ગૂગલ મેપ્સ હવે ઇન્ટરનેટ કનેક્શન વગર પણ ઉપયોગ કરી શકાશે. નવા શહેરોની મુલાકાત વખતે અથવા જ્યાં નેટવર્ક ન હોય ત્યાં આ સુવિધા ખૂબ ઉપયોગી થશે. ઑફલાઇન મેપ સેવ કરવા માટે, ગૂગલ મેપ્સ એપ ખોલી પ્રોફાઇલ આઇકન પર જઈ 'ઑફલાઇન નકશા' વિકલ્પ પસંદ કરો. ત્યારબાદ જે વિસ્તારનો નકશો સેવ કરવો હોય તેને પસંદ કરી ડાઉનલોડ કરો. જોકે, ઑફલાઇન મોડમાં લાઇવ ટ્રાફિક અને રૂટ અપડેટ્સ મળશે નહીં, અને માત્ર કાર/બાઇક રૂટ જ ઉપલબ્ધ રહેશે. મુસાફરી પહેલાં Wi-Fi દ્વારા નકશા ડાઉનલોડ કરવાની સલાહ અપાય છે.

અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 'અ ન્યૂ ગોલ્ડન એજ' સમિટ દરમિયાન માઇક્રોસોફ્ટના સીઈઓ સત્યા નડેલા, ટેસ્લા-સ્પેસએક્સના સીઈઓ એલન મસ્ક, ગૂગલના સહ-સંસ્થાપક સર્ગેઈ બ્રિન, એનવીડિયાના સીઈઓ જેન્સન હુઆંગ, એએમડીની સીઈઓ લિસા સૂ અને ડેલના સંસ્થાપક માઈકલ ડેલ સહિત છ ટેક દિગ્ગજોને દેશના સર્વોચ્ચ વૈજ્ઞાનિક સન્માનથી નવાજ્યા. ટ્રમ્પે એલન મસ્કને આધુનિક યુગના થોમસ એડિસન ગણાવી તેમની પ્રશંસા કરી. આ કાર્યક્રમ વિજ્ઞાન અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા યોજાયો હતો.

મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ ગુજરાત સરકાર પોરબંદરના મોચા ગામ ખાતે 100 કરોડના ખર્ચે મરિન બાયોટેકનોલોજી રિસર્ચ એન્ડ ઇનોવેશન કોરિડોર (M-BRIC) વિકસાવશે. આ માટે ગુજરાત સ્ટેટ બાયોટેકનોલોજી મિશન અને CSIR-CSMCRI વચ્ચે MoU થશે. આ કોરિડોરનો હેતુ રાજ્યના દરિયાઈ જૈવિક સંસાધનોનો ઉપયોગ કરીને ઉચ્ચ-મૂલ્યવાળા ઉત્પાદનો, નવા ઉદ્યોગો અને દરિયાકાંઠાના સમુદાયો માટે ટકાઉ આજીવિકા ઊભી કરવાનો છે. આ પહેલ દરિયાઈ વિજ્ઞાન, બાયોટેક્નોલોજી સંશોધન, ટેકનોલોજી વિકાસ અને વ્યાપારીકરણને જોડતી ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવશે, જેનાથી રોજગારીની નવી તકો ઊભી થશે અને ભારતની બ્લૂ બાયોઇકોનોમીમાં ગુજરાતનું યોગદાન વધશે.

Meta દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલ નવું પર્સનલ AI એજન્ટ 'MUSE' ટૂંક સમયમાં ઇન્સ્ટાગ્રામના શેર મેનૂમાં ઉપલબ્ધ થઈ શકે છે. આ AI માત્ર પ્રશ્નોના જવાબ આપવા પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ ટિકિટ બુકિંગ, રિઝર્વેશન, ફોર્મ ભરવા, રિમાઇન્ડર્સ સેટ કરવા જેવા રોજિંદા કાર્યોમાં પણ મદદ કરશે. તે વ્યક્તિગત નાણાકીય વ્યવસ્થાપનમાં ખર્ચનું વિશ્લેષણ કરીને બચત માટે સૂચનો આપશે. MUSE, Gmail, Google Calendar, Instagram જેવી અનેક એપ્લિકેશન્સ સાથે જોડાઈને મોટા ધ્યેયોને પણ યોજનાઓમાં રૂપાંતરિત કરવામાં સહાય કરશે. જોકે, તેની ઉપલબ્ધતા ભૌગોલિક રીતે અલગ-અલગ હોઈ શકે છે.

સ્પેસએક્સના પ્રમુખ એલન મસ્કે ભારતમાં ઉગ્રવાદી જૂથો દ્વારા સ્ટારલિંકના ઉપયોગના દાવાને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢ્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતના ઉપર સ્ટારલિંકના સિગ્નલ બંધ હોવાથી આવા દાવા ખોટા છે. તાજેતરમાં મણિપુરમાં મ્યાનમાર સરહદ પાસે ઉગ્રવાદીઓ પાસેથી સ્ટારલિંક ઉપકરણો જપ્ત થયાનો દાવો કરાયો હતો. જોકે, ભારતમાં સ્ટારલિંક પોતાની વ્યાપારી સેવાઓ શરૂ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે અને આ માટે જરૂરી વ્યવસ્થા ગોઠવી છે.

અબજોપતિ ઈલોન મસ્કે ભારતમાં સ્ટારલિંક સેવાને 'અમુક ઉદ્યોગપતિઓ' દ્વારા બ્લોક કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. આ દાવાને કેન્દ્ર સરકારે સખત શબ્દોમાં નકારી કાઢ્યો છે અને તેને પાયાવિહોણો ગણાવ્યો છે. કેન્દ્રીય સંચાર મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતમાં તમામ ટેલિકોમ સેવાઓ માટે સમાન અને બિન-પક્ષપાતી અધિકૃતતા માળખું છે. અત્યાર સુધીમાં ત્રણ GMPCS કંપનીઓને ટેલિકોમ લાઇસન્સ અપાયા છે અને સુરક્ષા મૂલ્યાંકનની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. સ્પેક્ટ્રમ ફાળવણી માટે આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવી જરૂરી છે, અને તમામ કંપનીઓ નિયમનકારી સ્તરે સમાન તબક્કે છે.

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના આગમનથી ડિજિટલ પ્રોપર્ટીના વેપારમાં ભારે ઘટાડો થયો છે, જેના પરિણામે અમદાવાદમાં 30% થી વધુ IT પ્રોફેશનલ્સની નોકરીઓ જોખમમાં મુકાઈ છે. AI ઓટોમેશનને કારણે વેબસાઇટ અને એપ્લિકેશન નિર્માણ જેવી પ્રક્રિયાઓ હવે ગણતરીની મિનિટોમાં અને ઓછા ખર્ચે શક્ય બની છે. આના કારણે ઓરેકલ, એમેઝોન, માઈક્રોસોફ્ટ જેવી વૈશ્વિક અને વિપ્રો, ટીસીએસ જેવી ભારતીય કંપનીઓમાં હજારો કર્મચારીઓની છટણી થઈ છે. અમદાવાદમાં અંદાજે 45,000 IT પ્રોફેશનલ્સને નોકરી ગુમાવવાનો ભય છે, અને જુનિયર લેવલ પર ભરતીઓ લગભગ બંધ થઈ ગઈ છે.

સ્વીડનની રોયલ એકેડમીએ વર્ષ ૨૦૨૬ માટે રસાયણશાસ્ત્રનો નોબેલ પુરસ્કાર ફ્રાન્સના હેનરી બી. કાગન અને જાપાનના કેન્સો સોઆઇને સંયુક્ત રીતે આપ્યો છે. આ બંને વૈજ્ઞાનિકોએ કેમિકલના ૧૦૦ વર્ષ જૂના એક કોયડાનું સમાધાન શોધી કાઢ્યું છે, જે દવાઓ, ફ્લેવર, સુગંધ અને નવી સામગ્રી બનાવવા માટે રાસાયણિક પ્રક્રિયા વિકસિત કરનારા વૈજ્ઞાનિકો માટે મહત્વપૂર્ણ છે. તેમના સંશોધને દવા નિર્માણમાં યોગ્ય અણુની પસંદગીને સરળ બનાવી છે, જે કેન્સર અને અન્ય બીમારીઓની દવાઓ માટે ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે.

અમેરિકાના યુટાઉમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) હવે ડોક્ટર તરીકે કાર્યરત થશે અને ચોક્કસ દવાઓ માટે પ્રિસ્ક્રિપ્શન લખી આપશે. આ AI સિસ્ટમ ખીલ (acne) જેવી ત્વચા સંબંધિત સમસ્યાઓ માટે દવાઓ સૂચવશે. દર્દીના સવાલોના જવાબ અને ફેશિયલ સ્કેનના આધારે, AI ડોક્ટરોના લિમિટેડ લિસ્ટમાંથી સારવાર શોધી પ્રિસ્ક્રિપ્શન તૈયાર કરશે. યુટાઉમાં ડોક્ટરની એપોઈન્ટમેન્ટ માટે લાંબો વેઇટિંગ ટાઇમ અને ડર્મેટોલોજિસ્ટની અછતને ધ્યાનમાં રાખીને આ સિસ્ટમને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. એક હેલ્થ કંપની આ સિસ્ટમને વધુ વિકસાવવાની યોજના ધરાવે છે.

ડિફેન્સ રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓર્ગેનાઈઝેશન (DRDO) દ્વારા આગ્રામાં 21 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ સફળતાપૂર્વક ઉડાવવામાં આવેલી એરશિપનું કવચ સુરતમાં તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. સુરતની MANTRA સંસ્થાએ -60°C તાપમાન, ઓઝોન અને અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણો સામે ટકી શકે તેવું ખાસ ફૅબ્રિક વિકસાવ્યું છે. આ એરશિપ સેટેલાઇટની જેમ સતત ફરતું ન રહેતાં, એક જ સ્થાને સ્થિર રહીને અઠવાડિયાઓ સુધી સરહદ પરની હલચલ પર નજર રાખી શકશે. સંરક્ષણ મંત્રાલયે આ માટે સુરતને પસંદ કર્યું હતું, જે સુરતના ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગને હાઇ-ટેક ડિફેન્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ તરફ વાળશે.

સ્વીડનની રોયલ એકેડેમી દ્વારા 2026નો કેમિસ્ટ્રીનો નોબેલ પુરસ્કાર ફ્રાન્સના હેનરી બી. કાગન અને જાપાનના કેન્સો સોઆઈને એનાયત કરાયો છે. તેમણે જીવનના રસાયણશાસ્ત્રના 100 વર્ષ જૂના 'હોમોચિરાલિટી'ના રહસ્યનો ઉકેલ શોધી કાઢ્યો છે. આ શોધ સમજાવે છે કે શા માટે આપણા શરીરમાં અણુઓના માત્ર એક જ પ્રકાર (જેમ કે ડાબા હાથ જેવા) કાર્યરત હોય છે, જ્યારે પ્રયોગશાળામાં બંને પ્રકારના અણુઓ સમાન રીતે બને છે. કાગન અને સોઆઈની પદ્ધતિઓ હવે દવા નિર્માણમાં સાચા અણુની પસંદગીને સરળ બનાવશે, જેનાથી કેન્સર અને અન્ય રોગોની દવાઓ વધુ સસ્તી અને અસરકારક બનશે.

ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ સાયન્સ (IISc) ના ગણિતશાસ્ત્રના પ્રોફેસર મહેશ કાકડેને બીજગણિતીય સંખ્યા સિદ્ધાંત (Algebraic Number Theory) માં તેમના નોંધપાત્ર યોગદાન માટે વર્ષ 2026 નો પ્રતિષ્ઠિત રામાનુજન પ્રાઇઝ (Ramanujan Prize for Young Mathematicians from Developing Countries) પ્રાપ્ત થયો છે. આ જાહેરાત ઇન્ટરનેશનલ સેન્ટર ફોર થિયરીટિકલ ફિઝિક્સ (ICTP) અને ઇન્ટરનેશનલ મેથેમેટિકલ યુનિયન (IMU) દ્વારા કરવામાં આવી છે. પ્રોફેસર કાકડેનું સંશોધન મુખ્યત્વે નોન-કોમ્યુટેટિવ ઇવાસાવા, ગ્રોસ-સ્ટાર્ક અને બ્રુમર-સ્ટાર્ક અનુમાનો સાથે સંબંધિત છે.

મહાન ભૌતિકશાસ્ત્રી નીલ્સ બૉહર તેમના અસાધારણ મગજ, સાલસતા અને રમૂજી આદતો માટે જાણીતા હતા. ફિલ્મોમાં ભૌતિકશાસ્ત્રના નિયમોનું અપમાન થતાં તેઓ ગુસ્સે થતા, તો આઈન્સ્ટાઈન સાથે ક્વોન્ટમ ફિઝિક્સની ચર્ચામાં રસ્તો ભૂલી જતા. તેમને 1922માં પરમાણુ બંધારણ અને વિકિરણ પરના કાર્ય બદલ ભૌતિકશાસ્ત્રનું નોબેલ પારિતોષિક મળ્યું. તેની ભેટમાં તેમને કાર્લ્સબર્ગ કંપની તરફથી ઘર સુધી બિયરની પાઇપલાઇન મળી હતી. યુદ્ધ પછી તેમણે પરમાણુ ઊર્જાના શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગની હિમાયત કરી, જેના માટે તેમને 'એટમ્સ ફોર પીસ એવોર્ડ' મળ્યો.

હોલોસીન યુગનું સુરક્ષિત કુદરતી વાતાવરણ હવે ખોરવાઈ રહ્યું છે. પોટ્સડેમ ઈન્સ્ટિટ્યૂટના અહેવાલમાં ખુલાસો થયો છે કે કુદરતની નવ 'પ્લેનેટરી બાઉન્ડ્રીઝ'માંથી સાતનું માનવજાતે ઉલ્લંઘન કર્યું છે. આ ઉલ્લંઘનોમાં ક્લાઈમેટ ચેન્જ, જૈવવિવિધતાનો વિનાશ, રાસાયણિક પ્રદૂષણ, જમીનનો અતિરેક, તાજા પાણીની કટોકટી અને સમુદ્રનું એસિડિફિકેશન મુખ્ય છે. અશ્મિભૂત ઈંધણોના દહનથી કાર્બન ડાયોક્સાઈડ વધ્યો છે, જેના કારણે બરફ ઓગળી રહ્યો છે અને આપત્તિઓ વધી રહી છે. જૈવવિવિધતાના ઘટાડાથી ખોરાક શૃંખલા નબળી પડી છે. જો પૃથ્વી 'ટિપિંગ પોઈન્ટ' વટાવશે તો પરિસ્થિતિ ગંભીર બનશે.

નાસાના હબલ સ્પેસ ટેલિસ્કોપે તેની ૩૬ વર્ષની સેવા દરમિયાન પૃથ્વીની ૨,૦૦,૦૦૦ (બે લાખ) પ્રદક્ષિણા સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરી છે. આ ઐતિહાસિક ટેલિસ્કોપે બ્રહ્માંડના અતિ દૂરના વિસ્તારો, ગેલેક્સીઝ, નેબ્યુલા, સોલાર સિસ્ટમ્સ અને એક્ઝોપ્લેનેટ્સના ૧૭ લાખથી વધુ નિરીક્ષણો નોંધાવ્યા છે. ૧૯૯૦માં લોન્ચ થયેલા હબલ સ્પેસ ટેલિસ્કોપનો મુખ્ય ઉદ્દેશ બ્રહ્માંડના વિસ્તરણનો અભ્યાસ કરવાનો હતો. તેની અત્યંત તીવ્ર ગતિએ, હબલ પૃથ્વીની પરિક્રમા કરીને ખગોળશાસ્ત્રના જ્ઞાનમાં અભૂતપૂર્વ વધારો કર્યો છે.

જાપાનના અબજોપતિ માસાયોશી સોને શક્તિશાળી એડવાન્સ્ડ AI સિસ્ટમ ખોટા હાથોમાં આવી જશે તો માનવજાત માટે અત્યંત જોખમી બની શકે છે તેવી ચેતવણી આપી છે. તેમણે કહ્યું કે, કોઈપણ દેશ હવે એડવાન્સ્ડ AI સાથે પરસ્પર લડવા સક્ષમ નથી અને માણસને માણસ સામે લડવાનો 'વૈભવ' પોસાય તેમ નથી. માણસોએ સુપરઈન્ટેલિજન્સ AI સામે એક થઈને લડવાની તૈયારી રાખવી પડશે. આ સાથે અમેરિકાએ ક્યોટો વિઝન દસ્તાવેજ રજૂ કર્યો, જે સુપર ઈન્ટેલિજન્સને વિજ્ઞાનના હથિયાર તરીકે દર્શાવે છે.

રોયલ સ્વીડિશ એકેડમી ઓફ સાયન્સે ૨૦૨૬ના ફિઝિક્સ નોબેલ એવોર્ડની જાહેરાત કરી છે, જે બેલ્જિયમના ૮૨ વર્ષના વૈજ્ઞાનિક ફ્રાન્સિસ હાલ્ઝનને આપવામાં આવશે. આઈસક્યુબ ન્યૂટ્રિનો ઓબ્ઝર્વેટરીમાં તેમના યોગદાન અને ખગોળીય મૂળના હાઈ એનર્જી ન્યૂટ્રિનોની શોધ માટે તેમને આ સન્માન મળ્યું છે. હાલ્ઝને શોધ્યું કે દક્ષિણ ધૂ્રવના બરફનો ઉપયોગ ન્યૂટ્રિનોને ટ્રેક કરવા માટે થઈ શકે છે. તેમના નેતૃત્વ હેઠળ બનેલી આઈસક્યુબ ઓબ્ઝર્વેટરી દૂર બ્રહ્માંડની અત્યંત ઊર્જાવાન પ્રક્રિયાઓથી આવતા ન્યૂટ્રિનોને પકડી શકે છે.

અમેરિકામાં એક દર્દીમાં ડુક્કરની જિનેટિકલી મોડિફાઇડ કિડની સફળતાપૂર્વક નવ મહિના સુધી કાર્યરત રહી, જે તબીબી ક્ષેત્રે 'ઝેનોટ્રાન્સપ્લાન્ટેશન' તરીકે ઓળખાય છે. આ ઐતિહાસિક સિદ્ધિ ડાયાબિટીસ અને કિડની ફેલ્યોરના દર્દીઓ માટે આશાનું કિરણ છે, જ્યાં કિડની દાતાઓની ભારે અછત છે. માનવ શરીર સામાન્ય રીતે પ્રાણીઓના અંગોને રિજેક્ટ કરે છે, પરંતુ આ લાંબો સમયગાળો વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિ દર્શાવે છે અને ભવિષ્યમાં હજારો દર્દીઓને નવજીવન આપી શકે છે.

2026 નો ફિઝિક્સનો નોબેલ પુરસ્કાર પ્રોફેસર ફ્રાન્સિસ હાલ્ઝનને મળ્યો છે. તેમણે ઉચ્ચ-ઊર્જાવાળા 'ન્યુટ્રિનો' કણો શોધવા અને 'આઇસક્યુબ ન્યુટ્રિનો ઓબ્ઝર્વેટરી' પ્રોજેક્ટમાં નેતૃત્વ કર્યું. આ રહસ્યમય કણો, જેને 'ભૂતિયા સંદેશવાહકો' કહેવાય છે, તેઓ કોઈપણ પદાર્થમાંથી પસાર થઈ જાય છે. આ શોધે 'ન્યુટ્રિનો ખગોળશાસ્ત્ર' નામની નવી વૈજ્ઞાનિક શાખાનો પાયો નાખ્યો છે, જેનાથી બ્રહ્માંડના ઊંડા રહસ્યોને સમજવાની નવી દિશા મળી છે.

ARIES, નૈનિતાલના નેતૃત્વ હેઠળ 18 દેશોના 106 વૈજ્ઞાનિકોએ OJ 287 નામના અનોખા બ્લેઝારનો 10 વર્ષ (2015-2025) સુધી અભ્યાસ કરીને એક મહત્વપૂર્ણ ડેટાસેટ તૈયાર કર્યો છે. આ બ્લેઝાર પૃથ્વીથી 4 અબજ પ્રકાશવર્ષ દૂર છે અને તેમાં બે સુપરમેસિવ બ્લેક હોલ છે જે દર 12 વર્ષે પરિક્રમા પૂર્ણ કરે છે. આ ડેટાસેટ છેલ્લા 150 વર્ષમાં OJ 287 નો સૌથી મોટો ઓપ્ટિકલ ડેટાસેટ છે, જે કેન્દ્રીય બ્લેક હોલનું દ્રવ્યમાન અને મલ્ટિમેસેન્જર એસ્ટ્રોનોમીના અભ્યાસમાં મદદરૂપ થશે.

OpenAI હવે ChatGPT માં વિઝ્યુઅલ ડિસ્પ્લે એડ્સ રજૂ કરી રહ્યું છે, જે ChatGPT દ્વારા જનરેટ થયેલી ઈમેજીસની બાજુમાં દેખાશે. આ પગલું જાહેરાતકર્તાઓને ટાર્ગેટેડ ઓડિયન્સ સુધી પહોંચવામાં મદદ કરશે. શરૂઆતમાં, પસંદગીના જાહેરાતકર્તાઓ આ સ્પેસમાં તેમના ઉત્પાદનો અને સેવાઓ પ્રદર્શિત કરશે. સ્પષ્ટ 'Ad' લેબલ સાથે, આ જાહેરાતો ChatGPT ના સામાન્ય જવાબોમાં ખલેલ પહોંચાડશે નહીં. આ નવા ફેરફારો ChatGPT ના 1.2 અબજ સાપ્તાહિક યુઝર્સ સુધી પહોંચશે, જે ફ્રી અને લો-કોસ્ટ પ્લાન્સને સપોર્ટ કરશે.

ભારતમાં UPI પેમેન્ટ લોકપ્રિય છે, પરંતુ તેના માટે સ્માર્ટફોન જરૂરી છે. ચીનમાં "પામ સ્કેન પેમેન્ટ" નામની નવી સિસ્ટમ શરૂ થઈ છે. જેમાં વપરાશકર્તાઓએ ફક્ત કેમેરા-સજ્જ ઉપકરણ સામે પોતાની હથેળી ધરવાની હોય છે. QR અને ફોન વગર, PIN દાખલ કર્યા વગર, સેકન્ડોમાં ચૂકવણી પૂર્ણ થઈ જાય છે. WeChat Pay દ્વારા શરૂ થયેલી આ સિસ્ટમ હથેળી અને કાંડાની અંદરની નસોને ઓળખીને ઓથેન્ટિકેશન કરે છે. આ માટે પહેલા રજીસ્ટ્રેશન કરાવવું પડે છે, જેમાં હથેળી સ્કેન કરી બેંક ખાતું લિંક થાય છે.

૨૧મી સદીમાં 'ડેટા' એક એવી વ્યૂહાત્મક સંપત્તિ તરીકે ઉભરી રહ્યો છે, જે ભૌતિક સ્વરૂપમાં નથી છતાં તેનું મૂલ્ય અખૂટ છે. માનવજાતના ઇતિહાસમાં સંપત્તિના માપદંડ બદલાતા રહ્યા છે, પણ આજનો ડિજિટલ યુગ 'ડેટા'ને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ ગયો છે. આપણે સતત ડેટાનું સર્જન કરીએ છીએ, જે આપણી ડિજિટલ દુનિયાનો અભિન્ન અંગ બની ગયું છે. કાચો ડેટા માહિતી બને છે, અને ઉપયોગી ડેટા નિર્ણય લેવાની શક્તિ પૂરી પાડે છે. AI, આરોગ્ય, વ્યવસાય અને સમાજમાં ડેટાનું મહત્વ વધી રહ્યું છે, પરંતુ તેની ગોપનીયતા અને જવાબદાર ઉપયોગ એક ગંભીર પ્રશ્ન છે.

સ્વીડન સ્થિત નોબેલ કમિટીએ મેડિસીનનો નોબેલ પુરસ્કાર જાહેર કર્યો છે. અમેરિકાના સ્ટેનફર્ડ યુનિવર્સિટીના કાર્લ ડિસેરોથ, જર્મનીની હમ્બોલ્ટ યુનિવર્સિટીના પીટર હેગેમેન અને જ્યોર્જ નાગેલને ન્યૂરોસાયન્સમાં તેમના અગ્રણી સંશોધન માટે આ સન્માન મળ્યું છે. આ ત્રણેય વૈજ્ઞાનિકોએ ઓપ્ટોજેનેટિક્સનો વિકાસ કર્યો, જે પ્રકાશનો ઉપયોગ કરીને મગજની કોષોને નિયંત્રિત કરવાની પદ્ધતિ છે. આ ટેકનિક ભાવો, સ્મરણશક્તિ અને મગજના રોગોને સમજવામાં ક્રાંતિકારી સાબિત થઈ છે, જે ભવિષ્યમાં પાર્કિન્સન્સ અને ડિપ્રેશન જેવી બીમારીઓના ઇલાજ માટે નવી દિશાઓ ખોલશે.

AI ટેકનોલોજીના વિકાસથી મ્યુઝિક ઇન્ડસ્ટ્રી સામે નવા પડકારો અને તકો ઊભી થઈ છે. રેકોર્ડ કંપનીઓ AI કંપનીઓ સાથે લાઇસન્સિંગ ડીલ કરવા માંગે છે, પરંતુ AI દ્વારા બનેલા નકલી ગીતો, કલાકારોના અવાજની નકલ અને કાપિરાઇટ ઉલ્લંઘનની ચિંતાઓ વધી રહી છે. Universal Music, Sony Music, અને Warner Music જેવી કંપનીઓએ AI મોડેલ્સની ટ્રેનિંગમાં કાપિરાઇટ ગીતોના ઉપયોગ અંગે Suno અને Udio સામે કેસ કર્યા છે. હવે, Suno જેવી કંપનીઓ લાઇસન્સ લઈને નવા AI મોડેલ્સ બનાવી રહી છે. કલાકારોને તેમના અવાજ અને ગીતોના ઉપયોગ બદલ યોગ્ય વળતર કેવી રીતે મળશે તે મુખ્ય પ્રશ્ન છે.

સાઇબિરીયાની અતિસંવેદનશીલ પ્લેગ રિસર્ચ લેબોરેટરીમાં કામ કરતી ૨૮ વર્ષીય મહિલા લેબ ટેકનિશિયન દાર્યા શિપિલોવાનું અજ્ઞાત ન્યુમોનિયાથી મૃત્યુ થયું. આ ઘટના બાદ ડઝનબંધ લોકોને આઇસોલેશનમાં અને ૨૦૦ લોકોને તબીબી નિરીક્ષણ હેઠળ રાખવામાં આવ્યા છે. શેલેખોવ શહેરની 'ઇર્કુત્સ્ક રિસર્ચ એન્ટી-પ્લેગ ઇન્સ્ટિટયૂટ' સાથે જોડાયેલ આ મૃત્યુને કારણે સ્થાનિક હોસ્પિટલ ક્વોરેન્ટાઇન કરાઈ છે. રશિયન સંસ્થાઓ લેબ અકસ્માતનો ઇનકાર કરી રહી છે, પરંતુ WHO પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે.

શું તમે પણ કોઈ કડવી યાદને હંમેશા માટે મગજમાંથી 'ડિલીટ' કરવા માંગો છો? જે અત્યાર સુધી સાયન્સ-ફિક્શન લાગતું હતું, તે હવે હકીકત બની શકે છે. બોસ્ટન યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિકોએ ઉંદરો પર પ્રયોગ કરીને ન્યુરોન્સના સ્તરે ફેરફાર કરીને ખરાબ યાદોને ભૂંસી નાખવામાં અને નવી યાદો જોડવામાં મોટી સફળતા મેળવી છે. યુનિવર્સિટી ઓફ ટોરોન્ટોના વૈજ્ઞાનિકોએ લેઝર લાઇટ અને ઓપ્ટોજેનેટિક્સ ટેકનિકનો ઉપયોગ કરીને ડરામણી યાદો સાથે જોડાયેલા મગજના કોષોને નિષ્ક્રિય કરવામાં સફળતા મેળવી છે. આ શોધ ડિપ્રેશન અને માનસિક આઘાત જેવી બીમારીઓની સારવારમાં ક્રાંતિ લાવી શકે છે, પીડાદાયક અસર ઘટાડવામાં મદદ કરશે.

વર્ષ 2026 માટે મેડિસિન ક્ષેત્રે નોબેલ પુરસ્કાર અમેરિકાના કાર્લ ડિસેરોથ, જર્મનીના પીટર હેગેમેન અને જ્યોર્જ નાગેલને એનાયત કરાયો છે. 'લાઇટ-ગેટેડ આયન ચેનલ્સ' અને 'ઑપ્ટોજેનેટિક્સ'ની શોધ બદલ તેમને આ સન્માન મળ્યું છે. આ ટેકનિક પ્રકાશનો ઉપયોગ કરીને મગજના કોષોને નિયંત્રિત કરી શકે છે. શેવાળના પ્રોટીનમાંથી શરૂ થયેલી આ શોધ, પાર્કિન્સન્સ, વાઈ અને ડિપ્રેશન જેવી ગંભીર બીમારીઓની સારવારમાં નવી આશા જગાવે છે.

ભારતમાં Appleએ Jack Dorsey-backed ડીસેન્ટ્રલાઇઝ્ડ મેસેજિંગ એપ Bitchatને પોતાના India App Storeમાંથી હટાવી દીધી છે. આ કાર્યવાહી સરકારના નિર્દેશ બાદ કરવામાં આવી છે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી મંત્રાલય (MeitY)એ Section 69A હેઠળ એપને ભારતમાં ઉપલબ્ધ ન રાખવા કહ્યું હતું. Bitchat ઇન્ટરનેટ વગર Bluetooth-based mesh networking દ્વારા સંચાર કરે છે, જે તેની અલગ ટેક્નોલોજી છે. એપમાં ગેરકાયદેસર સામગ્રી હોવાના કારણે આ નિર્ણય લેવાયો છે.

ટ્વિટરના ફાઉન્ડર જેક ડોર્સીની બિટચેટ એપ હવે ભારતમાં એપ સ્ટોર્સ પર ઉપલબ્ધ નથી. એપલ તરફથી મળેલ નોટિસ બાદ આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે, જે મિનિસ્ટ્રી ઓફ ઈલેક્ટ્રોનિક્સ એન્ડ ઈન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજીની માંગને પગલે થઈ હતી. ગૂગલે પણ આ એપને થોડા સમય પહેલાં જ હટાવી દીધી હતી. બિટચેટ બ્લૂટૂથ લો એનર્જી મેશ નેટવર્કનો ઉપયોગ કરીને ઓફલાઈન મેસેજિંગ સુવિધા પૂરી પાડે છે, જેમાં સેલ્યુલર નેટવર્ક કે ઇન્ટરનેટની જરૂર પડતી નથી. આ એપ જુલાઈમાં કોકરોચ જનતા પાર્ટીના આંદોલન દરમિયાન ઈન્ટરનેટ બંધ હોવા છતાં ઉપયોગી સાબિત થઈ હતી.