વર્ષ 2026નો ફિઝિયોલોજી અથવા મેડિસિનનો નોબેલ પુરસ્કાર જીતનાર સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિક ડૉ. કાર્લ ડેઇસેરોથે, પુરસ્કારની જાહેરાત બાદ ઉજવણી અને પત્રકારો સાથેની વાતચીત વચ્ચે પણ પોતાના બાળકો માટે લંચ બનાવવાની જવાબદારી નિભાવી. મગજના કોષોને પ્રકાશથી નિયંત્રિત કરવાની પદ્ધતિ વિકસાવવા બદલ તેમને આ પુરસ્કાર મળ્યો છે. આ ઘટનાએ તેમની વૈશ્વિક વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધિની સાથે પિતા તરીકેની રોજિંદી જવાબદારીઓને પણ ઉજાગર કરી. તેમની પત્ની, જેઓ પોતે પણ વૈજ્ઞાનિક છે, તેમણે પણ આ અસામાન્ય સવારમાં ઘરની પ્રવૃત્તિઓમાં સહયોગ આપ્યો.

વાયરસ અને બેક્ટેરિયા, શરીરના મિત્ર કે શત્રુ? વાયરસ કોષોમાં વધીને ફ્લૂ, કોવિડ-19 જેવી બીમારીઓ લાવે, પણ રસી અને સંશોધનમાં પણ ઉપયોગી. બેક્ટેરિયામાં કેટલાક પાચન અને વિટામિન નિર્માણમાં મદદરૂપ, જ્યારે હાનિકારક ટાઈફોઈડ, ન્યુમોનિયા પ્રેરે. રોગપ્રતિકારક તંત્ર તેમને ઓળખી પ્રતિક્રિયા આપે, સોજો, તાવ જેવા લક્ષણો દેખાય. સ્વસ્થ માઇક્રોબાયોમ રક્ષણ આપે. વાયરસ માનવ ઉત્ક્રાંતિમાં પણ ભાગ ભજવે છે.

હૃદય, શરીરનો અવિરત પંપ, મુઠ્ઠી જેવડું હોવા છતાં જીવનનું અમૂલ્ય અંગ છે. તે દરરોજ લગભગ એક લાખ વખત ધબકી, 7570 લિટર લોહી પંપ કરે છે. આ સ્નાયુમય અંગ 2.5 અબજથી વધુ વખત ધબકી 20 કરોડ લિટરથી વધુ લોહીનું પરિભ્રમણ કરે છે. હૃદય શરીરના દરેક અંગ સુધી ઓક્સિજન અને પોષક તત્વો પહોંચાડે છે. નિયમિત કસરત, સંતુલિત આહાર અને ધૂમ્રપાનથી દૂર રહેવું તેના સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

ભાદરવા માસમાં ગરમીનો પ્રકોપ વધ્યો છે, જેમાં કચ્છના ભૂજમાં તાપમાન 39.5 ડિગ્રીએ પહોંચ્યું છે. રાજકોટ 37.5 ડિગ્રી સાથે સૌરાષ્ટ્રનું સૌથી ગરમ શહેર રહ્યું. સવારની ઠંડક અને બપોરના આકરા તડકા જેવી બેવડી સિઝન અનુભવાઈ રહી છે, જે રોગચાળાને વેગ આપી રહી છે. ચોમાસાની વિદાય અને શિયાળાના આગમનની શરૂઆત વચ્ચે, આ બેવડી સિઝન આગામી દોઢ મહિના સુધી ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે, જેના કારણે લોકો બિમાર પડી રહ્યા છે.

અભિનેત્રી ખૂશ્બુએ 98.6 કિલો વજનથી લઈને 40 કિલો ઘટાડવા સુધીની તેમની પ્રેરણાદાયી સફર વિશે જણાવ્યું. ઘૂંટણના ગંભીર દુખાવા, ભવિષ્યના સ્વાસ્થ્યની ચિંતા અને પરિવારના પ્રોત્સાહને તેમને વજન ઘટાડવા માટે પ્રેરિત કર્યા. 2021માં શરૂ થયેલા આ પ્રયાસમાં, ડૉક્ટરની સલાહથી તેમને ગ્લૂટેન ઇન્ટોલરન્ટ હોવાનું જાણવા મળ્યું, જેના પગલે તેમણે ચપાતી સહિત કેટલાક ખોરાકમાં ફેરફાર કર્યા. આ પરિવર્તન માત્ર દેખાવ માટે નહીં, પરંતુ સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવવા માટે હતું.

દાળ-ચોખા ભારતીય ભોજનનો મુખ્ય આધાર છે, જે સરળતા અને સ્વાદ માટે જાણીતું છે. પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ પ્રોટીનનો સારો સ્ત્રોત હોવા છતાં, તેની પોષણક્ષમતા વધારવા માટે કેટલીક સરળ પદ્ધતિઓ છે. બે કે તેથી વધુ પ્રકારની દાળ મિક્સ કરવી, સોયા ચંક્સ, પનીર, શેકેલા ચણા, દહીં, બાફેલા ચણા કે રાજમા ઉમેરવા, ચોખામાં લીલા વટાણા ઉમેરવા, અથવા પ્લેટમાં બાફેલું ઈંડું રાખવાથી પ્રોટીનનું પ્રમાણ વધારી શકાય છે. વૈકલ્પિક રીતે, પ્રોટીનયુક્ત સાઇડ ડિશ, જેમ કે ચણાનું સલાડ, સ્પ્રાઉટ્સ, સોયાબીન, પનીર ભુર્જી અથવા ઈંડાની વાનગી સાથે દાળ-ચોખા પીરસવાથી સમગ્ર ભોજન વધુ સંતુલિત બને છે.

ગુજરાતમાં ફરી મેઘાવી માહોલ જામેલો છે, જેમાં મોરબી જિલ્લાના માળિયા (મી)માં મધરાતે માત્ર 4 કલાકમાં 5 ઈંચ વરસાદ ખાબક્યો. છેલ્લા 24 કલાકમાં રાજ્યના 150 તાલુકાઓમાં મેઘકૃપા વરસી છે. અમદાવાદ શહેરમાં પણ ધોધમાર વરસાદને કારણે જળબંબાકાર જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. હવામાન વિભાગે રાજ્યભરમાં હળવાથી મધ્યમ વરસાદની આગાહી કરી છે. રાજ્યમાં સિઝનનો 85.79% વરસાદ નોંધાઈ ચૂક્યો છે.

વાંસ, ઘાસ પરિવારનો એક ઝડપથી વિકસતો છોડ, પૃથ્વી પર જીવન ટકાવી રાખવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તે અન્ય વૃક્ષો કરતાં 35% વધુ ઓક્સિજન છોડે છે અને વાતાવરણમાંથી કાર્બન ડાયોક્સાઇડ શોષી લે છે. વાંસ જમીનનું ધોવાણ અટકાવે છે, અનેક જીવજંતુઓ તથા પ્રાણીઓ માટે આશ્રય અને ખોરાક પૂરો પાડે છે. ઘરવખરી, ફર્નિચર, કાગળ, કપડાં અને બાંધકામ સામગ્રી જેવા અનેક ઉત્પાદનો બનાવવા માટે વાંસનો ઉપયોગ થાય છે, જે તેને લાકડાનો ટકાઉ વિકલ્પ બનાવે છે.

રાજકોટમાં ગઈકાલે અઢી ઇંચ વરસાદ ખાબકતાં સમગ્ર શહેરમાં પાણી ભરાયા હતા. કોર્પોરેશનની પ્રીમોન્સુન કામગીરીની પોલ ખુલ્લી પડી હતી, કારણ કે સામાન્ય વરસાદમાં પણ અનેક વિસ્તારો ગોઠણડુબ પાણીમાં ગરકાવ થયા હતા. લાંબા સમય બાદ મેઘરાજાની આગમનથી નાગરિકોમાં ખુશીની લહેર પ્રસરી હતી અને વાતાવરણમાં ઠંડકનો અનુભવ થયો હતો. જોકે, કોર્પોરેશન તંત્રની બેદરકારીને કારણે લોકોને ભારે હાલાકીનો સામનો કરવો પડ્યો. આજી અને ન્યારી ડેમમાં પાણીની અછતને પહોંચી વળવા નર્મદાનું પાણી ઠાલવવાનું શરૂ કરાયું છે.

બંગાળની ખાડીમાં સક્રિય ત્રણ સિસ્ટમોને કારણે ગુજરાતમાં સાર્વત્રિક વરસાદ વરસ્યો છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં 259 તાલુકાઓમાં મેઘમલ્હાર જોવા મળ્યો, જેમાં કચ્છના અંજારમાં સૌથી વધુ 7.25 ઈંચ વરસાદ નોંધાયો. ભાવનગરના વલ્લભીપૂરમાં 6.10 ઈંચ, જામનગરમાં 5.59 ઈંચ, બોરસદમાં 5.51 ઈંચ, ઉનામાં 5.43 ઈંચ અને કોટડાસાંગાણીમાં 5.20 ઈંચ વરસાદ પડ્યો. આ ઉપરાંત, અનેક વિસ્તારોમાં 1 થી 4 ઈંચ સુધી વરસાદ વરસ્યો હતો. હવામાન વિભાગે આજે પણ મધ્યમથી ભારે વરસાદની આગાહી કરી છે.

છેલ્લા 48 કલાકથી જૂનાગઢ જિલ્લામાં વ્યાપક વરસાદના કારણે અનેક નદીઓમાં પૂર આવ્યા છે. માણાવદરમાં પોણો ઈંચ અને ભેસાણમાં પોણા બે ઈંચ વરસાદ નોંધાયો છે. લાંબા સમય બાદ થયેલી મેઘમહેરથી ખેડૂતોમાં ખુશીની લહેર છે. ગિરનાર અને દાતાર જંગલ વિસ્તારમાં વરસાદથી કાળવા નદીમાં ભારે પુર આવ્યું છે અને દામોદર કુંડ તથા નરસિંહ મહેતા તળાવમાં નવા નીર આવ્યા છે. આનંદપુર ડેમ ઓવરફ્લો થયો છે, અને વિલીંગ્ડન અને હસનાપુર ડેમમાં પણ પાણી વધ્યું છે.

સોરઠ પંથકમાં મેઘરાજાની પધરામણીથી ધરતીપુત્રોના ચહેરા પર ખુશીની લહેર દોડી છે. જૂનાગઢ અને ભેંસાણ સહિત અનેક વિસ્તારોમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં 2 થી 4 ઇંચ સુધી વરસાદ નોંધાયો છે. આ વરસાદે સુકાતી ઉભી મોલાતને નવજીવન આપ્યું છે. દાતારના ડુંગર અને જંગલ વિસ્તારમાં સારા વરસાદને કારણે કાળવા નદીમાં પૂર આવ્યું છે અને દામોદર કુંડમાં નવા નીર આવ્યા છે. લાંબા વિરામ બાદ થયેલા આ વરસાદથી ખેડૂતોમાં નવી આશા જન્મી છે.

બંગાળની ખાડીમાં સર્જાયેલા લો-પ્રેશરને કારણે ગુજરાતમાં છેલ્લા ત્રણ દિવસથી મેઘાવી માહોલ છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં રાજ્યના 240 તાલૂકાઓમાં વરસાદ નોંધાયો છે, જેમાં કપરાડામાં 4.45 ઇંચ, વલીયામાં 3.82 ઇંચ, નાનાપોંઢામાં 3.54 ઇંચ વરસાદ પડ્યો છે. રાજ્યમાં અનેક વિસ્તારોમાં દુષ્કાળની સ્થિતિ વચ્ચે આ વરસાદથી જીવસૃષ્ટિને રાહત મળી છે. આગામી શનિવાર સુધી મેઘાવી માહોલ યથાવત રહેશે. નર્મદા ડેમ તેની મહત્તમ જળ સપાટીથી માત્ર પોણા બે મીટર દૂર છે અને આગામી એક સપ્તાહમાં ભરાઈ શકે છે. રાજ્યના 207 જળાશયોમાં હાલ 76.02 % જળસંગ્રહ નોંધાયો છે.

લાંબા અંતરાલ બાદ સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છમાં વરસાદ શરૂ થયો છે, જેમાં ધ્રોલ તાલુકામાં સૌથી વધુ સવા બે ઇંચ અને મહુવામાં એક ઇંચ વરસાદ નોંધાયો છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં રાજ્યના 20 તાલુકાઓમાં વરસાદ થયો છે. બંગાળની ખાડીમાં લો-પ્રેશર સક્રિય થતા શનિવારથી ત્રણ દિવસ સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છ સહિત રાજ્યભરમાં સારા વરસાદની સંભાવના છે. ધ્રોલમાં વરસાદના કારણે ભૂચર મોરીના મેળાના રંગમાં ભંગ પડ્યો છે, પરંતુ ખેડૂતોને સુકાઈ રહેલા મોલ માટે નવું જીવનદાન મળ્યું છે.