઈએ છીએ એવું લાગે, પરંતુ આપણું સબકોન્શિયસ માઇન્ડ સંગીત દ્વારા નિયંત્રિત થઈ શકે છે. મોલમાં ધીમું સંગીત વધુ ખરીદી પ્રેરે છે, જ્યારે ફાસ્ટ-ફૂડ રેસ્ટોરન્ટમાં ઝડપી સંગીત ઝડપી જમવા પ્રોત્સાહન આપે છે. માર્કેટિંગ નિષ્ણાતો પણ વાઇન સ્ટોરમાં સંગીતના પ્રકાર દ્વારા ગ્રાહકોની પસંદગી બદલી શકે છે. ફિલ્મોમાં, સંગીત દૃશ્યોના ભાવને અસરકારક રીતે વ્યક્ત કરે છે, લાગણીઓને ઊંડાણપૂર્વક સ્પર્શે છે.

ઓસ્ટ્રેલિયા નજીક કિંગ આઇલેન્ડ પર આવેલી 'ડોલ્ફિન માઇન' વિશે એક અનોખી માન્યતા છે કે તે યુદ્ધોની આગાહી કરે છે. આ માન્યતા ટંગસ્ટન (Tungsten) ધાતુ સાથે જોડાયેલી છે, જેનો ઊંચો ગલનબિંદુ (Melting Point) અને કઠણતા તેને યુદ્ધના સાધનો માટે અત્યંત ઉપયોગી બનાવે છે. ઇતિહાસમાં, જ્યારે પણ આ ખાણ કાર્યરત થઈ, ત્યારે યુદ્ધો શરૂ થયા. આ ખરેખર તો યુદ્ધ સમયે ટંગસ્ટનની વધેલી માંગને કારણે ખાણને ફરી ખોલવામાં આવતી હોવાથી બનતી ઘટના છે, કોઈ આગાહી નહીં.

૨૧મી સદીમાં 'ડેટા' એક એવી વ્યૂહાત્મક સંપત્તિ તરીકે ઉભરી રહ્યો છે, જે ભૌતિક સ્વરૂપમાં નથી છતાં તેનું મૂલ્ય અખૂટ છે. માનવજાતના ઇતિહાસમાં સંપત્તિના માપદંડ બદલાતા રહ્યા છે, પણ આજનો ડિજિટલ યુગ 'ડેટા'ને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ ગયો છે. આપણે સતત ડેટાનું સર્જન કરીએ છીએ, જે આપણી ડિજિટલ દુનિયાનો અભિન્ન અંગ બની ગયું છે. કાચો ડેટા માહિતી બને છે, અને ઉપયોગી ડેટા નિર્ણય લેવાની શક્તિ પૂરી પાડે છે. AI, આરોગ્ય, વ્યવસાય અને સમાજમાં ડેટાનું મહત્વ વધી રહ્યું છે, પરંતુ તેની ગોપનીયતા અને જવાબદાર ઉપયોગ એક ગંભીર પ્રશ્ન છે.

ફ્રાન્સમાં શાળાઓની સ્થિતિ સામે વિદ્યાર્થીઓનો અસંતોષ અને પ્રદર્શનો, જેમાં ખરાબ ઇમારતો, શિક્ષકોની અછત, મોટા વર્ગખંડો અને અભ્યાસના ભાર જેવા મુદ્દાઓ સામે આવ્યા છે, તે એક ગંભીર ચિત્ર રજૂ કરે છે. આ માત્ર ફ્રાન્સ પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ જે દેશો બાળકોની ફરિયાદોને અવગણે છે તે બધા માટે ચેતવણીરૂપ છે. ભારતમાં પણ મોટી સંખ્યામાં શાળાઓ અને વિદ્યાર્થીઓ હોવા છતાં, પાયાની સુવિધાઓ અને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણનો અભાવ એક મોટો પ્રશ્ન છે. શું આપણી શાળાઓ બાળકોને સારું ભવિષ્ય આપી રહી છે?

ભરૂચ જિલ્લાના નવા ટોઢીદરા પ્રાથમિક શાળાના બે વિદ્યાર્થીઓ, માછી ભાવિક રમેશભાઈ અને પટેલ જેનિલકુમાર અશોકભાઈ, તેમના શિક્ષક પટેલ ઉર્વેશકુમાર દિનેશભાઈ સાથે, દિલ્હી સ્થિત ભારતીય સંસદ ભવનની મુલાકાતે ગયા. આ મુલાકાત 2025-2026 માં ભોપાલ ખાતે યોજાનાર 52મા રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન મેળામાં શ્રેષ્ઠ પ્રોજેક્ટ રજૂ કરવા બદલ આપવામાં આવેલ આમંત્રણના ભાગરૂપે હતી. આ ગૌરવપૂર્ણ પ્રસંગે દેશના વડાપ્રધાન નરેન્દ્રભાઈ મોદી, લોકસભાના અધ્યક્ષ ઓમ પ્રકાશ બિરલા, અને રક્ષામંત્રી રાજનાથ સિંહ જેવા અનેક મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

વિશ્વ શિક્ષક દિવસ નિમિત્તે, ભારતમાં શિક્ષકોની અછત એક ગંભીર સમસ્યા તરીકે ઉભરી રહી છે. દેશમાં 11.16 લાખથી વધુ શિક્ષકોની જગ્યાઓ ખાલી છે, જેમાંથી 69% ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં છે. આ સ્થિતિ શિક્ષણની ગુણવત્તાને અસર કરે છે. જોકે, શિક્ષકોની કુલ સંખ્યા વધી રહી છે અને સિંગલ-ટીચર સ્કૂલોની સંખ્યા ઘટી રહી છે, તેમ છતાં હજુ પણ લાખો વિદ્યાર્થીઓને પૂરતા શિક્ષકો મળી રહ્યા નથી. ઉચ્ચ શિક્ષણમાં પણ 34% જગ્યાઓ ખાલી છે.

JEE એડવાન્સ્ડના ટોપર્સ હંમેશા IIT Bombayને પોતાની પહેલી પસંદગી માને છે, જ્યારે IIT Gandhinagar જેવી નવી IITs પ્રત્યે વિદ્યાર્થીઓમાં ઓછો રસ જોવા મળે છે. વર્ષ 2026ના અહેવાલ મુજબ, ટોપ 1000 રેન્કર્સમાંથી એક પણ વિદ્યાર્થીએ IIT Gandhinagarમાં પ્રવેશ લીધો નથી. જૂની IITsની પ્રતિષ્ઠા, મજબૂત પ્લેસમેન્ટ, વૈશ્વિક એલ્યુમની નેટવર્ક, અને મુંબઈ જેવા મેટ્રો સિટીનો લાભ IIT Bombayને વધુ આકર્ષક બનાવે છે. CSE બ્રાન્ચનો ક્રેઝ પણ આ પસંદગીમાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.

તલાવચોરા સ્થિત આઈ.સી.દેસાઈ હાઈસ્કૂલ અને આર.ડી.પટેલ હાયર સેકન્ડરી સ્કૂલમાં યોજાયેલા બાળ વૈજ્ઞાનિક પ્રદર્શનમાં ધોરણ 9 થી 12ના વિદ્યાર્થીઓએ 52 જેટલી કૃતિઓ રજૂ કરી હતી. મુખ્ય થીમ 'ટકાઉ અને વિકસિત ભારત માટે વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને ઈનોવેશન' હતી. વિદ્યાર્થીઓએ AI આધારિત પ્રોજેક્ટ્સ સહિત વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી, પર્યાવરણ, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન, સ્માર્ટ સિટી અને કૃષિ જેવા વિષયો પર આધારિત મોડેલ અને પ્રયોગો પ્રદર્શિત કર્યા હતા. આ મેળામાં અનેક શાળાઓના વિદ્યાર્થીઓએ મુલાકાત લીધી હતી.

વાયરસ અને બેક્ટેરિયા, શરીરના મિત્ર કે શત્રુ? વાયરસ કોષોમાં વધીને ફ્લૂ, કોવિડ-19 જેવી બીમારીઓ લાવે, પણ રસી અને સંશોધનમાં પણ ઉપયોગી. બેક્ટેરિયામાં કેટલાક પાચન અને વિટામિન નિર્માણમાં મદદરૂપ, જ્યારે હાનિકારક ટાઈફોઈડ, ન્યુમોનિયા પ્રેરે. રોગપ્રતિકારક તંત્ર તેમને ઓળખી પ્રતિક્રિયા આપે, સોજો, તાવ જેવા લક્ષણો દેખાય. સ્વસ્થ માઇક્રોબાયોમ રક્ષણ આપે. વાયરસ માનવ ઉત્ક્રાંતિમાં પણ ભાગ ભજવે છે.

વલસાડ જિલ્લામાં 'પીએમ સેતુ' યોજના હેઠળ આગામી પાંચ વર્ષમાં ₹240 કરોડના રોકાણથી ઔદ્યોગિક તાલીમ સંસ્થાઓ (ITI)નું આધુનિકીકરણ કરાશે. નાણાંપ્રધાન કનુભાઈ દેસાઈએ જણાવ્યું કે આ રોકાણ ભારત સરકાર, ગુજરાત સરકાર અને ઉદ્યોગોના સહયોગથી થશે. યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ITIને ઉદ્યોગની જરૂરિયાતો સાથે જોડીને આધુનિક તાલીમ અને રોજગારલક્ષી કૌશલ્યો વિકસાવવાનો છે. પારડી ITIને 'હબ' અને અન્ય ITIને 'સ્પોક' તરીકે વિકસાવવામાં આવશે. મેરિલ લાઇફ્ સાયન્સ, શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર એજ્યુકેશન ટ્રસ્ટ અને હુબર ગ્રુપ જેવી સંસ્થાઓ તેમાં ફાળો આપશે, જેથી સ્થાનિક યુવાનોને નજીકમાં જ રોજગારીની તકો મળી રહે.

આ સૃષ્ટિમાં જેટલા મનુષ્ય એટલા વિચાર, તેથી વૈચારિક મતભેદ સ્વાભાવિક છે. અસહમતિ એટલે માત્ર જુદા વિચારો, જ્યારે વિરોધ તેનો દુશ્મનાવટ સુધી લઈ જાય છે. ઓસ્કાર વાઈલ્ડ અનુસાર, મતભેદ એ બે અલગ મગજ સક્રિય હોવાનો પુરાવો છે, દુશ્મનીનો નહીં. આપણા સંબંધોમાં અહમને સ્થાન આપ્યા વિના, સામેના વ્યક્તિના વિચારોનો આદર કરવો જોઈએ. મુદ્દા કરતાં વ્યક્તિને મહત્વ આપતાં, મતભેદ છતાં સંબંધો ટકાવી રાખવા એ જ સાચી પરિપક્વતા છે.

ઓરિસ્સાના ભુવનેશ્વર નજીક આવેલું નંદનકાનન નેશનલ પાર્ક, તેના વિશિષ્ટ વાતાવરણ અને દુર્લભ પ્રાણીઓના સંરક્ષણ માટે જાણીતું છે. 1960ના દાયકામાં સ્થપાયેલ આ ઉદ્યાન, 1979માં નેશનલ પાર્ક બન્યું. નંદનકાનન તેના સફેદ વાઘના સફળ પ્રજનન અને સંવર્ધન માટે વિશ્વમાં મોખરે છે. અહીં 157 થી વધુ પ્રજાતિઓના 1500 થી વધુ પ્રાણીઓ, પક્ષીઓ, બોટનિકલ ગાર્ડન અને કાંજિયા તળાવ આવેલા છે. આ પાર્ક પર્યાવરણ જાગૃતિ અને લુપ્ત થતી પ્રજાતિઓના સંરક્ષણનું મહત્વપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય કેન્દ્ર છે.

બાળકોના સર્જનાત્મક વિકાસ માટે `ક્રિએટિવ AI કો-પાઇલટ્સ' એક નવા ડિજિટલ સાથી તરીકે ઉભરી રહ્યા છે. આ ટેક્નોલોજી માત્ર કમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામ નથી, પરંતુ વિચારશીલ મિત્ર જેવી છે જે વાર્તાલેખન, ચિત્રકળા અને સંગીત જેવા ક્ષેત્રોમાં નવા વિચારો આપી મદદ કરે છે. AI કો-પાઇલટ બાળકોનો આત્મવિશ્વાસ વધારવામાં, સમયનો સદુપયોગ કરવામાં અને નવા કૌશલ્યો શીખવામાં મદદરૂપ થાય છે. જોકે, તેનો ઉપયોગ કરતી વખતે મૌલિકતા જાળવવી અને સ્ક્રીન ટાઈમનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે, જેથી બાળકો પ્રકૃતિ અને રમતગમત સાથે પણ જોડાયેલા રહે.

સ્વિમિંગ માત્ર એક રમત નથી, પણ જીવનરક્ષક કૌશલ્ય પણ છે. પ્રાચીન ઇજિપ્ત અને ભારતમાં તેના પુરાવા મળે છે. 19મી સદીમાં ગ્રેટ બ્રિટનમાં સંસ્થાકીય રમત બની. 1896ની એથેન્સ ઓલિમ્પિક્સમાં પુરુષો માટે અને 1912ની સ્ટોકહોમ ઓલિમ્પિક્સમાં મહિલાઓ માટે તેનો સમાવેશ થયો. 1908માં FINA (હાલ વર્લ્ડ એક્વાટિક્સ) ની સ્થાપના થઈ. 50 મીટર પુલમાં સ્પર્ધાઓ ચાર શૈલીઓમાં યોજાય છે, જેમાં નિયમોનું ચુસ્તપણે પાલન જરૂરી છે.