અમદાવાદમાં ચોમાસા બાદ મચ્છરજન્ય રોગચાળાની સ્થિતિ ગંભીર બની રહી છે. ખાસ કરીને ડેન્ગ્યુના કેસોમાં સપ્ટેમ્બર મહિનામાં નોંધપાત્ર ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. 20 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં ડેન્ગ્યુના કુલ 496 કેસ નોંધાયા છે, જે ઓગસ્ટ મહિનાની સરખામણીમાં 37% થી વધુનો વધારો દર્શાવે છે. આ સમયગાળામાં મેલેરિયાના 70 અને ઝેરી મલેરિયાના 22 કેસ પણ નોંધાયા છે. પાણીજન્ય રોગોમાં પણ વધારો જોવા મળ્યો છે, જેમાં ઝાડા-ઊલટી, કમળો અને ટાઈફોઈડના કેસ સામેલ છે.

સેન્ટ્રલ ડ્રગ્સ સ્ટાન્ડર્ડ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઈઝેશન (CDSCO)એ પેઇનકિલર્સ (NSAIDs) અને એન્ટિબાયોટિક્સના દુરુપયોગ અંગે નવી ગાઇડલાઇન બહાર પાડી છે. હવે આ દવાઓનું વેચાણ અને વિતરણ માત્ર રજિસ્ટર્ડ તબીબોના પ્રિસ્ક્રિપ્શનથી જ થશે. મોટાભાગની પેઇનકિલર દવાઓ Schedule H અને એન્ટિબાયોટિક્સ Schedule H1 માં સામેલ કરાઈ છે, જે તેમના વેચાણ માટે તબીબી સલાહ ફરજિયાત બનાવે છે. આ પગલાં દવાઓના અંધાધૂંધ ઉપયોગ, આડઅસરો અને એન્ટિમાઇક્રોબાયલ રેઝિસ્ટન્સને રોકવા માટે લેવાયા છે. રાજ્યોના ડ્રગ કંટ્રોલ અધિકારીઓને જાગૃતિ ફેલાવવા નિર્દેશ અપાયો છે.

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) ના ફૂડ વિભાગ દ્વારા શહેરભરમાં ખાદ્ય સુરક્ષા અને સ્વચ્છતા જાળવવા સઘન તપાસ અભિયાન ચલાવવામાં આવ્યું. તપાસ દરમિયાન, શ્રીજી ડેરી પાર્લર, મજલિસ રેસ્ટોરન્ટ, રાજસ્થાન દાળવડા સેન્ટર અને શાંતિનાથ જૈન ગૃહ ઉદ્યોગ સહિત ચાર પ્રતિષ્ઠાનોને ગંભીર ઉણપો બદલ સીલ કરવામાં આવ્યા. ઘીમાં ભેળસેળ, રસોડામાં અસ્વચ્છતા, વારંવાર વપરાયેલા તેલમાં TPC નું ઊંચું પ્રમાણ (32.1%) અને એક્સપાયર્ડ ખાદ્ય પદાર્થો મળી આવતા આ કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી.

સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્સરની દવાઓ પર 10 ગણી વધુ કિંમત વસૂલવાને 'ધોળા દિવસે લૂંટ' ગણાવી છે. કેન્સરની દવાઓની MRP સાથે જોડાયેલી એક અરજી પર સુનાવણી કરતાં, કોર્ટે જણાવ્યું કે ₹27,000માં વેચાતી દવાઓની PTR (રીટેલરને મળતી કિંમત) માત્ર ₹2,700 છે, જે સ્પષ્ટપણે છેતરપિંડી છે. ખાસ કરીને AYUSH સ્કીમ હેઠળ, જ્યાં કરદાતાઓએ ખર્ચ ભોગવવો પડે છે, ત્યાં હોસ્પિટલો ઊંચી કિંમતો પર દવાઓ ખરીદી સરકાર પાસેથી પૈસા પાછા મેળવે છે. આ નિયમનકારી સંસ્થાઓની નિષ્ક્રિયતા દર્શાવે છે.

ભારતીય રસોડામાં તજનો ઉપયોગ અનેક વાનગીઓમાં થાય છે. પરંતુ બજારમાં મોટાભાગે 'કેસિયા' (Cassia) નામની અલગ વનસ્પતિની છાલ મળે છે, જે દેખાવ અને સુગંધમાં 'સિલોન સિનેમન' (Ceylon Cinnamon) જેવી જ લાગે છે. 'કેસિયા' તજમાં 'કુમારીન' (Coumarin) વધુ માત્રામાં હોય છે, જે લીવરને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. આથી, અસલી અને નકલી તજને ઓળખવા માટે સ્તરો, રંગ, સુગંધ, પાણીમાં ભીંજવવાનો ટેસ્ટ અને સ્વાદ જેવી સરળ ઘરેલું રીતો અપનાવી શકાય છે.

રાજકોટની MG હોસ્ટેલમાં ભોજનમાંથી જીવડા નીકળવાનો વિવાદ વકર્યો છે. 250થી વધુ વિદ્યાર્થીઓએ ભોજનનો બહિષ્કાર કરી ધરણાં શરૂ કર્યા છે. વિદ્યાર્થીઓનો આરોપ છે કે હોસ્ટેલમાં અખાદ્ય ભોજન પીરસવામાં આવે છે અને મેસ કોન્ટ્રાક્ટરનો કોન્ટ્રાક્ટ તાત્કાલિક રદ કરવામાં આવે. NSUI પ્રદેશ પ્રમુખ નરેન્દ્ર સોલંકીએ ઉગ્ર આંદોલનની ચીમકી આપી છે. જોકે, સમાજ કલ્યાણ વિભાગના અધિકારીએ તપાસ બાદ આ આરોપો ફગાવી દીધા છે, જેનાથી વિદ્યાર્થીઓમાં અસંતોષ વધુ ઘેરો બન્યો છે. આ ઘટનાથી હોસ્ટેલોમાં ભોજનની ગુણવત્તા અને સ્વચ્છતા પર પ્રશ્નો સર્જાયા છે.

સવારે ઉઠતાં જ માથાનો દુખાવો, ચીડિયાપણું કે કામમાં ધ્યાન ન લાગવું એ ખરાબ ઊંઘનું પરિણામ હોઈ શકે છે. રોજ મોડા સૂવું, સ્માર્ટફોનનો વધુ પડતો ઉપયોગ, રાત્રે વારંવાર જાગવું કે અલગ-અલગ સમયે સૂવાની આદતો શરીર અને મગજને પૂરતો આરામ નથી આપતી. નિષ્ણાતો કહે છે કે આનાથી થાક, સુસ્તી, ગુસ્સો અને લાંબા ગાળે યાદશક્તિ તથા એકાગ્રતામાં ઘટાડો થઈ શકે છે. જો નસકોરાં, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જેવી સમસ્યાઓ હોય તો સ્લીપ ડિસઓર્ડર હોઈ શકે છે. સારી ઊંઘ માટે ચોક્કસ સમય નક્કી કરવો, ડિજિટલ સ્ક્રીનથી દૂર રહેવું અને કેફીન ટાળવું જરૂરી છે. જો સમસ્યા ચાલુ રહે તો નિષ્ણાતની સલાહ લેવી.

'બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો'ના નારા વચ્ચે ગુજરાતમાંથી ગેરકાયદેસર લિંગ પરીક્ષણ અંગે ચોંકાવનારા આંકડા સામે આવ્યા છે. કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રાલયના રિપોર્ટ મુજબ, આ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિમાં હરિયાણા દેશમાં પ્રથમ સ્થાને છે, જ્યારે ગુજરાત બીજા ક્રમે રહ્યું છે. છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં હરિયાણામાં 108 અને ગુજરાતમાં 28 કેસ નોંધાયા છે. આ સ્થિતિ કાયદાના અમલીકરણ અને સામાજિક માનસિકતા પર ગંભીર સવાલો ઊભા કરે છે, જ્યાં ગર્ભનું લિંગ જાહેર કરવા પર પ્રતિબંધ હોવા છતાં, કેટલાક લાલચુ તબીબો આ કાળો કારોબાર ચલાવી રહ્યા છે.

સિગારેટ પીવાથી લંગ કેન્સરનું જોખમ વધે છે, પરંતુ સ્મોકિંગ છોડ્યા પછી શરીરમાં સુધારાની પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે. નિષ્ણાતોના મતે, 10 થી 15 વર્ષ પછી લંગ કેન્સરનું વધારાનું જોખમ લગભગ અડધું થઈ શકે છે. સિગારેટ છોડતાની સાથે જ નિકોટિનનું સ્તર શૂન્ય થાય છે અને કાર્બન મોનોક્સાઇડનું સ્તર સામાન્ય થાય છે. 1 થી 12 મહિનામાં ઉધરસ અને શ્વાસની તકલીફ ઓછી થાય છે. 1 થી 2 વર્ષમાં હાર્ટ એટેકનું જોખમ ઘટે છે. 5 થી 10 વર્ષમાં કેન્સરનું જોખમ અડધું થઈ શકે છે. જોકે, 15 વર્ષ પછી પણ જોખમ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થતું નથી.

પશ્ચિમ રેલવેના ભાવનગર મંડળ દ્વારા RPFના ૪૨મા સ્થાપના દિવસ નિમિત્તે ભાવનગર પરા ખાતે ભવ્ય રક્તદાન શિબિરનું આયોજન કરાયું. મંડળ રેલ પ્રબંધક અને મંડળ સુરક્ષા આયુક્તની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી આ શિબિરમાં સુરક્ષા જવાનો અને રેલવે કર્મચારીઓએ ઉત્સાહભેર ભાગ લીધો. સ્વૈચ્છિક રક્તદાન દ્વારા ૩૨ યુનિટ રક્ત એકત્રિત કરાયું, જે જરૂરિયાતમંદ દર્દીઓની જીવનરક્ષામાં મદદરૂપ થશે. આ પ્રયાસ આરપીએફની સેવા ભાવના અને માનવીય મૂલ્યો પ્રત્યેની કટિબદ્ધતા દર્શાવે છે.

એક્ટોપિક પ્રેગ્નેન્સી (ગર્ભાશય બહારની ગર્ભાવસ્થા) એ એક જીવલેણ ઈમર્જન્સી છે, જેમાં ફલિત ગર્ભ ગર્ભાશયની બહાર, મોટાભાગે બીજવાહિનીમાં સ્થાપિત થાય છે. આ સ્થિતિમાં ગર્ભનો વિકાસ શક્ય નથી અને દોઢ-બે મહિના બાદ બીજવાહિની ફાટવાથી ગંભીર રક્તસ્ત્રાવ થઈ શકે છે. શરૂઆતના લક્ષણો સામાન્ય ગર્ભાવસ્થા જેવા હોવા છતાં, પેટમાં તીવ્ર દુખાવો, યોનિમાર્ગમાંથી રક્તસ્ત્રાવ, અને ચક્કર આવવા જેવા સંકેતો ગંભીરતા દર્શાવે છે. તાત્કાલિક તબીબી સારવાર અનિવાર્ય છે.

આપણા મનમાં ચાલતા નકારાત્મક વિચારો, જેમ કે કંઈક ખરાબ થશે, કોઈ છેતરશે, કે સંબંધો બગડશે, તે આપણા ભવિષ્યનું નિર્માણ કરે છે. અસુરક્ષિત, ભયભીત કે ચિંતિત રહેવાથી આપણી આસપાસનું વાતાવરણ નકારાત્મક બને છે. આનાથી શરીરના પાંચ તત્વોનું સંતુલન ખોરવાય છે, અને અનેક રોગો, જેમ કે ત્વચા રોગો, બ્લડપ્રેશર, ડાયાબિટીસ, અનિદ્રા, અને પાચન સમસ્યાઓ થાય છે. નકારાત્મકતા અંગત સંબંધોને નુકસાન પહોંચાડે છે અને એકલતા વધારે છે. જયારે આપણે સકારાત્મક રહીએ છીએ, ત્યારે કુદરત પણ આપણને સુખ, શાંતિ અને સમાધાન આપે છે.

ભુજમાં ગોસેવા ગતિવિધિ દ્વારા દેશી ગાયના ગોબરમાંથી તૈયાર થતા ‘પંચગવ્ય સ્નાન’ ને મળી રહેલા ઉત્સાહભર્યા પ્રતિસાદને પગલે હવે દર મહિને આ પવિત્ર સ્નાન યોજવાનો નિર્ણય લેવાયો છે. ભુજમાં રાવલવાડી સ્થિત સ્વામિનારાયણ મંદિરની ગૌશાળામાં છેલ્લા બે માસથી પુરુષો માટે આ સ્નાન યોજાઈ રહ્યું છે, જેમાં સમાજના વિવિધ ક્ષેત્રના લોકો જોડાઈ રહ્યા છે. શુદ્ધ ખોરાક ખાતી દેશી ગાયના તાજા ગોબર સાથે દૂધ, દહીં, ઘી, ગૌમૂત્ર અને ચંદન પાવડરના મિશ્રણથી તૈયાર થતા આ સ્નાન બાદ લોકો સ્ફૂર્તિ અને માનસિક શાંતિનો અનુભવ કરે છે. આયુર્વેદ મુજબ પંચગવ્ય શરીરના ટોક્સિન્સ ખેંચી કાઢી, રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે અને ચામડીના રોગોમાં પણ લાભદાયી છે.

SSG હોસ્પિટલમાં રાજ્યના આરોગ્ય મંત્રી પ્રફુલ પાનસેરિયાની સરપ્રાઈઝ મુલાકાતના સમાચાર મળતાં જ હોસ્પિટલના ઉચ્ચ અધિકારીઓ, તબીબો અને કર્મીઓ હાઈ એલર્ટ મોડમાં આવી ગયા હતા. મંત્રીની મુલાકાતમાં કોઈ ખામી ન રહે તે માટે યુદ્ધના ધોરણે સફાઈ અભિયાન શરૂ કરાયું. OPD, વોર્ડ, મુખ્ય ગેલેરીઓ અને ખૂણે-ખૂણા ઘસીને ચકાચક કરી દેવાયા. પોસ્ટમોર્ટમ રૂમ અને તેની આસપાસની જગ્યા પણ સ્વચ્છ કરાઈ. જોકે, મંત્રી આવ્યા ન હતા, પરંતુ તેમની શહેરમાં હાજરી માત્રથી હોસ્પિટલ પરિસર સ્વચ્છ બની ગયું.

આધુનિક શહેરી વિકાસને કારણે બાળકોનું બાળપણ પ્રકૃતિથી દૂર થઈ ગયું છે. બંધ ફ્લેટો અને કોંક્રિટના જંગલમાં કેદ બાળકોની દુનિયા ખૂબ સંકોચાઈ ગઈ છે. ઘરની બહાર નીકળતાં જ તેમને ખેતરો કે બગીચાઓને બદલે વાહનો અને ધૂમાડાનો સામનો કરવો પડે છે. આ પરિસ્થિતિ તેમના માનસિક, ભાવનાત્મક અને શૈક્ષણિક વિકાસને અવરોધે છે. સુરક્ષાના કારણે બાળકો મુક્તપણે રમી શકતા નથી, જેનાથી તેમની જિજ્ઞાસા અને આત્મવિશ્વાસ ઘટે છે.

છોટા ઉદેપુરના નસવાડી સ્થિત ધીરજ હોસ્પિટલ, વાઘોડિયાના સંયુક્ત ઉપક્રમે નસવાડી તાલુકા CHC ખાતે રક્તદાન કૅમ્પ યોજાયો હતો. જેમાં યુવાનો, સેવાભાવી નાગરિકો તથા સામાજિક કાર્યકરોએ લીધો હતો. કેમ્પમાં અંદાજે 17થી 20 યુનિટ જેટલું રક્ત એકત્રિત કરાયું હતું. કેમ્પમાં એકત્રિત થયેલું રક્ત જરૂરી તબીબી પ્રિક્રયા બાદ જરૂરિયાતમંદ દર્દીઓ માટે ઉપયોગમાં લેવાશે. કેમ્પના સફ્ળ આયોજન બદલ ધીરજ હોસ્પિટલ, વાઘોડિયા તથા સહયોગી સેવાભાવી કાર્યકરોનો આભાર વ્યક્ત કરાયો હતો.

સફરજન સ્વાસ્થ્યપ્રદ ગણાય છે, પરંતુ કેટલાક લોકો માટે તે સમસ્યા સર્જી શકે છે. ઇરિટેબલ બાઉલ સિન્ડ્રોમ (IBS) ધરાવતા દર્દીઓમાં ફર્મેન્ટેબલ ઓલિગોસેકરાઇડ્સ, ડાયસેકરાઇડ્સ, મોનોસેકરાઇડ્સ અને પૉલીઓલ્સ (FODMAPs) ને કારણે પેટ ફૂલવું, ગેસ અને ઝાડા જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. ફ્રુક્ટોઝ માલએબ્ઝોર્પ્શન ધરાવતા લોકોમાં પણ ફ્રુક્ટોઝનું વધુ પ્રમાણ ઝાડા અને ઉબકા લાવી શકે છે. ઓરલ એલર્જી સિન્ડ્રોમ (OAS) ધરાવતા દર્દીઓએ કાચું સફરજન ટાળવું જોઈએ કારણ કે તેમાં રહેલું પ્રોટીન પરાગ પ્રોટીન જેવું હોય છે. કેટોજેનિક ડાયટ કરતા લોકો માટે સફરજનમાં કાર્બોહાઇડ્રેટનું પ્રમાણ વધારે હોવાથી તે હાનિકારક બની શકે છે.

નર્મદા જિલ્લાની મુલાકાત દરમિયાન રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજીએ ગરૂડેશ્વર તાલુકાના ભીલવશી ગામની પ્રાથમિક શાળામાં વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનો સાથે યોગ અને પ્રાણાયામ કર્યા. તેમણે યોગના આરોગ્યલક્ષી ફાયદા સમજાવ્યા, જણાવતા કહ્યું કે નિયમિત યોગાભ્યાસ શરીરને તંદુરસ્ત, મનને એકાગ્ર બનાવે છે, શ્વસનતંત્ર મજબૂત કરે છે, તેમજ સારી ઊંઘ અને તણાવ મુક્તિ માટે સવાશન અને સર્વાઇકલ માટેના વિવિધ આસનો શીખવ્યા. યોગ અને પ્રાણાયામને જીવનશૈલીનો ભાગ બનાવવા અનુરોધ કર્યો.

ગંદકી અને બેદરકારીથી ત્રસ્ત વડોદરાની સયાજી હોસ્પિટલના તંત્રએ વડોદરા આવેલા આરોગ્ય મંત્રી સમક્ષ પોતાની છાપ સુધારવા સવારથી જ સ્વચ્છતા અભિયાન શરૂ કર્યું. અવારનવાર વિવાદમાં રહેતી આ હોસ્પિટલમાં સ્વચ્છતાનો અભાવ ચિંતાનો વિષય રહ્યો છે, જેના પર મંત્રીએ થોડા દિવસ પહેલા જ ટકોર કરી હતી. આજે સવારે વોર્ડ, રસ્તા, અને કેન્ટીન જેવા વિસ્તારોમાં સફાઈ કામગીરી હાથ ધરાઈ હતી, જેણે લોકોમાં કુતૂહલ જગાડ્યું. આ અભિયાન સયાજી ઉપરાંત ગોત્રી અને જમનાબાઈ હોસ્પિટલોમાં પણ ચાલ્યું.

દાળ-ચોખા ભારતીય ભોજનનો મુખ્ય આધાર છે, જે સરળતા અને સ્વાદ માટે જાણીતું છે. પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ પ્રોટીનનો સારો સ્ત્રોત હોવા છતાં, તેની પોષણક્ષમતા વધારવા માટે કેટલીક સરળ પદ્ધતિઓ છે. બે કે તેથી વધુ પ્રકારની દાળ મિક્સ કરવી, સોયા ચંક્સ, પનીર, શેકેલા ચણા, દહીં, બાફેલા ચણા કે રાજમા ઉમેરવા, ચોખામાં લીલા વટાણા ઉમેરવા, અથવા પ્લેટમાં બાફેલું ઈંડું રાખવાથી પ્રોટીનનું પ્રમાણ વધારી શકાય છે. વૈકલ્પિક રીતે, પ્રોટીનયુક્ત સાઇડ ડિશ, જેમ કે ચણાનું સલાડ, સ્પ્રાઉટ્સ, સોયાબીન, પનીર ભુર્જી અથવા ઈંડાની વાનગી સાથે દાળ-ચોખા પીરસવાથી સમગ્ર ભોજન વધુ સંતુલિત બને છે.

આજકાલ હાઈ બ્લડ પ્રેશર (High Blood Pressure) એક સામાન્ય સમસ્યા બની ગઈ છે, જે ખોટી ખાવા-પીવાની ટેવો, તણાવ અને જીવનશૈલીને કારણે વધે છે. BPને નિયંત્રિત કરવા માટે યોગ્ય આહાર ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. આહારમાં બીટનો રસ, ફળો, શાકભાજી, આખા અનાજ, લીન પ્રોટીન અને ડેરી પ્રોડક્ટ્સનો સમાવેશ કરવાથી ફાયદો થઈ શકે છે. જ્યારે, વધારે મીઠું, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ, વધુ ફેટવાળી વસ્તુઓ, દારૂ અને વધુ પડતી કેફીન ટાળવી જરૂરી છે.

વડોદરા શહેરમાં ગણેશોત્સવના સાત દિવસ બાદ પણ પ્રસાદ અને ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા ચકાસવા માટે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની Food Safety શાખા દ્વારા માત્ર ગણતરીના સ્થળોએથી જ નમૂના લેવાયા છે. ભક્તો મોટી સંખ્યામાં પ્રસાદ આરોગી ગયા પછી હવે જાહેર થતા અહેવાલો સામે લોકો સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે. ગણેશોત્સવ દરમિયાન સમયસર ખાદ્ય પદાર્થોની ભેળસેળ ચકાસણી જરૂરી છે, પરંતુ નમૂના રિપોર્ટ આવવામાં મોડું થતાં પર્વ પૂર્ણ થઈ જાય છે. નાગરિકો માંગ કરી રહ્યા છે કે Food Testing Van વધુ સ્થળોએ મોકલાય જેથી સ્થળ પર જ ગુણવત્તા જાણી શકાય.

ભાવનગર બ્રાન્ચ ઇન્ડિયન મેડિકલ એસોસિએશન (IMA) માં ૨૦૨૬-૨૭ ના કાર્યકાળ માટે નવી ટીમની પસંદગી કરવામાં આવી છે, જે ૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ થી કાર્યભાર સંભાળશે. આ નવી ટીમના પ્રમુખ ડૉ. હરદેવસિંહ મોરી, ઉપપ્રમુખ ડૉ. રાજન દેસાઈ, માનદ મંત્રી ડૉ. હરપાલસિંહ ડાભી, જોઈન્ટ સેક્રેટરી ડૉ. સેજલ ચૌહાણ, ખજાનચી ડૉ. દેવાંગ પવાર અને કલ્ચરલ સેક્રેટરી ડૉ. એન. પી. કુહાડિયા રહેશે. ડૉ. દિલીપ હડિયાલ ઇમિડિયેટ પાસ્ટ પ્રેસિડેન્ટ તરીકે જોડાયેલા રહેશે. આ નવી ટીમ IMA Bhavnagar2.0 ના વિચાર સાથે તબીબોમાં એકતા, શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓ, તબીબ કલ્યાણ અને સામાજિક આરોગ્ય જાગૃતિ વધારવા પર ભાર મૂકશે.

ગુજરાતમાં બદલાતી જીવનશૈલીના કારણે બાળકોમાં ડાયાબિટીસનું પ્રમાણ ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યું છે. ‘ચિલ્ડ્રન ઇન ઇન્ડિયા- 2025’ અહેવાલ મુજબ, 5થી 8 વર્ષના 20.8% અને 10થી 16 વર્ષના 20.9% બાળકો પ્રી-ડાયાબિટીક સ્થિતિમાં છે. આ બાળકો અતિશય ખાંડનું સેવન કરી રહ્યા છે, જે સામાન્ય કરતાં ઘણું વધારે છે. આ ઉપરાંત, બાળકોમાં હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને કોલેસ્ટ્રોલનું પ્રમાણ પણ રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતાં વધુ જોવા મળ્યું છે. આ પરિબળો ભવિષ્યમાં હૃદય રોગનું જોખમ વધારી શકે છે.

ગુજરાતમાં તમાકુના વ્યસને ચિંતાજનક સ્તર ગાથ્યું છે. તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, રાજ્યની 19.2% વસતી તમાકુનો ઉપયોગ કરે છે, જે પંજાબ, દિલ્હી અને ગોવા જેવા રાજ્યો કરતાં પણ વધુ છે. ખાસ કરીને 45-65 વર્ષની વયજૂથમાં તમાકુનું વ્યસન સૌથી વધુ છે. આ વધતા વપરાશને કારણે રાજ્યમાં ઓરલ કેન્સર (મોઢાનું કેન્સર)નું પ્રમાણ ચિંતાજનક રીતે વધી ગયું છે. ગુટખા અને ચાવવાની તમાકુનો ઉપયોગ વધુ ઘાતક સાબિત થઈ રહ્યો છે.

મુંબઈમાં ચાલુ વર્ષે મેલેરિયાના કેસોમાં ચિંતાજનક વધારો જોવા મળ્યો છે. જાન્યુઆરીથી ૧૫ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધીમાં ૮,૭૨૩ મેલેરિયા કેસ નોંધાયા છે, જે ગયા વર્ષની સરખામણીમાં ૨,૪૪૬ કેસનો વધારો દર્શાવે છે. આ સમયગાળામાં ડેન્ગ્યુના કેસ ૨,૭૨૪થી ઘટીને ૨,૬૪૬, ચિકનગુનિયા ૫૪૨થી ઘટીને ૮૦ થયા છે. ગેસ્ટ્રો અને કોવિડ-૧૯ના કેસોમાં પણ ઘટાડો થયો છે. મચ્છર નિયંત્રણ માટે બીએમસી દ્વારા પાણીના સ્ત્રોતો અને પ્રજનન સ્થળોની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. નાગરિકોને પાણી ભરાવા ન દેવા અને મચ્છરદાનીનો ઉપયોગ કરવાની અપીલ કરવામાં આવી છે.

પાટણમાં જિલ્લા આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા 14 વર્ષ પૂર્ણ કરી ચૂકેલી અને 15મું વર્ષ શરૂ થયેલી 3800 થી વધુ દીકરીઓને સર્વાઇકલ કેન્સર સામે રક્ષણ આપતી HPV રસીનું નિઃશુલ્ક રસીકરણ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. આ અભિયાન 31 ડિસેમ્બર 2026 સુધી ચાલશે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ગર્ભાશયના મુખના કેન્સર જેવા ગંભીર રોગથી દીકરીઓને બચાવવાનો છે. તમામ પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રો પર રસી મફત ઉપલબ્ધ છે અને શાળાઓમાં પણ સંકલન સાધીને રસીકરણ સુનિશ્ચિત કરાઈ રહ્યું છે. આ રસીકરણ ભવિષ્યમાં વ્યક્તિગત આરોગ્ય અને આર્થિક બોજ ઘટાડવામાં મદદરૂપ થશે.

યાત્રાધામ અંબાજી ખાતે ભાદરવી પૂનમના મેળા નિમિત્તે આવતા લાખો પદયાત્રીઓની નિઃશુલ્ક સેવા માટે દાંતા શીત કેન્દ્ર ખાતે બનાસ મેડીકલ સેવા કેમ્પનો શુભારંભ થયો છે. વિધાનસભા અધ્યક્ષ શંકર ચૌધરીએ આ કેમ્પનું ઉદ્ઘાટન કર્યું. બનાસડેરી અને બનાસ મેડીકલ કોલેજના સંયુક્ત ઉપક્રમે આયોજિત આ કેમ્પમાં નિષ્ણાત તબીબો, પેરામેડિકલ સ્ટાફ અને વિદ્યાર્થીઓની ટીમો 24 કલાક સેવારત રહેશે. પદયાત્રીઓની ત્વરિત અને ઉચ્ચસ્તરીય સારવાર માટે આધુનિક સાધનોથી સજ્જ ICU જેવી ઈમરજન્સી તબીબી વ્યવસ્થા પણ ઉભી કરાઈ છે.

પાટણ જિલ્લામાં આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા HPV રસીકરણ અભિયાનને વેગ આપવામાં આવ્યો છે. આ અભિયાન અંતર્ગત 14 વર્ષ પૂર્ણ કરી ચૂકેલી અને 15મું વર્ષ ચાલુ હોય તેવી લગભગ 3800 દીકરીઓને ગર્ભાશયના મુખના કેન્સર (સર્વાઇકલ કેન્સર) સામે રક્ષણ આપતી HPV રસી સંપૂર્ણપણે નિઃશુલ્ક આપવામાં આવી રહી છે. આ વિશેષ અભિયાન 31 ડિસેમ્બર સુધી ચાલશે. રસીકરણ દ્વારા ભવિષ્યમાં સર્વાઇકલ કેન્સરનું જોખમ ઘટાડી શકાય છે. આ રસી દરેક પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર (PHC) ખાતે ઉપલબ્ધ છે અને TECHO પોર્ટલ પર તેની નોંધણી થાય છે.

કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રાલયે રાજ્યોને સૂચના આપી છે કે જે ડૉક્ટરો અને ક્લિનિકલ સંસ્થાઓ સાબિત ન થયેલી બીમારીઓ માટે સ્ટેમ સેલ થેરાપીનો ઉપયોગ કરશે, તેમની સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. આ એડવાઇઝરી મુજબ, માત્ર નિર્ધારિત ગંભીર બીમારીઓ, જેમ કે ચોક્કસ કેન્સર અને ઓટોઇમ્યુન રોગો માટે જ મંજૂરી સાથે સ્ટેમ સેલ થેરાપીનો ઉપયોગ કરી શકાશે. ઓટિઝમ જેવી સ્થિતિઓ માટે તે માત્ર ક્લિનિકલ ટ્રાયલ પૂરતી મર્યાદિત છે. નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારાઓ પર દંડ, લાયસન્સ રદ કરવાની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.