સાલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સના મેડિકલ વિદ્યાર્થીઓએ ‘મેડપલ્સ’ નામનું ડિજિટલ વેબ પ્લેટફોર્મ વિકસાવ્યું છે. આ પ્લેટફોર્મ દ્વારા, MBBSના વિદ્યાર્થીઓએ ફેમિલી એડોપ્શન પ્રોગ્રામ (FAP)ને ડિજિટલ સ્વરૂપ આપ્યું છે. આ પહેલ હેઠળ, 3,000 થી વધુ ગ્રામ્ય પરિવારોના આશરે 10,000 નાગરિકોની આરોગ્ય માહિતીનું સંચાલન, દર્દીઓનું ફોલોઅપ અને જરૂરિયાત મુજબ હોસ્પિટલમાં રેફરલની પ્રક્રિયાને સુવ્યવસ્થિત કરવામાં આવી રહી છે. આ પ્રોજેક્ટમાં 600 વિદ્યાર્થીઓ અને 100 ફેકલ્ટી સભ્યો જોડાયેલા છે, જે ટેક્નોલોજી દ્વારા મેડિકલ શિક્ષણ અને ગ્રામ્ય આરોગ્ય સેવા વચ્ચેનું જોડાણ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ છે.

અમદાવાદની એલજી હોસ્પિટલમાં એક દુર્લભ કિસ્સો સામે આવ્યો છે, જ્યાં 60 વર્ષીય વૃદ્ધાના પેટમાંથી શ્વાનના મળ દ્વારા ફેલાતા ફિતાકૃમિથી થયેલી 500થી વધુ ગાંઠો મળી આવી હતી. છેલ્લા 15 વર્ષથી પેટના દુખાવાને અવગણનાર વૃદ્ધાના પેટમાં 'હાઇડેટિડ રોગ' વિકસ્યો હતો. સર્જરી દરમિયાન એક ગાંઠ ફાટી જતાં તેનું પ્રવાહી પેટમાં ફેલાયું અને કાર્ડિયાક એરેસ્ટથી તેમનું મૃત્યુ થયું. ડોક્ટરોએ શ્વાન પાળતા લોકો માટે સ્વચ્છતા અને નિયમિત કૃમિનાશક દવાના ઉપયોગની સલાહ આપી છે.

મોરબીના જલારામ ધામ ખાતે શ્રી રણછોડદાસજી બાપુ ચેરીટેબલ હોસ્પિટલ-રાજકોટ, શ્રી જલારામ ધામ-મોરબી અને આંતરરાષ્ટ્રીય હિન્દુ પરિષદ-મોરબી દ્વારા વિનામૂલ્યે નેત્રમણી-નેત્રયજ્ઞ કેમ્પનું આયોજન કરાયું. આ કેમ્પમાં કુલ ૨૧૭ દર્દીઓએ લાભ લીધો, જેમાંથી ૧૩૭ દર્દીઓને નિ:શુલ્ક ઓપરેશન માટે રાજકોટ મોકલવામાં આવ્યા. હિતેશભાઈ પ્રભુદાસભાઈ કાથરાણી પરિવારના સહયોગથી યોજાયેલા આ કેમ્પમાં ડો. બળવંતભાઈ અને ડો. અલ્કેશભાઈ ખેરડીયા સહિતના ડોકટરોએ દર્દીઓની તપાસ કરી. અત્યાધુનિક ફેકો મશીનથી ટાંકા વગરના સોફ્ટ ફોલ્ડેબલ લેન્સ સાથે વિનામૂલ્યે ઓપરેશન કરાયા.

મોરબી જિલ્લામાં JOSH ટીમે ટીબી મુક્ત ભારત અભિયાનને વેગ આપ્યો છે. મેયર ઉત્તમ સુરાણી અને ધારાસભ્ય દુર્લભજીભાઈ દેથરીયાની ઉપસ્થિતિમાં જનજાગૃતિ કાર્યક્રમો યોજાયા હતા. પ્રધાનમંત્રીના માર્ગદર્શન હેઠળ કાર્યરત JOSH ટીમ આરોગ્ય વિભાગ સાથે મળીને ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારોમાં ટીબી જનજાગૃતિ, દર્દી સંપર્ક અને માર્ગદર્શન પૂરું પાડે છે. આ કાર્યક્રમમાં ટીબી મુક્ત ગ્રામ પંચાયતો, વિજેતાઓ અને નિશ્ચય મિત્રોનું સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું. ટીબીના લક્ષણો જણાય તો તાત્કાલિક આરોગ્ય કેન્દ્રનો સંપર્ક કરવા અને સારવાર અધૂરી ન છોડવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો.

નર્મદા જિલ્લામાં ‘JOSH–ટીબી મુક્ત ભારત ટીમ’નો શુભારંભ રાજપીપળા ખાતે જિલ્લા કલેક્ટર ગંગા સિંઘ અને મુખ્ય જિલ્લા આરોગ્ય અધિકારી જનકકુમાર માઢકના માર્ગદર્શન હેઠળ કરવામાં આવ્યો. જૂની સિવિલ હોસ્પિટલ કેમ્પસમાં ‘ટીબી મુક્ત પંચાયત’ સન્માન સમારોહ યોજાયો, જેમાં ટીબી નાબૂદી માટે સામાજિક ભાગીદારી પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો. Joint Squad for Health (JOSH) હેઠળ નર્મદાના તાલુકાઓમાં અધિકારીઓ, માય ભારત સ્વયંસેવકો અને NCC કેડેટ્સની ટીમો ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં જનજાગૃતિ ફેલાવશે. સમારોહમાં સાગબારા તાલુકાના ટીબી મુક્ત ગ્રામ પંચાયતોના સરપંચો, ટીબી વિજેતાઓ અને નિક્ષય મિત્રોનું સન્માન કરાયું.

વર્ષ 2026નો ફિઝિયોલોજી અથવા મેડિસિનનો નોબેલ પુરસ્કાર જીતનાર સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિક ડૉ. કાર્લ ડેઇસેરોથે, પુરસ્કારની જાહેરાત બાદ ઉજવણી અને પત્રકારો સાથેની વાતચીત વચ્ચે પણ પોતાના બાળકો માટે લંચ બનાવવાની જવાબદારી નિભાવી. મગજના કોષોને પ્રકાશથી નિયંત્રિત કરવાની પદ્ધતિ વિકસાવવા બદલ તેમને આ પુરસ્કાર મળ્યો છે. આ ઘટનાએ તેમની વૈશ્વિક વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધિની સાથે પિતા તરીકેની રોજિંદી જવાબદારીઓને પણ ઉજાગર કરી. તેમની પત્ની, જેઓ પોતે પણ વૈજ્ઞાનિક છે, તેમણે પણ આ અસામાન્ય સવારમાં ઘરની પ્રવૃત્તિઓમાં સહયોગ આપ્યો.

વડોદરામાં સયાજી હોસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહેલા 33 વર્ષીય હિતેશ રોહિતે એક જ દિવસમાં બીજી વખત આત્મહત્યાનો પ્રયાસ કર્યો. સવારે ઘરે બ્લેડ મારી પ્રયાસ કર્યા બાદ, હોસ્પિટલમાં સારવાર દરમિયાન તે ચોથા માળેથી નીચે કૂદી પડ્યો. નીચે ઊભેલા એમ્બ્યુલન્સ ચાલક પ્રિતેશ પર પડતાં બંનેને ગંભીર ઈજાઓ થઈ છે. પરિજનોના જણાવ્યા મુજબ, હિતેશ માનસિક અસ્વસ્થતા અનુભવી રહ્યો હતો. રાવપુરા પોલીસે વધુ તપાસ હાથ ધરી છે.

આચાર્ય ચાણક્યની ચાણક્ય નીતિ અનુસાર, વ્યક્તિએ ઘર બનાવવા માટે એવી જગ્યા પસંદ કરવી જોઈએ જ્યાં સન્માન મળે, આવકનું સાધન હોય, વિશ્વાસુ ભાઈ-બંધુ કે સંબંધીઓ હોય અને શીખવાની તથા વિકાસની તકો ઉપલબ્ધ હોય. જ્યાં અપમાન, આર્થિક મુશ્કેલીઓ, સામાજિક એકલતા અને જ્ઞાનનો અભાવ હોય, તેવી જગ્યાએ રહેવાથી આત્મવિશ્વાસ ઘટે છે અને જીવનમાં મુશ્કેલીઓ આવે છે. ચાણક્ય નીતિ માત્ર રહેઠાણની પસંદગી જ નહીં, પરંતુ સુખી અને સફળ જીવન માટે યોગ્ય વાતાવરણના મહત્વ પર ભાર મૂકે છે.

વિશ્વ દૃષ્ટિ દિવસ નિમિત્તે અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલમાં નેત્ર આરોગ્ય જાગૃતિ અને અંધત્વ નિવારણ માટે કાર્યક્રમ યોજાયો હતો. આ કાર્યક્રમમાં, સયાજી હોસ્પિટલ (SSG) ના ઓપ્થેલ્મોલોજી વિભાગને રાજ્યમાં આંખની સર્જરીમાં બીજું સ્થાન મેળવવા બદલ પુરસ્કાર એનાયત કરાયો હતો. SSG હોસ્પિટલમાં એક વર્ષમાં 5907 આંખની સર્જરીઓ કરવામાં આવી હતી, અને દરરોજ સરેરાશ 100થી વધુ દર્દીઓ ઓપીડીમાં આવે છે. રાજ્યમાં પ્રથમ પુરસ્કાર એમજે મેડિકલ ગવર્નમેન્ટ કોલેજને મળ્યો હતો. રાજ્ય મંત્રી દર્શનાબેન વાઘેલાએ જણાવ્યું કે મોતિયાના ઓપરેશનમાં ગુજરાત દેશમાં પ્રથમ ક્રમે છે.

ઓક્ટોપસ, એક અત્યંત બુદ્ધિશાળી અને રહસ્યમય દરિયાઈ જીવ છે, જેની દુનિયાભરમાં 300 થી વધુ પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે. તેને ત્રણ હૃદય હોય છે અને તેનું લોહી વાદળી રંગનું હોય છે. તેના આઠ હાથ (જેને છ હાથ અને બે પગ પણ ગણવામાં આવે છે) માં સેંકડો સક્શન કપ્સ હોય છે. ઓક્ટોપસ આસપાસના વાતાવરણ પ્રમાણે રંગ અને ચામડીની રચના બદલી શકે છે, જેથી તે શિકારીઓથી બચી શકે અથવા શિકાર કરી શકે. જોખમ અનુભવાય ત્યારે તે શાહી જેવો કાળો પ્રવાહ છોડે છે. 2006 થી વિશ્વભરમાં ઓક્ટોપસ દિવસ ઉજવાય છે.

રાજકોટના પ્રખ્યાત ડેન્ટિસ્ટ ડૉ. દેવેન્દ્ર કાલરિયા, જેઓ દર્દીઓની સારવારની સાથે સાથે વીકએન્ડમાં પોતાના ગામ મોરબીના ચુપણી ખાતે DNK ઓર્ગેનિક ફાર્મમાં ગાય આધારિત ખેતી કરે છે. પિતાના સંસ્કારો અને મનસુખભાઈ સુવાગિયાની પ્રેરણાથી તેમણે 42 વર્ષની ઉંમરે ખેતી શરૂ કરી. તેઓ અઠવાડિયાના 3 દિવસ (શુક્રવાર, શનિવાર, રવિવાર) ફાર્મ પર વિતાવે છે, જ્યાં તેઓ લીંબુ, નાળિયેરી, અને વિવિધ વૃક્ષોની ખેતી કરે છે. ડૉ. કાલરિયાનો ઉદ્દેશ્ય ઝેરમુક્ત ખેતી અને સ્વસ્થ જીવનશૈલી અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાનો છે. તેમણે લોકોને પ્રકૃતિ સાથે જોડવા માટે એક નાનકડો રિસોર્ટ પણ વિકસાવ્યો છે.

જામનગર નજીક બેડેશ્વર વિસ્તારમાં આવેલી એ-વન બોમ્બે બિરયાની રેસ્ટોરન્ટમાંથી નોન-વેજ વાનગીઓ આરોગ્યા બાદ 77 લોકોને ફૂડ પોઇઝનિંગ થયું છે. રાત્રે ભોજન લીધા બાદ સવારથી જ લોકોને તાવ, ઝાડા-ઉલ્ટી શરૂ થતાં તેમને જી.જી. હોસ્પિટલમાં ખસેડાયા હતા. મનપાની ફૂડ શાખાએ રેસ્ટોરન્ટની તપાસ કરતાં અનહાઇજેનિક સ્થિતિ જણાતાં તેને નવા આદેશ સુધી સીલ કરી દીધી છે. હોસ્પિટલમાં દાખલ 77 પૈકી મોટાભાગનાને રજા અપાઈ છે, જ્યારે 11 લોકો સારવાર હેઠળ છે. રેસ્ટોરન્ટમાંથી ફૂડના 5 નમૂના વડોદરા લેબમાં મોકલાયા છે અને 25 કિલો રાંધેલા ભાતનો નાશ કરાયો છે. રિપોર્ટ બાદ જ ચોક્કસ કારણ સ્પષ્ટ થશે.

ક્યારેક કોઈ સ્પષ્ટ કારણ વગર જ મનમાં અગાઉથી કંઈક થવાનો અહેસાસ થાય છે. આ આંતરિક સમજ (ઇન્ટ્યુશન) છે, જે શાંત મન અને અવલોકનથી વધુ સ્પષ્ટ થાય છે. જો તમને કંઈક ‘બરાબર નથી’ તેવો અહેસાસ થાય, સામેની વ્યક્તિની લાગણી કહ્યા વગર સમજાઈ જાય, શાંતિમાં જવાબો મળે, મહત્વની ક્ષણ પહેલાં અંદરથી મજબૂત સંકેત મળે, અથવા લોકો અને જગ્યાઓની ‘ઊર્જા’થી તમે પ્રભાવિત થાઓ, તો આ તમારી આંતરિક ઇન્ટ્યુશન સાથે જોડાયેલા સંકેતો હોઈ શકે છે.

ગુજરાતી વિદ્વાન પંડિત શ્યામજી કૃષ્ણ વર્માએ આંતરરાષ્ટ્રીય પત્રકારત્વ ક્ષેત્રે ક્રાંતિકારી યોગદાન આપ્યું. ‘ધ ઇન્ડિયન સોશ્યોલોજિસ્ટ’ જેવા પ્રકાશન દ્વારા તેમણે સ્વાધીનતા અને સમાજવિદ્યાના સિદ્ધાંતોનો પ્રચાર કર્યો. લંડનમાં ‘ઇન્ડિયા હાઉસ’ની સ્થાપના કરીને તેમણે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને પ્રોત્સાહન આપ્યું. તેમના લખાણોમાં બ્રિટિશ દમનખોરીની ટીકા અને ભારતમાં સ્વતંત્રતા ચળવળને વેગ આપવા પર ભાર મુકવામાં આવ્યો. આ પત્રકારત્વ ફ્રાંસ, જાપાન, અમેરિકા જેવા દેશોમાં પણ પ્રભાવિત રહ્યું, જે ખરા અર્થમાં એક ગુજરાતી પંડિતની આંતરરાષ્ટ્રીય ઓળખ બની.

મહાન ભૌતિકશાસ્ત્રી નીલ્સ બૉહર તેમના અસાધારણ મગજ, સાલસતા અને રમૂજી આદતો માટે જાણીતા હતા. ફિલ્મોમાં ભૌતિકશાસ્ત્રના નિયમોનું અપમાન થતાં તેઓ ગુસ્સે થતા, તો આઈન્સ્ટાઈન સાથે ક્વોન્ટમ ફિઝિક્સની ચર્ચામાં રસ્તો ભૂલી જતા. તેમને 1922માં પરમાણુ બંધારણ અને વિકિરણ પરના કાર્ય બદલ ભૌતિકશાસ્ત્રનું નોબેલ પારિતોષિક મળ્યું. તેની ભેટમાં તેમને કાર્લ્સબર્ગ કંપની તરફથી ઘર સુધી બિયરની પાઇપલાઇન મળી હતી. યુદ્ધ પછી તેમણે પરમાણુ ઊર્જાના શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગની હિમાયત કરી, જેના માટે તેમને 'એટમ્સ ફોર પીસ એવોર્ડ' મળ્યો.

હોલોસીન યુગનું સુરક્ષિત કુદરતી વાતાવરણ હવે ખોરવાઈ રહ્યું છે. પોટ્સડેમ ઈન્સ્ટિટ્યૂટના અહેવાલમાં ખુલાસો થયો છે કે કુદરતની નવ 'પ્લેનેટરી બાઉન્ડ્રીઝ'માંથી સાતનું માનવજાતે ઉલ્લંઘન કર્યું છે. આ ઉલ્લંઘનોમાં ક્લાઈમેટ ચેન્જ, જૈવવિવિધતાનો વિનાશ, રાસાયણિક પ્રદૂષણ, જમીનનો અતિરેક, તાજા પાણીની કટોકટી અને સમુદ્રનું એસિડિફિકેશન મુખ્ય છે. અશ્મિભૂત ઈંધણોના દહનથી કાર્બન ડાયોક્સાઈડ વધ્યો છે, જેના કારણે બરફ ઓગળી રહ્યો છે અને આપત્તિઓ વધી રહી છે. જૈવવિવિધતાના ઘટાડાથી ખોરાક શૃંખલા નબળી પડી છે. જો પૃથ્વી 'ટિપિંગ પોઈન્ટ' વટાવશે તો પરિસ્થિતિ ગંભીર બનશે.

અમદાવાદમાં યુવાનોમાં નવરાત્રિ દરમિયાન બોલ્ડ અને એનર્જેટિક દેખાવા માટે 'IV ડ્રીપ થેરાપી' ખુબ જ પ્રચલિત બની રહી છે. આ ટ્રેન્ડમાં માત્ર યુવતીઓ જ નહીં, પરંતુ યુવકો પણ મોટી સંખ્યામાં જોડાઈ રહ્યા છે. આ થેરાપી ત્વચામાં ચમક લાવવા, એનર્જી જાળવી રાખવા અને થાક ઘટાડવા માટે ઉપયોગી છે. ડર્મેટોલોજિસ્ટના મતે, આ ડ્રીપમાં વિટામિન્સ, મિનરલ્સ અને એન્ટીઓક્સિડન્ટ્સ હોય છે જે સ્કીન, વાળ અને નખ માટે ફાયદાકારક છે. યોગ્ય તબીબી દેખરેખ હેઠળ લેવાથી આ થેરાપી સલામત અને ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે.

6-7 કલાક કમ્પ્યુટર પર કામ કરવાથી જમણા હાથમાં ખાલી ચઢી જવી, કાંડામાં દુખાવો અને કી-બોર્ડ-માઉસ વાપરવામાં તકલીફ, 'કાર્પેલ ટનલ સિન્ડ્રોમ' હોઈ શકે છે. આયુર્વેદ મુજબ, તે વા નો રોગ છે. યોગ્ય પોસ્ચર, કાંડાની કસરતો, તેલ-માલિશ અને ગરમ શેક ફાયદાકારક છે. ખોટી રીતે હાથ મુકવાથી પણ તકલીફ થઇ શકે છે, તેની તપાસ કરાવવી જરૂરી છે.

પોરબંદરમાં નશાબંધી સપ્તાહ દરમિયાન જાહેર સ્થળોએ, ખાસ કરીને બસ સ્ટેન્ડ અને સિવિલ હોસ્પિટલ ખાતે, જાગૃતિ અભિયાન યોજાયું. આ ઝુંબેશમાં લોકોને વ્યસનમુક્તિની પ્રતિજ્ઞા લેવા, ટ્રાફિક નિયમોનું પાલન કરવા અને સ્વચ્છતા જાળવવા પ્રેરવામાં આવ્યા. જાહેર સ્થળોએ પાન-માવા ખાઈ ગંદકી ફેલાવતા લોકોને સ્વચ્છ ભારત અભિયાનમાં સહયોગ આપવા સમજાવ્યા. નશાબંધી ટીમે પ્રચાર પત્રિકાઓ વિતરીત કરી અને વાહનો તેમજ સ્થળો પર સ્ટીકરો ચોંટાડ્યા. દારૂ, ડ્રગ્સ કે ગાંજાના વેચાણ અંગે તાત્કાલિક પોલીસને જાણ કરવા પણ નાગરિકોને અવગત કરાયા.

જામનગરની ITRA દ્વારા કરાયેલા એક અભ્યાસ મુજબ, આયુર્વેદિક ઔષધ અને યોગાસનના સંયોજનથી 6 થી 14 વર્ષના બાળકોમાં ઊંઘ દરમિયાન પથારી ભીની કરવાની સમસ્યામાં 70% સુધી રાહત મળી શકે છે. 8 અઠવાડિયાના અભ્યાસમાં, મેધ્ય રસાયણ ચૂર્ણ સાથે યોગ કરનાર બાળકોમાં 70% સુધી સુધારો જોવા મળ્યો. આ બાળકોની યાદશક્તિમાં 61% વધારો, ચિડચિડાપણામાં 66% ઘટાડો અને અતિસક્રિયતામાં 71% ઘટાડો પણ નોંધાયો. માત્ર ઔષધ મેળવનાર જૂથમાં 38% સુધારો જોવા મળ્યો. ITRAના ડાયરેક્ટર પ્રો. ડૉ. તનુજા નેસરિએ જણાવ્યું કે માનસિક તાણ પણ આ સમસ્યામાં ફાળો આપી શકે છે, અને યોગ-ઔષધ સંયોજનના સકારાત્મક પરિણામો મળ્યા છે.

અમદાવાદમાં પ્રેગ્નન્ટ મહિલાઓ માટે ખાસ 'બેલી એન્ડ બીટ્સ' ગરબાનું આયોજન કરાયું છે. આ કાર્યક્રમમાં, ગાયનેકોલોજિસ્ટ અને એમ્બ્યુલન્સની સુવિધા સાથે, પરંપરાગત સંગીત પર સુરક્ષિત વાતાવરણમાં ગરબા રમવાની તક મળશે. 'ડિવાઈન મધર' દ્વારા આયોજિત આ 'સાત્વિક ગરબા'માં મર્યાદિત કપલ્સને જ પ્રવેશ અપાશે, જ્યાં ભીડ અને અવાજને બદલે શાંતિ અને સ્વાસ્થ્યને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવ્યું છે. કપલ પાસમાં સાત્વિક ફૂડનો પણ સમાવેશ છે, જે ગર્ભવતી મહિલાઓ અને બાળકો માટે યોગ્ય છે.

મુંબઈ પોર્ટ ઓથોરિટીએ તેના જવાહર દ્વીપ મરીન ઓઈલ ટર્મિનલને ભારતના પ્રથમ પ્લાસ્ટિક-મુક્ત તેલ ટર્મિનલ તરીકે જાહેર કર્યું છે. આ સિદ્ધિ સ્વચ્છતા અભિયાન 2026 દરમિયાન, મહાત્મા ગાંધીની જન્મજયંતિ નિમિત્તે, કેન્દ્રીય મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલની ઉપસ્થિતિમાં પ્રાપ્ત થઈ. આ પહેલ સિંગલ-યુઝ પ્લાસ્ટિક ઘટાડવાના વ્યાપક પ્રયાસનો ભાગ છે, જે બંદરના ટકાઉ અને જવાબદાર સંચાલન પર ભાર મૂકે છે. મુંબઈ બંદર તેના તમામ ડોક, રહેણાંક વિસ્તારો અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં પ્લાસ્ટિક ઘટાડવાનું ચાલુ રાખશે.

આફ્રિકાના હાથીઓ પોતાની સારવાર માટે જંગલમાં ઊગતા 35 જાતના છોડ-વેલા અને ચાર પ્રકારની માટી ઓળખી જાણે છે. બે હજાર વર્ષ પહેલાં રોમન પ્રકૃતિવિદ્ ક્લાઉડિયસ એલિનીયસે પણ પ્રાણી-પક્ષીઓ તબીબ વિના પોતાની જાતે સારવાર કરી શકે છે તેવું નોંધ્યું હતું. હાલમાં ‘નેચર’ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા સંશોધન મુજબ, કેન્યા-યુગાન્ડાની સરહદે આવેલા માઉન્ટ એલ્ગોન પ્રદેશના હાથીઓ બીમાર પડે ત્યારે ખાસ વનસ્પતિઓ અને માટીનો ઉપયોગ કરે છે. આ જ્ઞાન તેઓ વડીલો પાસેથી શીખે છે, જે માનવજાત માટે પણ પ્રેરણારૂપ છે.

આધુનિક જીવનમાં, આર્થિક તંગી, નોકરીનું દબાણ, પરિવારને સમય આપી ન શકવાની ચિંતા, અધૂરી મહત્ત્વાકાંક્ષાઓ અને સામાજિક સરખામણી જેવા અનેક અદ્રશ્ય વજન લોકો પર લદાઈ રહ્યા છે. ભૂતકાળની નિષ્ફળતાઓ, અપમાન અને અપરાધભાવ પણ ઘણાને સતાવે છે. આ ભારને કારણે લોકો થાક અનુભવે છે, પરંતુ 'હું બરોબર છું' કહીને તેને છુપાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. સેનેકાના શબ્દો યાદ કરીને, દરેક નવો દિવસ નવી જિંદગીની શરૂઆત બની શકે છે, જેમાં આ ભાર ઓછો કરી શકાય.

ડેન્ગ્યુ-મેલેરિયાના મચ્છરોની ઉત્પત્તિ અટકાવવા જિલ્લા આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા ત્રીજા રાઉન્ડની પોરા નાશક કામગીરી પૂર્ણ કરાઈ. 21 સપ્ટેમ્બરથી 1 ઓક્ટોબર દરમિયાન ગ્રામ્ય અને શહેરી વિસ્તારોમાં હાઉસ ટુ હાઉસ સર્વેલન્સ કરાયું. આ ઝુંબેશમાં 217 ટીમો દ્વારા 3,15,691 પાણીનાં પાત્રો તપાસાયા, જેમાં 511માં મચ્છરના પોરા જણાયા. આવા સ્થળોએ એબેટ દવાનો છંટકાવ કરાયો અને 423 પાણીનાં ખાબોચિયાંનો નાશ કરાયો. આરોગ્ય વિભાગે લોકોને પાણીનાં પાત્રો સ્વચ્છ રાખવા અપીલ કરી છે.

જૂનાગઢ સિવિલ હોસ્પિટલ ફરી વિવાદમાં આવી છે, જ્યાં ડોક્ટરો હાજરી પુરાવી પોતાની પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલે જતા હોવાનો આક્ષેપ થયો છે. ભૂતપૂર્વ ડોક્ટર કેતન પરમારે જ્ઞાતિ આધારિત ભેદભાવનો પણ આરોપ લગાવ્યો છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, 60 થી 80 ટકા ડોક્ટરો સવારે હાજરી પુરાવીને જતા રહે છે અને મોટી રકમ પગાર મેળવે છે. ડીન ડૉ. હનુમંત આમે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, રજૂઆત મળશે તો કાર્યવાહી થશે અને હોસ્પિટલમાં કોઈ જ્ઞાતિભેદ કે બેદરકારી ચલાવાશે નહીં. સીસીટીવી ફૂટેજ અને લેખિત ફરિયાદ મળ્યે તપાસ થશે.

વાયરસ અને બેક્ટેરિયા, શરીરના મિત્ર કે શત્રુ? વાયરસ કોષોમાં વધીને ફ્લૂ, કોવિડ-19 જેવી બીમારીઓ લાવે, પણ રસી અને સંશોધનમાં પણ ઉપયોગી. બેક્ટેરિયામાં કેટલાક પાચન અને વિટામિન નિર્માણમાં મદદરૂપ, જ્યારે હાનિકારક ટાઈફોઈડ, ન્યુમોનિયા પ્રેરે. રોગપ્રતિકારક તંત્ર તેમને ઓળખી પ્રતિક્રિયા આપે, સોજો, તાવ જેવા લક્ષણો દેખાય. સ્વસ્થ માઇક્રોબાયોમ રક્ષણ આપે. વાયરસ માનવ ઉત્ક્રાંતિમાં પણ ભાગ ભજવે છે.

આજની યુવાપેઢીની ભાષામાં અપશબ્દો અને 'રફ' અંદાજનું વધતું ચલણ માત્ર સ્ટાઇલ નથી, પણ પારિવારિક વાતાવરણ, મિત્રવર્તુળ, સોશિયલ મીડિયા, અને સતત તણાવ જેવા અનેક પરિબળોનું પ્રતિબિંબ છે. નિરાશા અને હતાશા વ્યક્ત કરવા માટે અપશબ્દો એક સહેલો માર્ગ બની ગયા છે. સંસ્કાર અને સંવેદનશીલતા જાળવી રાખવા માટે ઘરમાં સન્માનભરી ભાષા અને સંયમિત વર્તન જરૂરી છે. આ બદલાતી ભાષા શૈલી ચિંતાનો વિષય બની રહી છે.

રાજકોટનું સદભાવના વૃદ્ધાશ્રમ હવે આધુનિક ટેક્નોલોજી સાથે વિશ્વસનીય લેબોરેટરી શરૂ કરી રહ્યું છે, જેનું ઉદ્ઘાટન રાજ્યના આરોગ્ય મંત્રી પ્રફુલ પાનસુરીયા 2 ઓક્ટોબરે કરશે. આ લેબોરેટરી 'નો પ્રોફિટ નો લોસ'ના સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરશે, જેથી ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના લોકોને ખાનગી લેબ કરતાં 70% ઓછી કિંમતે નિદાન સેવાઓ મળી રહેશે. જર્મન ટેક્નોલોજીથી સજ્જ આ લેબમાં CBC માત્ર 70 રૂપિયામાં, HBA1C 225 રૂપિયામાં, અને એક્સ-રે માત્ર 150 રૂપિયામાં થશે, જે દર્દીઓ માટે મોટી રાહત છે.

સુરેન્દ્રનગર વિસ્તારમાં વિદ્યાર્થીઓના સ્વાસ્થ્ય અને સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ વિભાગ દ્વારા 13 શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને હોસ્ટેલની કેન્ટીન-મેસમાં તપાસ હાથ ધરાઈ. આ તપાસ દરમિયાન, 11 પેઢીઓને લાઇસન્સ વગર ચાલવા બદલ નોટિસ ફટકારવામાં આવી. વધુમાં, 10 પેઢીઓને સ્વચ્છતા જાળવવા અને બિલ/રસીદ સુધારવા માટે સૂચનાઓ આપવામાં આવી. અખાધ્ય અને સડેલા 50 કિલોગ્રામ ફૂડનો જથ્થો જપ્ત કરી નાશ કરાયો. 45 નમૂના લેબોરેટરીમાં મોકલવામાં આવ્યા છે, જેના રિપોર્ટ બાદ કડક કાર્યવાહી થશે.