ઓગણીસમી સદીના ગુજરાતમાં કન્યાવિક્રય, બાળલગ્ન, સતીપ્રથા, અને બાળકીને દૂધ પીતી કરવા જેવા અનેક દુષણો પ્રચલિત હતાં. સમાજ સુધારકોના પ્રયાસો અને સરકારી કાયદાઓ દ્વારા આ રિવાજો સામે લડત આપી, શારદા એકટ જેવા કાયદા પસાર કરાયા. નવી કેળવણીએ લોકોમાં પરિવર્તનની ભાવના જગાડી.

આજના ડિજિટલ યુગમાં સ્ક્રીન ટાઈમ સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક છે. મોબાઈલથી દૂર રહી પ્રકૃતિમાં સમય વિતાવવો, જેમ કે બગીચામાં ચાલવું, માનસિક અને શારીરિક સ્વાસ્થ્ય સુધારે છે. આ 'ડિજિટલ ડિટોક્સ' અને 'ગ્રાઉન્ડિંગ' શરીર અને મનને તાજગી આપે છે.

એક તરફ માનવ સ્વભાવની પ્રાકૃતિક મૂર્ખતા, જે ખોટા નિર્ણયો, અંધશ્રદ્ધા અને તથ્યોની અવગણના તરફ દોરી જાય છે. બીજી તરફ, વિજ્ઞાનની અદભુત શોધ, કૃત્રિમ બુદ્ધિ (AI), જે અતુલ્ય સુવિધા અને ઝડપી ઉકેલ આપે છે. આ બંને વચ્ચે સંતુલન જાળવવું એક ગંભીર પડકાર છે. AI આપણી વિચારશક્તિને ક્ષીણ કરી શકે છે અને ભ્રામક માહિતી ફેલાવી શકે છે. માનવજાતિએ AI નાં સંભવિત જોખમોને સમજવા અને નિયંત્રિત કરવાનો માર્ગ શોધવો પડશે, નહીંતર તે આપણો અંત પણ બની શકે છે.

ગુજરાતનો દરિયો ગરમ થઈ રહ્યો છે, જે માછલીઓ, પરવાળા અને માછીમારો માટે મોટું જોખમ છે. INCOIS મુજબ, અરબ સાગર અને હિંદ મહાસાગરનું તાપમાન ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યું છે. આના કારણે 'મરીન હીટવેવ' આવે છે, જે પરવાળાના 'બ્લીચિંગ' અને માછલીઓના સ્થળાંતરનું કારણ બને છે. આ પરિસ્થિતિ માછીમારી ઉદ્યોગને નુકસાન પહોંચાડી રહી છે અને ચક્રવાતનું જોખમ પણ વધારી રહી છે.

સુભાષચંદ્ર બોઝ, ‘આઝાદ હિંદ ફોજ’ અને ‘આઝાદ હિંદ સરકાર’ના નિર્માતા, જેમનું લક્ષ્ય કુરબાની દ્વારા આઝાદી મેળવવાનું હતું. તેમનું સૂત્ર ‘તુમ હમકો ખૂન દો, મૈં તુમકો આઝાદી દૂંગા’ લાખો ભારતીયો માટે પ્રેરણારૂપ બન્યું. તેમના શબ્દોમાં દેશભાવના અને દેશપ્રેમ છલકાતો હતો. ‘ચલો દિલ્હી’ના નારાથી તેમણે આઝાદીની જ્યોત જગાવી.

જન્મેજય, 32, વારંવાર હોસ્પિટલ જાય છે. AI અને Google પર 'હાર્ટ એટેક'ના લક્ષણો શોધી, તે ગભરાઈ જાય છે. ECG, Echo, Stress test normal હોવા છતાં, 'Panic Attack' તેને ડરાવે છે. આ condition 'Fight or Flight' response, તીવ્ર anxiety, શ્વાસ ચઢવો, ચક્કર, ધ્રુજારી જેવા લક્ષણો ધરાવે છે. બાળપણના દબાણ અને સ્પર્ધાને કારણે, તે stress માં panic attack અનુભવે છે. Hypnotherapy, breathing exercises, અને counseling થી તે આ mental health issue પર વિજય મેળવે છે.

મુખ્યમંત્રી વિજયના નિર્ણયને વિપક્ષનું સમર્થન. જયલલિતા સમર્થક જૂથના ૩૦ ધારાસભ્યોએ વિજયને ટેકો આપ્યો. વિજયે અત્યાર સુધીમાં ૭૧૭ દારૂની દુકાનો બંધ કરાવી. કમલ હાસને દારૂબંધીને આવકારી. આ નિર્ણય સ્કૂલ-કોલેજો, ધાર્મિક સ્થળો અને બસ સ્ટેશનોથી ૫૦૦ મીટર સુધીના વિસ્તારમાં લાગુ પડશે.

તાપી જિલ્લાના ગ્રામ્ય અને આદિવાસી વિસ્તારોમાં નર્સો આરોગ્ય સેવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય નર્સ દિવસ નિમિત્તે, તેમની નિષ્ઠા, માનવતા અને કોરોનાકાળ દરમિયાન કરેલી અવિરત સેવાને સન્માનિત કરવામાં આવી. તેઓ દર્દીઓની સારવાર, માનસિક હૂંફ અને આરોગ્યલક્ષી યોજનાઓની માહિતી આપી, યોજનાનો લાભ વંચિતો સુધી પહોંચાડવામાં મદદ કરે છે.

મુન્દ્રામાં 40 ડિગ્રી તાપમાનમાં પતરાના શેડ અને ભૂંગામાં રહેતા 70,000 શ્રમિકો ગરમી અને પેટની આગ વચ્ચે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે. બિહાર, યુપી, મધ્યપ્રદેશ, ઝારખંડ જેવા રાજ્યોમાંથી આવેલા આ પરિવારો શિક્ષણ અને પ્રાથમિક સુવિધાઓથી વંચિત છે. સરકાર અને ઉદ્યોગો દ્વારા તેમના કલ્યાણ માટે વધુ કાર્ય કરવાની જરૂર છે.

આનંદ નિકેતન સ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓએ વેકેશનમાં રૂ.7 લાખ કમાઈને ઓટિઝમપીડિત બાળકોને થેરાપી અને લર્નિંગ સામગ્રી આપી. 'મેક અ વિશ' પહેલ હેઠળ 17 વર્ષથી આ પ્રથા ચાલે છે. પ્રી પ્રાઇમરીથી 12 ધોરણના વિદ્યાર્થીઓ ખરી કમાઈ કરીને ભંડોળ એકઠું કરે છે, જેનો ઉપયોગ વૃદ્ધાશ્રમો, અનાથાશ્રમો અને જીવદયા માટે થાય છે. ડાયરેક્ટર હરપ્રીત શાહે 2009માં 40 વિદ્યાર્થીઓ સાથે શરૂ કરેલી આ પહેલ આજે 1680 વિદ્યાર્થીઓ સાથે રૂ.7 લાખ સુધી પહોંચી છે.

ઝિમ્બાબ્વેના ડોમેસ્ટિક ક્રિકેટમાં સ્કોર્પિયન ક્રિકેટ ક્લબે 50 ઓવરમાં 822 રન ફટકારી ઇતિહાસ રચ્યો હતો. વિલ્ફ્રેડ માટેન્ડેએ 75 બોલમાં 203 રન અને તાકુંડા માડેમ્બોએ 143 બોલમાં 302 રનની ધમાકેદાર ઇનિંગ રમી હતી. ટીમે 108 એક્સ્ટ્રા રન પણ મેળવ્યા હતા. જવાબમાં મેથેન લાયન્સની ટીમ માત્ર 28 રનમાં સમેટાઈ ગઈ અને સ્કોર્પિયને 794 રનની વિશાળ જીત મેળવી. આ મેચ સત્તાવાર લિસ્ટ-એ ન હોવા છતાં ક્રિકેટ જગતમાં ભારે ચર્ચાનો વિષય બની છે.

રાજકોટમાં ગરમીને કારણે પેટના રોગો અને ગેસ્ટ્રોની ફરિયાદો વધી રહી છે. છેલ્લા 4 માસમાં 3059 લોકોને પેટમાં અસહ્ય દુખાવા સાથે હોસ્પિટલ ખસેડાયા. ઠંડા-પીણા, બજારુ ખોરાક અને હાઈજેનિક ન હોય તેવા ખાદ્યપદાર્થો આ માટે જવાબદાર છે. ડોક્ટરોએ સાવચેતી રાખવા અને જરૂર પડ્યે તાત્કાલિક સારવાર લેવાની સલાહ આપી છે.

અંકલેશ્વર કેડિલા ફાર્મામાં બે કર્મચારીઓ દાઝ્યા બાદ ડીશ (DISS) ની ટીમે તપાસ શરૂ કરી. MPP 2 પ્લાન્ટમાં કેમિકલ રિએક્શનથી બ્લાસ્ટ અને આગ લાગી. ઈન્ડસ્ટ્રીયલ સેફટી એન્ડ હેલ્થ વિભાગે ક્લોઝર નોટિસ ફટકારી. FSL અને પોલીસ પણ તપાસમાં જોડા્યા, ટેકનિકલ ખામી કે માનવીય ભૂલ શોધવા સેમ્પલ લેવાયા.

મોટા ક્રૂઝ જહાજોમાં ડીપ ક્લિનિંગ અશક્ય હોવાથી રોગ ઝડપથી ફેલાય છે. કોરોના કાળમાં આ ખતરો વધ્યો છે. ખાસ કરીને એન્ટાર્કટિકા જેવા દૂરના સ્થળોએ જતાં પ્રવાસીઓની સંખ્યા વધી રહી છે. આ જહાજો પર યોગ્ય મેડિકલ સારવારનો અભાવ હોવાથી, રોગચાળો ફેલાવાની સંભાવના રહે છે.

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના ઇતિહાસમાં, 1965-1969 દરમિયાન મહાગુજરાત જનતા પરિષદના શાસન હેઠળ, માર્ક્સવાદી સામ્યવાદી પક્ષના દિનકરભાઈ મહેતા મેયર બન્યા. તેમના મેયરપદની નોંધ ચીન અને રશિયા જેવા સામ્યવાદી દેશોએ પણ લીધી હતી. આ ઘટનાએ શહેરને ચોંકાવી દીધું હતું.

બાળકના દાંતની સંભાળ ક્યારે અને કેવી રીતે શરૂ કરવી તે માતા-પિતા માટે મૂંઝવણભર્યો પ્રશ્ન છે. જન્મ પહેલાંથી ઓરલ હેલ્થનું ધ્યાન રાખવું, દાંત ન હોય ત્યારે પણ પેઢા સાફ કરવા, અને દાંત આવ્યા પછી નિયમિત બ્રશિંગની આદત પાડવી ખૂબ જ જરૂરી છે. યોગ્ય ટૂથપેસ્ટની માત્રા અને નરમ બ્રિસ્ટલવાળો ટૂથબ્રશ વાપરવો. નિયમિત ડેન્ટિસ્ટ પાસે ચેકઅપ કરાવવું બાળકના સ્વસ્થ સ્મિત માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

47 વર્ષના વ્યક્તિને માથામાં ટાંકા આવ્યા બાદ ઉપર-નીચે જોતાં ચક્કર આવે છે, જે વાતના પ્રકોપથી હોઈ શકે. યોગ્ય નિદાન માટે CT scan/MRI અને ENT/ન્યુરોલોજી તપાસ જરૂરી છે. સાંધાના દુખાવા, ખાંસી, કિડની સમસ્યા અને ચા પીવાની માત્રા જેવા અન્ય પ્રશ્નોના આયુર્વેદિક માર્ગદર્શન પણ આપેલ છે.

આજના સમયમાં, કાર્યરત મહિલાઓ અને એકલા રહેતા લોકો માટે ઘરની સુરક્ષા મહત્વપૂર્ણ છે. સ્માર્ટ ડોરબેલ અને CCTV કેમેરા જેવી ટેકનોલોજી સુરક્ષા કવચ પૂરૂ પાડે છે. સ્માર્ટ ડોરબેલથી અજાણ્યા વ્યક્તિને ઓળખી શકાય છે, મોશન ડિટેક્શન એલર્ટ આપે છે, અને ડિલિવરી ટ્રેકિંગમાં મદદ કરે છે. CCTV કેમેરા ઘરની દેખરેખ, પુરાવા, અને ગુનેગારોને રોકવામાં ઉપયોગી છે. આ ગેજેટ્સ મહિલાઓને આત્મવિશ્વાસ આપે છે. સ્માર્ટ લોક સિસ્ટમ પણ સુરક્ષા વધારે છે.

AI ના યુગમાં, આર્ટિફિશિયલ અને વાસ્તવિક વચ્ચેનો ભેદ ભૂંસાયેલો છે. સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થતી અને ફોરવર્ડ થતી માહિતીને ચકાસવી જરૂરી છે. AI આપણી જાતને બદલી શકે છે, જેનાથી ભયાવહ પરિણામો આવી શકે છે. AI દ્વારા બનાવેલ કન્ટેન્ટ નીચે ડિસ્ક્લેમર હોવું જોઈએ. લાગણીઓનું વાવાઝોડું સર્જી શકે તેવા AI થી સાવચેત રહીએ. આર્ટિફિશિયલ અને રિયલ વચ્ચેનો તફાવત સમજવો ખૂબ જ જરૂરી છે, નહીંતર આપણે નકલી દુનિયામાં જીવીશું.

12મી મે 'આંતરરાષ્ટ્રીય નર્સ દિવસ' નિમિત્તે સુરત સિવિલ હોસ્પિટલના નર્સોની સંઘર્ષ ગાથા. ગંભીર દર્દીઓની સેવા સાથે, 'પહેલા મારા દર્દીને જુઓ' કહી હુમલો કરવા દોડતા કે વીડિયો ઉતારતા સગાઓનો સામનો. કોવિડ-19ના કપરા કાળમાં પણ અડગ સેવા. 26 વર્ષથી સમર્પણ અને 'સેવા પરમો ધર્મ'નું જીવંત ઉદાહરણ.

વૃદ્ધો માટે નવી ટેકનોલોજી અને AI શીખવું માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે. તે યાદશક્તિ, મગજની કાર્યક્ષમતા વધારે છે અને એકલતા ઘટાડે છે. AI ટ્યુટર્સ અને પર્સનલ બ્રેઈન કોચ વૃદ્ધોને સક્રિય રાખે છે, અલ્ઝાઈમર અને ડિમેન્શિયાનું જોખમ ઘટાડે છે. હેલ્થ ડિવાઇસ બીમારીનો સમયસર સંકેત આપી શકે છે.

ભારતીય રેલવે તેની 40 વર્ષ જૂની રિઝર્વેશન સિસ્ટમને August 2026 થી આધુનિક બનાવશે. AI આધારિત નવી સિસ્ટમ ઝડપી, સરળ અને વિશ્વસનીય સેવા આપશે. RailOne એપની સફળતા દર્શાવે છે કે 88% ટિકિટ ઓનલાઇન બુક થાય છે. આ અપગ્રેડ ભારતીય રેલવેને સ્માર્ટ ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમ બનાવશે. RailOne એપ મુસાફરોને માત્ર ટિકિટ બુકિંગ જ નહીં પરંતુ અનેક સ્માર્ટ સુવિધાઓ પણ આપે છે, જેમ કે લાઇવ ટ્રેન ટ્રેકિંગ, AI આધારિત વેઇટલિસ્ટ પ્રેડિક્શન, સીટ ઉપલબ્ધતા માહિતી, ટ્રેનમાં જ ખાવાનું ઓર્ડર કરવાની સુવિધા વગેરે હશે.

સ્વામી વિવેકાનંદે માતાની મહાનતા સમજાવતા કહ્યું, એક દિવસ પથ્થર કમરે બાંધવો પણ અઘરો હતો, જ્યારે માતા નવ મહિના બાળકને ગર્ભમાં રાખી, પીડા સહન કરે છે. માતાની સહનશીલતા, નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ અને જવાબદારી સમજવી જોઈએ. મુશ્કેલીઓમાં સ્મિત સાથે સામનો કરવો, ભાવનાત્મક નિયંત્રણ અને કર્તવ્યો પ્રત્યે પ્રતિબદ્ધતા સુખ-શાંતિ લાવે છે.

યુથ હોસ્ટેલ ભાવનગરનું કુગ્તિ પાસ ગ્લેસિયર ટ્રેકિંગ 14,000 ફૂટ પર સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયું. 22 સભ્યોએ હિમાલયના સૌંદર્ય, બરફ અને કુદરતી રોમાંચનો અનુભવ કર્યો. બદલાતા હવામાન અને કઠિન માર્ગ હોવા છતાં, ટીમ ભાવના અને શિસ્તથી ટ્રેક સંપન્ન કર્યો. પ્રકૃતિ સંરક્ષણનો સંદેશ આપી, "સેવ નેચર" અને "Leave No Trace" સાથે અભિયાન પૂર્ણ કર્યું. આ એક યાદગાર અને પ્રેરણાદાયક અનુભવ રહ્યો.

રાજકોટના જંગલેશ્વરમાં આજી નદી 'ગાંડી વેલ' અને બાંધકામના કાટમાળથી ભરાઈ ગઈ છે. સ્થાનિકોની રજૂઆતો છતાં તંત્ર નિષ્ક્રિય છે. પાણીના પ્રવાહમાં અવરોધથી ચોમાસામાં પૂરની ભીતિ છે. ગંદકી અને દુર્ગંધથી રોગચાળો ફાટી નીકળવાનો ખતરો છે. મચ્છરોને કારણે શરદી, તાવ, ચામડીના રોગો ફેલાઈ રહ્યા છે. કોર્પોરેશનના પ્રિ-મોન્સૂન કામગીરીના દાવાઓ પોકળ સાબિત થઈ રહ્યા છે.

રાજકોટના મહિલા પોલીસકર્મી જ્યોતિબેન રમેશભાઈ બગડા ટ્રાફિક નિયંત્રણની ફરજની સાથે માતૃત્વની જવાબદારી પણ નિષ્ઠાથી નિભાવી રહ્યા છે. 10 વર્ષથી ફરજ પર, આ ફોટો નોકરિયાત મહિલાના સંઘર્ષ, સમર્પણ અને શક્તિનું પ્રતિબિંબ છે. બાળકને સંભાળતા અને ટ્રાફિક વ્યવસ્થા જાળવતા, તેઓ દર્શાવે છે કે મહિલાઓ માટે ફરજ અને પરિવાર બંને મહત્વના છે. વ્યસ્ત જીવનમાં પણ માતાની મમતા ઓછી નથી થતી, જે દરેક કામકાજી માતાને સલામ કરવા પ્રેરણા આપે છે.

રાજકોટમાં રામરચિત ફાઉન્ડેશન દ્વારા 17 મેથી ‘નિઃશુલ્ક રસોડું’ શરૂ. આર્થિક રીતે અસમર્થ, એકલવાયા, દિવ્યાંગ અને બીમાર વડીલોને ભોજન પીરસશે. પુરુષોત્તમ માસ નિમિત્તે આ શુભ શરૂઆત, દરરોજ 500 લોકોને પોષણયુક્ત ભોજન મળશે. બાયોમેટ્રિક નોંધણી દ્વારા અનાજનો બગાડ અટકાવવામાં આવશે.

સુરેન્દ્રનગરના નિવૃત્ત શિક્ષક અને પત્નીએ 10 વીઘા વેરાન જમીનમાં શીતળ ચંદન, આંબળા, ચીકુ, દાડમ, એપલ, બોર અને લીંબુ વાવી પ્રેરણા આપી. 30 ચંદનના છોડ સફળતાપૂર્વક વિકસ્યા, જે 15-17 વર્ષે રૂ. 3 લાખની આવક આપી શકે છે. નર્મદા કેનાલના પાણીથી ખેડૂતો સમૃદ્ધ બન્યા છે.

તાજેતરમાં 'સેલ' (Cell) જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસ અનુસાર, થાઈલેન્ડના વૈજ્ઞાનિકોએ ચામાચીડિયામાં એક એવો નવો કોરોનાવાયરસ શોધી કાઢ્યો છે, જે માણસોને સંક્રમિત કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ શોધે વિશ્વભરના નિષ્ણાતોનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે કારણ કે આ વાયરસ અન્ય કોરોનાવાયરસની જેમ જ માનવ કોષો સાથે જોડાવવાની ક્ષમતા ધરાવતો હોવાનું જણાય છે. જોકે, સંશોધકોનું કહેવું છે કે, આ વાયરસ હાલમાં લોકોમાં ફેલાઈ રહ્યો હોય તેવા કોઈ પુરાવા નથી, પરંતુ ભવિષ્યના જોખમોને સમજવા માટે પ્રાણીઓમાં વાયરસની દેખરેખ રાખવી કેટલી મહત્વની છે તે આ બાબત સ્પષ્ટ કરે છે.

રાજ્ય સરકારના 'નંબર વન' દાવાઓ વચ્ચે આરોગ્ય વિભાગના આંકડાઓએ પોલ ખોલી છે. છેલ્લા બે વર્ષમાં 801 સગર્ભા મહિલાઓ સહિત 12,700 લોકો HIV નો શિકાર બન્યા છે. આવનારી પેઢીને સુરક્ષિત રાખવાના સરકારી અભિયાનોના દાવાઓ છતાં, માતા-પિતાથી બાળકોમાં સંક્રમણ રોકવામાં નિષ્ફળતા સ્પષ્ટ દેખાય છે.