રાજકોટમાં સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીના 54મા ત્રિદિવસીય યુવક મહોત્સવ "હીરક સ્પંદન"નું લોકસભા સાંસદ પરષોતમભાઈ રૂપાલાના હસ્તે ઉદ્ઘાટન થયું. આ પ્રસંગે મેયર ડો. નેહલભાઈ શુકલ અને પદ્મશ્રી શાહબુદ્દીનભાઈ રાઠોડ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. સાંસદ રૂપાલાએ જણાવ્યું કે યુવક મહોત્સવ યુવાનોની કલાને પ્રોત્સાહન આપવાનો ઉત્તમ માધ્યમ છે. કુલપતિ પ્રો. ઉત્પલ જોશીએ જણાવ્યું કે યુનિવર્સિટી શિક્ષણ, કલા અને રમતગમતમાં વિદ્યાર્થીઓને પ્રોત્સાહિત કરે છે. કુલપતિશ્રીએ સ્પર્ધકોને પરીક્ષા ફીમાં મુક્તિની જાહેરાત કરી. આ મહોત્સવમાં 2300થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ 33 સ્પર્ધાઓમાં ભાગ લેશે.

વર્ષ 2026નો ફિઝિયોલોજી અથવા મેડિસિનનો નોબેલ પુરસ્કાર જીતનાર સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિક ડૉ. કાર્લ ડેઇસેરોથે, પુરસ્કારની જાહેરાત બાદ ઉજવણી અને પત્રકારો સાથેની વાતચીત વચ્ચે પણ પોતાના બાળકો માટે લંચ બનાવવાની જવાબદારી નિભાવી. મગજના કોષોને પ્રકાશથી નિયંત્રિત કરવાની પદ્ધતિ વિકસાવવા બદલ તેમને આ પુરસ્કાર મળ્યો છે. આ ઘટનાએ તેમની વૈશ્વિક વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધિની સાથે પિતા તરીકેની રોજિંદી જવાબદારીઓને પણ ઉજાગર કરી. તેમની પત્ની, જેઓ પોતે પણ વૈજ્ઞાનિક છે, તેમણે પણ આ અસામાન્ય સવારમાં ઘરની પ્રવૃત્તિઓમાં સહયોગ આપ્યો.

JEE એડવાન્સ્ડના ટોપર્સ હંમેશા IIT Bombayને પોતાની પહેલી પસંદગી માને છે, જ્યારે IIT Gandhinagar જેવી નવી IITs પ્રત્યે વિદ્યાર્થીઓમાં ઓછો રસ જોવા મળે છે. વર્ષ 2026ના અહેવાલ મુજબ, ટોપ 1000 રેન્કર્સમાંથી એક પણ વિદ્યાર્થીએ IIT Gandhinagarમાં પ્રવેશ લીધો નથી. જૂની IITsની પ્રતિષ્ઠા, મજબૂત પ્લેસમેન્ટ, વૈશ્વિક એલ્યુમની નેટવર્ક, અને મુંબઈ જેવા મેટ્રો સિટીનો લાભ IIT Bombayને વધુ આકર્ષક બનાવે છે. CSE બ્રાન્ચનો ક્રેઝ પણ આ પસંદગીમાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.

તાજેતરના વૈશ્વિક શૈક્ષણિક કસોટીના પરિણામો ચિંતાજનક છે, જેમાં 91 દેશોના 7,60,000 થી વધુ વિદ્યાર્થીઓએ ભાગ લીધો હતો. રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે બાળકોમાં વાંચન અને ગણિત જેવી મૂળભૂત ક્ષમતાઓ અભૂતપૂર્વ દરે ઘટી રહી છે. વિદ્યાર્થીઓમાં ભણવા પ્રત્યેનું પ્રોત્સાહન ઓછું થયું છે, શૈક્ષણિક અસમાનતા વધી છે અને AI નો બેફામ ઉપયોગ શિક્ષણ માટે નવો ખતરો બન્યો છે. આ પરિસ્થિતિ માનવ સભ્યતાની વિચારવાની ક્ષમતા સામે મોટો પ્રશ્નાર્થ સર્જે છે.

IIT બોમ્બેના મુંબઈ સ્થિત કેમ્પસમાં એક વિદ્યાર્થી દ્વારા આત્મહત્યા કર્યા બાદ, મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓએ શનિવારે (19 સપ્ટેમ્બર) આક્રમક વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું. ઘટનાના વિરોધમાં ઉતરેલા વિદ્યાર્થીઓએ પ્રશાસન સામે સૂત્રોચ્ચાર કર્યા અને તણાવપૂર્ણ માહોલ સર્જાયો. એનર્જી સાયન્ય એન્ડ એન્જિનિયરિંગ વિભાગના બીજા વર્ષના વિદ્યાર્થીએ પરીક્ષા હોલમાં ChatGPT પર પ્રશ્નપત્ર અપલોડ કરતા ઝડપાયા બાદ જીવન ટૂંકાવ્યું હોવાનો દાવો છે, જોકે આની સત્તાવાર પુષ્ટિ બાકી છે. IIT બોમ્બે દ્વારા વિદ્યાર્થી સામે કોઈ શિસ્તભંગની કાર્યવાહી ન થયાનો દાવો કરાયો છે.

નેશનલ કમિશન ફોર ઇન્ડિયન સિસ્ટમ ઓફ મેડિસિન (NCISM) દ્વારા શૈક્ષણિક વર્ષ 2026-27 માટે દેશભરમાં 48 આયુર્વેદિક કોલેજોની માન્યતા રદ કરવામાં આવી છે, જેમાં જૂનાગઢની નોબલ આયુર્વેદ કોલેજ અને ગુજરાતની સાત કોલેજોનો સમાવેશ થાય છે. નિયમોના ઉલ્લંઘન અને શૈક્ષણિક ધોરણો જાળવવામાં નિષ્ફળતાને કારણે આ કાર્યવાહી થઈ છે. અનેક કોલેજોમાં 'કાગળ પર' દર્શાવવામાં આવેલી બોગસ ફેકલ્ટીના ટીચર કોડ 1 વર્ષ માટે સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા છે. આ રદબાતલને કારણે કુલ 620 BAMS બેઠકોમાં ઘટાડો થયો છે, જેનાથી વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓમાં ચિંતા છે.

ગુજરાતમાં 27 કોલેજોમાં 108 લૉ પ્રોફેસરની ફિક્સ પગારની ભરતી માટે અપાયેલો વર્ક ઓર્ડર રાજ્યના ઉચ્ચ શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા રદ કરવામાં આવ્યો છે. ભરતી પ્રક્રિયામાં કોન્ટ્રાક્ટ પદ્ધતિ અને GeM પોર્ટલના ઉપયોગ સામે હાઈકોર્ટે સવાલો ઉઠાવ્યા બાદ આ નિર્ણય લેવાયો છે. ભરતી એજન્સી મારફતે થનારી આ કોન્ટ્રાક્ટ પદ્ધતિ સામે પાટણના એક ઉમેદવારે હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી હતી. કોર્ટે પ્રોફેસર જેવા શૈક્ષણિક પદની ભરતી માટે એજન્સીની જરૂરિયાત પર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. આ ફટકાર બાદ ભરતી પ્રક્રિયા પર ફરી વિચારણા કરવામાં આવશે.