વર્ષ 2026નો ફિઝિયોલોજી અથવા મેડિસિનનો નોબેલ પુરસ્કાર જીતનાર સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિક ડૉ. કાર્લ ડેઇસેરોથે, પુરસ્કારની જાહેરાત બાદ ઉજવણી અને પત્રકારો સાથેની વાતચીત વચ્ચે પણ પોતાના બાળકો માટે લંચ બનાવવાની જવાબદારી નિભાવી. મગજના કોષોને પ્રકાશથી નિયંત્રિત કરવાની પદ્ધતિ વિકસાવવા બદલ તેમને આ પુરસ્કાર મળ્યો છે. આ ઘટનાએ તેમની વૈશ્વિક વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધિની સાથે પિતા તરીકેની રોજિંદી જવાબદારીઓને પણ ઉજાગર કરી. તેમની પત્ની, જેઓ પોતે પણ વૈજ્ઞાનિક છે, તેમણે પણ આ અસામાન્ય સવારમાં ઘરની પ્રવૃત્તિઓમાં સહયોગ આપ્યો.

કેન્દ્રિય આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયે ડ્રગ્સ રૂલ્સ, 1945માં સુધારો કરવા માટેનો મુસદ્દો જાહેર કર્યો છે. આ નવા નિયમો અંતર્ગત શેડ્યૂલ H, H1 અને Xમાં સામેલ દવાઓની જાહેરાત કરવા માટે કેન્દ્ર સરકારની અગાઉથી મંજૂરી લેવી ફરજિયાત બનશે. આ નિયમો દવા વેચતા રિટેલર્સ, હોલસેલર્સ અને ડિસ્ટ્રિબ્યુટર્સ સુધી લંબાવવામાં આવશે, જે હાલમાં માત્ર દવા બનાવતી કંપનીઓ પર લાગુ પડે છે. સરકારનો હેતુ દવાઓના અનધિકૃત પ્રચારને રોકવાનો અને યોગ્ય તબીબી સલાહ વિના દવાઓના ઉપયોગથી ઊભા થતા જોખમોને ઘટાડવાનો છે. આ પ્રસ્તાવ પર સરકાર સંબંધિત પક્ષો પાસેથી સૂચનો અને વાંધાઓ મંગાવી રહી છે.

બોલિવૂડ અભિનેતા નાના પાટેકરનું 75 વર્ષની વયે નિધન થયું છે. તેમના નિધન બાદ, ખેડૂતોના પરિવારોની મદદ માટે ₹1.5 કરોડની લક્ઝરી કાર ખરીદવાનો નિર્ણય છોડી દેવાની તેમની સંવેદનશીલતા ચર્ચામાં આવી છે. લેખક રણબીર પુષ્પે જણાવ્યું કે, ટીવી પર ખેડૂતોની આત્મહત્યાના સમાચાર જોઈને નાના પાટેકરે પોતાની કાર માટે રાખેલા પૈસા ખેડૂતોના પરિવારોને મદદ કરવા માટે આપ્યા હતા. તેઓ NAAM Foundation દ્વારા પણ ખેડૂતોની સમસ્યાઓ માટે કામ કરતા હતા.

કપાસ, જેને 'સફેદ સોનું' કહેવાય છે, તે માત્ર કાપડ ઉદ્યોગનો આધાર નથી, પરંતુ ખેડૂતો, રોજગાર અને આપણા રોજિંદા જીવનને જોડતી મહત્વની કડી છે. તેના રેસામાંથી કપડાં, ચાદર, ટુવાલ અને અન્ય અનેક વસ્તુઓ બને છે. કપાસિયામાંથી તેલ અને પશુઆહાર મળે છે. ચીન, ભારત, બ્રાઝિલ, અમેરિકા અને પાકિસ્તાન કપાસના મુખ્ય ઉત્પાદક દેશો છે. ભારત વૈશ્વિક ઉત્પાદનમાં બીજા ક્રમે છે અને ગુજરાત તેમાં અગ્રેસર છે. આ દિવસ કપાસ ક્ષેત્રને મજબૂત કરવા અને ખેડૂતોના સમર્થન પર ભાર મૂકે છે.

વાયરસ અને બેક્ટેરિયા, શરીરના મિત્ર કે શત્રુ? વાયરસ કોષોમાં વધીને ફ્લૂ, કોવિડ-19 જેવી બીમારીઓ લાવે, પણ રસી અને સંશોધનમાં પણ ઉપયોગી. બેક્ટેરિયામાં કેટલાક પાચન અને વિટામિન નિર્માણમાં મદદરૂપ, જ્યારે હાનિકારક ટાઈફોઈડ, ન્યુમોનિયા પ્રેરે. રોગપ્રતિકારક તંત્ર તેમને ઓળખી પ્રતિક્રિયા આપે, સોજો, તાવ જેવા લક્ષણો દેખાય. સ્વસ્થ માઇક્રોબાયોમ રક્ષણ આપે. વાયરસ માનવ ઉત્ક્રાંતિમાં પણ ભાગ ભજવે છે.

હૃદય, શરીરનો અવિરત પંપ, મુઠ્ઠી જેવડું હોવા છતાં જીવનનું અમૂલ્ય અંગ છે. તે દરરોજ લગભગ એક લાખ વખત ધબકી, 7570 લિટર લોહી પંપ કરે છે. આ સ્નાયુમય અંગ 2.5 અબજથી વધુ વખત ધબકી 20 કરોડ લિટરથી વધુ લોહીનું પરિભ્રમણ કરે છે. હૃદય શરીરના દરેક અંગ સુધી ઓક્સિજન અને પોષક તત્વો પહોંચાડે છે. નિયમિત કસરત, સંતુલિત આહાર અને ધૂમ્રપાનથી દૂર રહેવું તેના સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

ભારતીય ભોજનમાં પ્રોટીન નો મુખ્ય સ્ત્રોત દાળ છે. કળથીની દાળ (Horse Gram) પ્રતિ 100 ગ્રામમાં 30 ગ્રામ Protein સાથે યાદીમાં ટોચ પર છે. મસૂર અને અડદની દાળમાં લગભગ 25 ગ્રામ પ્રોટીન મળે છે, જે લોહી વધારવા અને સ્ટેમિના માટે ઉત્તમ છે. મગ દાળ (24 ગ્રામ પ્રોટીન) પચવામાં હલકી છે, જ્યારે તુવેર દાળ (22 ગ્રામ પ્રોટીન) અને ચણા દાળ (21 ગ્રામ પ્રોટીન) રોજીંદા આહાર માટે સંતુલિત વિકલ્પો છે.

અભિનેત્રી ખૂશ્બુએ 98.6 કિલો વજનથી લઈને 40 કિલો ઘટાડવા સુધીની તેમની પ્રેરણાદાયી સફર વિશે જણાવ્યું. ઘૂંટણના ગંભીર દુખાવા, ભવિષ્યના સ્વાસ્થ્યની ચિંતા અને પરિવારના પ્રોત્સાહને તેમને વજન ઘટાડવા માટે પ્રેરિત કર્યા. 2021માં શરૂ થયેલા આ પ્રયાસમાં, ડૉક્ટરની સલાહથી તેમને ગ્લૂટેન ઇન્ટોલરન્ટ હોવાનું જાણવા મળ્યું, જેના પગલે તેમણે ચપાતી સહિત કેટલાક ખોરાકમાં ફેરફાર કર્યા. આ પરિવર્તન માત્ર દેખાવ માટે નહીં, પરંતુ સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવવા માટે હતું.

રાજકોટની MG હોસ્ટેલમાં ભોજનમાંથી જીવડા નીકળવાનો વિવાદ વકર્યો છે. 250થી વધુ વિદ્યાર્થીઓએ ભોજનનો બહિષ્કાર કરી ધરણાં શરૂ કર્યા છે. વિદ્યાર્થીઓનો આરોપ છે કે હોસ્ટેલમાં અખાદ્ય ભોજન પીરસવામાં આવે છે અને મેસ કોન્ટ્રાક્ટરનો કોન્ટ્રાક્ટ તાત્કાલિક રદ કરવામાં આવે. NSUI પ્રદેશ પ્રમુખ નરેન્દ્ર સોલંકીએ ઉગ્ર આંદોલનની ચીમકી આપી છે. જોકે, સમાજ કલ્યાણ વિભાગના અધિકારીએ તપાસ બાદ આ આરોપો ફગાવી દીધા છે, જેનાથી વિદ્યાર્થીઓમાં અસંતોષ વધુ ઘેરો બન્યો છે. આ ઘટનાથી હોસ્ટેલોમાં ભોજનની ગુણવત્તા અને સ્વચ્છતા પર પ્રશ્નો સર્જાયા છે.

દાળ-ચોખા ભારતીય ભોજનનો મુખ્ય આધાર છે, જે સરળતા અને સ્વાદ માટે જાણીતું છે. પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ પ્રોટીનનો સારો સ્ત્રોત હોવા છતાં, તેની પોષણક્ષમતા વધારવા માટે કેટલીક સરળ પદ્ધતિઓ છે. બે કે તેથી વધુ પ્રકારની દાળ મિક્સ કરવી, સોયા ચંક્સ, પનીર, શેકેલા ચણા, દહીં, બાફેલા ચણા કે રાજમા ઉમેરવા, ચોખામાં લીલા વટાણા ઉમેરવા, અથવા પ્લેટમાં બાફેલું ઈંડું રાખવાથી પ્રોટીનનું પ્રમાણ વધારી શકાય છે. વૈકલ્પિક રીતે, પ્રોટીનયુક્ત સાઇડ ડિશ, જેમ કે ચણાનું સલાડ, સ્પ્રાઉટ્સ, સોયાબીન, પનીર ભુર્જી અથવા ઈંડાની વાનગી સાથે દાળ-ચોખા પીરસવાથી સમગ્ર ભોજન વધુ સંતુલિત બને છે.

વાંસ, ઘાસ પરિવારનો એક ઝડપથી વિકસતો છોડ, પૃથ્વી પર જીવન ટકાવી રાખવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તે અન્ય વૃક્ષો કરતાં 35% વધુ ઓક્સિજન છોડે છે અને વાતાવરણમાંથી કાર્બન ડાયોક્સાઇડ શોષી લે છે. વાંસ જમીનનું ધોવાણ અટકાવે છે, અનેક જીવજંતુઓ તથા પ્રાણીઓ માટે આશ્રય અને ખોરાક પૂરો પાડે છે. ઘરવખરી, ફર્નિચર, કાગળ, કપડાં અને બાંધકામ સામગ્રી જેવા અનેક ઉત્પાદનો બનાવવા માટે વાંસનો ઉપયોગ થાય છે, જે તેને લાકડાનો ટકાઉ વિકલ્પ બનાવે છે.

ગુજરાતમાં ફરી સક્રિય થયેલા વરસાદી માહોલ હેઠળ ૧૦૫ તાલુકામાં વરસાદ નોંધાયો છે. અરવલ્લીના મેઘરજમાં સૌથી વધુ ૨.૫૬ ઈંચ વરસાદ પડ્યો, જ્યારે અનેક વિસ્તારોમાં એક ઈંચથી વધુ વરસાદ વરસ્યો. રાજ્યના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં વરસાદને કારણે વાતાવરણમાં ઠંડક પ્રસરી છે. જોકે, અનેક શહેરો અને ગામોમાં રસ્તાઓ અને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પાણી ભરાતાં લોકોની મુશ્કેલી વધી છે. ખાસ કરીને અમદાવાદમાં ધોધમાર વરસાદથી અનેક વિસ્તારો જળમગ્ન બન્યા છે. બીજી તરફ, ખેડૂતોમાં ખુશીનો માહોલ છે કારણ કે વરસાદથી પાકને જીવનદાન મળ્યું છે.

PM કિસાન માનધન યોજના (PM-KMY) એ નાના અને સીમાંત ખેડૂતોને વૃદ્ધાવસ્થામાં આર્થિક સુરક્ષા પૂરી પાડવા માટે મોદી સરકાર દ્વારા શરૂ કરાયેલ એક પેન્શન યોજના છે. આ યોજના હેઠળ, પાત્ર ખેડૂતોને 60 વર્ષની ઉંમર પછી દર મહિને ₹3,000 સુધીનું પેન્શન મળે છે. યોજનામાં જોડાવા માટે, અરજીકર્તા ખેડૂતની ઉંમર 18 થી 40 વર્ષની વચ્ચે હોવી જોઈએ અને તેમની પાસે મહત્તમ 2 હેક્ટર ખેતીની જમીન હોવી જોઈએ. ખેડૂતોએ તેમની ઉંમરના આધારે માસિક ₹55 થી ₹200 જમા કરાવવાના હોય છે, જેમાં સરકાર પણ સમાન રકમ જમા કરે છે. ખેડૂતના મૃત્યુ બાદ તેમના જીવનસાથીને પેન્શનનો અડધો ભાગ મળે છે.

ભારતના ઓર્ગેનિક ફૂડ માર્કેટમાં "પ્રૂફ"નો નવો અધ્યાય શરૂ થયો છે. COWBERRY વચનોથી આગળ વધીને વિશ્વાસની સિસ્ટમ બનાવી રહ્યું છે, જેમાં 150,000+ Certified Organic Farmers, Triple Organic Certification અને દરેક Batch માટે Lab-Tested Transparency નો સમાવેશ થાય છે. ગ્રાહકો વધુ જાગૃત બન્યા છે, અને COWBERRY "Organic" ને માત્ર Promise નહીં, પરંતુ Proof પર આધારિત બનાવી રહ્યું છે. આ મોડેલ ખેડૂતો માટે Support અને ગ્રાહકો માટે "PROOF" પૂરું પાડે છે, જે ભારતના Organic Ecosystem ને નવી દિશા આપવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.

સોરઠ પંથકમાં મેઘરાજાની પધરામણીથી ધરતીપુત્રોના ચહેરા પર ખુશીની લહેર દોડી છે. જૂનાગઢ અને ભેંસાણ સહિત અનેક વિસ્તારોમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં 2 થી 4 ઇંચ સુધી વરસાદ નોંધાયો છે. આ વરસાદે સુકાતી ઉભી મોલાતને નવજીવન આપ્યું છે. દાતારના ડુંગર અને જંગલ વિસ્તારમાં સારા વરસાદને કારણે કાળવા નદીમાં પૂર આવ્યું છે અને દામોદર કુંડમાં નવા નીર આવ્યા છે. લાંબા વિરામ બાદ થયેલા આ વરસાદથી ખેડૂતોમાં નવી આશા જન્મી છે.

પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ યોજના (PM Kisan Yojana) હેઠળ, સરકાર દેશભરના ખેડૂતોને વાર્ષિક ₹6,000 ની નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે, જે ₹2,000 ના ત્રણ હપ્તામાં મળે છે. છેલ્લો હપ્તો જૂનમાં મળ્યો હતો, તેથી ખેડૂતો 24મા હપ્તાની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ મુજબ, ઓક્ટોબરના અંતમાં અથવા નવેમ્બરની શરૂઆતમાં 24મો હપ્તો મળવાની શક્યતા છે. e-KYC, આધાર અને NPCI સાથે બેંક લિંક, અને જમીન રેકોર્ડ ચકાસણી ફરજિયાત છે, જે પૂર્ણ ન કરનાર ખેડૂતોને લાભ નહીં મળે.

જામનગર જિલ્લામાં ૨૮% વરસાદ નોંધાતા પશુપાલકો માટે ઘાસચારાની તંગી સર્જાઈ છે. આ પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા, સરકારી સૂચના મુજબ ૭ ઘાસ ડેપો કાર્યરત કરાયા છે. પશુપાલકોને પશુદીઠ વધુમાં વધુ ૫ કિલો ઘાસના કાર્ડ બનાવી, રાહતદરે રૂ.૨ પ્રતિ કિલોના ભાવે ઘાસચારો આપવામાં આવી રહ્યો છે. અત્યાર સુધીમાં ૧૧.૨૯ લાખ કિલો ઘાસનું વિતરણ થયું છે અને ૬૪.૦૮ લાખ કિલો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. જરૂરિયાત મુજબ ઘાસ ડેપોની સંખ્યા વધારવાની પણ તૈયારી છે.