કેનેડાની ગુપ્તચર એજન્સી 'કેનેડિયન સિક્યોરિટી ઈન્ટેલિજન્સ સર્વિસ' એ તેના વર્ષ 2025 ના જાહેર અહેવાલમાં ભારતને જાસૂસી અને વિદેશી દખલગીરી કરનારા દેશોની યાદીમાં મૂકીને ફરી એકવાર વિવાદ છેડ્યો છે. જોકે, આ રિપોર્ટમાં કેનેડાની પોતાની સુરક્ષા એજન્સીઓના નિવેદનોમાં વિરોધાભાસ અને ખાલિસ્તાની આતંકવાદ પ્રત્યેની કુણી લાગણી સ્પષ્ટપણે દેખાઈ આવે છે. સૌથી ચોંકાવનારી વાત એ છે કે માર્ચ 2026 માં જ રોયલ કેનેડિયન માઉન્ટેડ પોલીસ (RCMP) ના કમિશનર માઈક ડુહેમે એક ઇન્ટરવ્યુમાં સ્વીકાર્યું હતું કે, ભારત સરકારના એજન્ટો કેનેડામાં કોઈ ગુપ્ત કે હિંસક પ્રવૃત્તિમાં સામેલ હોય તેવા કોઈ પણ પુરાવા તપાસમાં મળ્યા નથી.

ક્ષિણ એશિયામાં પોતાની પકડ મજબૂત કરવા નીકળેલા અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ખાસ દૂત સર્જિયો ગોરને સતત બીજો મોટો કૂટનીતિક ઝટકો લાગ્યો છે. માલદીવના રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ મુઈજ્જુ બાદ હવે નેપાળના નવનિયુક્ત વડાપ્રધાન બાલેન શાહે પણ સર્જિયો ગોરને મળવાનો સાફ ઇનકાર કરી દીધો છે. સર્જિયો ગોર છ સભ્યોના પ્રતિનિધિમંડળ સાથે ત્રણ દિવસીય કાઠમંડુના પ્રવાસે આવ્યા હતા. અમેરિકન દૂતાવાસ દ્વારા PM બાલેન શાહ સાથે બેઠક માટે વારંવાર વિનંતી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ વડાપ્રધાન કાર્યાલયે (PMO) આ વિનંતીને ઠુકરાવી દીધી હતી.

મધ્ય-પૂર્વમાં તણાવ વચ્ચે ઈરાને અમેરિકાને ૧૪-મુદ્દાનો શાંતિ પ્રસ્તાવ મોકલ્યો છે. પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થીથી આ પ્રસ્તાવમાં કામચલાઉ યુદ્ધવિરામને બદલે કાયમી શાંતિ ઈચ્છે છે. ઈરાનની મુખ્ય શરતોમાં સુરક્ષા ગેરંટી, અમેરિકી દળોની પીછેહઠ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં નવી વ્યવસ્થા અને તમામ મોરચે દુશ્મનાવટનો અંત શામેલ છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પ્રસ્તાવની સમીક્ષા કરવાની વાત કરી છે, પણ ઊંડી શંકા વ્યક્ત કરી છે.

સપ્તાહના છેલ્લા દિવસે Gold Price માં કોઈ ફેરફાર નથી, પરંતુ શનિવારે તેજી આવી હતી. MCX માં ટ્રેડિંગ બંધ છે. 24 કેરેટ Gold ₹15,093/ગ્રામ અને 22 કેરેટ Gold ₹13,835/ગ્રામ છે, બંનેમાં નજીવો વધારો થયો છે. મોટા શહેરોમાં પણ ભાવમાં સ્થાનિક ફેરફાર જોવા મળે છે.

 AI IMAGEGST rate hike on soft drinks India: ભારત સરકારે 1 મે 2026 થી હળવા પીણા (સોફ્ટ ડ્રિંક્સ) પરના ટેક્સ દરોમાં ધરખમ વધારો કર્યો છે. 30મી એપ્રિલે બહાર પાડવામાં આવેલા નોટિફિકેશન મુજબ, હવે સોફ્ટ ડ્રિંક્સ પર 28 ટકાને બદલે 40 ટકા જીએસટી લાગુ થશે.

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઈરાન-અમેરિકા તણાવથી ક્રૂડ Oil $115 પાર, પણ ભારતમાં ભાવ સ્થિર. નવી દિલ્હી, મુંબઈ, કોલકાતામાં ભાવ જાણો. ગુજરાતના મુખ્ય શહેરો અમદાવાદ, રાજકોટ, સુરત, વડોદરા, ગાંધીનગર, ભાવનગરમાં આજના petrol-diesel ભાવ. નિષ્ણાતો મુજબ, સંઘર્ષ વધતા ₹4-₹7નો વધારો શક્ય. SMS થી ભાવ જાણવાની રીત આપેલ છે.

ઈરાને શાંતિ પ્રસ્તાવ મુક્યો, પરમાણુ મુદ્દો હાલ મુલતવી રાખવાની શરત. ટ્રમ્પનું કડક વલણ, ઈરાન નબળું પડ્યાનો દાવો. જરૂર પડ્યે ફરી Air strikes ની ચેતવણી. White House માંગણીઓથી અસંતુષ્ટ. વિશ્વમાં oil અને gas પુરવઠા પર અસર.

બે મહિનાથી વધુ સમય વીત્યા છતાં અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ શાંત થયું નથી. ફ્લોરિડામાં ટ્રમ્પે ઈરાનના શાંતિ પ્રસ્તાવ પર નારાજગી વ્યક્ત કરી, પણ હવે તે ફરી વિચારણા કરવા તૈયાર છે. જોકે, સૈન્ય હુમલા (Strikes) ની ચેતવણી પણ આપી છે.

સમાપ્ત થયેલા એપ્રિલમાં દેશની ઈક્વિટી માર્કેટમાં કેશ તથા ડેરિવેટિવ્સ વેપારમાં વિરોધાભાષી સ્થિતિ જોવા મળી હતી. કેશ વેપારના ટર્નઓવરમાં માસિક ધોરણે સાત ટકા વધારો જોવા મળ્યો હતો જ્યારે ડેરિવેટિવ્સના વેપારમાં સરેરાશ દૈનિક ટર્નઓવરમાં ૬ ટકા ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. ૧લી એપ્રિલથી સિક્યુરિટીઝ ટ્રાન્ઝકશન ટેકસ (એસટીટી)માં વધારો લાગુ થવાને પરિણામે ડેરિવેટિવ્સના ટર્નઓવર પર અસર જોવા મળી છે.

મુંબઇ ઝવેરી બજારમાં આજે શનિવારના કારણે બુલીયન બજાર સત્તાવાર બંધ રહી હતી. જો કે બંધ બજારે સોના ચાંદીના ભાવ વિશ્વ બજાર પાછળ ઉંચા બોલાઇ રહ્યા હતા એવું બજારના સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું. વિશ્વ બજારમાં ભાવ વધતાં ઘરઆંગણે ઇમ્પોર્ટ  કોસ્ટ વધી હોવાનું સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું.દરમિયાન, વિશ્વ બજારમાં આજે ક્રૂડ તેલના ભાવ ત્રણ ટકા તૂટયાના સમાચાર મળ્યા હતા. અમેરિકાએ યુરોપીયન ઓટોમોબાઇલ પર ટેરીફ વધારવાની ધમકી આપતાં વૈશ્વિક સ્તરે વોર પછી હવે ફરી ટ્રેડ વોર શરૂ થવાની આશંકા જાણકારો બતાવી રહ્યા હતા.

1990માં જમૈકામાં ઇંગ્લેન્ડની ઐતિહાસિક જીત બાદ, ભૂતપૂર્વ ખેલાડીઓ જ્યોફ બોયકોટ અને ટોની ગ્રેગ ટેક્સીની શોધમાં હતા. હડતાલને કારણે, તેઓ એક સજ્જનની કારમાં લિફ્ટ લે છે. વાતચીત દરમિયાન, સજ્જન 1974ની મેચની વિગતો આશ્ચર્યજનક રીતે યાદ કરે છે. અંતે, તે ખુલાસો કરે છે કે તે પોતે ભૂતપૂર્વ વેસ્ટ ઇન્ડિઝ ક્રિકેટર ઇન્શાન અલી છે, જે મિડ ઓન પર ફિલ્ડિંગ કરી રહ્યો હતો.

2026માં યુ.એસ.ની સ્થાપનાની 250મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે ફિલાડેલ્ફિયા, અમેરિકાનું ઐતિહાસિક શહેર, ભવ્ય ઉજવણીનું કેન્દ્ર બનશે. અહીં સ્વતંત્રતાના ઘોષણાપત્ર પર હસ્તાક્ષર થયા હતા. ઈન્ડિપેન્ડન્સ હોલ, લિબર્ટી બેલ, ફેરમોન્ટ પાર્ક, યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ મિન્ટ અને ઈટાલિયન માર્કેટ જેવા અનેક રસપ્રદ સ્થળો છે, જ્યાં મોટાભાગના આકર્ષણો નિ:શુલ્ક જોઈ શકાય છે.

હોર્મુઝની ખાડીમાં તણાવને કારણે પનામા કેનાલ પર ટ્રાફિક અને ખર્ચ વધ્યો છે. ઈરાન, ઈરાક જેવા દેશોમાંથી તેલ હવે અમેરિકાથી આવે છે, જેના માટે પનામા નહેરનો ઉપયોગ વધી રહ્યો છે. આના કારણે જહાજોને લાંબી રાહ જોવી પડે છે અને ટોલ પણ વધ્યો છે.

અમેરિકાએ ભારતને નર્ક કહ્યું, ઈરાને જવાબ આપ્યો. 'ધુરંધર' ફિલ્મ માટે રાષ્ટ્રપ્રેમ છલકાયો, પણ ભારતની હાંસી ઉડાવાઈ ત્યારે મૌન. ફ્રાન્સ, ચીન, સાઉથ કોરિયા, તુર્કીયે તેમના અપમાનનો જવાબ આપ્યો. 'ધુરંધર' પ્રોપેગેન્ડા છે કે વાસ્તવિકતા? સેલિબ્રિટીઓ અભિપ્રાય આપતા ડર્યા.

ઓસ્ટ્રેલિયામાં સ્ટુડન્ટ ફાઇલ રિજેક્શનનો રેશિયો 40% સુધી પહોંચ્યો છે. કેનેડા અને યુએસના બદલાયેલા નિયમોને કારણે વિદ્યાર્થીઓ ઓસ્ટ્રેલિયા તરફ વળ્યા છે. વિઝા કન્સલ્ટન્ટ મૌલિક રાવલે ફાઇલ રિજેક્શનના કારણો અને તેનાથી બચવાના ઉપાયો સમજાવ્યા છે. યોગ્ય ફંડ, સ્ટડી રિલેવન્સ અને ભણવાના સાચા ઇરાદા પર ભાર મૂક્યો છે. પારદર્શક અને જેન્યુઇન પ્રોફાઇલ સાથે વિઝા મેળવી શકાય છે.

દરેક ક્ષેત્રમાં એઆઈના વધતા પ્રભાવ વચ્ચે જાહેરાત- ફિલ્મમેકર્સને અન્ય ટેકનિકલ કામો માટે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સના ઉપયોગની મંજૂરી આપવામાં આવી. એકેડમી ઓફ મોશન પિક્ચર આર્ટ્સ એન્ડ સાયન્સે ઓસ્કાર એવોર્ડ્સ માટેના નિયમોમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો જાહેર કર્યા છે. નવા નિયમો મુજબ, સંપૂર્ણપણે AI દ્વારા કરવામાં આવેલ અભિનય અને સ્ક્રીનપ્લે એવોર્ડને પાત્ર નહીં ગણાય. નવા નિયમો અનુસાર, અભિનય માટે હ્યુમન આટસ્ટનો સ્પષ્ટ ભાગ હોવો જરૂરી છે.

અમેરિકાએ શિપિંગ કંપનીઓને ચેતવણી આપી છે કે જો તેઓ હોર્મુઝમાંથી પસાર થવા માટે ઇરાનને ચુકવણી કરશે તો તેના પર પ્રતિબંધ લાદવામાં આવશે. આ ચેતવણી હોર્મુઝમાં ઇરાનની નાકાબંધીનો સામનો કરી રહેલી શિપિંગ કંપનીઓ માટે નવી મુશ્કેલી ઊભી કરે છે. પ્રમુખ ટ્રમ્પે કહ્યું કે તેઓ યુદ્ધ માટે કોંગ્રેસની મંજૂરી વગર પગલાં લઈ શકે છે.

લોસ એન્જલ્સના રાજકારણમાં એક નવું અને ચોંકાવનારુ નામ ગુંજી રહ્યુ છે. આ નામ છે નિત્યા રમણ. તેને અમેરિકાની બીજી મમદાણી માનવામાં આવી રહી છે. બીજી જૂને લોસ એન્જલ્સમાં થનારી ચૂંટણીના સંભવિત દાવેદારોમાં બહાર આવેલા નિત્યા રમનના નામે બધાને ચોંકાવ્યા છે.

કેન્દ્ર સરકારે વીમા ક્ષેત્રમાં 100% વિદેશી રોકાણને મંજૂરી આપતું નોટિફિકેશન બહાર પાડ્યું છે. આ સુધારા હેઠળ, વિદેશી કંપનીઓ ભારતીય વીમા કંપનીઓમાં સીધું 100% રોકાણ કરી શકે છે. જોકે, વિદેશી કંપનીઓ માટે ભારતીય રહેવાસી નાગરિકની ચેરમેન, MD અથવા CEO તરીકે નિમણૂક કરવી ફરજિયાત રહેશે. LIC પર વિદેશી નિયંત્રણ રોકવા માટે 20% ની મર્યાદા જાળવવામાં આવી છે.

ભાજપને ખોબલે ખોબલે મત આપનારી પ્રજાને 'શિરપાવ' 19 કિલોના કોમર્શિયલ એલપીજી સિલિન્ડરનો ભાવ ત્રણ હજાર. પાંચ કિલોવાળા સિલિન્ડરમાં પણ રૂ. 261નો વધારો, નવો ભાવ 800ને પાર- આંતરરાષ્ટ્રીય એટીએફના ભાવમાં 76.55 ડોલરનો વધારો થતા લાંબા અંતરની ફ્લાઇટોના ભાડા વધી શકે.

મધ્ય-પૂર્વના યુદ્ધને કારણે જેટ ફ્યુઅલના ભાવ બમણા થયા, અમેરિકાની સ્પિરિટ એરલાઈન્સે 34 વર્ષ પછી પોતાનો કારોબાર બંધ કર્યો. 9,000 ફ્લાઈટ રદ થતા 18 લાખ પ્રવાસી પરેશાન, 17,000 કર્મચારીઓની નોકરી જોખમમાં.

અમેરિકાએ ફરી એકવાર બૌદ્ધિક સંપદા અધિકારો(Intellectual Property Rights) બાબતે ભારત સામે લાલ આંખ કરી છે. અમેરિકન ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ(USTR) ઑફિસ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા '2026 સ્પેશિયલ 301 રિપોર્ટ'માં ભારતને ફરી 'પ્રાયોરિટી વૉચ લિસ્ટ'માં મૂકવામાં આવ્યું છે. આ યાદીમાં ભારતની સાથે ચીન, રશિયા, ઇન્ડોનેશિયા, ચિલી અને વેનેઝુએલા જેવા દેશોનો પણ સમાવેશ થાય છે. અમેરિકા દર વર્ષે એપ્રિલના અંતમાં આ ખાસ રિપોર્ટ જાહેર કરે છે, જેમાં તે પોતાના ભાગીદાર દેશોમાં પેટન્ટ, ટ્રેડમાર્ક અને કોપીરાઇટ જેવા બૌદ્ધિક સંપદાના કાયદાઓ અને તેના સંરક્ષણની ચકાસણી કરે છે.

આગામી મહિને ઈંગ્લેન્ડ અને વેલ્સમાં રમાનારા ICC મહિલા T20 વર્લ્ડ કપ 2026 માટે ભારતીય ટીમની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. BCCIએ ફરી એકવાર અનુભવી ખેલાડી હરમનપ્રીત કૌર પર વિશ્વાસ મૂકીને તેને ટીમની કેપ્ટનશીપ સોંપી છે. જ્યારે સ્મૃતિ મંધાના વાઇસ કેપ્ટન તરીકે જવાબદારી નિભાવશે. આ ઉપરાંત ભારતીય ટીમમાં શેફાલી વર્મા, જેમિમા રોડ્રિગ્સ, દીપ્તિ શર્મા, રિચા ઘોષ (વિકેટકીપર), અરુંધતી રેડ્ડી, રેણુકા ઠાકુર, ક્રાંતિ ગૌડ, શ્રી ચરણી, શ્રેયંકા પાટિલ, ભારતી ફુલમાલી, યાસ્તિકા ભાટિયા (વિકેટકીપર), નંદની શર્મા અને રાધા યાદવનો સમાવેશ થાય છે.

અમેરિકી વાયુસેનાએ F-16 લડાયક વિમાનોના રડાર અપગ્રેડેશન અને ટેકનિકલ સપોર્ટ માટે 488 મિલિયન ડોલર ના નવા કોન્ટ્રાક્ટની જાહેરાત કરી છે. આ મોટી સંરક્ષણ ડીલમાં પાકિસ્તાન સહિત અમેરિકાના અનેક સહયોગી દેશોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ પગલાથી પાકિસ્તાની વાયુસેનાના F-16 વિમાનો હવે 2040 સુધી કાર્યરત રહી શકશે. અમેરિકાની સંરક્ષણ કંપની નોર્થરોપ ગ્રુમન સિસ્ટમ્સ કોર્પોરેશનને આ જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. આ કોન્ટ્રાક્ટ હેઠળ F-16 વિમાનોમાં વપરાતી 'APG-66' અને 'APG-68' રડાર સિસ્ટમને અત્યાધુનિક એન્જિનિયરિંગ સપોર્ટ આપવામાં આવશે. આ અપગ્રેડેશનનું કામ મેરીલેન્ડ, અમેરિકામાં થશે અને તે 31 માર્ચ, 2036 સુધી ચાલશે.

અમેરિકાએ ભારતને અંદાજે 120 કરોડ રૂપિયાથી($14 મિલિયન) પણ વધુની કિંમતની 657 જેટલી દુર્લભ અને પ્રાચીન મૂર્તિઓ પરત કરી છે. આ અમૂલ્ય વારસો સુભાષ કપૂર અને નેન્સી વીનર જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય તસ્કર ગીરોહો દ્વારા ભારતમાંથી ચોરી કરીને અમેરિકા લઈ જવામાં આવ્યો હતો. ન્યૂયોર્કના મેનહટન ડિસ્ટ્રિક્ટ એટર્ની એલ્વિન બ્રૈગ અને ભારતીય કોન્સ્યુલ જનરલ રાજલક્ષ્મી કદમની હાજરીમાં આ મૂર્તિઓ સોંપવા માટે એક વિશેષ સમારોહ યોજાયો હતો.

ભારતીય રિઝર્વ બેન્કે(RBI) વિદેશમાંથી સોનું પરત લાવવાની પ્રક્રિયાને નોંધપાત્ર રીતે ઝડપી બનાવી છે. ઓક્ટોબર 2025થી માર્ચ 2026ના રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતના કુલ 880.52 ટન સોનામાંથી હવે અંદાજે 77% એટલે કે 680 ટન સોનું દેશની અંદર જ રાખવામાં આવ્યું છે. જ્યારે 197.67 ટન સોનું હજુ પણ બેન્ક ઓફ ઇંગ્લેન્ડ અને બેન્ક ઓફ ઇન્ટરનેશનલ સેટલમેન્ટ્સ પાસે છે અને 2.8 ટન સોનું ડિપોઝિટ તરીકે રાખેલું છે. છેલ્લા માત્ર 6 મહિનામાં જ RBI દ્વારા 104.23 ટન સોનું ભારત પરત મંગાવી લેવામાં આવ્યું છે. માર્ચ 2023માં ભારત પાસે માત્ર 37% સોનું દેશમાં હતું, જે હવે વધીને 77% થઈ ગયું છે.

અમેરિકાની વિદેશ નીતિ સ્વાર્થી છે. ઘાના અને ઝિમ્બાબ્વે જેવા દેશો અમેરિકાની લાલચ સમજી ગયા છે. ઘાનાએ હેલ્થ ડીલ રિજેક્ટ કરી કારણ કે અમેરિકા સંવેદનશીલ હેલ્થ ડેટા માંગતું હતું, જે નાગરિકોની ઓળખ છતી કરી શકે છે. ઝિમ્બાબ્વેએ પણ ડેટા સાર્વભૌમત્વને કારણે ડીલ કેન્સલ કરી. આ ડીલ્સ US ફંડિંગના બદલામાં ડેટાની માંગ કરતી હતી, જે 'America First' એપ્રોચ હેઠળ હતી.

અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર પોતાના નિવેદનથી વિશ્વભરનું ધ્યાન અમેરિકા તરફ ખેંચ્યું છે. ફ્લોરિડાના પામ બીચ પર આયોજિત 'ફોરમ ક્લબ'ના એક કાર્યક્રમ દરમિયાન ટ્રમ્પે આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં ખળભળાટ મચાવતા કહ્યું કે, અમેરિકા બહુ જલ્દી ક્યુબા પર 'કબ્જો' કરવા જઈ રહ્યું છે. ભૂતપૂર્વ પ્રતિનિધિ ડેન માઈકાનો ઉલ્લેખ કરતા ટ્રમ્પે રમુજી પણ ગંભીર સૂરમાં જણાવ્યું હતું કે, ક્યુબા એક એવી જગ્યા છે જેને અમે લગભગ તાત્કાલિક અમારા કબજામાં લેવા જઈ રહ્યા છીએ.

મિડલ ઈસ્ટમાં યુદ્ધ અને નાટો (NATO)ના મુદ્દે અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને યુરોપિયન દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં મોટી તિરાડ જોવા મળી રહી છે. પેન્ટાગોને શુક્રવારે જાહેરાત કરી છે કે અમેરિકા નાટો સહયોગી દેશ જર્મનીમાંથી 5,000 સૈનિકો પાછા ખેંચી રહ્યું છે.વ્યૂહાત્મક વિવાદ અને સૈન્ય કાપજર્મન ચાન્સેલર ફ્રેડરિક મેર્ઝ સાથેની ઉગ્ર ચર્ચા બાદ પ્રમુખ ટ્રમ્પે આ સૈન્ય કાપનો આદેશ આપ્યો છે. ચાન્સેલર મેર્ઝે નિવેદન આપ્યું હતું કે 'બે મહિનાથી ચાલી રહેલા યુદ્ધને સમાપ્ત કરવાની વાટાઘાટોમાં ઈરાનીઓ અમેરિકાનું અપમાન કરી રહ્યા છે.

એશિયામાં અમેરિકાના સૌથી વિશ્વસનીય સાથી ગણાતા જાપાને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સૌને ચોંકાવી દીધા છે. મધ્ય પૂર્વમાં હોર્મુઝની નાકેબંધીને કારણે ઓઇલ પુરવઠો ખોરવાતા જાપાને પોતાની જૂની મિત્રતાની સીમાઓ ઓળંગીને રશિયા તરફ હાથ લંબાવ્યો છે. વર્ષ 2022માં યુક્રેન યુદ્ધ શરૂ થયા બાદ આ પ્રથમ વખત છે જ્યારે જાપાને રશિયા પાસેથી ઓઇલની ખરીદી કરી છે. આ નિર્ણય માત્ર ઊર્જાનો મુદ્દો નથી, પરંતુ બદલાતી વૈશ્વિક વ્યૂહનીતિ અને રાજદ્વારી મજબૂરીનો પણ સંકેત આપે છે.