આજના ડિજિટલ યુગમાં સ્ક્રીન ટાઈમ સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક છે. મોબાઈલથી દૂર રહી પ્રકૃતિમાં સમય વિતાવવો, જેમ કે બગીચામાં ચાલવું, માનસિક અને શારીરિક સ્વાસ્થ્ય સુધારે છે. આ 'ડિજિટલ ડિટોક્સ' અને 'ગ્રાઉન્ડિંગ' શરીર અને મનને તાજગી આપે છે.

જીવનમાં બેલેન્સ એટલે સુખ-દુઃખ, પાપ-પુણ્ય, રાગ-દ્વેષ વગેરે વચ્ચે સંતુલન જાળવવું. આપણે હંમેશા આપણી જાતને ગંભીરતાથી લઈએ છીએ, પણ જાત સાથેની વફાદારી એ જ સાચી મિત્રતા છે. ઠંડીમાં સ્વેટર પહેરવાની સાથે બીજાની ઠંડી ઉડાડવાનો વિચાર જાત સાથેની વફાદારી દર્શાવે છે. સરળ, નિખાલસ અને પ્રમાણિક બનવું એ જ જાત સાથેની વફાદારી છે.

મુખ્યમંત્રી વિજયના નિર્ણયને વિપક્ષનું સમર્થન. જયલલિતા સમર્થક જૂથના ૩૦ ધારાસભ્યોએ વિજયને ટેકો આપ્યો. વિજયે અત્યાર સુધીમાં ૭૧૭ દારૂની દુકાનો બંધ કરાવી. કમલ હાસને દારૂબંધીને આવકારી. આ નિર્ણય સ્કૂલ-કોલેજો, ધાર્મિક સ્થળો અને બસ સ્ટેશનોથી ૫૦૦ મીટર સુધીના વિસ્તારમાં લાગુ પડશે.

તાપી જિલ્લાના ગ્રામ્ય અને આદિવાસી વિસ્તારોમાં નર્સો આરોગ્ય સેવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય નર્સ દિવસ નિમિત્તે, તેમની નિષ્ઠા, માનવતા અને કોરોનાકાળ દરમિયાન કરેલી અવિરત સેવાને સન્માનિત કરવામાં આવી. તેઓ દર્દીઓની સારવાર, માનસિક હૂંફ અને આરોગ્યલક્ષી યોજનાઓની માહિતી આપી, યોજનાનો લાભ વંચિતો સુધી પહોંચાડવામાં મદદ કરે છે.

મુન્દ્રામાં 40 ડિગ્રી તાપમાનમાં પતરાના શેડ અને ભૂંગામાં રહેતા 70,000 શ્રમિકો ગરમી અને પેટની આગ વચ્ચે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે. બિહાર, યુપી, મધ્યપ્રદેશ, ઝારખંડ જેવા રાજ્યોમાંથી આવેલા આ પરિવારો શિક્ષણ અને પ્રાથમિક સુવિધાઓથી વંચિત છે. સરકાર અને ઉદ્યોગો દ્વારા તેમના કલ્યાણ માટે વધુ કાર્ય કરવાની જરૂર છે.

આનંદ નિકેતન સ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓએ વેકેશનમાં રૂ.7 લાખ કમાઈને ઓટિઝમપીડિત બાળકોને થેરાપી અને લર્નિંગ સામગ્રી આપી. 'મેક અ વિશ' પહેલ હેઠળ 17 વર્ષથી આ પ્રથા ચાલે છે. પ્રી પ્રાઇમરીથી 12 ધોરણના વિદ્યાર્થીઓ ખરી કમાઈ કરીને ભંડોળ એકઠું કરે છે, જેનો ઉપયોગ વૃદ્ધાશ્રમો, અનાથાશ્રમો અને જીવદયા માટે થાય છે. ડાયરેક્ટર હરપ્રીત શાહે 2009માં 40 વિદ્યાર્થીઓ સાથે શરૂ કરેલી આ પહેલ આજે 1680 વિદ્યાર્થીઓ સાથે રૂ.7 લાખ સુધી પહોંચી છે.

રાજકોટમાં ગરમીને કારણે પેટના રોગો અને ગેસ્ટ્રોની ફરિયાદો વધી રહી છે. છેલ્લા 4 માસમાં 3059 લોકોને પેટમાં અસહ્ય દુખાવા સાથે હોસ્પિટલ ખસેડાયા. ઠંડા-પીણા, બજારુ ખોરાક અને હાઈજેનિક ન હોય તેવા ખાદ્યપદાર્થો આ માટે જવાબદાર છે. ડોક્ટરોએ સાવચેતી રાખવા અને જરૂર પડ્યે તાત્કાલિક સારવાર લેવાની સલાહ આપી છે.

અંકલેશ્વર કેડિલા ફાર્મામાં બે કર્મચારીઓ દાઝ્યા બાદ ડીશ (DISS) ની ટીમે તપાસ શરૂ કરી. MPP 2 પ્લાન્ટમાં કેમિકલ રિએક્શનથી બ્લાસ્ટ અને આગ લાગી. ઈન્ડસ્ટ્રીયલ સેફટી એન્ડ હેલ્થ વિભાગે ક્લોઝર નોટિસ ફટકારી. FSL અને પોલીસ પણ તપાસમાં જોડા્યા, ટેકનિકલ ખામી કે માનવીય ભૂલ શોધવા સેમ્પલ લેવાયા.

મોટા ક્રૂઝ જહાજોમાં ડીપ ક્લિનિંગ અશક્ય હોવાથી રોગ ઝડપથી ફેલાય છે. કોરોના કાળમાં આ ખતરો વધ્યો છે. ખાસ કરીને એન્ટાર્કટિકા જેવા દૂરના સ્થળોએ જતાં પ્રવાસીઓની સંખ્યા વધી રહી છે. આ જહાજો પર યોગ્ય મેડિકલ સારવારનો અભાવ હોવાથી, રોગચાળો ફેલાવાની સંભાવના રહે છે.

બાળકના દાંતની સંભાળ ક્યારે અને કેવી રીતે શરૂ કરવી તે માતા-પિતા માટે મૂંઝવણભર્યો પ્રશ્ન છે. જન્મ પહેલાંથી ઓરલ હેલ્થનું ધ્યાન રાખવું, દાંત ન હોય ત્યારે પણ પેઢા સાફ કરવા, અને દાંત આવ્યા પછી નિયમિત બ્રશિંગની આદત પાડવી ખૂબ જ જરૂરી છે. યોગ્ય ટૂથપેસ્ટની માત્રા અને નરમ બ્રિસ્ટલવાળો ટૂથબ્રશ વાપરવો. નિયમિત ડેન્ટિસ્ટ પાસે ચેકઅપ કરાવવું બાળકના સ્વસ્થ સ્મિત માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

47 વર્ષના વ્યક્તિને માથામાં ટાંકા આવ્યા બાદ ઉપર-નીચે જોતાં ચક્કર આવે છે, જે વાતના પ્રકોપથી હોઈ શકે. યોગ્ય નિદાન માટે CT scan/MRI અને ENT/ન્યુરોલોજી તપાસ જરૂરી છે. સાંધાના દુખાવા, ખાંસી, કિડની સમસ્યા અને ચા પીવાની માત્રા જેવા અન્ય પ્રશ્નોના આયુર્વેદિક માર્ગદર્શન પણ આપેલ છે.

12મી મે 'આંતરરાષ્ટ્રીય નર્સ દિવસ' નિમિત્તે સુરત સિવિલ હોસ્પિટલના નર્સોની સંઘર્ષ ગાથા. ગંભીર દર્દીઓની સેવા સાથે, 'પહેલા મારા દર્દીને જુઓ' કહી હુમલો કરવા દોડતા કે વીડિયો ઉતારતા સગાઓનો સામનો. કોવિડ-19ના કપરા કાળમાં પણ અડગ સેવા. 26 વર્ષથી સમર્પણ અને 'સેવા પરમો ધર્મ'નું જીવંત ઉદાહરણ.

વૃદ્ધો માટે નવી ટેકનોલોજી અને AI શીખવું માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે. તે યાદશક્તિ, મગજની કાર્યક્ષમતા વધારે છે અને એકલતા ઘટાડે છે. AI ટ્યુટર્સ અને પર્સનલ બ્રેઈન કોચ વૃદ્ધોને સક્રિય રાખે છે, અલ્ઝાઈમર અને ડિમેન્શિયાનું જોખમ ઘટાડે છે. હેલ્થ ડિવાઇસ બીમારીનો સમયસર સંકેત આપી શકે છે.

રાજકોટના જંગલેશ્વરમાં આજી નદી 'ગાંડી વેલ' અને બાંધકામના કાટમાળથી ભરાઈ ગઈ છે. સ્થાનિકોની રજૂઆતો છતાં તંત્ર નિષ્ક્રિય છે. પાણીના પ્રવાહમાં અવરોધથી ચોમાસામાં પૂરની ભીતિ છે. ગંદકી અને દુર્ગંધથી રોગચાળો ફાટી નીકળવાનો ખતરો છે. મચ્છરોને કારણે શરદી, તાવ, ચામડીના રોગો ફેલાઈ રહ્યા છે. કોર્પોરેશનના પ્રિ-મોન્સૂન કામગીરીના દાવાઓ પોકળ સાબિત થઈ રહ્યા છે.

રાજકોટમાં રામરચિત ફાઉન્ડેશન દ્વારા 17 મેથી ‘નિઃશુલ્ક રસોડું’ શરૂ. આર્થિક રીતે અસમર્થ, એકલવાયા, દિવ્યાંગ અને બીમાર વડીલોને ભોજન પીરસશે. પુરુષોત્તમ માસ નિમિત્તે આ શુભ શરૂઆત, દરરોજ 500 લોકોને પોષણયુક્ત ભોજન મળશે. બાયોમેટ્રિક નોંધણી દ્વારા અનાજનો બગાડ અટકાવવામાં આવશે.

તાજેતરમાં 'સેલ' (Cell) જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસ અનુસાર, થાઈલેન્ડના વૈજ્ઞાનિકોએ ચામાચીડિયામાં એક એવો નવો કોરોનાવાયરસ શોધી કાઢ્યો છે, જે માણસોને સંક્રમિત કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ શોધે વિશ્વભરના નિષ્ણાતોનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે કારણ કે આ વાયરસ અન્ય કોરોનાવાયરસની જેમ જ માનવ કોષો સાથે જોડાવવાની ક્ષમતા ધરાવતો હોવાનું જણાય છે. જોકે, સંશોધકોનું કહેવું છે કે, આ વાયરસ હાલમાં લોકોમાં ફેલાઈ રહ્યો હોય તેવા કોઈ પુરાવા નથી, પરંતુ ભવિષ્યના જોખમોને સમજવા માટે પ્રાણીઓમાં વાયરસની દેખરેખ રાખવી કેટલી મહત્વની છે તે આ બાબત સ્પષ્ટ કરે છે.

રાજ્ય સરકારના 'નંબર વન' દાવાઓ વચ્ચે આરોગ્ય વિભાગના આંકડાઓએ પોલ ખોલી છે. છેલ્લા બે વર્ષમાં 801 સગર્ભા મહિલાઓ સહિત 12,700 લોકો HIV નો શિકાર બન્યા છે. આવનારી પેઢીને સુરક્ષિત રાખવાના સરકારી અભિયાનોના દાવાઓ છતાં, માતા-પિતાથી બાળકોમાં સંક્રમણ રોકવામાં નિષ્ફળતા સ્પષ્ટ દેખાય છે.

સતત સ્માર્ટફોનના વધુ પડતા ઉપયોગથી ઊંઘની ગુણવત્તા, એકાગ્રતા, યાદશક્તિ અને સમજવાની ક્ષમતા ઘટે છે. મગજના કોર્ટિકલ નબળા પડે છે. ૨૦૨૪ના અભ્યાસ મુજબ, દરરોજ ૪ કલાકથી વધુ સ્ક્રીન સમય ઊંઘ બગાડે છે. ભારતીયોએ પ્રતિદિન લગભગ ૫ કલાક સ્માર્ટફોન પર વિતાવ્યા, જેમાં ૭૦% સોશિયલ મીડિયા અને વીડિયો પર. આનાથી ઊંઘ, આંતરડાનું આરોગ્ય, સોજા અને મગજ કુંઠિત થવાની સમસ્યા થઈ શકે છે.

મોટાભાગના સેગમેન્ટસમાં વધારાને પરિણામે બિન-જીવન વીમા કંપનીઓની  પ્રીમિયમ મારફતની આવકમાં એપ્રિલમાં ૮.૩૦ ટકા જેટલો વધારો થવા પામ્યો છે. એપ્રિલમાં બિન-જીવન વીમા કંપનીઓની પ્રીમિયમ મારફતની આવક રૂપિયા ૩૬૪૧૭.૬૭ કરોડ રહી હતી. ગત નાણાં વર્ષમાં આરોગ્ય વીમા કંપનીઓની પ્રીમિયમ મારફતની આવક રૂપિયા ૧.૪૦ લાખ કરોડ રહી હતી.

કેરેબિયન પ્રિન્સેસ ક્રૂઝ શિપ પર નોરો વાઇરસનો ચેપ ફેલાયો, જેમાં 3,116 પ્રવાસીઓ સવાર હતા. 115 પ્રવાસીઓ બીમાર પડ્યા. આ વાઇરસ ઝડપથી ફેલાઈને ઝાડા-ઉલટી જેવી સમસ્યાઓ ઊભી કરે છે. યુરોપ અને દક્ષિણ એટલાન્ટિક સુધી હન્ટા વાઇરસના ફેલાવાને પગલે આરોગ્ય એજન્સીઓ પણ સતર્ક બની છે.

ગુજરાતના ઘાટલોડિયામાં રહેતી પૂજાબેન સુથારની પુત્રી વેદિકા જન્મથી જ અન્નનળી વગર જન્મી હતી. જ્યાં સારવાર મર્યાદિત હતી, ત્યાં માતાના અડગ પ્રેમ અને સંકલ્પે ચમત્કાર સર્જ્યો. માતાએ દોઢ વર્ષ સુધી દર અઢી કલાકે પોતાનું દૂધ પાઇપ મારફતે બાળકીને પીવડાવ્યું. આ પ્રક્રિયા માત્ર દિવસમાં જ નહીં, રાત્રે ઊંઘ છોડીને પણ સતત ચાલુ રાખી. દોઢ વર્ષ બાદ ડોકટરે અન્નનળી બનાવવાની સફળ સર્જરી કરી. આજે વેદિકા સ્વસ્થ જીવન જીવી રહી છે.

ગુજરાત રાજ્ય યોગ બોર્ડ પોરબંદરમાં સ્વસ્થ ગુજરાત, મેદસ્વીતા મુક્ત ગુજરાતના સંકલ્પ સાથે યોગ ક્રાંતિનો પ્રારંભ કરે છે. વિવિધ સંસ્થાઓ સાથે MOU દ્વારા નિઃશુલ્ક યોગ તાલીમ અપાશે. ચમ ઇંગ્લીશ મીડીયમ સ્કુલ, ભારતીય પ્રજ્ઞાચક્ષુ ગુરુકુળ, એક્સ્ટ્રીમ ફિટનેસ કેર, કરાટેડો એસોસિએશન, માર્શલ આર્ટ્સ એન્ડ ફિટનેસ એકેડેમી અને પ્રતિભા એકેડેમી સાથે કરાર થયા છે. આ અભિયાનનો ઉદ્દેશ્ય યોગનો પ્રચાર-પ્રસાર કરી, છેવાડાના માનવી સુધી નિઃશુલ્ક યોગ સેવાઓ પહોંચાડી શ્રેષ્ઠ માનવ નિર્માણ કરવાનો છે.

સુરેન્દ્રનગરની ગાંધી હોસ્પિટલના મુખ્ય ગેટ પર સિક્યુરિટી કેબિન શોભા સમાન છે, પણ ગાર્ડ ગાયબ. અસામાજિક તત્વોનો રાફડો ફાટતાં દર્દીઓ અને સ્ટાફની સુરક્ષા જોખમાઈ છે. ડોક્ટર પર હુમલા અને ચોરીની ઘટનાઓ વધી છે. રિનોવેશનના બહાને ગાર્ડ ગેરહાજર છે, જેના કારણે હોસ્પિટલ કેમ્પસમાં કોઈ પણ પ્રવેશી શકે છે. તાત્કાલિક સુરક્ષા વ્યવસ્થા સુધારવાની માંગ ઉઠી રહી છે.

ખ્યાતિ હોસ્પિટલ કેસમાં સારવારના નામે ખોટી એન્જીયોગ્રાફી અને એન્જીયોપ્લાસ્ટી કરી દર્દીઓના મૃત્યુ નીપજાવવાના આરોપીઓની ડિસ્ચાર્જ અરજી અમદાવાદ ગ્રામ્ય કોર્ટે ફગાવી દીધી છે. ચેરમેન કાર્તિક પટેલ સહિતના આરોપીઓ સામે 6070 પાનાની ચાર્જશીટ દાખલ છે. ગરીબ દર્દીઓને ડરાવી આર્થિક લાભ મેળવવાનો આરોપ છે. હાઇકોર્ટે નીચલી કોર્ટને ફરી સુનાવણીનો આદેશ કર્યો હતો.

ઉનાળામાં નાગરિકોના આરોગ્યની સુરક્ષા માટે મહાનગરપાલિકાનું આરોગ્ય તંત્ર સક્રિય થયું. શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં મરી-મસાલાના 13 વેચાણ એકમો પર આકસ્મિક તપાસ હાથ ધરાઈ. શંકાસ્પદ 17 નમૂના લેવાયા, જે કેન્સર તથા પથરી કરતા પદાર્થોની ભેળસેળ ધરાવી શકે છે. તમામ નમૂના લેબોરેટરીમાં પૃથ્થકરણ માટે મોકલાયા છે, જેનો રિપોર્ટ 4 દિવસમાં આવશે. રિપોર્ટના આધારે Food Safety and Standard Act હેઠળ કડક કાર્યવાહી કરાશે.

હન્ટા વાઇરસ ચેપી છે પણ કોરોના જેવી મહામારી નથી. ત્રણ લોકોના મોત છતાં, 29 ચેપગ્રસ્ત પ્રવાસીઓને 12 દેશોમાં જવા દેવાની છૂટ મોંઘી પડશે. આ વાયરસ ખાંસી-છીંકથી ફેલાઈ શકે છે, 50% જીવ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે, પણ કોરોના કે શરદી-ખાંસીની જેમ ઝડપી નથી. આર્જેન્ટિનાથી નીકળેલા ક્રૂઝ પરથી વાયરસ ફેલાયો.

ભાવનગર જિલ્લા આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા તમામ તાલુકાઓમાં વસ્તીની દ્રષ્ટીએ જિલ્લામાંકુલ ૪૯ પ્રાથમિક આરોગ્ય સેન્ટરો કાર્યરત કરાયા છે. જ્યારે ખાસ કરીને છેલ્લા ચાર માસની આંકડાકીય માહિતી જોતા ડાયરીયા (ઝાડા)ના કુલ ૧૮૩૧ અને શરદી-ઉધરસના ૫૧૪૭ કેસ નોંધાવા પામ્યા છે. જેમાં ખાસ કરીને માર્ચ-એપ્રિલમાં ડાયરીયાના અને જાન્યુ. ફેબુ્ર.માં શરદી ઉધરસના કેસો વધ્યા હતા.

GMERS જનરલ હોસ્પિટલ ગાંધીનગર ખાતે અગ્નિ સલામતી સપ્તાહ નિમિત્તે સ્ટાફ માટે ખાસ જાગૃતિ કાર્યક્રમ યોજાયો. આગ લાગવાના કારણો, સાવચેતી અને fire extinguisher ના ઉપયોગની પ્રેક્ટિકલ તાલીમ આપવામાં આવી. PASS અને RACE પદ્ધતિ સમજાવી, ફાયર મોક ડ્રીલ યોજાઈ. સ્ટાફે અગ્નિ સુરક્ષા પ્રતિજ્ઞા લીધી.

ગાંધીનગરમાં મોયા-મોયા જેવી દુર્લભ બીમારીથી પીડિત યુવક આયુર્વેદિક ચિકિત્સાથી સ્વસ્થ થયો છે. આઠ વર્ષથી પથારીવશ રહેલા યુવકે લાખો રૂપિયાના ખર્ચાળ ઉપચારો બાદ સેક્ટર-22 સરકારી આયુર્વેદ હોસ્પિટલમાં રાહત મેળવી. વૈદ્ય રાકેશ ભટ્ટની 35 દિવસની સારવાર બાદ દર્દી ફરી ચાલવા લાગ્યો. આ બીમારીમાં મગજને લોહી પહોંચાડતી નળીઓ બ્લોક થવાથી સ્ટ્રોક અને લકવા જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે.

હિંમતનગર સિવિલ હોસ્પિટલમાં 76 થેલેસેમિયાના દર્દીઓ સારવાર લઈ રહ્યા છે, જેમાં 18 ને દર મહિને નિયમિતપણે નિઃશુલ્ક લોહી ચઢાવવામાં આવે છે. આ દર્દીઓ સાબરકાંઠા, અરવલ્લી અને રાજસ્થાન જિલ્લાના છે. મેજર થેલેસેમિયાથી પીડાતા દર્દીઓને PICU અને પીડિયાટ્રિક વોર્ડમાં દાખલ કરીને દવાઓ સાથે સારવાર અપાય છે, જેનાથી તેમને રાહત મળે છે.