'ફર્સ્ટ-નાઇટ ઇફેક્ટ': નવી જગ્યાએ ઊંઘ ન આવવાના વિજ્ઞાન
'ફર્સ્ટ-નાઇટ ઇફેક્ટ': નવી જગ્યાએ ઊંઘ ન આવવાના વિજ્ઞાન
Published on: 24th August, 2026

જ્યારે તમે કોઈ નવી કે અજાણી જગ્યાએ, જેમ કે હોટેલ કે મિત્રના ઘરે રોકાઓ છો, ત્યારે પહેલી રાત્રે થાક હોવા છતાં ઊંઘ ન આવવાની સમસ્યાને 'ફર્સ્ટ-નાઇટ ઇફેક્ટ' (First-Night Effect) કહેવાય છે. આ સ્થિતિમાં મગજનો એક ભાગ 'નાઇટ વોચમેન' તરીકે સતર્ક રહે છે, જે પ્રાચીન સર્વાઇવલ સ્ટ્રેટેજીનો ભાગ છે. આના કારણે ગાઢ ઊંઘ (deep sleep) નો અભાવ રહે છે અને વારંવાર આંખ ખુલી જાય છે. અજાણ્યું વાતાવરણ, રૂમનું તાપમાન, ગંધ અને લાઇટિંગ પણ ઊંઘમાં ખલેલ પહોંચાડી શકે છે. આ સ્થિતિ હાનિકારક નથી અને બીજી કે ત્રીજી રાત સુધીમાં સામાન્ય થઈ જાય છે.