સ્વીડનની રોયલ એકેડેમી દ્વારા 2026નો કેમિસ્ટ્રીનો નોબેલ પુરસ્કાર ફ્રાન્સના હેનરી બી. કાગન અને જાપાનના કેન્સો સોઆઈને એનાયત કરાયો છે. તેમણે જીવનના રસાયણશાસ્ત્રના 100 વર્ષ જૂના 'હોમોચિરાલિટી'ના રહસ્યનો ઉકેલ શોધી કાઢ્યો છે. આ શોધ સમજાવે છે કે શા માટે આપણા શરીરમાં અણુઓના માત્ર એક જ પ્રકાર (જેમ કે ડાબા હાથ જેવા) કાર્યરત હોય છે, જ્યારે પ્રયોગશાળામાં બંને પ્રકારના અણુઓ સમાન રીતે બને છે. કાગન અને સોઆઈની પદ્ધતિઓ હવે દવા નિર્માણમાં સાચા અણુની પસંદગીને સરળ બનાવશે, જેનાથી કેન્સર અને અન્ય રોગોની દવાઓ વધુ સસ્તી અને અસરકારક બનશે.

મહાન ભૌતિકશાસ્ત્રી નીલ્સ બૉહર તેમના અસાધારણ મગજ, સાલસતા અને રમૂજી આદતો માટે જાણીતા હતા. ફિલ્મોમાં ભૌતિકશાસ્ત્રના નિયમોનું અપમાન થતાં તેઓ ગુસ્સે થતા, તો આઈન્સ્ટાઈન સાથે ક્વોન્ટમ ફિઝિક્સની ચર્ચામાં રસ્તો ભૂલી જતા. તેમને 1922માં પરમાણુ બંધારણ અને વિકિરણ પરના કાર્ય બદલ ભૌતિકશાસ્ત્રનું નોબેલ પારિતોષિક મળ્યું. તેની ભેટમાં તેમને કાર્લ્સબર્ગ કંપની તરફથી ઘર સુધી બિયરની પાઇપલાઇન મળી હતી. યુદ્ધ પછી તેમણે પરમાણુ ઊર્જાના શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગની હિમાયત કરી, જેના માટે તેમને 'એટમ્સ ફોર પીસ એવોર્ડ' મળ્યો.

હોલોસીન યુગનું સુરક્ષિત કુદરતી વાતાવરણ હવે ખોરવાઈ રહ્યું છે. પોટ્સડેમ ઈન્સ્ટિટ્યૂટના અહેવાલમાં ખુલાસો થયો છે કે કુદરતની નવ 'પ્લેનેટરી બાઉન્ડ્રીઝ'માંથી સાતનું માનવજાતે ઉલ્લંઘન કર્યું છે. આ ઉલ્લંઘનોમાં ક્લાઈમેટ ચેન્જ, જૈવવિવિધતાનો વિનાશ, રાસાયણિક પ્રદૂષણ, જમીનનો અતિરેક, તાજા પાણીની કટોકટી અને સમુદ્રનું એસિડિફિકેશન મુખ્ય છે. અશ્મિભૂત ઈંધણોના દહનથી કાર્બન ડાયોક્સાઈડ વધ્યો છે, જેના કારણે બરફ ઓગળી રહ્યો છે અને આપત્તિઓ વધી રહી છે. જૈવવિવિધતાના ઘટાડાથી ખોરાક શૃંખલા નબળી પડી છે. જો પૃથ્વી 'ટિપિંગ પોઈન્ટ' વટાવશે તો પરિસ્થિતિ ગંભીર બનશે.

નાસાના હબલ સ્પેસ ટેલિસ્કોપે તેની ૩૬ વર્ષની સેવા દરમિયાન પૃથ્વીની ૨,૦૦,૦૦૦ (બે લાખ) પ્રદક્ષિણા સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરી છે. આ ઐતિહાસિક ટેલિસ્કોપે બ્રહ્માંડના અતિ દૂરના વિસ્તારો, ગેલેક્સીઝ, નેબ્યુલા, સોલાર સિસ્ટમ્સ અને એક્ઝોપ્લેનેટ્સના ૧૭ લાખથી વધુ નિરીક્ષણો નોંધાવ્યા છે. ૧૯૯૦માં લોન્ચ થયેલા હબલ સ્પેસ ટેલિસ્કોપનો મુખ્ય ઉદ્દેશ બ્રહ્માંડના વિસ્તરણનો અભ્યાસ કરવાનો હતો. તેની અત્યંત તીવ્ર ગતિએ, હબલ પૃથ્વીની પરિક્રમા કરીને ખગોળશાસ્ત્રના જ્ઞાનમાં અભૂતપૂર્વ વધારો કર્યો છે.

જાપાનના અબજોપતિ માસાયોશી સોને શક્તિશાળી એડવાન્સ્ડ AI સિસ્ટમ ખોટા હાથોમાં આવી જશે તો માનવજાત માટે અત્યંત જોખમી બની શકે છે તેવી ચેતવણી આપી છે. તેમણે કહ્યું કે, કોઈપણ દેશ હવે એડવાન્સ્ડ AI સાથે પરસ્પર લડવા સક્ષમ નથી અને માણસને માણસ સામે લડવાનો 'વૈભવ' પોસાય તેમ નથી. માણસોએ સુપરઈન્ટેલિજન્સ AI સામે એક થઈને લડવાની તૈયારી રાખવી પડશે. આ સાથે અમેરિકાએ ક્યોટો વિઝન દસ્તાવેજ રજૂ કર્યો, જે સુપર ઈન્ટેલિજન્સને વિજ્ઞાનના હથિયાર તરીકે દર્શાવે છે.

રોયલ સ્વીડિશ એકેડમી ઓફ સાયન્સે ૨૦૨૬ના ફિઝિક્સ નોબેલ એવોર્ડની જાહેરાત કરી છે, જે બેલ્જિયમના ૮૨ વર્ષના વૈજ્ઞાનિક ફ્રાન્સિસ હાલ્ઝનને આપવામાં આવશે. આઈસક્યુબ ન્યૂટ્રિનો ઓબ્ઝર્વેટરીમાં તેમના યોગદાન અને ખગોળીય મૂળના હાઈ એનર્જી ન્યૂટ્રિનોની શોધ માટે તેમને આ સન્માન મળ્યું છે. હાલ્ઝને શોધ્યું કે દક્ષિણ ધૂ્રવના બરફનો ઉપયોગ ન્યૂટ્રિનોને ટ્રેક કરવા માટે થઈ શકે છે. તેમના નેતૃત્વ હેઠળ બનેલી આઈસક્યુબ ઓબ્ઝર્વેટરી દૂર બ્રહ્માંડની અત્યંત ઊર્જાવાન પ્રક્રિયાઓથી આવતા ન્યૂટ્રિનોને પકડી શકે છે.

નસવાડી શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓમાં સર્જનાત્મકતા, અભિવ્યક્તિ અને રાષ્ટ્રનિર્માણની ભાવના વિકસે તે હેતુથી વિકસિત ભારત 2047 અંતર્ગત જિલ્લા કક્ષાની વક્તૃત્વ સ્પર્ધા યોજાઇ હતી. જેમાં કોસીન્દ્રા ગામની વતની અને બરોડા પબ્લિક સ્કૂલ, પીપલસટની ધો.7 ની વિદ્યાર્થિની પટેલ મિશ્રી રીન્કુકુમારે જિલ્લાકક્ષાએ પ્રથમ ક્રમાંક મેળવ્યો હતો. છોટાઉદેપુરની એસ.એફ્. હાઈસ્કૂલ ખાતે જિ. પં. પ્રમુખ ઉપેન્દ્ર રાઠવાના અધ્યક્ષસ્થાને સાંસદ જશુભાઇ રાઠવાની ઉપસ્થિતિમાં વિજેતા વિદ્યાર્થીઓને પુરસ્કાર અને પ્રમાણપત્ર આપી સન્માનિત કરાયા હતા.

ભરૂચ ખાતે ડો.ગંગુબેન હડકર હાઈસ્કુલ સંચાલિત ચંદાબેન ભાઈદાસ પ્રાથમિક મિશ્રશાળા દ્વારા સંયુક્ત રીતે એક ઉત્સાહપૂર્ણ ક્વિઝ સ્પર્ધાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું. આ સ્પર્ધામાં પ્રાથમિક અને માધ્યમિક વિભાગના વિદ્યાર્થીઓએ, તેમજ English Medium ના ધો.5 ના વિદ્યાર્થીઓએ પણ ભાગ લીધો. માધ્યમિક વિભાગની ધો.10 ની વિદ્યાર્થીનીઓએ પ્રથમ, English Medium ના વિદ્યાર્થીઓએ દ્વિતીય અને શ્રીમતી ચંદાબેન ભાઈદાસ પ્રાથમિક મિશ્રશાળાના ધો.5 ના વિદ્યાર્થીઓએ તૃતીય સ્થાન મેળવ્યું. શાળાના આચાર્યોએ વિજેતા ટીમોને શુભકામનાઓ પાઠવી.

અમેરિકામાં એક દર્દીમાં ડુક્કરની જિનેટિકલી મોડિફાઇડ કિડની સફળતાપૂર્વક નવ મહિના સુધી કાર્યરત રહી, જે તબીબી ક્ષેત્રે 'ઝેનોટ્રાન્સપ્લાન્ટેશન' તરીકે ઓળખાય છે. આ ઐતિહાસિક સિદ્ધિ ડાયાબિટીસ અને કિડની ફેલ્યોરના દર્દીઓ માટે આશાનું કિરણ છે, જ્યાં કિડની દાતાઓની ભારે અછત છે. માનવ શરીર સામાન્ય રીતે પ્રાણીઓના અંગોને રિજેક્ટ કરે છે, પરંતુ આ લાંબો સમયગાળો વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિ દર્શાવે છે અને ભવિષ્યમાં હજારો દર્દીઓને નવજીવન આપી શકે છે.

2026 નો ફિઝિક્સનો નોબેલ પુરસ્કાર પ્રોફેસર ફ્રાન્સિસ હાલ્ઝનને મળ્યો છે. તેમણે ઉચ્ચ-ઊર્જાવાળા 'ન્યુટ્રિનો' કણો શોધવા અને 'આઇસક્યુબ ન્યુટ્રિનો ઓબ્ઝર્વેટરી' પ્રોજેક્ટમાં નેતૃત્વ કર્યું. આ રહસ્યમય કણો, જેને 'ભૂતિયા સંદેશવાહકો' કહેવાય છે, તેઓ કોઈપણ પદાર્થમાંથી પસાર થઈ જાય છે. આ શોધે 'ન્યુટ્રિનો ખગોળશાસ્ત્ર' નામની નવી વૈજ્ઞાનિક શાખાનો પાયો નાખ્યો છે, જેનાથી બ્રહ્માંડના ઊંડા રહસ્યોને સમજવાની નવી દિશા મળી છે.

ARIES, નૈનિતાલના નેતૃત્વ હેઠળ 18 દેશોના 106 વૈજ્ઞાનિકોએ OJ 287 નામના અનોખા બ્લેઝારનો 10 વર્ષ (2015-2025) સુધી અભ્યાસ કરીને એક મહત્વપૂર્ણ ડેટાસેટ તૈયાર કર્યો છે. આ બ્લેઝાર પૃથ્વીથી 4 અબજ પ્રકાશવર્ષ દૂર છે અને તેમાં બે સુપરમેસિવ બ્લેક હોલ છે જે દર 12 વર્ષે પરિક્રમા પૂર્ણ કરે છે. આ ડેટાસેટ છેલ્લા 150 વર્ષમાં OJ 287 નો સૌથી મોટો ઓપ્ટિકલ ડેટાસેટ છે, જે કેન્દ્રીય બ્લેક હોલનું દ્રવ્યમાન અને મલ્ટિમેસેન્જર એસ્ટ્રોનોમીના અભ્યાસમાં મદદરૂપ થશે.

OpenAI હવે ChatGPT માં વિઝ્યુઅલ ડિસ્પ્લે એડ્સ રજૂ કરી રહ્યું છે, જે ChatGPT દ્વારા જનરેટ થયેલી ઈમેજીસની બાજુમાં દેખાશે. આ પગલું જાહેરાતકર્તાઓને ટાર્ગેટેડ ઓડિયન્સ સુધી પહોંચવામાં મદદ કરશે. શરૂઆતમાં, પસંદગીના જાહેરાતકર્તાઓ આ સ્પેસમાં તેમના ઉત્પાદનો અને સેવાઓ પ્રદર્શિત કરશે. સ્પષ્ટ 'Ad' લેબલ સાથે, આ જાહેરાતો ChatGPT ના સામાન્ય જવાબોમાં ખલેલ પહોંચાડશે નહીં. આ નવા ફેરફારો ChatGPT ના 1.2 અબજ સાપ્તાહિક યુઝર્સ સુધી પહોંચશે, જે ફ્રી અને લો-કોસ્ટ પ્લાન્સને સપોર્ટ કરશે.

ભારતમાં UPI પેમેન્ટ લોકપ્રિય છે, પરંતુ તેના માટે સ્માર્ટફોન જરૂરી છે. ચીનમાં "પામ સ્કેન પેમેન્ટ" નામની નવી સિસ્ટમ શરૂ થઈ છે. જેમાં વપરાશકર્તાઓએ ફક્ત કેમેરા-સજ્જ ઉપકરણ સામે પોતાની હથેળી ધરવાની હોય છે. QR અને ફોન વગર, PIN દાખલ કર્યા વગર, સેકન્ડોમાં ચૂકવણી પૂર્ણ થઈ જાય છે. WeChat Pay દ્વારા શરૂ થયેલી આ સિસ્ટમ હથેળી અને કાંડાની અંદરની નસોને ઓળખીને ઓથેન્ટિકેશન કરે છે. આ માટે પહેલા રજીસ્ટ્રેશન કરાવવું પડે છે, જેમાં હથેળી સ્કેન કરી બેંક ખાતું લિંક થાય છે.

વડોદરા નગર પ્રાથમિક શિક્ષણ સમિતિની 12 બેઠકો માટે ભાજપ દ્વારા ઉમેદવારોના નામ નક્કી કરી મેન્ડેટ અપાયા છે. ઉમેદવારી પત્ર ભરવાની છેલ્લી તારીખે 12 ઉમેદવારો ઉમેદવારી કરશે. 13 ઓક્ટોબરે ચકાસણી બાદ તમામ 12 ઉમેદવારો બિનહરીફ જાહેર થાય તેવી શક્યતા છે. આ વખતે ગ્રેજ્યુએટ ઉમેદવારોને પ્રાધાન્ય અપાયું છે, અને નવા કાર્યકરો તેમજ વકીલને પણ તક મળી છે. 21 ઓક્ટોબરે ચૂંટણી યોજાવાની છે, જોકે બિનહરીફ થવાની સંભાવના વધુ છે. ચૂંટણી બાદ સરકાર ત્રણ સભ્યોની નિમણૂક કરશે, આમ કુલ 15 સભ્યોનું બોર્ડ રચાશે.

મહારાષ્ટ્રમાં શૈક્ષણિક રેકોર્ડ ડિજિટલ કરવા અપાર આઈડીની પ્રક્રિયામાં ૮૭.૪૧% કામગીરી પૂર્ણ થઈ છે. કુલ ૨.૧૩ કરોડ વિદ્યાર્થીઓમાંથી ૧.૮૬ કરોડના અપાર આઈડી તૈયાર છે, છતાં ૨૫.૪૦ લાખ વિદ્યાર્થીઓએ હજુ અરજી કરી નથી. રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) ૨૦૨૦ હેઠળ આ પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. સિંધુદુર્ગ ૯૬.૮૫% સાથે પ્રથમ ક્રમે છે. મુંબઈ ઉપનગર ૮૦.૮૦% સાથે સૌથી પાછળ છે. શિક્ષણ વિભાગ નિષ્ફળ અરજીઓ અને બાકી વિદ્યાર્થીઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.

૨૧મી સદીમાં 'ડેટા' એક એવી વ્યૂહાત્મક સંપત્તિ તરીકે ઉભરી રહ્યો છે, જે ભૌતિક સ્વરૂપમાં નથી છતાં તેનું મૂલ્ય અખૂટ છે. માનવજાતના ઇતિહાસમાં સંપત્તિના માપદંડ બદલાતા રહ્યા છે, પણ આજનો ડિજિટલ યુગ 'ડેટા'ને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ ગયો છે. આપણે સતત ડેટાનું સર્જન કરીએ છીએ, જે આપણી ડિજિટલ દુનિયાનો અભિન્ન અંગ બની ગયું છે. કાચો ડેટા માહિતી બને છે, અને ઉપયોગી ડેટા નિર્ણય લેવાની શક્તિ પૂરી પાડે છે. AI, આરોગ્ય, વ્યવસાય અને સમાજમાં ડેટાનું મહત્વ વધી રહ્યું છે, પરંતુ તેની ગોપનીયતા અને જવાબદાર ઉપયોગ એક ગંભીર પ્રશ્ન છે.

ફ્રાન્સમાં શાળાઓની સ્થિતિ સામે વિદ્યાર્થીઓનો અસંતોષ અને પ્રદર્શનો, જેમાં ખરાબ ઇમારતો, શિક્ષકોની અછત, મોટા વર્ગખંડો અને અભ્યાસના ભાર જેવા મુદ્દાઓ સામે આવ્યા છે, તે એક ગંભીર ચિત્ર રજૂ કરે છે. આ માત્ર ફ્રાન્સ પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ જે દેશો બાળકોની ફરિયાદોને અવગણે છે તે બધા માટે ચેતવણીરૂપ છે. ભારતમાં પણ મોટી સંખ્યામાં શાળાઓ અને વિદ્યાર્થીઓ હોવા છતાં, પાયાની સુવિધાઓ અને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણનો અભાવ એક મોટો પ્રશ્ન છે. શું આપણી શાળાઓ બાળકોને સારું ભવિષ્ય આપી રહી છે?

સ્વીડન સ્થિત નોબેલ કમિટીએ મેડિસીનનો નોબેલ પુરસ્કાર જાહેર કર્યો છે. અમેરિકાના સ્ટેનફર્ડ યુનિવર્સિટીના કાર્લ ડિસેરોથ, જર્મનીની હમ્બોલ્ટ યુનિવર્સિટીના પીટર હેગેમેન અને જ્યોર્જ નાગેલને ન્યૂરોસાયન્સમાં તેમના અગ્રણી સંશોધન માટે આ સન્માન મળ્યું છે. આ ત્રણેય વૈજ્ઞાનિકોએ ઓપ્ટોજેનેટિક્સનો વિકાસ કર્યો, જે પ્રકાશનો ઉપયોગ કરીને મગજની કોષોને નિયંત્રિત કરવાની પદ્ધતિ છે. આ ટેકનિક ભાવો, સ્મરણશક્તિ અને મગજના રોગોને સમજવામાં ક્રાંતિકારી સાબિત થઈ છે, જે ભવિષ્યમાં પાર્કિન્સન્સ અને ડિપ્રેશન જેવી બીમારીઓના ઇલાજ માટે નવી દિશાઓ ખોલશે.

AI ટેકનોલોજીના વિકાસથી મ્યુઝિક ઇન્ડસ્ટ્રી સામે નવા પડકારો અને તકો ઊભી થઈ છે. રેકોર્ડ કંપનીઓ AI કંપનીઓ સાથે લાઇસન્સિંગ ડીલ કરવા માંગે છે, પરંતુ AI દ્વારા બનેલા નકલી ગીતો, કલાકારોના અવાજની નકલ અને કાપિરાઇટ ઉલ્લંઘનની ચિંતાઓ વધી રહી છે. Universal Music, Sony Music, અને Warner Music જેવી કંપનીઓએ AI મોડેલ્સની ટ્રેનિંગમાં કાપિરાઇટ ગીતોના ઉપયોગ અંગે Suno અને Udio સામે કેસ કર્યા છે. હવે, Suno જેવી કંપનીઓ લાઇસન્સ લઈને નવા AI મોડેલ્સ બનાવી રહી છે. કલાકારોને તેમના અવાજ અને ગીતોના ઉપયોગ બદલ યોગ્ય વળતર કેવી રીતે મળશે તે મુખ્ય પ્રશ્ન છે.

સાઇબિરીયાની અતિસંવેદનશીલ પ્લેગ રિસર્ચ લેબોરેટરીમાં કામ કરતી ૨૮ વર્ષીય મહિલા લેબ ટેકનિશિયન દાર્યા શિપિલોવાનું અજ્ઞાત ન્યુમોનિયાથી મૃત્યુ થયું. આ ઘટના બાદ ડઝનબંધ લોકોને આઇસોલેશનમાં અને ૨૦૦ લોકોને તબીબી નિરીક્ષણ હેઠળ રાખવામાં આવ્યા છે. શેલેખોવ શહેરની 'ઇર્કુત્સ્ક રિસર્ચ એન્ટી-પ્લેગ ઇન્સ્ટિટયૂટ' સાથે જોડાયેલ આ મૃત્યુને કારણે સ્થાનિક હોસ્પિટલ ક્વોરેન્ટાઇન કરાઈ છે. રશિયન સંસ્થાઓ લેબ અકસ્માતનો ઇનકાર કરી રહી છે, પરંતુ WHO પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે.

ભરૂચ જિલ્લાના નવા ટોઢીદરા પ્રાથમિક શાળાના બે વિદ્યાર્થીઓ, માછી ભાવિક રમેશભાઈ અને પટેલ જેનિલકુમાર અશોકભાઈ, તેમના શિક્ષક પટેલ ઉર્વેશકુમાર દિનેશભાઈ સાથે, દિલ્હી સ્થિત ભારતીય સંસદ ભવનની મુલાકાતે ગયા. આ મુલાકાત 2025-2026 માં ભોપાલ ખાતે યોજાનાર 52મા રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન મેળામાં શ્રેષ્ઠ પ્રોજેક્ટ રજૂ કરવા બદલ આપવામાં આવેલ આમંત્રણના ભાગરૂપે હતી. આ ગૌરવપૂર્ણ પ્રસંગે દેશના વડાપ્રધાન નરેન્દ્રભાઈ મોદી, લોકસભાના અધ્યક્ષ ઓમ પ્રકાશ બિરલા, અને રક્ષામંત્રી રાજનાથ સિંહ જેવા અનેક મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

વિશ્વ શિક્ષક દિવસ નિમિત્તે, ભારતમાં શિક્ષકોની અછત એક ગંભીર સમસ્યા તરીકે ઉભરી રહી છે. દેશમાં 11.16 લાખથી વધુ શિક્ષકોની જગ્યાઓ ખાલી છે, જેમાંથી 69% ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં છે. આ સ્થિતિ શિક્ષણની ગુણવત્તાને અસર કરે છે. જોકે, શિક્ષકોની કુલ સંખ્યા વધી રહી છે અને સિંગલ-ટીચર સ્કૂલોની સંખ્યા ઘટી રહી છે, તેમ છતાં હજુ પણ લાખો વિદ્યાર્થીઓને પૂરતા શિક્ષકો મળી રહ્યા નથી. ઉચ્ચ શિક્ષણમાં પણ 34% જગ્યાઓ ખાલી છે.

શું તમે પણ કોઈ કડવી યાદને હંમેશા માટે મગજમાંથી 'ડિલીટ' કરવા માંગો છો? જે અત્યાર સુધી સાયન્સ-ફિક્શન લાગતું હતું, તે હવે હકીકત બની શકે છે. બોસ્ટન યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિકોએ ઉંદરો પર પ્રયોગ કરીને ન્યુરોન્સના સ્તરે ફેરફાર કરીને ખરાબ યાદોને ભૂંસી નાખવામાં અને નવી યાદો જોડવામાં મોટી સફળતા મેળવી છે. યુનિવર્સિટી ઓફ ટોરોન્ટોના વૈજ્ઞાનિકોએ લેઝર લાઇટ અને ઓપ્ટોજેનેટિક્સ ટેકનિકનો ઉપયોગ કરીને ડરામણી યાદો સાથે જોડાયેલા મગજના કોષોને નિષ્ક્રિય કરવામાં સફળતા મેળવી છે. આ શોધ ડિપ્રેશન અને માનસિક આઘાત જેવી બીમારીઓની સારવારમાં ક્રાંતિ લાવી શકે છે, પીડાદાયક અસર ઘટાડવામાં મદદ કરશે.

વર્ષ 2026 માટે મેડિસિન ક્ષેત્રે નોબેલ પુરસ્કાર અમેરિકાના કાર્લ ડિસેરોથ, જર્મનીના પીટર હેગેમેન અને જ્યોર્જ નાગેલને એનાયત કરાયો છે. 'લાઇટ-ગેટેડ આયન ચેનલ્સ' અને 'ઑપ્ટોજેનેટિક્સ'ની શોધ બદલ તેમને આ સન્માન મળ્યું છે. આ ટેકનિક પ્રકાશનો ઉપયોગ કરીને મગજના કોષોને નિયંત્રિત કરી શકે છે. શેવાળના પ્રોટીનમાંથી શરૂ થયેલી આ શોધ, પાર્કિન્સન્સ, વાઈ અને ડિપ્રેશન જેવી ગંભીર બીમારીઓની સારવારમાં નવી આશા જગાવે છે.

ઘણા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ યુએસમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવાનું સપનું સેવે છે, પરંતુ હાલમાં વિઝા અને નોકરીની તકો અંગે ચિંતાઓ વધી રહી છે. AI પ્રોફેશનલ ધવલ પટેલે સલાહ આપી છે કે માસ્ટર ડિગ્રી માટે અમેરિકા ન આવો. તેમના જણાવ્યા મુજબ, ઘણા વિદ્યાર્થીઓને અભ્યાસ બાદ નોકરી મળતી નથી અને H-1B વિઝામાં પણ મુશ્કેલીઓ આવે છે. બે વર્ષના માસ્ટર ડિગ્રીનો ખર્ચ $1 લાખ સુધી પહોંચી શકે છે. તેથી, વિદ્યાર્થીઓએ યુનિવર્સિટી રેન્કિંગ ઉપરાંત જોબ માર્કેટ, ખર્ચ, સ્કોલરશિપ અને વર્ક ઓથોરાઇઝેશન નિયમોનું મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ.

JEE એડવાન્સ્ડના ટોપર્સ હંમેશા IIT Bombayને પોતાની પહેલી પસંદગી માને છે, જ્યારે IIT Gandhinagar જેવી નવી IITs પ્રત્યે વિદ્યાર્થીઓમાં ઓછો રસ જોવા મળે છે. વર્ષ 2026ના અહેવાલ મુજબ, ટોપ 1000 રેન્કર્સમાંથી એક પણ વિદ્યાર્થીએ IIT Gandhinagarમાં પ્રવેશ લીધો નથી. જૂની IITsની પ્રતિષ્ઠા, મજબૂત પ્લેસમેન્ટ, વૈશ્વિક એલ્યુમની નેટવર્ક, અને મુંબઈ જેવા મેટ્રો સિટીનો લાભ IIT Bombayને વધુ આકર્ષક બનાવે છે. CSE બ્રાન્ચનો ક્રેઝ પણ આ પસંદગીમાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.

ભારતમાં Appleએ Jack Dorsey-backed ડીસેન્ટ્રલાઇઝ્ડ મેસેજિંગ એપ Bitchatને પોતાના India App Storeમાંથી હટાવી દીધી છે. આ કાર્યવાહી સરકારના નિર્દેશ બાદ કરવામાં આવી છે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી મંત્રાલય (MeitY)એ Section 69A હેઠળ એપને ભારતમાં ઉપલબ્ધ ન રાખવા કહ્યું હતું. Bitchat ઇન્ટરનેટ વગર Bluetooth-based mesh networking દ્વારા સંચાર કરે છે, જે તેની અલગ ટેક્નોલોજી છે. એપમાં ગેરકાયદેસર સામગ્રી હોવાના કારણે આ નિર્ણય લેવાયો છે.

JEE Advanced 2026 ના રિપોર્ટ મુજબ, દેશના ટોપ 1000 વિદ્યાર્થીઓમાંથી એક પણ વિદ્યાર્થીએ IIT ગાંધીનગરમાં પ્રવેશ લીધો નથી. છેલ્લા પાંચ વર્ષથી આ સ્થિતિ યથાવત છે. ગુજરાતના ટોપર્સ પણ IIT ગાંધીનગરને બદલે IIT Bombay પસંદ કરી રહ્યા છે. IIT Bombay દેશભરના ટોપ વિદ્યાર્થીઓ માટે સર્વોત્તમ પસંદગી બની રહી છે, ખાસ કરીને કોમ્પ્યુટર સાયન્સ બ્રાંચ માટે. IIT ગાંધીનગરમાં કુલ 361 પ્રવેશ થયા છે, જેમાં 20% યુવતીઓ છે.

રાજકોટની આર.બી. સ્કૂલે વિદ્યાર્થીઓમાં વાંચનની ટેવ કેળવવા માટે સિંગાપોર સરકારના રીડિંગ મોડલથી પ્રેરિત અનોખો પ્રયોગ શરૂ કર્યો છે. ધો. 3 થી 10ના 150 વિદ્યાર્થીઓ માટે, દર કલાકના વાંચન દીઠ રૂ. 5 પુરસ્કાર આપવામાં આવશે. આ યોજના હેઠળ, જો વિદ્યાર્થીઓ દરરોજ 2 કલાક વાંચે તો મહિને રૂ. 45 હજાર સુધી અને 3 કલાક વાંચે તો રૂ. 67 હજાર સુધી ચૂકવી શકાય છે. વાલીઓ આ વાંચનનું નિરીક્ષણ કરશે અને તેમની સહી બાદ શાળામાં ચકાસણી થશે. આ પ્રોજેક્ટ ડિજિટલ યુગમાં બાળકોને પુસ્તકો તરફ ફરીથી આકર્ષવા માટે છે.

ભાવનગરમાં ફૂટપાથ પર રહેતા અત્યંત વંચિત બાળકોને શિક્ષણ અને સંસ્કાર આપી સમાજની મુખ્ય ધારામાં લાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે ‘ભાઈબંધ ની નિશાળ’ કાર્યરત છે. ડો. ઓમ ત્રિવેદી દ્વારા 7 વિદ્યાર્થીઓથી શરૂ થયેલી આ શાળામાં હવે 32 વિદ્યાર્થીઓ વિનામૂલ્યે શિક્ષણ મેળવી રહ્યા છે. ભાવનગરના સરદારબાગ (પિલગાર્ડન) ખાતે ચાલતી આ નિશાળમાં કક્કો-બારાખડી સાથે અંગ્રેજી મૂળાક્ષરો, યોગ, રમતગમત જેવી પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા બાળકોનો સર્વાંગી વિકાસ થાય છે. 7 વિદ્યાર્થીઓએ મજૂરીકામ છોડી નાના વ્યવસાય શરૂ કરીને આત્મનિર્ભર બન્યા છે.