8 ઓક્ટોબરે સોના-ચાંદીના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો. ઈન્ડિયા બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એસોસિએશન (IBJA)ના જણાવ્યા અનુસાર, 10 ગ્રામ 24 કેરેટ સોનું ₹304 ઘટીને ₹1,47,463 થયું, જ્યારે એક કિલો ચાંદી ₹2,821 ઘટીને ₹2,18,045 પર આવી ગઈ. આ વર્ષે સોના-ચાંદીના ભાવમાં સતત ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી રહ્યો છે, જેમાં સોનું તેના સર્વોચ્ચ સ્તરથી ₹28,658 અને ચાંદી ₹1.68 લાખ સસ્તી થઈ છે.

ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ (US) ને મોટો ફટકો પડ્યો છે. કોંગ્રેસનલ રિસર્ચ સર્વિસ (CRS) ના રિપોર્ટ મુજબ, ઓછામાં ઓછા 81 અમેરિકન સૈન્ય વિમાનો અને ડ્રોન નષ્ટ અથવા ક્ષતિગ્રસ્ત થયા છે. આ નુકસાનમાં 45 MQ-9 રીપર ડ્રોન, 12 F-15E સ્ટ્રાઈક ઈગલ જેટ, 7 KC-135 સ્ટ્રેટોટેંકર અને 1 F-35A સ્ટીલ્થ ફાઈટર જેટનો સમાવેશ થાય છે. આ સૈન્ય નુકસાન અને રાજકીય દબાણને કારણે, અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આગામી 3 નવેમ્બરની મિડ-ટર્મ ચૂંટણીઓ પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી ઈરાન પર નવા સૈન્ય હુમલા સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.

ઈરાન સમર્થિત હુથીઓ દ્વારા સાઉદી મથકો પર હુમલાના અહેવાલ બાદ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ૧૦૫ ડોલર પાર પહોંચ્યા છે. આ સાથે અમેરિકી ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો પણ ૯૭ની સપાટી તોડી નવા ઐતિહાસિક નીચા સ્તરે પહોંચ્યો છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા દ્વારા રેપો રેટમાં ૦.૨૫%નો વધારો અને નબળા ચોમાસાના સંકેતોને કારણે ભારતીય શેરબજારમાં ભારે કડાકો બોલાયો હતો. રોકાણકારોની સંપત્તિમાં એક દિવસમાં રૂ.૧૦ લાખ કરોડનું ધોવાણ થયું હતું. સેન્સેક્સ ૧૦૪૫.૪૬ પોઈન્ટ ઘટીને ૭૧૫૯૩.૨૪ અને નિફ્ટી ૩૭૧.૨૫ પોઈન્ટ ઘટીને ૨૨૨૩૧.૮૦ પર બંધ રહ્યા હતા.

રિઝર્વ બેંકની કડક નીતિ, વિદેશી રોકાણકારોની સતત વેચવાલી અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વૃદ્ધિ જેવા કારણોસર ભારતીય શેરબજારમાં આજે મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો. સેન્સેક્સ ૧૦૪૫ પોઈન્ટ અને નિફ્ટી ૩૭૧ પોઈન્ટ તૂટ્યા હતા, જેના કારણે રોકાણકારોની સંપત્તિમાં આશરે રૂ. ૧૦.૦૧ લાખ કરોડનું ધોવાણ થયું હતું. વૈશ્વિક બજારોમાંથી મળેલા નબળા સંકેતો અને યુએસમાં ઊંચા બોન્ડ યીલ્ડ પણ આ ઘટાડા માટે જવાબદાર હતા. આ ઘટાડાને પગલે સેન્સેક્સ ૭૧,૫૯૩ અને નિફ્ટી ૨૨,૨૩૧ પર બંધ રહ્યા હતા.

મુંબઈ ઝવેરી બજારમાં સોના-ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જ્યારે પ્લેટીનમના ભાવમાં ફરી વધારો થયો છે. વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ૫% નો ઉછાળો આવતાં તે ૧૦૫ ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર કરી ગયું છે. અમેરિકામાં ક્રૂડનો સ્ટોક ઘટવા અને વાવાઝોડાના કારણે ઉત્પાદન ઘટવાના અહેવાલો છે. ચીન દ્વારા સપ્ટેમ્બરમાં ૨૩ ટન સોનાની ખરીદી કરવામાં આવી છે, જે છેલ્લા ૩ વર્ષનો રેકોર્ડ છે. રશિયાનું તેલ મોંઘુ થતાં ભારતીય ઈમ્પોર્ટરો મધ્ય-પૂર્વ તરફ વળી રહ્યા છે.

ભારતીય શેરબજારમાં RBIની નાણાકીય નીતિ જાહેર થયા બાદ સાવચેતીનું વલણ જોવા મળ્યું, જેમાં રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરીને 5.50% કરાયો છે અને નીતિ વલણને "કેલિબ્રેટેડ ટાઇટનિંગ" તરફ વાળવામાં આવ્યું છે. આ નિર્ણયને પગલે વ્યાજદર આધારિત ક્ષેત્રો જેવા કે બેન્કિંગ, એનબીએફસી, રિયલ્ટી અને ઓટોમાં વેચવાલીનું દબાણ વધ્યું હતું. અગાઉના સત્રોમાં થયેલી તેજી બાદ રોકાણકારોએ નફાવસૂલી કરતાં સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીમાં ઘટાડો નોંધાયો હતો. જોકે, બેન્કિંગ શેરોમાં નીચલા સ્તરે ખરીદી આવતા બજારનો ઘટાડો મર્યાદિત રહ્યો હતો. FIIs ની સતત વેચવાલી અને ક્રૂડ ઓઈલના ઊંચા ભાવ બજાર માટે ચિંતાનો વિષય બન્યા છે.

ભારતીય શેરબજારમાં ગુરુવારે મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો, જેમાં BSE સેન્સેક્સ 1,200 પોઈન્ટથી વધુ ઘટીને 71,400 ની નીચે પહોંચ્યો, જ્યારે NSE નિફ્ટી 401 પોઈન્ટ ઘટીને 22,201 ની નીચે આવ્યો. આ ઘટાડાને કારણે રોકાણકારોને લગભગ ₹10 લાખ કરોડનું નુકસાન થયું. ક્રૂડ ઓઈલની વધતી કિંમતો, RBI ની મોનિટેરી પોલિસી, વૈશ્વિક સંકેતો અને વિદેશી રોકાણકારોની સતત વેચવાલી જેવા પરિબળોએ બજાર પર દબાણ કર્યું. વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારોએ ₹6,121 કરોડથી વધુ પાછા ખેંચી લીધા.

ગઈકાલ અને આજ દરમિયાન શેરબજારમાં ભારે કડાકો જોવા મળ્યો છે. સેન્સેક્સ 1283 પોઈન્ટ ઘટીને 71,735.91 ની નીચલી સપાટીએ પહોંચ્યો, જ્યારે નિફ્ટી 476 પોઈન્ટ તૂટીને 22,294.35 પર ગબડ્યો. MCX બજારમાં પણ ઘટાડો નોંધાયો છે. ચાંદીમાં બે દિવસમાં 5000 રૂપિયાથી વધુનો ઘટાડો થયો છે, જ્યારે સોનાની કિંમત 1.5 લાખની નીચે રહી છે. બીજી તરફ, બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ 104 ડોલર પ્રતિ બેરલ પહોંચી ગયા છે, જે પેટ્રોલ-ડીઝલ મોંઘા થવાના સંકેત આપે છે. ડૉલર સામે રૂપિયો ઐતિહાસિક રીતે 97 રૂપિયાની નીચલી સપાટીએ પહોંચ્યો છે, જે મોંઘવારી વધવાની ચિંતા દર્શાવે છે.

નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ના બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સની એસેટ્સ અંડર મેનેજમેન્ટ (AUM)માં લગભગ ૫ ટકાનો વધારો થયો છે, જે રૂ. ૮૭.૨ લાખ કરોડ સુધી પહોંચી છે. આ વૃદ્ધિ છેલ્લા ત્રણ ત્રિમાસિક ગાળામાં સૌથી વધુ છે. ઇક્વિટી માર્કેટમાં અસ્થિરતા અને લાર્જકેપ સેગમેન્ટમાં નુકસાન છતાં, વિવિધ કેટેગરીઓમાં મજબૂત ઇનફ્લો, ખાસ કરીને ડેટ ફંડ્સ અને સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન (SIP) દ્વારા થયેલા રોકાણને કારણે આ વૃદ્ધિ શક્ય બની છે. જુલાઈ-ઓગસ્ટ દરમિયાન એક્ટિવ ઇક્વિટી સ્કીમ્સમાં રૂ. ૫૪,૦૦૦ કરોડ અને કુલ રૂ. ૨.૮ લાખ કરોડનો નેટ ઇનફ્લો નોંધાયો હતો.

મુંબઈ અને અમદાવાદ ઝવેરી બજારમાં સોના, ચાંદી અને પ્લેટીનમના ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. વૈશ્વિક બજારમાં ડોલર ઈન્ડેક્સ ઉંચકાતાં ફંડો દ્વારા સોનાનું વેચાણ વધ્યું છે, જેના કારણે ભાવ ઘટ્યા છે. જોકે, ચીન દ્વારા સોનાની ખરીદી વધારવામાં આવી રહી છે. બીજી તરફ, હોર્મુઝ રુટ પર ઈરાનના હુમલા વધતાં અને અમેરિકામાં ક્રૂડનો સ્ટોક ઘટતાં બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ ૧૦૦ ડોલર પાર પહોંચ્યા છે. લંડન બુલિયન માર્કેટ એસોસિએશન દ્વારા આગામી બાર મહિનામાં સોનાના ભાવ ૫૦૦૦ ડોલર પ્રતિ ઔંસ સુધી પહોંચવાની આગાહી કરવામાં આવી છે.

વૈશ્વિક બજારોમાં ઘટાડો, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વૃદ્ધિ અને RBI દ્વારા રેપો રેટમાં ૦.૨૫%નો વધારો થતાં ભારતીય શેરબજારમાં આજે ભારે કડાકો બોલાયો હતો. સેન્સેક્સ ૪૨૯ પોઈન્ટ ઘટીને ૭૨૬૩૮.૭૦ અને નિફ્ટી ૫૦ પોઈન્ટ ઘટીને ૨૨૬૦૩.૦૫ પર બંધ રહ્યા હતા. મોંઘવારી વધવાની અને ઓછા વરસાદની શક્યતાને કારણે જ્વેલરી, કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ્સ, ઓટો, મેટલ અને IT શેરોમાં મોટાપાયે વેચવાલી જોવા મળી હતી. FPIs દ્વારા રૂ. ૬૧૨૧ કરોડની ચોખ્ખી વેચવાલી કરાઈ હતી, જેના કારણે રોકાણકારોની સંપત્તિમાં રૂ. ૨.૬૩ લાખ કરોડનો ઘટાડો થયો હતો.

ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) એ મોંઘવારી અને આર્થિક સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને નાણાકીય નીતિમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કર્યો છે. RBI એ રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરીને તેને 5.5% કર્યો છે. સ્ટેન્ડિંગ ડિપોઝિટ ફેસિલિટી (SDF) રેટ 5.25% અને માર્જિનલ સ્ટેન્ડિંગ ફેસિલિટી (MSF) તથા બેંક રેટ 5.75% કરવામાં આવ્યા છે. આ સાથે MPC એ નાણાકીય નીતિનું વલણ બદલીને ‘કેલિબ્રેટેડ ટાઇટનિંગ’ એટલે કે તબક્કાવાર નાણાકીય સખ્તાઈ અપનાવી છે.

દેશના SME IPO માર્કેટમાં ગેરરીતિની શંકા પ્રબળ બની રહી છે, જ્યાં 161માંથી 81 SME IPO લિસ્ટ થયા બાદ ઈશ્યૂ ભાવ કરતાં નીચે ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે. ઘણા પ્રમોટરો અને બેન્કરો રોકાણકારોને આકર્ષવા માટે ફેક ગ્રે માર્કેટ પ્રીમિયમ અને ભ્રામક રિપોર્ટ્સનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. આ વર્ષે 7171 કરોડ રૂપિયા એકત્ર થયા હોવા છતાં, 24 IPOમાં 50%થી વધુનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. નિફ્ટી SME ઈમર્જ ઈન્ડેક્સમાં ઘટાડો, જ્યારે નિફ્ટી IPO ઈન્ડેક્સમાં વધારો દર્શાવે છે. કૃત્રિમ ભાવ નિર્ધારણની શંકાઓ ઊભી થઈ રહી છે.

રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ મોંઘવારી પર કાબૂ મેળવવા માટે રેપો રેટમાં 0.25 ટકાનો વધારો કર્યો છે. આ વધારા બાદ રેપો રેટ 5.25% થી વધીને 5.50% થયો છે. આ નિર્ણયથી હોમ લોન અને અન્ય લોનના EMI વધવાની શક્યતા છે. વૈશ્વિક સ્તરે ફુગાવાના ઊંચા દર, રૂપિયાની નબળાઈ અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઉછાળાને કારણે આ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. MPCએ નીતિગત વલણને 'કેલિબ્રેટેડ ટાઈટનિંગ' તરફ શિફ્ટ કર્યું છે, જે ભવિષ્યમાં વધુ દરો વધારવાના વિકલ્પને ખુલ્લો રાખે છે.

SME IPO માર્કેટમાં ગેરરીતિની શંકા પ્રબળ બની છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં પ્રમોટરો અને મર્ચન્ટ બેંકરોએ રોકાણકારોને ગેરમાર્ગે દોરી મોટી રકમ એકત્ર કરી છે. ફેક ગ્રે માર્કેટ પ્રીમિયમ અને ભ્રામક રિપોર્ટ્સનો સહારો લેવાયો. આ વર્ષે લિસ્ટ થયેલા ૧૬૧ SME IPOમાંથી ૮૧ શેરો હાલમાં ઈસ્યુ ભાવથી નીચે ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે. ૨૪ IPOમાં ૫૦% થી વધુનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. સપ્ટેમ્બર અને જૂન એમ બંને ગાળામાં SME IPO નું પ્રદર્શન નબળું રહ્યું છે.

ઊંચા ફુગાવા અને ક્રુડના ભાવમાં ફરી ઉછાળાને ધ્યાનમાં રાખી, રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI)ની મોનિટરી પોલિસી કમિટિ (MPC) આવતીકાલે રેપો રેટમાં 0.25 ટકાનો વધારો કરી શકે છે. લગભગ સવા ત્રણ વર્ષના ગાળા બાદ આ પહેલો વધારો હશે. ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા અને રૂપિયામાં નબળાઈને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લેવાઈ શકે છે. MPC નજીકના ભવિષ્યમાં રેપો રેટમાં વધારો કરવાનો વિકલ્પ ખુલ્લો રાખશે. વ્યાજ દરમાં વધારાથી લોન મોંઘી બનશે અને EMI માં પણ વધારો જોવા મળી શકે છે.

ભારતીય શેરબજારમાં સતત આઠ સપ્તાહના ઘટાડા બાદ મંગળવારના સત્રમાં તેજી જોવા મળી રહી છે. બેન્કિંગ અને નાણાકીય શેરોમાં મજબૂત ખરીદી, તેમજ મધ્યમ અને નાના કદના શેરોમાં પણ ખરીદીથી બજારમાં સુધારો જોવા મળ્યો છે. આ તેજીને હાલ રાહતરૂપ સુધારા તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકાના નબળા રોજગાર આંકડાઓએ વ્યાજદરમાં વૃદ્ધિની ચિંતા ઘટાડી છે. જોકે, વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારોની વેચવાલી અને ક્રૂડ ઓઈલના ઊંચા ભાવ બજાર માટે પડકારરૂપ બની શકે છે. આગામી સત્રોમાં સ્થાનિક ખરીદી અને વિદેશી વેચવાલીની ગતિ બજારની દિશા નક્કી કરશે.

સાઉદી અરેબિયા દ્વારા એશિયા માટે ક્રૂડ તેલના ભાવમાં નોંધપાત્ર ડિસ્કાઉન્ટ ઓફરને કારણે છ વર્ષનો રેકોર્ડ તૂટ્યો છે. આના પરિણામે, મુંબઈ અને અમદાવાદ ઝવેરી બજારમાં સોનાના ભાવમાં વધારો જોવા મળ્યો હતો, જ્યારે ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો હતો. પ્લેટીનમના ભાવ પણ ઉંચા રહ્યા હતા. રૂપિયા સામે ડોલરના ભાવ વધવાથી પણ ઝવેરી બજાર પર અસર દેખાઈ. વૈશ્વિક બજારમાં બોન્ડ યીલ્ડના દરમાં ઘટાડો અને ક્રૂડતેલના ભાવમાં ઘટાડા છતાં સોનાના ભાવમાં વૃદ્ધિ મર્યાદિત રહી હતી.

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાની મોનીટરી પોલિસી કમિટી (MPC)ની મીટિંગ પહેલાં રેપો રેટમાં વધારાની અપેક્ષા અને મોંઘવારી નિયંત્રણના પગલાંની શક્યતા વચ્ચે બેંકોની ત્રિમાસિક મજબૂત કામગીરી અને રિલાયન્સના જિયો પ્લેટફોર્મ્સના મેગા IPOની તૈયારીઓને કારણે શેરોમાં રિકવરી જોવા મળી. વર્લ્ડ બેંક દ્વારા ભારતના આર્થિક વિકાસનો અંદાજ ૭.૧% મૂકવામાં આવ્યો અને ક્રુડ ઓઈલના ભાવમાં ઘટાડો થતાં તેજીને વેગ મળ્યો. ફંડોએ બેંકિંગ, FMCG અને રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ જેવા શેરોમાં ખરીદી કરી, જ્યારે IT શેરોમાં પ્રોફિટ બુકિંગ થયું. રોકાણકારોની સંપત્તિમાં રૂ. ૪.૫૪ લાખ કરોડનો જંગી વધારો થયો.

વૈશ્વિક શેરબજારમાં તેજીનો માહોલ છે, પરંતુ ભારતીય શેરબજાર અપેક્ષિત પ્રદર્શન કરી રહ્યું નથી. યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિ હોવા છતાં, અમેરિકા, જાપાન, કોરિયા, તાઇવાન, ઇઝરાયેલ અને પાકિસ્તાન જેવા દેશોના બજારોએ નવા ઓલ-ટાઇમ હાઈ બનાવ્યા છે. ભારતીય બજાર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે લગભગ ૧૫% નીચે છે. ડોમેસ્ટિક ઇન્સ્ટીટયુશનલ ઇન્વેસ્ટર્સ (DII) પાસે વિદેશી બજારોમાં રોકાણનો વિકલ્પ હોવાથી, તેઓ ભારતીય બજારમાંથી પૈસા ખેંચી શકે છે, જેનાથી નુકસાન વધી શકે છે. છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં ભારતીય બજારનું રિટર્ન લગભગ શૂન્ય રહ્યું છે.

ફ્લાયદુબઈની ફ્લાઇટ FZ1073 માં થયેલ નિષ્ફળ હાઇજેક કાવતરા પાછળ ઈરાનનો હાથ હોવાનો અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સીધો આરોપ લગાવ્યો છે. દુબઈથી તેલ અવીવ જઈ રહેલી આ ફ્લાઇટમાં ઓમાનના કો-પાઇલટ અલ-હમ્મામીએ ભારતીય કેપ્ટન સ્મિત મચ્છર પર કુહાડી વડે હુમલો કરી વિમાનનું નિયંત્રણ મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તેની યોજના 9/11 જેવો મોટો વિનાશ વેરવાની હતી, પરંતુ કેપ્ટન મચ્છરની બહાદુરી અને ક્રૂ તેમજ મુસાફરોના સહયોગથી આ કાવતરું નિષ્ફળ ગયું. ટ્રમ્પના આરોપ બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચા જગાવી છે.

વૈશ્વિક બોન્ડ યીલ્ડમાં થયેલો વધારો ઉભરતા બજારો (EM) માટે મૂડી ખર્ચ સામે નવા પડકારો ઊભા કરી રહ્યો છે. આ ફક્ત નાણાકીય અને રાજકોષીય નીતિઓનો પ્રશ્ન નથી, પરંતુ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)ના ડેટ-ફાઇનાન્સિંગ પ્રયાસોની અસર પણ છે. AIના રોકાણ ચક્રથી મૂડીની વૈશ્વિક માંગમાં વધારો થયો છે, જેના માટે ડેટા સેન્ટરો, સેમિકન્ડક્ટર્સ અને વીજળીમાં મોટા રોકાણની જરૂર છે. આ કારણે, વૈશ્વિક બોન્ડ યીલ્ડને માત્ર નાણાકીય નીતિ અને રાજકોષીય ખાધના સંદર્ભમાં સમજી શકાય નહીં.

વૈશ્વિક બજારમાં સોના-ચાંદીના ભાવમાં થયેલા સુધારાને પગલે ભારતીય બજારોમાં પણ વૃદ્ધિ જોવા મળી. અમેરિકી દેવામાં વધારો અને ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજદર વધારવાની ઘટતી શક્યતાને કારણે આ તેજી જોવા મળી, જોકે ડોલરની મજબૂતાઈને કારણે સુધારો મર્યાદિત રહ્યો. ક્રૂડ તેલમાં પુરવઠા વધવાના સંકેતોને કારણે સ્થિરતા જોવા મળી, જ્યારે રૂપિયામાં પ્રમાણમાં સ્થિરતા રહી. ફેડરલ રિઝર્વની નાણાકીય નીતિ વિશે સંકેતો આપતી મિનિટ્સ પર બજારની નજર છે.

જિયોના IPOની રાહ જોઈ રહેલા રોકાણકારો માટે ખુશીના સમાચાર છે. રોયટર્સના અહેવાલ મુજબ, આ IPO 21 ઓક્ટોબરે ખુલવાની શક્યતા છે, અને ગ્રે માર્કેટ (GMP)માં તેની સ્થિતિ ઘણી મજબૂત છે, જે ₹151ના સ્તરે પહોંચી ગયું છે. રોડ શો સફળ રહ્યા બાદ, 37,000 કરોડ રૂપિયા સુધીના આ IPOનું કદ ₹27,500 કરોડના દેવું ચૂકવવા અને બાકીની રકમ કોર્પોરેટ કામગીરી માટે ઉપયોગમાં લેવાશે. પ્રાઇસ બેન્ડ ₹1,350-₹1,450 રહેવાની ધારણા છે, જે 12.40-13.40 લાખ કરોડ રૂપિયાના મૂલ્યાંકન તરફ દોરી શકે છે.

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) દ્વારા રેપો રેટમાં ૦.૨૫ ટકા વધારાની અપેક્ષા અને બેંકોની ઉત્તમ ત્રિમાસિક કામગીરીને કારણે ફંડોએ બેંકિંગ શેરોમાં ખરીદી કરી. આઈટીસી લિમિટેડની આગેવાની હેઠળ FMCG શેરોમાં પણ તેજી જોવા મળી. ચોમાસાના નબળા સંકેતો અને ક્રૂડ ઓઈલના ઊંચા ભાવને કારણે ફંડો સાવચેત રહ્યા. જોકે, ચાર દિવસના ઘટાડા બાદ બજારમાં રિકવરી જોવા મળી. હેલ્થકેર શેરોમાં વેચવાલી રહી. સેન્સેક્સ ૪૭૨.૭૭ પોઈન્ટ વધીને ૭૨૩૮૨.૪૭ અને નિફટી ૫૦ સ્પોટ ૧૩૩.૮૦ પોઈન્ટ વધીને ૨૨૫૫૫.૭૫ બંધ રહ્યા. રોકાણકારોની સંપત્તિમાં રૂ.૨.૧૧ લાખ કરોડનો વધારો થયો.

ભારતીય શેરબજારમાં અગાઉના ઘટાડા બાદ સકારાત્મક શરૂઆતના સંકેતો જોવા મળ્યા છે. વૈશ્વિક બજારોમાંથી મળેલા સુધારાના સંકેતો અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં નરમાઈને કારણે રોકાણકારોના સેન્ટિમેન્ટમાં સુધારો થયો છે. અમેરિકામાં વ્યાજદરમાં તાત્કાલિક વધારો થવાની શક્યતામાં ઘટાડો, સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારોની ખરીદી અને જાપાન તથા અમેરિકાના બજારોની તેજી ભારતીય બજાર માટે સકારાત્મક પરિબળો છે. જોકે, વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારોની વેચવાલી અને ભારતીય રૂપિયાનું નબળાઈ પડકારો યથાવત છે. બેન્કિંગ, માહિતી અને પ્રૌદ્યોગિકી જેવા ક્ષેત્રોમાં સુધારાની શક્યતા છે.

અમેરિકા-ઇરાન શાંતિ મંત્રણા સ્થગિત થતાં, President Donald Trump એ કહ્યું કે ઇરાન-યુદ્ધ અંગે ટૂંક સમયમાં એક મહત્ત્વનો નિર્ણય લેવાશે. તેમણે ઇરાનને ચેતવણી આપી કે તેમને સરળ માર્ગ કે કઠોર માર્ગ પૈકી એક પસંદ કરવો પડશે. White House છોડતી વખતે પત્રકારોને આ વાત કહી. Trump એ ઇરાનની પરમાણુ શસ્ત્રો યોજના બંધ કરવાની વાત સ્પષ્ટ કરી. આ દરમિયાન, President Trump એ કેમ્પ ડેવિડ ખાતે મહત્વની બેઠક યોજી હતી, જેમાં સંરક્ષણ મંત્રી અને અન્ય અધિકારીઓ હાજર રહ્યા હતા. તાહેરાનથી મળતા અહેવાલો અનુસાર, ઇરાન પણ અમેરિકાના સંભવિત હુમલા સામે સજ્જ થઈ રહ્યું છે.

એક નવા પુસ્તક 'હોસ્ટેજિસ : ૮૪૩ ડેઝ ઓફ અબેન્ડનમેન્ટ'માં ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ પર ગંભીર આરોપો લગાવવામાં આવ્યા છે. પુસ્તક દાવો કરે છે કે UAE ના રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન જાયદ અલ નાહ્યાને ૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૩ના હુમલાના ૧૦ દિવસ પહેલાં નેતન્યાહૂને હમાસના મોટા હુમલાની ચેતવણી આપી હતી. જોકે, નેતન્યાહૂએ આ માહિતીને ગંભીરતાથી લીધી નહોતી અને ટોચની સુરક્ષા એજન્સીઓને જાણ પણ કરી નહોતી. આ દાવાઓને PMO દ્વારા 'જૂઠાણું' ગણાવી ફગાવી દેવાયા છે, છતાં નેતન્યાહૂ સામે છેતરપીંડી, વિશ્વાસઘાત અને લાંચના ત્રણ ફોજદારી કેસ ચાલી રહ્યા છે.

છેલ્લા કેટલાક સમયથી શેરબજારમાં જોવા મળેલ મંદીને કારણે લાર્જ-કેપ ફંડ્સના વળતર પર અસર થઈ છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ પછી લાર્જ-કેપ શેરોમાં આવેલા ઘટાડાએ તેમના પાંચ વર્ષના પ્રદર્શનને અસર કરી છે. મોટાભાગના લાર્જ-કેપ ફંડ્સનું ૫ વર્ષનું વળતર હાલમાં ૭.૫% વાર્ષિક કરતાં ઓછું છે, જે બેંક ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટના દરની નજીક છે. તેનાથી વિપરીત, સ્મોલ-કેપ ફંડ્સનું ૫ વર્ષનું સરેરાશ વળતર ૧૪.૬% છે, જે લાર્જ-કેપ ફંડ્સ કરતાં બમણાથી વધુ છે.

પ્રાઈમરી માર્કેટમાં IPO લાવવાની ગેરકાયદે સિન્ડિકેટ સક્રિય છે. તેઓ ગ્રે માર્કેટમાં ફેક પ્રીમિયમ બોલાવી રોકાણકારોને ફસાવે છે. IPO બહાર પડતાની સાથે જ આ સિન્ડિકેટ એપ્સ પર ફેક પ્રીમિયમ છપાવે છે. આનાથી રિટેલ રોકાણકારો આકર્ષાઈને અરજી કરે છે. SME IPO માં શેર લાગ્યા તો મોટી રકમ મળશે તેવી મૌખિક બાંયધરી અપાય છે. આમ, અનેક રોકાણકારો આયોજનબદ્ધ જાળમાં ફસાઈ જાય છે. આ દૂષણને ડામવું અત્યંત જરૂરી છે.