આ લેખ ભારતીય જ્ઞાન પરંપરામાં સંશોધન (અનુસંધાન)ના ઊંડા અર્થને સમજાવે છે. લેખક જણાવે છે કે સંશોધન માત્ર પ્રયોગશાળાઓ કે પુસ્તકો પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ તે સત્યની શોધ, જ્ઞાનનું મનન, આચરણ અને સમાજ કલ્યાણની એક સાધના છે. ભારતીય વિચારધારામાં 'ઋષિચર્યા' શબ્દ દ્વારા જ્ઞાનની શોધને જીવનનું અનુશાસન બનાવવાની વાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. આધુનિક સંશોધનમાં બાહ્ય લાભોને બદલે જ્ઞાનસર્જન અને માનવકલ્યાણને પ્રાધાન્ય આપવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકાયો છે. ગુરુ-શિષ્ય પરંપરા અને પ્રમાણશાસ્ત્ર્ર જેવી પદ્ધતિઓ જ્ઞાનની સત્યતા અને વિશ્વસનીયતા સુનિશ્ચિત કરે છે.

ઐતિહાસિક નગરી ડભોઇના APMC ગ્રાઉન્ડમાં દર્ભાવતી કલ્ચરલ ગ્રૂપ દ્વારા નવરાત્રી મહોત્સવનું આયોજન કરાયું છે. ધારાસભ્ય શૈલેષભાઈ મહેતાના માર્ગદર્શન હેઠળ આ મહોત્સવ 9મા વર્ષમાં પ્રવેશ કરી રહ્યો છે. આ મહોત્સવની વિશેષતા એ છે કે, ખેલૈયાઓ કે માઈભક્તો પાસેથી કોઈપણ પ્રકારનો શુલ્ક લેવાતો નથી અને તમામ સુવિધાઓ નિઃશુલ્ક છે. ગ્રાઉન્ડ ખાતે મા ગઢભવાનીનું વિશાળ મંદિર, આકર્ષક ડેકોરેશન અને આધુનિક લાઈટિંગ-સાઉન્ડ સિસ્ટમ ગોઠવાઈ છે. તા.11થી 20 ઓક્ટોબર સુધી ગરબા યોજાશે, જેમાં ગાયક કલાકાર હાર્દિક શાહ રાસ-ગરબાની રમઝટ બોલાવશે.

અમદાવાદ જિલ્લાના દેત્રોજધામમાં શ્રી રબારી સમાજ દ્વારા શ્રી વડવાળા દેવના નૂતન મંદિરના નિર્માણ માટે ભવ્ય તૈયારીઓ કરવામાં આવી રહી છે. આ મંદિરના ખાતમુહૂર્ત પ્રસંગે દેશના વિવિધ પવિત્ર તીર્થધામોની મહાતીર્થ યાત્રાનું આયોજન કરાયું હતું. ચાર વિશેષ ટીમોએ આઠ રાજ્યોમાં લગભગ 25,000 કિલોમીટરનો પ્રવાસ ખેડીને પવિત્ર તીર્થસ્થળોમાંથી માટી અને જળ એકત્ર કર્યું છે. આ માટી અને જળનો ઉપયોગ મંદિરના ખાતમુહૂર્તની ધાર્મિક વિધિઓમાં કરવામાં આવશે. આ યાત્રા આસ્થા, સંસ્કૃતિ અને સમાજની એકતાનો સંદેશ આપે છે.

સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવતીકાલ, તા. 11મી ઓક્ટોબર, રવિવારથી નવરાત્રી મહોત્સવનો પ્રારંભ થઈ રહ્યો છે. આ વર્ષે જિલ્લામાં 8 સ્થળોએ પાર્ટી પ્લોટમાં, 42 સ્થળોએ 500થી વધુ લોકો એકત્ર થઈ શકે તેવા આયોજનો અને 716 શેરી ગરબીના આયોજનો થયા છે. સુરેન્દ્રનગર શહેરમાં 7 પાર્ટી પ્લોટ અને ધ્રાંગધ્રામાં 1 પાર્ટી પ્લોટ ખાતે નવરાત્રી યોજાશે. જિલ્લા કલેક્ટર જી.એચ.સોલંકી અને એસપી પ્રેમસુખ ડેલુના માર્ગદર્શન હેઠળ વહીવટી તંત્ર અને પોલીસ વિભાગ શાંતિપૂર્ણ ઉજવણી માટે સતર્ક છે. યુવાનોમાં ગરબે રમવા માટે ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે.

અમદાવાદમાં સાચી એન્ટરટેઇનમેન્ટ અને પાર્શ્વ જ્વેલરી હાઉસ દ્વારા 'સાચી નવરાત્રી 2026'નું આયોજન 10 થી 19 ઑક્ટોબર 2026 દરમિયાન ન્યૂ સાયન્સ સિટી રોડ ખાતે કરવામાં આવશે. જાણીતા ગાયક જીગરદાન ગઢવી નવ દિવસ સુધી માં અંબાના ગરબા ગાઈને ખેલૈયાઓને મંત્રમુગ્ધ કરશે. આ મહોત્સવમાં 51 શક્તિપીઠ દર્શનનું વિશેષ આધ્યાત્મિક આકર્ષણ રહેશે. 10 ઑક્ટોબરના રોજ પ્રી-નવરાત્રી સેલિબ્રેશન સાથે મહોત્સવનો પ્રારંભ થશે, જે શક્તિ અને ભક્તિનો અનોખો સંગમ બની રહેશે.

નવરાત્રિના આગમનને ગણતરીના દિવસો બાકી હોવા છતાં, અમદાવાદ શહેર અને ગ્રામ્ય વિસ્તારના ગરબા આયોજકો મંજૂરી પ્રક્રિયામાં વિલંબને કારણે ચિંતિત છે. અમદાવાદ શહેરમાં 81 આયોજકોની અરજીઓ ફાયર NOC અને અન્ય જરૂરી દસ્તાવેજોના અભાવે અટકી પડી છે, જ્યારે ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં 18માંથી માત્ર 2 આયોજકોને જ મંજૂરી મળી છે. સુરક્ષાના કડક નિયમો અને દસ્તાવેજી પ્રક્રિયામાં વિલંબને કારણે આયોજકો અને ખેલૈયાઓમાં અસમંજસનો માહોલ છે.

ઉત્તરાખંડની ચારધામ યાત્રા કરતા શ્રદ્ધાળુઓ માટે IRCTC એ કેદારનાથ ધામ માટે ઓનલાઈન હેલિકોપ્ટર બુકિંગ સેવા શરૂ કરી છે. યાત્રાળુઓ હવે IRCTC ની સત્તાવાર વેબસાઇટ heliyatra.irctc.co.in પરથી ઘરે બેઠા ટિકિટ બુક કરી શકશે. આ સુવિધા 9 ઓક્ટોબરથી બપોરે 3 વાગ્યાથી શરૂ થઈ છે અને 16 ઓક્ટોબરથી 9 નવેમ્બર સુધી કેદારનાથ જવા માંગતા યાત્રાળુઓ તેનો લાભ લઈ શકે છે. આ ઓનલાઈન બુકિંગ પ્રક્રિયા વૃદ્ધો અને અશક્ત યાત્રાળુઓ માટે કેદારનાથની યાત્રાને વધુ સરળ બનાવશે. આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં 11 લાખથી વધુ ભક્તો કેદારનાથના દર્શન કરી ચૂક્યા છે.

ગુજરાતના સુપ્રસિદ્ધ યાત્રાધામ અંબાજીના પ્રસિદ્ધ મોહનથાળ પ્રસાદને ભૌગોલિક ઓળખ એટલે કે GI ટેગનું કાનૂની સંરક્ષણ પ્રાપ્ત થયું છે. કેન્દ્રીય GI રજિસ્ટ્રી દ્વારા 'શ્રી આરાસુરી અંબાજી માતા દેવસ્થાન ટ્રસ્ટ'ની અરજીને આધારે આ સર્ટિફિકેટ આપવામાં આવ્યું છે. આ ઐતિહાસિક સિદ્ધિ બાદ અંબાજીનો મોહનથાળ હવે દેશના વિશિષ્ટ મંદિર પ્રસાદોની યાદીમાં સામેલ થયો છે. આગામી 11 ઓક્ટોબરે કેન્દ્રીય GI રજિસ્ટ્રાર પ્રોફેસર ડૉ. ઉન્નત પંડિત આ સર્ટિફિકેટ અર્પણ કરશે. GI ટેગ મળવાથી મોહનથાળની વિશિષ્ટ ઓળખ, શુદ્ધતા અને પરંપરાગત સ્વાદને કાનૂની સુરક્ષા મળી છે, જે તેના વૈશ્વિક વારસાને મજબૂત બનાવશે.

ભરૂચની ઐતિહાસિક જામા મસ્જિદના ભોંયરામાંથી મળી આવેલી જૈન તીર્થંકર ભગવાન મલ્લિનાથની પ્રાચીન મૂર્તિની સુરક્ષા અને પૂજા-અર્ચનાની અધિકાર માટે ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં એક જાહેર હિતની અરજી (PIL) દાખલ કરવામાં આવી છે. અરજદારોએ મૂર્તિને અસામાજિક તત્વોથી નુકસાન પહોંચાડવાની આશંકા વ્યક્ત કરી છે અને તેની સુરક્ષા માટે તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપની માંગ કરી છે. આ કેસમાં કેન્દ્ર સરકાર, ASI, ગુજરાત સરકાર અને મસ્જિદ કમિટીને પક્ષકાર બનાવવામાં આવ્યા છે. હાઈકોર્ટમાં આજે આ અરજી પર પ્રાથમિક સુનાવણી હાથ ધરાશે.

ગુજરાતમાં નવરાત્રિ પર્વની ઉજવણી માટે રાજ્ય સરકાર દ્વારા અંબાજી અને બહુચરાજી શક્તિપીઠ સહિત કુલ 9 દેવસ્થાનો ખાતે વિશેષ સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. યુવક સેવા અને સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓ વિભાગ દ્વારા બનાસકાંઠાના અંબાજી ખાતે 11 ઓક્ટોબર અને મહેસાણાના બહુચરાજી ખાતે 12 ઓક્ટોબરથી આ કાર્યક્રમો શરૂ થશે. આ ઉપરાંત, ઉંઝા, કચ્છ, ચોટીલા, પાવાગઢ, અમદાવાદ, દેવભૂમિ દ્વારકા અને મોઢેરા ખાતે પણ વિવિધ તારીખોએ સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો યોજાશે, જે ભક્તિ અને લોકસંસ્કૃતિનો અદભુત સંગમ રચાશે.

સુપ્રસિદ્ધ યાત્રાધામ ખેડબ્રહ્મા ખાતે શ્રી અંબિકા માતાજી મંદિરમાં 11મી ઓક્ટોબરથી નવરાત્રિ મહોત્સવની ઉજવણી થશે. આ અંગે અંબિકા નવરાત્રિ મંડળની બેઠક યોજાઈ હતી, જેમાં આગામી દસ દિવસ દરમિયાન ભક્તો અને ખેલૈયાઓની મોટી સંખ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને વ્યવસ્થા અને આયોજન અંગે ચર્ચા કરાઈ હતી. મંડળના સભ્યોએ સેવાભાવ અને સમર્પણ સાથે જવાબદારી નિભાવવાનો સંકલ્પ કર્યો હતો, જેથી ભક્તોને શાંતિપૂર્ણ વાતાવરણ મળી રહે અને આયોજન સુવ્યવસ્થિત રીતે સંપન્ન થાય.

ડભોઇ નગરના જાગૃત નાગરિક અને માનવસેવા સંગઠનના રાષ્ટ્રીય મહાસચિવ યુસુફ્ ફાતીયા અને તેમના ધર્મપત્ની રિઝવાનાબેગમ યુસુફ્ ફાતીયા પવિત્ર ઉમરાહ ઝિયારત માટે રવાના થયા હતા. તેઓને વિદાય આપવા માટે ડભોઇ જામા મસ્જિદના મૌલાના અનવર અશરફી સહિત ઉપસ્થિત સ્થાનિક લોકોએ દંપતીને ફુલહાર પહેરાવી, શાલ ઓઢાડી ભાવભીનું સન્માન કર્યું હતું. તેમની યાત્રા સુખરૂપ તથા સફ્ળ રહે તેવી દુઆઓ સાથે મુબારકબાદી પાઠવી હતી.

ડભોઇ તાલુકાનું યાત્રાધામ ચાંદોદ, જે ગુજરાતનું એકમાત્ર પૌરાણિક તીર્થ અને દક્ષિણ પ્રયાગ તરીકે ઓળખાય છે, તે સર્વ પિતૃ મોક્ષ માટે ભારતભરમાં પ્રખ્યાત છે. આ વર્ષે તિથિ ક્ષયને કારણે 16 દિવસનું શ્રાદ્ધ પક્ષ 15 દિવસમાં જ પૂર્ણ થઈ રહ્યું છે. ભાદરવા સુદ પૂર્ણિમાથી શરૂ થયેલો શ્રાદ્ધ પક્ષ પૂર્વજોના ઋણમાંથી મુક્તિ મેળવવાનો પવિત્ર સમય છે. આ 15 દિવસ દરમિયાન, શ્રદ્ધાળુઓ પવિત્ર નર્મદા સ્નાન કરીને અને તીર્થગોર પાસે શ્રાદ્ધ વિધિ, તર્પણ અને પિંડદાન કરીને પિતૃઓની આત્માને શાંતિ અપાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. ગુજરાત ઉપરાંત અન્ય રાજ્યોમાંથી પણ મોટી સંખ્યામાં ભાવિકો અહીં ઉમટી રહ્યા છે.

મહારાષ્ટ્રના છત્રપતિ સંભાજીનગર જિલ્લાના બિલ્લેરી ગામના આશરે 50 માઈ ભક્તો શક્તિપીઠ પાવાગઢ ખાતે મહાકાળી માતાજીની અખંડ જ્યોત લેવા આવ્યા હતા. સોમવારે રાત્રે 8 વાગ્યે પાવાગઢથી મશાલ જ્યોત લઈને ઉઘાડા પગે દોડતા-દોડતા પોતાના વતન બિલ્લેરી જવા નીકળેલા ભક્તો માત્ર ચાર કલાકમાં રાત્રે 12 વાગ્યે બોડેલીના ઢોકલીયા વિસ્તારમાં ઓરસંગ બ્રિજ પાસે આવી પહોંચ્યા હતા. દરરોજ આશરે 100 કિલોમીટરનું અંતર કાપી પ્રથમ નવરાત્રીના દિવસે બિલ્લેરી પહોંચી જ્યોત સ્થાપિત કરવાનો તેમનો સંકલ્પ છે.

વૃદ્ધાવસ્થા માત્ર ઉંમરનો આંકડો નથી, પણ અનુભવ અને ડહાપણ લાવે છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં, વૃદ્ધો અને તેમના સંતાનો વચ્ચેના સંબંધોમાં સમસ્યાઓ જોવા મળે છે, જેમાં બંને પક્ષોની ભૂમિકા હોઈ શકે છે. આ સ્થિતિને સુધારવા માટે, વૃદ્ધોએ આર્થિક, માનસિક અને ભાવનાત્મક રીતે સ્વાવલંબી બનવું જોઈએ. પોતાના કામ જાતે કરવા, અન્યને બિનજરૂરી રીતે હેરાન ન કરવા અને પોતાના સંતાનો પાસેથી અપેક્ષાઓ ઘટાડવી મહત્વપૂર્ણ છે. શાંતિ અને ખુશી માટે, સંયમ, સ્વીકૃતિ અને નિઃસ્પૃહી ભાવ કેળવવો જરૂરી છે.

તુર્કીના ઇસ્તંબુલમાં આવેલો ટોપકાપી પેલેસ માત્ર એક મહેલ નથી, પરંતુ ઓટ્ટોમન સામ્રાજ્યનો જીવંત ઇતિહાસ છે. 15મીથી 19મી સદી સુધી, આ ભવ્ય મહેલમાંથી એશિયા, યુરોપ અને આફ્રિકા પર ફેલાયેલા વિશાળ સામ્રાજ્યનું શાસન ચાલતું હતું. તેની અદભૂત સ્થાપત્યકળા, રાજકીય ષડ્યંત્રો, વૈભવી જીવનશૈલી અને અમૂલ્ય ઐતિહાસિક ખજાના માટે તે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. આ મહેલ ઓટ્ટોમન સામ્રાજ્યની ભવ્યતા અને વૈભવનો સાક્ષી છે.

સુપર માર્કેટ હોય કે સિનેમા હોલ, આપણી આસપાસ વહેતું બેકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક આપણા વિચારો, નિર્ણયો અને લાગણીઓને અચેતનપણે દિશા આપે છે. આપણે સભાનપણે નિર્ણયો લઈએ છીએ એવું લાગે, પરંતુ આપણું સબકોન્શિયસ માઇન્ડ સંગીત દ્વારા નિયંત્રિત થઈ શકે છે. મોલમાં ધીમું સંગીત વધુ ખરીદી પ્રેરે છે, જ્યારે ફાસ્ટ-ફૂડ રેસ્ટોરન્ટમાં ઝડપી સંગીત ઝડપી જમવા પ્રોત્સાહન આપે છે. માર્કેટિંગ નિષ્ણાતો પણ વાઇન સ્ટોરમાં સંગીતના પ્રકાર દ્વારા ગ્રાહકોની પસંદગી બદલી શકે છે. ફિલ્મોમાં, સંગીત દૃશ્યોના ભાવને અસરકારક રીતે વ્યક્ત કરે છે, લાગણીઓને ઊંડાણપૂર્વક સ્પર્શે છે.

ઓસ્ટ્રેલિયા નજીક કિંગ આઇલેન્ડ પર આવેલી 'ડોલ્ફિન માઇન' વિશે એક અનોખી માન્યતા છે કે તે યુદ્ધોની આગાહી કરે છે. આ માન્યતા ટંગસ્ટન (Tungsten) ધાતુ સાથે જોડાયેલી છે, જેનો ઊંચો ગલનબિંદુ (Melting Point) અને કઠણતા તેને યુદ્ધના સાધનો માટે અત્યંત ઉપયોગી બનાવે છે. ઇતિહાસમાં, જ્યારે પણ આ ખાણ કાર્યરત થઈ, ત્યારે યુદ્ધો શરૂ થયા. આ ખરેખર તો યુદ્ધ સમયે ટંગસ્ટનની વધેલી માંગને કારણે ખાણને ફરી ખોલવામાં આવતી હોવાથી બનતી ઘટના છે, કોઈ આગાહી નહીં.

આસો મહિનાની નવરાત્રી શરૂ થવામાં હવે ગણતરીના કલાકો બાકી છે. આ તહેવાર માત્ર ઉત્સવ નથી, પણ નવ દિવસ અને નવ રાતનો એક પરંપરાગત મહોત્સવ છે, જેની આતુરતા આખું વર્ષ રહે છે. નવરાત્રી એટલે મા શક્તિ સાથે વ્યક્તિગત શક્તિના મિલનનો ઉત્સવ, જે ગુજરાતની ગરિમા અને ઓળખ છે. શેરીઓથી લઈને વિશાળ મેદાનો સુધી, લોકો આનંદમાં ગરબે ઘૂમવા ઉમટી પડે છે. આ નવરાત્રીનો અનુભવ 'ઓહ!', 'આહ!' અને 'આહા!' જેવા ઉદ્ગારો સાથે વિસ્તરે છે.

૨૧મી સદીમાં 'ડેટા' એક એવી વ્યૂહાત્મક સંપત્તિ તરીકે ઉભરી રહ્યો છે, જે ભૌતિક સ્વરૂપમાં નથી છતાં તેનું મૂલ્ય અખૂટ છે. માનવજાતના ઇતિહાસમાં સંપત્તિના માપદંડ બદલાતા રહ્યા છે, પણ આજનો ડિજિટલ યુગ 'ડેટા'ને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ ગયો છે. આપણે સતત ડેટાનું સર્જન કરીએ છીએ, જે આપણી ડિજિટલ દુનિયાનો અભિન્ન અંગ બની ગયું છે. કાચો ડેટા માહિતી બને છે, અને ઉપયોગી ડેટા નિર્ણય લેવાની શક્તિ પૂરી પાડે છે. AI, આરોગ્ય, વ્યવસાય અને સમાજમાં ડેટાનું મહત્વ વધી રહ્યું છે, પરંતુ તેની ગોપનીયતા અને જવાબદાર ઉપયોગ એક ગંભીર પ્રશ્ન છે.

ભરૂચના ઝઘડિયા તાલુકાના રતનપુર ગામ નજીક ડુંગર પર આવેલ હઝરત બાવાગોર દરગાહનો ઐતિહાસિક ચસ્મો (પાણીનો કુંડ) 8 ઓક્ટોબર, ગુરુવારે પરંપરાગત વાર્ષિક પ્રણાલી મુજબ વધાવવામાં આવશે. આ ચસ્મો વર્ષોથી દરગાહ સાથે જોડાયેલો છે અને દર વર્ષે ભાદરવા મહિનાના છેલ્લા ગુરુવારે આ વિધિ થાય છે. વડોદરાના હઝરત કમાલુદ્દિન બાવા અને દરગાહના ગાદીવારસ હઝરત જાનુબાપુના હસ્તે ફુલ, ધાણી અને નાળિયેરથી આ ધાર્મિક કાર્ય સંપન્ન થશે. આ પ્રસંગે ભવ્ય મેળાનું પણ આયોજન કરાય છે, જેમાં મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ ભાગ લેશે.

નવરાત્રિ નજીક આવતા જ વડોદરાના પરંપરાગત ખરીદીના સ્થળ નવાબજારમાં ગ્રાહકોનો ભારે ધસારો જોવા મળી રહ્યો છે. ઇમિટેશન જ્વેલરી, ચણીયા ચોળી, કુર્તા સહિતની વસ્તુઓની ખરીદી માટે લોકો ઉમટી પડ્યા છે, જ્યાં ચાલવાની પણ જગ્યા મળવી મુશ્કેલ બની ગઈ છે. ખેલૈયાઓ ઉત્સાહપૂર્વક તૈયારીઓ કરી રહ્યા છે, જેમાં ગળાના સેટ, પાયલ, પાટલા, વિંટી, કંદોરા જેવી વિવિધ વસ્તુઓ ઉપલબ્ધ છે. ભાવ વધારા છતાં ખરીદી પર તેની ખાસ અસર જોવા મળી રહી નથી.

મધ્યપ્રદેશના બોરી બુઝુર્ગ ગામથી નીકળેલ માઈ ભક્તોનો સંઘ શક્તિપીઠ પાવાગઢ ખાતે મહાકાળી માતાની અખંડ જ્યોત લેવા માટે 450 કિ.મીની પદયાત્રા કરીને બોડેલી પહોંચ્યો છે. આ ભક્તો 7 દિવસની રાત-દિવસની યાત્રા બાદ બોડેલીમાં સ્થાનિક લોકો દ્વારા ભવ્ય સ્વાગત પામ્યા છે. તેઓ પાવાગઢ દર્શન બાદ અખંડ જ્યોત લઈને વતન પરત ફરશે અને નવરાત્રી પહેલાં ગામના ગરબી ચોકમાં સ્થાપિત કરશે. આ સંઘ હવે પાવાગઢ તરફ પ્રયાણ કરશે.

આ સૃષ્ટિમાં જેટલા મનુષ્ય એટલા વિચાર, તેથી વૈચારિક મતભેદ સ્વાભાવિક છે. અસહમતિ એટલે માત્ર જુદા વિચારો, જ્યારે વિરોધ તેનો દુશ્મનાવટ સુધી લઈ જાય છે. ઓસ્કાર વાઈલ્ડ અનુસાર, મતભેદ એ બે અલગ મગજ સક્રિય હોવાનો પુરાવો છે, દુશ્મનીનો નહીં. આપણા સંબંધોમાં અહમને સ્થાન આપ્યા વિના, સામેના વ્યક્તિના વિચારોનો આદર કરવો જોઈએ. મુદ્દા કરતાં વ્યક્તિને મહત્વ આપતાં, મતભેદ છતાં સંબંધો ટકાવી રાખવા એ જ સાચી પરિપક્વતા છે.

ઓરિસ્સાના ભુવનેશ્વર નજીક આવેલું નંદનકાનન નેશનલ પાર્ક, તેના વિશિષ્ટ વાતાવરણ અને દુર્લભ પ્રાણીઓના સંરક્ષણ માટે જાણીતું છે. 1960ના દાયકામાં સ્થપાયેલ આ ઉદ્યાન, 1979માં નેશનલ પાર્ક બન્યું. નંદનકાનન તેના સફેદ વાઘના સફળ પ્રજનન અને સંવર્ધન માટે વિશ્વમાં મોખરે છે. અહીં 157 થી વધુ પ્રજાતિઓના 1500 થી વધુ પ્રાણીઓ, પક્ષીઓ, બોટનિકલ ગાર્ડન અને કાંજિયા તળાવ આવેલા છે. આ પાર્ક પર્યાવરણ જાગૃતિ અને લુપ્ત થતી પ્રજાતિઓના સંરક્ષણનું મહત્વપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય કેન્દ્ર છે.

સ્વિમિંગ માત્ર એક રમત નથી, પણ જીવનરક્ષક કૌશલ્ય પણ છે. પ્રાચીન ઇજિપ્ત અને ભારતમાં તેના પુરાવા મળે છે. 19મી સદીમાં ગ્રેટ બ્રિટનમાં સંસ્થાકીય રમત બની. 1896ની એથેન્સ ઓલિમ્પિક્સમાં પુરુષો માટે અને 1912ની સ્ટોકહોમ ઓલિમ્પિક્સમાં મહિલાઓ માટે તેનો સમાવેશ થયો. 1908માં FINA (હાલ વર્લ્ડ એક્વાટિક્સ) ની સ્થાપના થઈ. 50 મીટર પુલમાં સ્પર્ધાઓ ચાર શૈલીઓમાં યોજાય છે, જેમાં નિયમોનું ચુસ્તપણે પાલન જરૂરી છે.

ન્યૂઝીલેન્ડમાં જોવા મળતો `કાકાપો' પોપટની પ્રજાતિનો હોવા છતાં, તેનું શરીર ભારે હોવાથી તે ઉડી શકતો નથી. તે જમીન પર ચાલે છે અથવા ઝાડ પર ચડે છે. તેની ખાસિયત એ છે કે તેના શરીરમાંથી મધ જેવી સુગંધ આવે છે, જે તેને અન્ય પક્ષીઓથી અલગ પાડે છે. આ શાકાહારી પક્ષી 60 થી 90 વર્ષ સુધી જીવી શકે છે. `કાકાપો રિકવરી પ્રોગ્રામ' દ્વારા તેને શિકારી પ્રાણીઓથી બચાવવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે.

ઘોડા માનવ ઇતિહાસના વફાદાર સાથી રહ્યા છે, અને તેમના વિશે અનેક વૈજ્ઞાનિક તથ્યો છુપાયેલા છે. તેઓ ઊભા-ઊભા પણ ખાસ `સ્ટે એપરેટ્સ' મિકેનિઝમ દ્વારા ગાઢ ઊંઘ લઈ શકે છે. તેમની આંખો ચહેરાની બાજુઓમાં હોવાથી તેઓ લગભગ 360 ડિગ્રી જોઈ શકે છે, ફક્ત સામે અને પાછળ નાના `બ્લાઈન્ડ સ્પોટ' હોય છે. ઘોડા માત્ર નસકોરાંથી શ્વાસ લે છે, ક્યારેય ઊલટી કરી શકતા નથી, અને તેમના દાંત જોઈને ઉંમર જાણી શકાય છે.

ગુજરાતી અને સંસ્કૃત વ્યાકરણમાં 'પ્રાચીન' શબ્દ અત્યંત સમૃદ્ધ અર્થ ધરાવે છે, જે માત્ર સમયની લંબાઇ નહીં, પરંતુ મૂલ્ય, અનુભવ અને પવિત્રતાનો ભાવ પણ સૂચવે છે. સામાન્ય રીતે 'અર્વાચીન' કે 'આધુનિક'ના વિરોધી તરીકે વપરાતો આ શબ્દ, પરંપરા અને સ્થાપત્યમાં ઊંડો અર્થ ધરાવે છે. પ્રાચીન મંદિરો, શિલ્પો અને કિલ્લાઓ આપણી સમૃદ્ધ વિરાસતના પ્રતીક છે. પુરાતત્ત્વશાસ્ત્ર, અભિલેખશાસ્ત્ર, સિક્કાશાસ્ત્ર જેવા વિષયો પ્રાચીન વસ્તુઓનું સંશોધન અને વિશ્લેષણ કરીને આપણને આપણા મૂળ સાથે જોડે છે.

રાત્રે સૂતી વખતે આપણું મગજ REM સ્લીપ દરમિયાન ખૂબ સક્રિય રહે છે, જ્યારે શરીર આરામ કરતું હોય છે. આ તબક્કામાં આંખો ઝડપથી ફરે છે અને મગજ જાગૃત અવસ્થા જેટલું કાર્ય કરે છે. આ દરમિયાન, મગજ દિવસ દરમિયાન થયેલી યાદો અને અનુભવોનું વર્ગીકરણ કરે છે, જેને મેમરી કન્સોલિડેશન કહેવાય છે. આ પ્રોસેસિંગ દરમિયાન જુદા જુદા વિચારો અને લાગણીઓ જોડાઈને સપનાં સ્વરૂપે દેખાય છે. ભાવનાત્મક સંતુલન જાળવવા અને સમસ્યાઓના ઉકેલ શોધવામાં પણ સપનાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.