ભરૂચના અંકલેશ્વર તાલુકાના સજોદ ગામે આવેલું સિદ્ધનાથ મહાદેવનું પૌરાણિક શિવાલય, જ્યાં શિવજીએ બ્રહ્મહત્યાનું પાપ ઉતાર્યું હતું. શિવપુરાણ અનુસાર, બ્રહ્મા અને વિષ્ણુના વિવાદ સમયે શિવજીએ બ્રહ્માજીનું પાંચમું મસ્તક કાપ્યું હતું. નર્મદા કિનારે આવેલા આ સ્થળે, હજારો દેવો અને સિદ્ધોની હાજરીમાં રુદ્રકુંડની સ્થાપના કરવામાં આવી. માન્યતા છે કે, રુદ્રકુંડમાં સ્નાન કરવાથી બ્રહ્મહત્યાના પાપમાંથી મુક્તિ મળે છે અને ચામડીના રોગો પણ મટે છે. મહંમદ ગઝનીએ આ મંદિર પર હુમલો કર્યો હતો, જે નિશાનીઓ આજે પણ શિવલિંગ અને નંદી પર જોઈ શકાય છે.

ભાવનગર સહિત ગોહિલવાડમાં વૈષ્ણવ અને સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય દ્વારા હવેલીઓ, બેઠકજીઓ, ઈસ્કોન, કૃષ્ણમંદિરો તેમજ ઠાકરદ્વારાઓમાં પરંપરાગત રીતે હિંડોળા ઉત્સવની ધામધૂમથી ઉજવણી કરાઈ. શ્રાવણ સુદ પુનમથી શ્રાવણ વદ ત્રીજ સુધી ચાલનારા આ ઉત્સવનું આવતીકાલ તા.૨૯ ને શનિવારે હિંડોળા વિજય સાથે સમાપન થશે. શ્રદ્ધાળુઓએ અનેકવિધ વસ્તુઓથી સુશોભિત હિંડોળામાં લાલાને ઝુલાવી પુણ્યનું ભાથુ બાંધ્યું.

ગુજરાત પવિત્ર યાત્રાધામ વિકાસ બોર્ડ દ્વારા ₹76.51 કરોડના ખર્ચે બહુચરાજી માતાજી મંદિરના પુનઃનિર્માણ અને સર્વાંગી વિકાસની કામગીરી ચાલી રહી છે. આ પ્રોજેક્ટના પ્રથમ ફેઝનું 60% કામ પૂર્ણ થયું છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે 39 તીર્થોના જળ અને 7 સ્તરની માટીથી ભૂમિ શુદ્ધિકરણ સાથે ખાતમુહૂર્ત કર્યું હતું. સોમનાથ, દ્વારકા, પાવાગઢ અને અંબાજીની જેમ બહુચરાજી ધામનો પણ વૈશ્વિક સ્તરનો વિકાસ કરાશે. બંસી પહાડપુરના લાલ પથ્થરથી 86.1 ફૂટ ઊંચા શિખરનું નિર્માણ થશે. બીજા ફેઝમાં 500 મીટર પરિસર અને બાંધલિયા તળાવનું બ્યુટિફિકેશન કરાશે.

RSS પ્રમુખ મોહન ભાગવતે ન્યૂયોર્કમાં વિશ્વના પ્રથમ ઇસ્કોન મંદિરની મુલાકાત લીધી. મંદિરમાં તેમણે સંબોધતા કહ્યું કે દુનિયામાં અનેક સંઘર્ષો વચ્ચે, 'કૃષ્ણ ચેતના' જ શાંતિ લાવી શકે છે. તેમણે ઇસ્કોનની સ્થાપના સ્થળની પણ મુલાકાત લીધી. ભાગવત હાલમાં RSSના 100 વર્ષની ઉજવણી નિમિત્તે અમેરિકા, કેનેડા અને બ્રિટનના પ્રવાસે છે. મેડિસન સ્ક્વેર ગાર્ડનમાં તેમના કાર્યક્રમનો વિરોધ પણ થઈ રહ્યો છે.

યાત્રાધામ દ્વારકા ખાતે શ્રાવણી પૂનમ અને રક્ષાબંધનના દિવસે હજારો ભાવિકો ઉમટી પડતા અધુરી વ્યવસ્થાને કારણે ભારે ધક્કા-મુક્કી સર્જાઈ હતી. આ દરમિયાન, બાળકો અને વૃદ્ધો ભીડમાં ફસાઈ ગયા હતા, જેના કારણે તેમની સ્થિતિ દયનીય બની હતી. ઘટનાસ્થળે પોલીસ બંદોબસ્તનો અભાવ જોવા મળ્યો હતો. તંત્ર દ્વારા રેલિંગ જેવી જરૂરી વ્યવસ્થા ન હોવાથી અસુવિધા વધી હતી. ભાવિકોએ ગોમતી સ્નાન કરીને જગત મંદિરે ઠાકોરજીના દર્શન કર્યા હતા.

રક્ષાબંધન અને બળેવ પર્વ નિમિત્તે ગોધરામાં બ્રહ્મ સમાજ દ્વારા સમૂહ યજ્ઞોપવિત પરિવર્તનનો ભવ્ય કાર્યક્રમ યોજાયો. જેમાં મોટી સંખ્યામાં બ્રહ્મબંધુઓએ ભાગ લીધો અને નૂતન યજ્ઞોપવિત ધારણ કરી. શ્રી સમસ્ત ગુજરાત બ્રહ્મ સમાજ ગોધરા દ્વારા પ્રાચીન અંક્લેશ્વર મહાદેવ ખાતે આયોજિત આ કાર્યક્રમમાં વિદ્વાન બ્રાહ્મણો દ્વારા વૈદિક પૂજન અને અર્ચન કરાયું. કાર્યક્રમ બાદ સહકુટુંબ બ્રહ્મ ભોજનનું આયોજન પણ કરાયું હતું. આયોજનમાં પ્રકાશ દીક્ષિત, કુણાલ ત્રિવેદી, કકુલ પાઠક, વિનાયક શુક્લા, હિતેશ ભટ્ટ જેવા આગેવાનોની જહેમત જોવા મળી.

પવિત્ર એકાદશીના બીજા દિવસે દિવ્ય ફાઉન્ડેશનના સંયોજક કાંકરોલી યુવરાજ પૂ.વેદાંત કુમાર મહોદય હાલોલ ખાતે બંને પુષ્ટિમાર્ગીય મંદિરોમાં પધાર્યા હતા. તેમનું વૈષ્ણવો દ્વારા ભવ્ય સ્વાગત કરવામાં આવ્યું. હાલોલ નગરમાં આવેલ ધરી દ્વારકાધીશ હવેલી અને છગન મગન લાલજી મંદિરમાં પધરામણી થઈ. શ્રાવણ માસમાં શણગારવામાં આવેલા હિંડોળામાં શ્રીજીને ઝુલાવવામાં આવ્યા. પૂ.વેદાંતકુમારજીના આગમનથી વૈષ્ણવોમાં ઉત્સાહ જોવા મળ્યો. તેઓએ શ્રીજીને મચકી અને શાકભાજીના હિંડોળે ઝુલાવ્યા અને આરતી ઉતારી.

કાલોલ ખાતે શ્રી સિદ્ધનાથ મહાદેવ મંદિરમાં સ્થાનિક ભૂદેવો દ્વારા સમૂહ નૂતન યજ્ઞોપવીત (જનોઈ) ધારણ કરવાનો ભવ્ય ધાર્મિક કાર્યક્રમ યોજાયો. વૈદિક મંત્રોચ્ચાર સાથે નવીન યજ્ઞોપવીત ધારણ કરાઈ. આ પ્રસંગે નેપાળની કુદરતી હોનારતમાં મૃત્યુ પામેલા નિર્દોષ લોકોના આત્માની શાંતિ માટે વિશેષ શાંતિપાઠ યોજાયો. ભૂદેવો અને ભક્તોએ સાથે મળી મૃતકોને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરી. રિતેશભાઈ પંડયા, શૈલેષભાઈ જાની અને દીપકભાઈ જાનીએ કાર્યક્રમના આયોજનમાં સહયોગ આપ્યો.

ઝઘડિયા તાલુકાના ભાલોદ ગામે શ્રાવણ સુદ પૂર્ણિમાના પવિત્ર પર્વ નિમિત્તે બ્રહ્મસમાજની વાડી ખાતે બ્રાહ્મણો દ્વારા સામૂહિક જનોઈ ધારણ કાર્યક્રમ યોજાયો હતો. આચાર્ય કિરણ શુક્લના માર્ગદર્શન હેઠળ વૈદિક મંત્રોચ્ચાર અને શાસ્ત્રોક્ત વિધિ મુજબ બ્રાહ્મણોએ જૂની જનોઈ ઉતારી નવી જનોઈ ધારણ કરી હતી. કાર્યક્રમમાં ભાલોદ ગામના 20થી વધુ ભૂદેવોએ ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લીધો હતો, જ્યાં દેવ-પિતૃઓનું સ્મરણ કરી ધાર્મિક પરંપરા મુજબ યજ્ઞોપવિત ધારણ કરવામાં આવ્યું.

ગિરનાર, જૂનાગઢનું પ્રાકૃતિક વાતાવરણ, પહાડોની વિશાળતા, લીલીછમ ઘાટીઓ, ઐતિહાસિક સ્મારકો અને આધ્યાત્મિક શાંતિનો સમન્વય ધરાવે છે. ગુજરાતનો સૌથી ઊંચો પર્વત, ગિરનાર, ચોમાસામાં લીલી ચાદર ઓઢીને શોભે છે, જ્યાં વાદળો પહાડોને સ્પર્શે છે. સૂર્યોદય સમયે અહીંનો નજારો મનને પ્રસન્ન કરે છે. 9,999 પગથિયાં ચડીને અંબાજી માતા મંદિર, ગોરખનાથ શિખર અને દત્તાત્રેય ટોચ સુધી પહોંચવાનો અનુભવ અદ્ભુત છે, જે શારીરિક અને માનસિક શક્તિ વધારે છે.

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાના નસવાડી ખાતે રક્ષાબંધન પર્વની ધાર્મિક આસ્થા અને પરંપરા સાથે ઉજવણી કરાઈ. પવિત્ર પર્વ નિમિત્તે રામનાથ મહાદેવ મંદિર અને ગાયત્રી મંદિરમાં બ્રહ્મ સમાજ દ્વારા જનોઈ બદલવાની વિશેષ ધાર્મિક વિધિ યોજાઈ. આ પ્રસંગે બ્રહ્મ સમાજ અને અન્ય સમાજના લોકો ઉપસ્થિત રહ્યા. વહેલી સવારથી જ શ્રદ્ધાળુઓની અવરજવરથી વાતાવરણ ભક્તિમય બન્યું. પંડિતો દ્વારા મંત્રોચ્ચાર સાથે પૂજા-અર્ચના બાદ લોકોએ નવી જનોઈ ધારણ કરી. આ પરંપરા બ્રહ્મ સમાજ માટે ધાર્મિક અને આધ્યાત્મિક રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

અમરેલી શહેરની મધ્યમાં આવેલું ગાયકવાડી સમયનું 'નાગનાથ મહાદેવ' શિવાલય ખૂબ જ પ્રખ્યાત છે. એક દંતકથા અનુસાર, સ્ટેટના દીવાનજી વિઠ્ઠલરાવ દેવાજીને સ્વપ્નમાં અલૌકિક શિવલિંગના પ્રાગટ્યનો સંકેત મળ્યો. આ પહેલા, દીવાનજીની ગાયો એક ચોક્કસ જગ્યાએ આવીને આપમેળે દૂધ વહેવડાવતી હતી, જે ભરવાડે જોયું. દીવાનજીએ સ્વપ્ન બાદ તે જગ્યાએ ખોદકામ કરાવતા સ્વયંભૂ શિવલિંગ પ્રગટ થયું. વિક્રમ સંવત 1869માં મંદિરનો પાયો નંખાયો અને 60 હજાર રૂપિયાના ખર્ચે મંદિર બન્યું. શ્રાવણ માસમાં ભક્તો મોટી સંખ્યામાં દર્શન કરવા આવે છે.

રક્ષાબંધન, ભાઈ-બહેનના પવિત્ર સ્નેહનું પ્રતીક, 28 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ શ્રદ્ધા અને ઉલ્લાસ સાથે ઉજવાશે. શ્રાવણ મહિનાની પૂનમનું ધાર્મિક અને પૌરાણિક મહત્ત્વ છે. રક્ષાસૂત્ર જીવનના વિઘ્નો દૂર કરે છે. યોગ્ય પૂજા-અર્ચનાથી સંબંધોમાં મધુરતા આવે છે. આજે રાખડી બાંધવાનું શુભ મુહૂર્ત સવારે 5:57 થી 9:48 સુધી છે. આ સમયે પૂજા કરવાથી વિશેષ પુણ્ય ફળ મળે છે. તહેવારની ઉજવણી કરતી વખતે 7 ભૂલો ટાળવી જોઈએ.

આજે શ્રાવણ પૂર્ણિમા છે, જે નાળિયેરી પૂનમ તરીકે પણ ઓળખાય છે. આ વર્ષે ભદ્રા ન હોવાથી દિવસભર રાખડી બાંધવા માટે કુલ 3 શુભ મુહૂર્ત છે. પ્રાચીન ગ્રંથો અનુસાર, રક્ષાબંધનનું મૂળ સ્વરૂપ ભાઈ-બહેનના પ્રેમ કરતાં અલગ હતું. અથર્વવેદમાં રક્ષા માટે સોના અને મણિ બાંધવાનો ઉલ્લેખ છે, જ્યારે રામાયણમાં માતા કૌશલ્યાએ શ્રીરામ માટે ઔષધિથી રક્ષા સૂત્ર બનાવ્યું હતું. ભવિષ્યપુરાણમાં, શ્રીકૃષ્ણે યુધિષ્ઠિરને રક્ષાબંધનની વિધિ જણાવી. 13મી સદી સુધીમાં આ ધાર્મિક કર્મ બન્યું, જે 18મી સદીમાં રાજપૂત મહિલાઓ અને 19મી સદીમાં ભાઈ બનાવવાની પરંપરા સુધી વિકસિત થયું.

ડાંગ જિલ્લાના ઝરી ગામના ‘સીતા વન’ વિસ્તારમાં માતા સીતા અને હનુમાનજીની મૂર્તિઓને અજાણ્યા તત્વો દ્વારા ખંડિત કરવામાં આવતાં સ્થાનિક શ્રદ્ધાળુઓમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. આ પવિત્ર સ્થળ રામાયણ કાળ સાથે જોડાયેલું છે અને દરરોજ અનેક લોકો દર્શન માટે આવે છે. આ ઘટનાથી લોકોની ધાર્મિક લાગણી દુભાઈ છે. ગ્રામજનોએ પોલીસ અને તંત્રને તાત્કાલિક તપાસ કરી ગુનેગારો સામે કડક કાર્યવાહી કરવા અને ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ ન બને તે માટે સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવવાની માંગ કરી છે. શ્રાવણ માસમાં થયેલા આ કૃત્યથી લોકોમાં ખૂબ જ ગુસ્સો છે.

નસવાડી ખાતે પ્રજાપિતા બ્રહ્માકુમારી ઈશ્વરીય વિશ્વવિદ્યાલયમાં રક્ષાબંધનની ઉજવણી કરવામાં આવી. બ્રહ્માકુમારી મંજુલાબેને ભાઈઓને રાખડી બાંધી શુભેચ્છા આપી. તેમણે સમજાવ્યું કે રક્ષાબંધન માત્ર ભાઈ-બહેનના સંબંધનું પ્રતીક નથી, પરંતુ પવિત્રતા, પ્રેમ, સદભાવના અને સારા સંકલ્પો સાથે જીવનને જોડવાનો દિવસ છે. રાખડી નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ દર્શાવે છે. તેમણે દરેક વ્યક્તિને નકારાત્મક વિચારો અને ખરાબ આદતોથી રક્ષણ મેળવી સદગુણો તથા આધ્યાત્મિક મૂલ્યો અપનાવવાનો સંકલ્પ કરવા પ્રેર્યા.

સુરતમાં બળેવ માત્ર એક દિવસનો તહેવાર નથી, પરંતુ પરિવારના સભ્યો એકસાથે મળી સ્નેહ અને લાગણી સાથે ઉજવણી કરે તે ‘સાચું મુહૂર્ત’ છે. સુરતીઓએ તહેવારને પોતાના આગવા અંદાજમાં ‘એડજસ્ટ’ કર્યો છે. રક્ષાબંધનના દિવસે જ રાખડી બાંધવાની પરંપરાને બદલે, પરિવારની અનુકૂળતા મુજબ આગલા-પાછલા દિવસોમાં ઉજવણી થાય છે. NEET-PG પરીક્ષા કે ભાઈ-બહેન અલગ શહેરોમાં રહેતા હોવાથી, ઘણા પરિવારોએ અગાઉથી જ રાખડી બાંધી દીધી છે. આ રીતે, સુરતમાં બળેવની ઉજવણી લગભગ પાંચથી સાત દિવસ સુધી ચાલે છે, જે ભાઈ-બહેનના પ્રેમ અને પરિવારના મિલનની અનોખી ઝલક દર્શાવે છે.

શ્રાવણ માસની પૂર્ણિમા એટલે શ્રાવણી પૂનમ આ વર્ષે 28 ઓગસ્ટે રક્ષાબંધન અને ચંદ્રગ્રહણના સંયોગ સાથે આવશે. પૂર્ણિમા સવારે 9:48 વાગ્યા સુધી હોવાથી સ્નાન, વ્રત અને દાન આ દિવસે કરાશે. ગંગાજળથી સ્નાન, તલ-દૂધથી અર્ઘ્ય તથા તલ, વસ્ત્ર, અન્ન, દૂધ, ચાંદી અને જળનું દાન શુભ માનવામાં આવે છે. સાંજે માતા લક્ષ્મીને ખીરનો ભોગ અને ઘીનો દીવો પ્રગટાવવાની પરંપરા છે. ચંદ્રગ્રહણ સવારે 6:55થી બપોરે 12:30 સુધી રહેશે.

રક્ષાબંધન પર ભાઈના કાંડા પર રાખડી બાંધવાની પરંપરા તો સર્વવિદિત છે, પરંતુ આજકાલ અનેક પરિવારોમાં ભાભીને પણ રાખડી બાંધવાની પ્રથા પ્રચલિત બની છે. આ પરંપરા પાછળ ઊંડી ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક માન્યતાઓ રહેલી છે. લગ્ન બાદ પત્નીને પતિની અર્ધાંગિની ગણવામાં આવે છે, તેથી ભાઈ જેટલું જ મહત્વ ભાભીને પણ અપાય છે. કેટલીક માન્યતાઓ મુજબ, ઘરની વહુને લક્ષ્મીનું સ્વરૂપ ગણી, તેના હાથ પર રાખડી બાંધવાથી પરિવારની સુખ-સમૃદ્ધિ અને ભાગ્યમાં વૃદ્ધિ થાય છે. મારવાડી સમાજની 'લુંબા રાખડી' આ પરંપરાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

વર્ષ ૨૦૨૬નું છેલ્લું આંશિક ચંદ્રગ્રહણ ૨૮ ઓગસ્ટના રોજ થશે, જે ભારતીય સમય અનુસાર સવારે ૬:૫૫ થી શરૂ થઈ બપોરે ૧૨:૩૦ સુધી ચાલશે. આ ગ્રહણ પશ્ચિમ એશિયા, યુરોપ, આફ્રિકા અને દક્ષિણ અમેરિકામાં દેખાશે. જોકે, ભારતમાં ગ્રહણ દૃશ્યમાન નહીં હોવાથી સૂતક કાળ લાગુ પડશે નહીં. રક્ષાબંધનનો તહેવાર પણ આ જ દિવસે છે, પરંતુ ગ્રહણ ભારતમાં દેખાશે નહીં હોવાથી તેની ઉજવણીમાં કોઈ અવરોધ આવશે નહીં. પૂર્ણિમા વ્રતની તારીખમાં થોડો ફેરફાર શક્ય છે, તેથી સ્થાનિક પંચાંગનો સંદર્ભ લેવો.

રક્ષાબંધનના પવિત્ર દિવસે અન્ન, ગોળ અને વસ્ત્રનું દાન કરવું ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે. આ દાન કરવાથી ભાઈ માટે સમૃદ્ધિ, સારું સ્વાસ્થ્ય, માન-પ્રતિષ્ઠા અને દીર્ઘાયુષ્ય સુનિશ્ચિત થઈ શકે છે. જરૂરિયાતમંદોને અન્ન અને ગોળનું દાન કરવાથી ભાઈના જીવનમાં આવતા અવરોધો દૂર થાય છે. વસ્ત્ર દાન કરવાથી ઘરમાં સુખ-શાંતિ અને સમૃદ્ધિ વધે છે. જો ભાઈને સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ હોય તો રક્ષાબંધન પર કાળા તલનું દાન કરવાથી શનિ અને રાહુ-કેતુના અશુભ પ્રભાવ શાંત થાય છે, જેનાથી ભાઈના જીવનમાં ગતિ આવે છે.

મહેસાણા-અમદાવાદ હાઇવે પર બોરિયાવી ગામે 500 વર્ષ જૂના ‘મસિયા મહાદેવ’નું શિવાલય બિરાજમાન છે. લોકવાયકા મુજબ, અહીં સ્વયંભૂ શિવલિંગ પ્રગટ થયું છે. મંદિરમાં મીઠું, મરી, ગોળનો પ્રસાદ ચડાવવામાં આવે છે. શ્રાવણ મહિનામાં મોટી સંખ્યામાં ભક્તો આવે છે. મહાદેવની બાધા રાખવાથી મસા મટતા હોવાની આસ્થા છે. શ્રાવણ અમાસે અહીં ભવ્ય શોભાયાત્રા અને મોટો લોકમેળો ભરાય છે. ગામના વતનીએ અહીં ભવ્ય શિવાલય સાથે સત્સંગ હોલ, કોમ્યુનિટી હોલ, ધર્મશાળા જેવી સુવિધાઓ વિકસાવી છે.

ભાઈ-બહેનના પવિત્ર પ્રેમનો તહેવાર રક્ષાબંધન આ વર્ષે 28 ઓગસ્ટ, રવિવારે ઉજવાશે. આ વખતે પૂનમ તિથિ બે દિવસ હોવા છતાં, 28મીએ ઉદિત તિથિમાં પૂનમ હોવાથી તે દિવસે તહેવાર મનાવાશે. ખાસ વાત એ છે કે આ વર્ષે રક્ષાબંધન પર ભદ્રાનો ઓછાયો નહીં રહે, કારણ કે સૂર્યોદય પહેલાં ભદ્રા સમાપ્ત થઈ જશે. આ દિવસે આંશિક ચંદ્રગ્રહણ લાગશે, પરંતુ તે ભારતમાં દ્રશ્યમાન નહીં હોવાથી સૂતક માન્ય નહીં ગણાય. આ સાથે, બળેવ પૂર્ણિમા નિમિત્તે યજ્ઞોપવીત એટલે કે જનોઈ બદલવાની પરંપરા પણ છે, જે શ્રાવણી ઉપાકર્મ તરીકે ઓળખાય છે.

અનેક વાચકોના આગ્રહને માન આપી, ભગવાન શિવના આશીર્વાદ સાથે, રુદ્રાક્ષનું અદભૂત રહસ્ય ઉજાગર કરીએ. મેષ લગ્ન અને આર્દ્રા નક્ષત્રમાં શિવ જન્મ, રાહુ પીડિતો માટે ચાર મુખી રુદ્રાક્ષ લાભદાયી. મકરના ચંદ્ર અને શ્રવણ નક્ષત્રમાં શિવ-પાર્વતી લગ્ન, નિર્બળ ચંદ્ર જાતકો માટે શ્રાવણમાં બે મુખી રુદ્રાક્ષ. ત્રણ મુખી રુદ્રાક્ષ અગ્નિદેવનું પ્રતીક, પૂર્વ જન્મના પાપોમાંથી મુક્તિ આપે. દરેક મુખી રુદ્રાક્ષ વિવિધ દેવતાઓ અને ગ્રહો સાથે જોડાયેલો છે, જે અનેક રોગો અને સમસ્યાઓનું નિવારણ લાવે છે.

રક્ષાબંધન, ભાઈ-બહેનના અતૂટ સ્નેહનું પ્રેરક પર્વ. આ શુભ દિવસ પર બહેન ભાઈના કાંડા પર રક્ષણની રાખડી બાંધે છે, જે અરસપરસના પ્રેમ, વિશ્વાસ અને રક્ષાનું પ્રતિક છે. તેનું ઐતિહાસિક અને ધાર્મિક મહત્વ અથર્વવેદ, ભવિષ્યપુરાણ, મહાભારત અને ભાગવત પુરાણ જેવા ગ્રંથોમાં જોવા મળે છે. મેવાડની મહારાણી કર્મવતીએ હુમાયુને રાખડી મોકલી ભાઈ બનાવ્યાનો ઇતિહાસ પણ જાણીતો છે. આ પવિત્ર તહેવાર પર ભાઈ-બહેન એકબીજાને શુભકામનાઓ પાઠવી પ્રેમ અને આનંદની વહેંચણી કરે છે.

સુરેન્દ્રનગર-વઢવાણ નજીક ભોગાવો નદીના કિનારે આવેલું ધોળીશ્વર મહાદેવ મંદિર પૌરાણિક છે. આ મંદિરનો ઇતિહાસ ઝાલવાડના રાજપરિવાર અને ધોળીધજા ડેમના નિર્માણ સાથે જોડાયેલો છે. પૌરાણિક માન્યતા મુજબ, મહાભારતકાળમાં પાંડવોએ અજ્ઞાતવાસ દરમિયાન અહીં સફેદ (ધોળી) ધજા ચડાવી હતી, જે પરંપરા આજે પણ ચાલુ છે. સંવતના સમયગાળામાં રાજપરિવારે મહાદેવને પ્રસન્ન કરવા કમળપૂજા કરી હતી. 1957માં ડેમ નિર્માણ દરમિયાન નાગ-નાગીનની જોડી પ્રગટ થતાં કામ અટક્યું, ત્યારે મંદિર નિર્માણનો સંકલ્પ લેવાયો હતો.

મુલુંડ (મુંબઈ)ના જૈન સંઘમાં 'વર્લ્ડ રેકોર્ડ' રૂપ ૧૦૬૨ માસક્ષમણોની ઐતિહાસિક તપઆરાધના કરવામાં આવી છે. આ સામૂહિક માસક્ષમણો ત્રણ રીતે વિશિષ્ટ છે: પ્રથમ, આટલી મોટી સંખ્યામાં માસક્ષમણો જૈન શાસન અને વિશ્વમાં ક્યાંય થયા નથી. બીજું, મુલુંડ જેવા ઉપનગર માં આ સિદ્ધિ મેળવવી એ સીમાચિહ્નસર્જક છે. ત્રીજું, 'World Book of Records - London' દ્વારા તેને 'World Record' તરીકે સ્થાન મળ્યું છે. આ ઘટના સમગ્ર જૈન શાસન માટે ગૌરવનો વિષય છે.

હનુમાનજીના જન્મની કથાઓમાં અનેક રહસ્યો છુપાયેલા છે. વાલ્મીકિ રામાયણ, શિવ પુરાણ અને સ્કંદ પુરાણ જેવી શાસ્ત્રીય ગ્રંથોમાં તેમના જન્મ વિશે વિવિધ વૃત્તાંતો મળે છે. શિવપુરાણ મુજબ, ભગવાન શિવના વીર્યથી અને અંજનાના ગર્ભથી તેમનો જન્મ થયો, તેથી તેઓ શંકરસુવન કહેવાય છે. સ્કંદ પુરાણ અને રામાયણ મુજબ, વાયુદેવની કૃપાથી અંજનાને પુત્ર થયો, જેથી તેઓ વાયુપુત્ર અને અંજનીપુત્ર તરીકે ઓળખાય છે. કેસરી રાજાના ઘરે જન્મ થતાં તેઓ કેસરીનંદન કહેવાય છે.

હનુમાનજીને શંકરસુવન અને કેસરીનંદન શા માટે કહેવામાં આવે છે, તેની પાછળ વિવિધ પુરાણોમાં રસપ્રદ કથાઓ વર્ણવેલી છે. શિવ પુરાણ અનુસાર, ભગવાન શિવના વીર્યથી તેમનો જન્મ થયો હતો, જે સપ્તર્ષિઓ દ્વારા અંજનાના ગર્ભમાં સ્થાપિત થયો, તેથી તેઓ શંકરસુવન કહેવાય છે. બીજી બાજુ, સ્કંદ પુરાણ અને રામાયણ અનુસાર, વાયુદેવ અને અંજનાના મિલનથી તેમનો જન્મ થયો, જે તેમને વાયુપુત્ર અને અંજનીપુત્ર તરીકે ઓળખાવે છે. આમ, વિવિધ દેવોના પુત્ર તરીકે તેમની ઉત્પત્તિની રહસ્યમય કથા તેમને વિશેષ બનાવે છે.

આગામી ૮મી સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થતા પર્યુષણ પર્વની વિશેષતા એ છે કે તે આંતરિક શુદ્ધિ, ત્યાગ અને અહિંસા પર ભાર મૂકે છે. અન્ય બાહ્ય ઉજવણી કરતા પર્વોથી વિપરીત, પર્યુષણ પર્વ આત્મસંલગ્નતા દ્વારા હૃદય, ચિત્ત અને આત્માની શુદ્ધિ કરીને આત્માનંદની ઉજવણી કરે છે. તે વ્યક્તિને અજ્ઞાનમાંથી જ્ઞાન, વેરમાંથી મૈત્રી અને પીડામાંથી પ્રેમ તરફ લઈ જઈ, જીવનમાં મૂળગામી પરિવર્તન લાવે છે. આ પર્વ ભૌતિક પ્રાપ્તિ કે ભય પર આધારિત નથી, પરંતુ આંતરિક પ્રસન્નતા અને આત્મવિજય પર કેન્દ્રિત છે.