વર્ષ 2026નો ફિઝિયોલોજી અથવા મેડિસિનનો નોબેલ પુરસ્કાર જીતનાર સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિક ડૉ. કાર્લ ડેઇસેરોથે, પુરસ્કારની જાહેરાત બાદ ઉજવણી અને પત્રકારો સાથેની વાતચીત વચ્ચે પણ પોતાના બાળકો માટે લંચ બનાવવાની જવાબદારી નિભાવી. મગજના કોષોને પ્રકાશથી નિયંત્રિત કરવાની પદ્ધતિ વિકસાવવા બદલ તેમને આ પુરસ્કાર મળ્યો છે. આ ઘટનાએ તેમની વૈશ્વિક વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધિની સાથે પિતા તરીકેની રોજિંદી જવાબદારીઓને પણ ઉજાગર કરી. તેમની પત્ની, જેઓ પોતે પણ વૈજ્ઞાનિક છે, તેમણે પણ આ અસામાન્ય સવારમાં ઘરની પ્રવૃત્તિઓમાં સહયોગ આપ્યો.

કપાસ, જેને 'સફેદ સોનું' કહેવાય છે, તે માત્ર કાપડ ઉદ્યોગનો આધાર નથી, પરંતુ ખેડૂતો, રોજગાર અને આપણા રોજિંદા જીવનને જોડતી મહત્વની કડી છે. તેના રેસામાંથી કપડાં, ચાદર, ટુવાલ અને અન્ય અનેક વસ્તુઓ બને છે. કપાસિયામાંથી તેલ અને પશુઆહાર મળે છે. ચીન, ભારત, બ્રાઝિલ, અમેરિકા અને પાકિસ્તાન કપાસના મુખ્ય ઉત્પાદક દેશો છે. ભારત વૈશ્વિક ઉત્પાદનમાં બીજા ક્રમે છે અને ગુજરાત તેમાં અગ્રેસર છે. આ દિવસ કપાસ ક્ષેત્રને મજબૂત કરવા અને ખેડૂતોના સમર્થન પર ભાર મૂકે છે.

વાયરસ અને બેક્ટેરિયા, શરીરના મિત્ર કે શત્રુ? વાયરસ કોષોમાં વધીને ફ્લૂ, કોવિડ-19 જેવી બીમારીઓ લાવે, પણ રસી અને સંશોધનમાં પણ ઉપયોગી. બેક્ટેરિયામાં કેટલાક પાચન અને વિટામિન નિર્માણમાં મદદરૂપ, જ્યારે હાનિકારક ટાઈફોઈડ, ન્યુમોનિયા પ્રેરે. રોગપ્રતિકારક તંત્ર તેમને ઓળખી પ્રતિક્રિયા આપે, સોજો, તાવ જેવા લક્ષણો દેખાય. સ્વસ્થ માઇક્રોબાયોમ રક્ષણ આપે. વાયરસ માનવ ઉત્ક્રાંતિમાં પણ ભાગ ભજવે છે.

હૃદય, શરીરનો અવિરત પંપ, મુઠ્ઠી જેવડું હોવા છતાં જીવનનું અમૂલ્ય અંગ છે. તે દરરોજ લગભગ એક લાખ વખત ધબકી, 7570 લિટર લોહી પંપ કરે છે. આ સ્નાયુમય અંગ 2.5 અબજથી વધુ વખત ધબકી 20 કરોડ લિટરથી વધુ લોહીનું પરિભ્રમણ કરે છે. હૃદય શરીરના દરેક અંગ સુધી ઓક્સિજન અને પોષક તત્વો પહોંચાડે છે. નિયમિત કસરત, સંતુલિત આહાર અને ધૂમ્રપાનથી દૂર રહેવું તેના સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

અભિનેત્રી ખૂશ્બુએ 98.6 કિલો વજનથી લઈને 40 કિલો ઘટાડવા સુધીની તેમની પ્રેરણાદાયી સફર વિશે જણાવ્યું. ઘૂંટણના ગંભીર દુખાવા, ભવિષ્યના સ્વાસ્થ્યની ચિંતા અને પરિવારના પ્રોત્સાહને તેમને વજન ઘટાડવા માટે પ્રેરિત કર્યા. 2021માં શરૂ થયેલા આ પ્રયાસમાં, ડૉક્ટરની સલાહથી તેમને ગ્લૂટેન ઇન્ટોલરન્ટ હોવાનું જાણવા મળ્યું, જેના પગલે તેમણે ચપાતી સહિત કેટલાક ખોરાકમાં ફેરફાર કર્યા. આ પરિવર્તન માત્ર દેખાવ માટે નહીં, પરંતુ સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવવા માટે હતું.

દાળ-ચોખા ભારતીય ભોજનનો મુખ્ય આધાર છે, જે સરળતા અને સ્વાદ માટે જાણીતું છે. પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ પ્રોટીનનો સારો સ્ત્રોત હોવા છતાં, તેની પોષણક્ષમતા વધારવા માટે કેટલીક સરળ પદ્ધતિઓ છે. બે કે તેથી વધુ પ્રકારની દાળ મિક્સ કરવી, સોયા ચંક્સ, પનીર, શેકેલા ચણા, દહીં, બાફેલા ચણા કે રાજમા ઉમેરવા, ચોખામાં લીલા વટાણા ઉમેરવા, અથવા પ્લેટમાં બાફેલું ઈંડું રાખવાથી પ્રોટીનનું પ્રમાણ વધારી શકાય છે. વૈકલ્પિક રીતે, પ્રોટીનયુક્ત સાઇડ ડિશ, જેમ કે ચણાનું સલાડ, સ્પ્રાઉટ્સ, સોયાબીન, પનીર ભુર્જી અથવા ઈંડાની વાનગી સાથે દાળ-ચોખા પીરસવાથી સમગ્ર ભોજન વધુ સંતુલિત બને છે.

વાંસ, ઘાસ પરિવારનો એક ઝડપથી વિકસતો છોડ, પૃથ્વી પર જીવન ટકાવી રાખવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તે અન્ય વૃક્ષો કરતાં 35% વધુ ઓક્સિજન છોડે છે અને વાતાવરણમાંથી કાર્બન ડાયોક્સાઇડ શોષી લે છે. વાંસ જમીનનું ધોવાણ અટકાવે છે, અનેક જીવજંતુઓ તથા પ્રાણીઓ માટે આશ્રય અને ખોરાક પૂરો પાડે છે. ઘરવખરી, ફર્નિચર, કાગળ, કપડાં અને બાંધકામ સામગ્રી જેવા અનેક ઉત્પાદનો બનાવવા માટે વાંસનો ઉપયોગ થાય છે, જે તેને લાકડાનો ટકાઉ વિકલ્પ બનાવે છે.

સોરઠ પંથકમાં મેઘરાજાની પધરામણીથી ધરતીપુત્રોના ચહેરા પર ખુશીની લહેર દોડી છે. જૂનાગઢ અને ભેંસાણ સહિત અનેક વિસ્તારોમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં 2 થી 4 ઇંચ સુધી વરસાદ નોંધાયો છે. આ વરસાદે સુકાતી ઉભી મોલાતને નવજીવન આપ્યું છે. દાતારના ડુંગર અને જંગલ વિસ્તારમાં સારા વરસાદને કારણે કાળવા નદીમાં પૂર આવ્યું છે અને દામોદર કુંડમાં નવા નીર આવ્યા છે. લાંબા વિરામ બાદ થયેલા આ વરસાદથી ખેડૂતોમાં નવી આશા જન્મી છે.

જામનગર જિલ્લામાં ૨૮% વરસાદ નોંધાતા પશુપાલકો માટે ઘાસચારાની તંગી સર્જાઈ છે. આ પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા, સરકારી સૂચના મુજબ ૭ ઘાસ ડેપો કાર્યરત કરાયા છે. પશુપાલકોને પશુદીઠ વધુમાં વધુ ૫ કિલો ઘાસના કાર્ડ બનાવી, રાહતદરે રૂ.૨ પ્રતિ કિલોના ભાવે ઘાસચારો આપવામાં આવી રહ્યો છે. અત્યાર સુધીમાં ૧૧.૨૯ લાખ કિલો ઘાસનું વિતરણ થયું છે અને ૬૪.૦૮ લાખ કિલો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. જરૂરિયાત મુજબ ઘાસ ડેપોની સંખ્યા વધારવાની પણ તૈયારી છે.