સુરતમાં વરાછાની મમતા મલ્ટિ-સ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલમાં ગેરકાયદે ગર્ભપરીક્ષણ અને ગર્ભપાતના રેકેટનો પર્દાફાશ થયો છે. ફાર્માસિસ્ટ રામગોપાલ ખંડેલવાલ સામે PC&PNDT Act હેઠળ વરાછા પોલીસ સ્ટેશનમાં ગુનો નોંધાયો છે. આરોપી ડોક્ટર ન હોવા છતાં ઓપરેશન કરતો હતો અને અગાઉ પણ ગુનામાં ઝડપાયો હતો. સુરત પોલીસની કાર્યવાહીથી મેડિકલ જગતમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે.

જીવનમાં સફળતા અને માન-સન્માન પ્રાપ્ત કરવા છતાં જ્યારે કોઈ તમને અપરાધ-બોધ કરાવે, ત્યારે ગીલ્ટ ટ્રેપથી બચવું જરૂરી છે. આ લેખમાં, બે ઉદાહરણો દ્વારા સમજાવવામાં આવ્યું છે કે કેવી રીતે પરિસ્થિતિઓ આપણને અપરાધી અનુભવી શકે છે, ભલે તે આપણી મહેનત હોય કે નિર્ણયો. પરફેક્ટ પેરેન્ટિંગની કલ્પના, અફસોસ, અને સંબંધોમાં અસમાનતા પણ ગીલ્ટનું કારણ બની શકે છે. તમારી ભાવનાઓ અને મર્યાદાઓને સમજીને, શાંતિથી સ્પષ્ટતા આપીને, અને જાત પર વિશ્વાસ રાખીને તમે આ બોજમાંથી મુક્ત થઈ શકો છો.

અમદાવાદના ચાંદખેડામાં ઢોસા ખાધા બાદ બે નાની બાળકીઓના મોત નિપજ્યાં હતાં. એક મહિના બાદ, પોસ્ટમોર્ટમ કરનાર ડોક્ટરે મોતનું ચોક્કસ કારણ જાણી શક્યા નથી, જેના કારણે આ ઘટના વધુ રહસ્યમય બની ગઈ છે. FSL રિપોર્ટ પણ મદદરૂપ થયા નથી, અને પોલીસ તપાસ પણ આગળ વધી રહી નથી.

માનસિક સમસ્યાઓ સામાન્ય છે. દરેક વ્યક્તિ સંઘર્ષ કરે છે. અયોગ્ય વર્તન સહાનુભૂતિ માંગે છે, નફરત નહીં. લાઇફ સ્ટાઇલ, સોશિયલ મીડિયા ડિસ્ટર્બન્સ વધારે છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે, સમસ્યાને અવગણીને વ્યક્તિની નિપુણતા તરફ ધ્યાન આપવાથી સારા પરિણામો મળે છે. જેમ કે, ચોરીની આદત (cleptomania) ધરાવતી વ્યક્તિ જો કોઈ કાર્યમાં નિપુણ હોય, તો તેને તે દિશામાં વાળવાથી સકારાત્મક પરિણામ મળી શકે છે.

બોમ્બે હાઈકોર્ટે ડૉક્ટર યુવતીના મેટરનિટી લીવ કેસમાં ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો. માતા બનવું એ મહિલાનો મૂળભૂત અધિકાર છે અને કોઈ સેવાનિયમ કે કોન્ટ્રેક્ટ તેને અટકાવી શકે નહીં. કોર્ટે ડૉક્ટર યુવતી પર લગાવેલો દંડ રદ કર્યો અને સરકારની સંવેદનહીનતાની ઝાટકણી કાઢી. આ ચુકાદો Women's right to work દરમિયાન ગર્ભાવસ્થા અને મેટરનિટી લીવના અધિકારને સુરક્ષિત રાખવામાં મદદરૂપ થશે.

તાપી જિલ્લામાં સ્વચ્છ ભારત મિશન-ગ્રામીણ હેઠળ જાગૃતિ અને આરોગ્યપ્રદ પર્યાવરણ માટે સઘન સફાઈ ઝુંબેશ હાથ ધરાઈ. જિલ્લા અધિકારીઓના માર્ગદર્શન હેઠળ તાલુકાઓમાં અમલીકરણ થયું. જાહેર સ્થળો, શૌચાલયો, ગ્રામ પંચાયત, ધાર્મિક સ્થળોની સફાઈ કરાઈ. ‘ડોર ટુ ડોર’ કચરા સંગ્રહને મજબૂત બનાવી ઘન કચરાના નિકાલની વ્યવસ્થા સુનિશ્ચિત થઈ. ગ્રામજનોના સહયોગથી અભિયાન સફળ રહ્યું.

'ગ્રીન સોશિયલ પ્રિસ્ક્રાઇબિંગ' એ પ્રકૃતિ-આધારિત સારવાર પદ્ધતિ છે, જે માનસિક સ્વાસ્થ્ય સુધારવા પર ભાર મૂકે છે. સંશોધનો દર્શાવે છે કે હરિયાળી, છોડ, અને પક્ષીઓના અવાજો ડિપ્રેશન, એંગ્ઝાયટી, અને સ્ટ્રેસ ઘટાડવામાં મદદરૂપ થાય છે. યુ.કે.માં થયેલા અભ્યાસો અને ઇંગ્લેન્ડ સરકારના પ્રયોગોએ આ પદ્ધતિની અસરકારકતા સાબિત કરી છે. પ્રદૂષિત વાતાવરણ મનોસામાજિક તણાવ વધારે છે, જ્યારે પ્રકૃતિ શાંતિ અને પ્રસન્નતા પ્રદાન કરે છે. બાળકોના સર્વાંગી વિકાસ માટે તેમને નાનપણથી પ્રકૃતિની નજીક રાખવા અનિવાર્ય છે.

પાલનપુરના વોર્ડ નંબર ર માં શિવમપાર્ક સોસાયટીમાં પીવાના પાણીની તંગી છે. પાંચ દિવસથી લોકો પાણી માટે વલખા મારી રહ્યા છે. ત્યાં ગંદા પાણીનું તળાવ ભરાયેલું છે. નગરપાલિકાની ચૂંટણીમાં અપક્ષ ઉમેદવાર જીત્યા બાદ આ સમસ્યા ઉભી થઈ છે. લોકોમાં પાલિકાના સત્તાધીશો સામે ભારે નારાજગી પ્રવર્તી રહી છે.

અમદાવાદના દક્ષિણઝોનના લાંભા વોર્ડના ગ્યાસપુર વિસ્તારમાં ગેરકાયદે ચાલતા અને સાબરમતી નદીમા પ્રદૂષિત પાણી છોડતા ધોબીઘાટના ૧૯ યુનિટ કોર્પોરેશનના એસ્ટેટ વિભાગ દ્વારા તોડી પડાયા છે.કોર્પોરેશન અને જી.પી.સી.બી.ની નજર તળે એક વર્ષથી ધમધમતા આ યુનિટો સામે નોટિસ આપીને અંતે કાર્યવાહી કરવામા આવી છે. જી.પી.સી.બી.ની નોટિસ પછી કરવામા આવેલી કાર્યવાહીને લઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન સામે સવાલ થઈ રહયા છે. એક વર્ષથી નોટિસ અપાઈ હતી તો કોર્પોરેશન તરફથી કયા કારણથી કાર્યવાહી કરવામા ના આવી.

પોરબંદરની ભાવસિંહજી સરકારી હોસ્પિટલમાં ઓર્થોપેડિક વિભાગમાં એક જ ડોકટર ઉપલબ્ધ હોવાથી સેંકડો દર્દીઓ હાલાકી ભોગવી રહ્યા છે. OPD માં લાંબી કતારો અને ડોક્ટરોની ગેરહાજરીથી દર્દીઓ પરેશાન છે. Junior resident doctors દ્વારા OPD ચલાવવામાં આવી રહી છે. દર્દીઓને તાત્કાલિક નિષ્ણાંત ડોકટરોની સેવા મળવી જોઈએ. સામાજિક આગેવાને પણ આ બાબતે રજુઆત કરી છે.

વડાલ ખાતે ગુજરાત રાજ્ય યોગ બોર્ડ દ્વારા યોજાયેલ ત્રણ દિવસીય રીફ્રેશર ટ્રેનીંગ કાર્યક્રમમાં યોગ ટ્રેનરોએ ભાગ લીધો. આ તાલીમનો ઉદ્દેશ્ય જ્ઞાન, કૌશલ્ય વધારવાનો અને યોગના પ્રચાર-પ્રસારને મજબૂત બનાવવાનો હતો. નિષ્ણાતોએ આસન, પ્રાણાયામ, ધ્યાન, શટકર્મ, સલામતી અને શિક્ષણ પદ્ધતિઓ પર માર્ગદર્શન આપ્યું. ગુજરાત રાજ્ય યોગ બોર્ડના અધિકારીઓ અને અમરેલી જિલ્લાના 8 યોગ ટ્રેનરો ઉપસ્થિત રહ્યા.

વિશ્વ અસ્થમા દિવસ નિમિત્તે, અદાણી સંચાલિત જી.કે. ભુજ જનરલ હોસ્પિટલના તબીબોએ દમ (અસ્થમા)ના દર્દીઓને ધૂળ, ધુમાડો, ધૂમ્રપાન અને એલર્જીક તત્વોથી દૂર રહેવાની સલાહ આપી. તેઓએ વહેલું નિદાન, યોગ્ય સારવાર, ઇન્હેલરનો ઉપયોગ અને ફ્લૂની રસી લેવાનું મહત્વ સમજાવ્યું.

જામનગરની જી.જી. હોસ્પિટલના ગાયનેક વિભાગને સતત ત્રીજીવાર 'લક્ષ્ય' પ્રોગ્રામ હેઠળ રાષ્ટ્રીય પ્રમાણપત્ર મળ્યું છે. પીડીયાટ્રીક વિભાગને 'મુશ્કાન' હેઠળ પ્રથમ વખત આ રાષ્ટ્રીય પ્રમાણપત્ર પ્રાપ્ત થયું છે. આ સિદ્ધિ દર્શાવે છે કે હોસ્પિટલની ગુણવત્તા અને દર્દી સેવા ઉત્કૃષ્ટ છે.

રાજકોટમાં આરોગ્ય ચકાસણીમાં 29,286 બાળકો કુપોષણ, 15,060 સ્થૂળતા (Obesity) થી પીડિત. 218 બાળકોમાં ડાયાબિટીસના લક્ષણો. 20 બાળકો કેન્સર, 20 થેલેસેમિયા મેજરના દર્દી, 783 માં એનીમિયાના લક્ષણો. તંત્ર દ્વારા તાત્કાલિક સારવારની ખાતરી.

અમદાવાદ અને રાજકોટ સહિતના શહેરોમાં ભારે ગરમીને કારણે પાણીજન્ય રોગચાળો વકર્યો છે. ઝાડા-ઉલ્ટી, કમળા અને ટાઈફોઈડના કેસોમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. તપાસમાં પાણીના નમૂના અનફ્ટિ અને ક્લોરીનનું પ્રમાણ શૂન્ય જણાયું છે. ગરમીમાં બેક્ટેરિયાની વૃદ્ધિથી રોગોનું જોખમ વધ્યું છે.

લોઠડા ગામમાં 30 લાખના ખર્ચે બનેલા આયુષ્માન આરોગ્ય મંદિરનું લોકાર્પણ થયું. અહીં OPD, વેક્સિન, મમતા ક્લિનિક, અને સગર્ભા, ધાત્રિમાતાઓ સહિત અનેક રોગોની પ્રાથમિક સારવાર મળશે. ગ્રામજનોને હવે સારવાર માટે દૂર જવું નહીં પડે. 5 સ્ટાફ અહીં ફરજ બજાવશે.

રાજકોટ મનપાની આર.બી.એસ.કે. ટીમે 326572 બાળકોની આરોગ્ય તપાસણી કરી. જેમાં કેન્સર, થેલિસિમિયા, ડાયાબિટીસ, હૃદયરોગ, પોષણ સંબંધિત બીમારી (29286 બાળકો) જેવા ગંભીર રોગોના લક્ષણો જણાયા. તંત્ર જરૂરિયાત મુજબ સારવાર અને માર્ગદર્શન આપી રહ્યું છે.

ભારતીય મહિલાઓમાં રક્તાલ્પતા (એનિમીયા) એક મુખ્ય સમસ્યા છે. પુખ્ત સ્ત્રીમાં 12-15.5 ગ્રામ હિમોગ્લોબિન જરૂરી છે. 10 ગ્રામથી ઓછું હિમોગ્લોબિન થાક, નબળાઈ, શ્વાસ ચડવા, ચક્કર અને માથાનો દુખાવો પ્રેરે છે. આહારમાં આયર્ન, વિટામીન B12, અને ફોલિક એસિડની ઉણપ, માસિક સ્ત્રાવ, ગર્ભાવસ્થા, અને ચા/કોફીનું વધુ પડતું સેવન કારણભૂત છે. લીલા શાકભાજી, ફળો, કઠોળ, ગોળ, શેકેલા ચણા લેવા. 10 ગ્રામથી ઓછું હિમોગ્લોબિન હોય તો ડોક્ટરની સલાહ લેવી.

ઉનાળામાં ડ્રાય સ્કીન વાત અને પિત્ત પ્રકોપ તથા સ્નિગ્ધતાની ઉણપ દર્શાવે છે. ગાયનું ઘી, નાળિયેર તેલ મસાજ, એલોવેરા જેલ, ચંદન-ગુલાબજળ, દૂધ-હળદર/મલાઈ પેક ઉપયોગી છે. લાંબા ગાળા માટે આમળાં, ગિલોય જેવા ઔષધો અને પંચકર્મ-વિરેચન સારવાર પણ વૈદ્યની સલાહથી કરી શકાય.

સુરેન્દ્રનગર 43.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સાથે ગુજરાતનું સૌથી ગરમ શહેર બન્યું. ગરમીની ગંભીરતાને ધ્યાને રાખી, સિવિલ હોસ્પિટલમાં તાત્કાલિક હિટ સ્ટ્રોક વિભાગ શરૂ કરાયો. આ વિભાગનો હેતુ ગરમીથી પ્રભાવિત દર્દીઓને તાત્કાલિક સારવાર આપવાનો છે. મેડિસિન નિષ્ણાતો અને ખાસ પ્રશિક્ષિત સ્ટાફની નિમણૂક કરાઈ છે. વહીવટી તંત્રએ લોકોને સાવચેતી રાખવા અપીલ કરી છે.

રાજકોટ મનપાની 89 શાળામાં PM પોષણ યોજના હેઠળ 24000 બાળકો માટે હાઇજેનિક રસોડામાં પૌષ્ટિક ભોજન અને નાસ્તો તૈયાર થાય છે. અધિકારીઓ દ્વારા ટેસ્ટિંગ, લેબ ટેસ્ટિંગ અને સમયસર ડિલિવરી સાથે ન્યુટ્રિશન વેલ્યુનું પાલન થાય છે.

‘ઓલ ગુજરાત આયુર્વેદિક ડોક્ટર્સ એસોસિએશન’ની કોન્ફરન્સમાં ડાયાબિટીસ રોકવા વિશેષ પ્રોજેક્ટ લોન્ચ કરાયો. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ ઓનલાઈન રજિસ્ટ્રેશન સિસ્ટમ બનાવવામાં આવી છે, જેથી દર્દીઓ ઘરે બેઠા જ નિષ્ણાંત ડોક્ટરોની યાદી જોઈ શકશે અને એપોઈન્ટમેન્ટ ફિક્સ કરી શકશે. 70થી વધુ ડાયાબિટોલોજિસ્ટ ડોક્ટરે ભાગ લીધો. ડાયાબિટીસ ગંભીર સમસ્યાઓ ઉભી કરી શકે છે, યોગ્ય ડોક્ટરના માર્ગદર્શન હેઠળ સારવાર જરૂરી છે.

ગુજરાતની બે દીકરીઓએ અડગ નિશ્ચય અને આઠ વર્ષની મહેનત બાદ ટાઇપ 1 ડાયાબિટીસ ધરાવતા બાળકો માટે નવી રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય નીતિ જાહેર કરાવી. આ નીતિ હેઠળ, બાળકોને સરકારી હોસ્પિટલોમાં ગ્લુકોમીટર, ટેસ્ટ અને ઇન્સ્યુલિન મફતમાં મળશે. આ સિદ્ધિ એ વાતનું પ્રતિક છે કે ભારતે તે કરી બતાવ્યું જે અમેરિકા પણ કરી શક્યું નથી.

શિનોર તાલુકામાં સરકારી દવાખાનાઓમાં ચાવીરૂપ જગ્યાઓ ખાલી હોવાથી આરોગ્ય સેવાઓમાં દર્દીઓને ભારે હેરાનગતિ થાય છે. ઘણા વર્ષોથી શિનોર તાલુકા હેલ્થ ઓફ્સિર, MBBS ડોક્ટર, CHO અને હેલ્થ સુપરવાઇઝર જેવી મહત્વની જગ્યાઓ ખાલી છે. આ કારણે ગર્ભવતી મહિલાઓ, બાળકો અને વૃદ્ધો સહિત તમામને રીબાવાનો વારો આવે છે. અપૂરતા સ્ટાફ પર લક્ષ્યાંક પુરા કરવા દબાણ કરાય છે.

રાજકોટની 90 શાળાઓના 24,000 બાળકો માટે હાઈ-ટેક કિચનમાં પૌષ્ટિક ભોજન બને છે. 1 કલાકમાં 20,000 રોટલી, શાકભાજી કટિંગ અને અનાજ સફાઈ માટે આધુનિક મશીનનો ઉપયોગ થાય છે. PM પોષણ યોજના અંતર્ગત વિવિધ વાનગીઓ તૈયાર કરાય છે, જે દરરોજ હજારો વિદ્યાર્થીઓ સુધી પહોંચે છે.

દુનિયામાં આજે હજારો પ્રકારના સિન્થેટિક રસાયણો (માનવ-નિર્મિત કેમિકલ) ફેલાયેલા છે. વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે જેમાંથી ઘણા પેસ્ટિસાઈડ, પ્લાસ્ટિક, પોલ્યુટન્ટ અને 'ફોરેવર કેમિકલ' પ્રજનન ક્ષમતા એટલે કે ફર્ટિલિટીને ચુપચાપ નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા છે. એક નવા અભ્યાસમાં વૈજ્ઞાનિકોએ ચેતવણી આપી છે કે રસાયણો અને જળવાયુ પરિવર્તન મળીને માનવ અને પ્રાણીઓ બંનેની પ્રજનન ક્ષમતા, જૈવવિવિધતા અને સ્વાસ્થ્યને ગંભીર જોખમમાં મૂકી રહ્યા છે.

અમેરિકાની વિદેશ નીતિ સ્વાર્થી છે. ઘાના અને ઝિમ્બાબ્વે જેવા દેશો અમેરિકાની લાલચ સમજી ગયા છે. ઘાનાએ હેલ્થ ડીલ રિજેક્ટ કરી કારણ કે અમેરિકા સંવેદનશીલ હેલ્થ ડેટા માંગતું હતું, જે નાગરિકોની ઓળખ છતી કરી શકે છે. ઝિમ્બાબ્વેએ પણ ડેટા સાર્વભૌમત્વને કારણે ડીલ કેન્સલ કરી. આ ડીલ્સ US ફંડિંગના બદલામાં ડેટાની માંગ કરતી હતી, જે 'America First' એપ્રોચ હેઠળ હતી.

વડોદરાની ગોત્રી GMERS હોસ્પિટલમાં દર્દીને બીજા ગ્રુપનું લોહી ચડાવવાની ભયાનક બેદરકારી સામે આવી છે. જેના કારણે દર્દીનો જીવ જોખમમાં મુકાયો હતો. બે દર્દીઓ માટે મંગાવેલ બ્લડ બેગમાં થયેલા 'ગોટાળા'ને કારણે આ ગંભીર સ્થિતિ સર્જાઈ. નર્સિંગ સ્ટાફની ભૂલ સમયસર પકડાઈ જતાં મોટી જાનહાનિ ટળી. દર્દીના પરિવારજનોમાં ભારે રોષ અને જવાબદાર સામે કડક કાર્યવાહીની માંગ.

રાજ્યમાં વધતી ગરમી અને લૂને ધ્યાનમાં રાખી મહીસાગર આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા જાગૃતિ અભિયાન શરૂ કરાયું છે. લુણાવાડા, બાલાસિનોર, સંતરામપુર બસ સ્ટેન્ડ પર ORS વિતરણ કેન્દ્રો અને હેલ્પ ડેસ્ક કાર્યરત કરાયા છે. મુસાફરોને ડિહાઇડ્રેશનથી બચાવવા ORS સોલ્યુશન અને પાઉચનું વિતરણ કરાઈ રહ્યું છે. બપોરે બિનજરૂરી બહાર ન નીકળવા અપીલ.

રાજકોટમાં ગરમીનો પારો 42 ડિગ્રી પાર, હિટવેવના કેસોની ભીતિ. રાજકોટ સિવિલ હોસ્પિટલમાં 20 બેડનો સ્પેશિયલ વોર્ડ, 24 કલાક તબીબી સેવા. ORS, દવાઓ, લાઈફ સેવિંગ સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ. સ્ટાફ ખડેપગે. જનતાને સાવચેતી રાખવા અપીલ.