રાજકોટમાં સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીના 54મા ત્રિદિવસીય યુવક મહોત્સવ "હીરક સ્પંદન"નું લોકસભા સાંસદ પરષોતમભાઈ રૂપાલાના હસ્તે ઉદ્ઘાટન થયું. આ પ્રસંગે મેયર ડો. નેહલભાઈ શુકલ અને પદ્મશ્રી શાહબુદ્દીનભાઈ રાઠોડ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. સાંસદ રૂપાલાએ જણાવ્યું કે યુવક મહોત્સવ યુવાનોની કલાને પ્રોત્સાહન આપવાનો ઉત્તમ માધ્યમ છે. કુલપતિ પ્રો. ઉત્પલ જોશીએ જણાવ્યું કે યુનિવર્સિટી શિક્ષણ, કલા અને રમતગમતમાં વિદ્યાર્થીઓને પ્રોત્સાહિત કરે છે. કુલપતિશ્રીએ સ્પર્ધકોને પરીક્ષા ફીમાં મુક્તિની જાહેરાત કરી. આ મહોત્સવમાં 2300થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ 33 સ્પર્ધાઓમાં ભાગ લેશે.

ઇજિપ્તના ગ્રેટ સ્ફિન્ક્સના નિર્માણમાં વપરાયેલા 4.5 કરોડ વર્ષ જૂના ખડકોમાંથી લુપ્ત થયેલા મગરની નવી પ્રજાતિ Herugavialis cairensisના અવશેષો મળ્યા છે. લગભગ એક સદી પહેલાં મળેલા આ અવશેષોનો આધુનિક CT સ્કેન ટેકનિકથી અભ્યાસ કરતાં તે અગાઉ માનવામાં આવતી પ્રજાતિ કરતાં અલગ હોવાનું જણાયું. આ શોધ પ્રાચીન ઇજિપ્તના પર્યાવરણ, ઘરિયાલ જૂથની ઉત્ક્રાંતિ અને ભૂમધ્યસાગરીય વિસ્તારમાં મગરોની વિવિધતા વિશે નવી સમજ આપે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે મગરની ખોપરીમાં પણ ગ્રેટ સ્ફિન્ક્સની જેમ નાકનો ભાગ ગાયબ છે.

વર્ષ 2026નો ફિઝિયોલોજી અથવા મેડિસિનનો નોબેલ પુરસ્કાર જીતનાર સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિક ડૉ. કાર્લ ડેઇસેરોથે, પુરસ્કારની જાહેરાત બાદ ઉજવણી અને પત્રકારો સાથેની વાતચીત વચ્ચે પણ પોતાના બાળકો માટે લંચ બનાવવાની જવાબદારી નિભાવી. મગજના કોષોને પ્રકાશથી નિયંત્રિત કરવાની પદ્ધતિ વિકસાવવા બદલ તેમને આ પુરસ્કાર મળ્યો છે. આ ઘટનાએ તેમની વૈશ્વિક વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધિની સાથે પિતા તરીકેની રોજિંદી જવાબદારીઓને પણ ઉજાગર કરી. તેમની પત્ની, જેઓ પોતે પણ વૈજ્ઞાનિક છે, તેમણે પણ આ અસામાન્ય સવારમાં ઘરની પ્રવૃત્તિઓમાં સહયોગ આપ્યો.

મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજી ભાવનગર યુનિવર્સિટીમાં યુજી સેમેસ્ટર-૧ના અનેક વિદ્યાર્થીઓના ABC ID જનરેટ ન થતાં પરીક્ષા ફોર્મ ભરવામાં સમસ્યા સર્જાઈ છે. પરીક્ષા ફોર્મ ભરવા માટે માત્ર બે દિવસ બાકી હોવા છતાં, ટેકનિકલ કારણોસર ABC ID ન ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓ ફોર્મ ભરી શકતા નથી. આ મુદ્દે યુવક કોંગ્રેસ અને NSUI દ્વારા ABC ID વગરના વિદ્યાર્થીઓને ફોર્મ ભરવાની મંજૂરી આપવા અને ID જનરેટ કરવા માટે ૧૦-૧૫ દિવસનો વધારાનો સમય આપવાની માંગણી કરવામાં આવી છે. આ સ્થિતિ હજારો વિદ્યાર્થીઓની પરીક્ષા પ્રક્રિયાને અસર કરી રહી છે.

રાજ્યમાં શૈક્ષણિક વર્ષ ૨૦૨૭-૨૮ થી ૨૦૨૯-૩૦ માટે ફી નક્કી કરવાની કાર્યવાહી વચ્ચે વડોદરા ઝોન સહિતની ખાનગી શાળાઓ ફી વધારા માટેની દરખાસ્તો FRC સમક્ષ રજૂ નહીં કરે. સ્વનિર્ભર શાળા સંચાલક મંડળે સરકાર દ્વારા તેમની માગણીઓ પર ધ્યાન નહીં અપાતાં અસહકારનું આંદોલન શરૂ કર્યું છે. ઉત્પલ શાહે જણાવ્યું કે, જ્યાં સુધી સરકાર ફી વધારા, RTE હેઠળના વિદ્યાર્થીઓની ફી અને સ્કૂલોમાં બિનજરૂરી હસ્તક્ષેપ દૂર નહીં કરે, ત્યાં સુધી શાળાઓ FRCની કાર્યવાહીથી દૂર રહેશે. જોકે, FRC એફિડેવિટ મંજૂરીની સમયમર્યાદા ૧૫ ઓક્ટોબર સુધી લંબાવવાની શક્યતા છે.

મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટી (MSU) ની સાયન્સ ફેકલ્ટીમાં નવરાત્રી દરમિયાન પરીક્ષા યોજાવાની સામે વિદ્યાર્થીઓ અને ABVP દ્વારા વિરોધ નોંધાવવામાં આવ્યો છે. પ્રથમ વર્ષ (FY) ની ઇન્ટરનલ પરીક્ષા ૧૦ ઓક્ટોબરથી શરૂ થવાની છે, જેનો સમય સવારે ૮ વાગ્યાનો રાખવામાં આવ્યો છે. વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે નવરાત્રીના ગરબા બાદ વહેલા ઉઠીને પરીક્ષા આપવી મુશ્કેલ છે અને પરીક્ષા નવરાત્રી પૂર્ણ થયા બાદ લેવાય. આર્ટસ ફેકલ્ટીમાં પણ આવી જ માંગણી બાદ પરીક્ષા મોકૂફ રાખવામાં આવી હતી. ફેકલ્ટી ડીને વિદ્યાર્થીઓને વિચારણા કરવાનું આશ્વાસન આપ્યું છે, પરંતુ આ મુદ્દો યુનિવર્સિટીના શૈક્ષણિક સમયપત્રકને અસર કરી શકે છે.

ગુજરાત સરકારે પ્રી-પીટીસી (D.E.C.Ed.) કોલેજોમાં પ્રવેશના નિયમોમાં મહત્ત્વના સુધારા કર્યા છે. પ્રવેશ માટેની મહત્તમ વયમર્યાદા 24 થી વધારીને 30 વર્ષ કરવામાં આવી છે, જ્યારે SC, ST, SEBC, EWS અને દિવ્યાંગ ઉમેદવારોને 5 વર્ષની વધારાની છૂટ મળશે. બેઠકોની સંખ્યામાં 25% વધારો કરીને 50 થી 62 કરવામાં આવી છે. EWS વર્ગ માટે પ્રથમ વખત 10% અનામત (6 બેઠકો) ની જોગવાઈ કરાઈ છે. ધોરણ-12માં 50% ગુણની પાત્રતા રહેશે, જેમાં અનામત વર્ગોને 5%ની છૂટ મળશે.

સ્પેસએક્સના પ્રમુખ એલન મસ્કે ભારતમાં ઉગ્રવાદી જૂથો દ્વારા સ્ટારલિંકના ઉપયોગના દાવાને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢ્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતના ઉપર સ્ટારલિંકના સિગ્નલ બંધ હોવાથી આવા દાવા ખોટા છે. તાજેતરમાં મણિપુરમાં મ્યાનમાર સરહદ પાસે ઉગ્રવાદીઓ પાસેથી સ્ટારલિંક ઉપકરણો જપ્ત થયાનો દાવો કરાયો હતો. જોકે, ભારતમાં સ્ટારલિંક પોતાની વ્યાપારી સેવાઓ શરૂ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે અને આ માટે જરૂરી વ્યવસ્થા ગોઠવી છે.

અબજોપતિ ઈલોન મસ્કે ભારતમાં સ્ટારલિંક સેવાને 'અમુક ઉદ્યોગપતિઓ' દ્વારા બ્લોક કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. આ દાવાને કેન્દ્ર સરકારે સખત શબ્દોમાં નકારી કાઢ્યો છે અને તેને પાયાવિહોણો ગણાવ્યો છે. કેન્દ્રીય સંચાર મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતમાં તમામ ટેલિકોમ સેવાઓ માટે સમાન અને બિન-પક્ષપાતી અધિકૃતતા માળખું છે. અત્યાર સુધીમાં ત્રણ GMPCS કંપનીઓને ટેલિકોમ લાઇસન્સ અપાયા છે અને સુરક્ષા મૂલ્યાંકનની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. સ્પેક્ટ્રમ ફાળવણી માટે આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવી જરૂરી છે, અને તમામ કંપનીઓ નિયમનકારી સ્તરે સમાન તબક્કે છે.

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના આગમનથી ડિજિટલ પ્રોપર્ટીના વેપારમાં ભારે ઘટાડો થયો છે, જેના પરિણામે અમદાવાદમાં 30% થી વધુ IT પ્રોફેશનલ્સની નોકરીઓ જોખમમાં મુકાઈ છે. AI ઓટોમેશનને કારણે વેબસાઇટ અને એપ્લિકેશન નિર્માણ જેવી પ્રક્રિયાઓ હવે ગણતરીની મિનિટોમાં અને ઓછા ખર્ચે શક્ય બની છે. આના કારણે ઓરેકલ, એમેઝોન, માઈક્રોસોફ્ટ જેવી વૈશ્વિક અને વિપ્રો, ટીસીએસ જેવી ભારતીય કંપનીઓમાં હજારો કર્મચારીઓની છટણી થઈ છે. અમદાવાદમાં અંદાજે 45,000 IT પ્રોફેશનલ્સને નોકરી ગુમાવવાનો ભય છે, અને જુનિયર લેવલ પર ભરતીઓ લગભગ બંધ થઈ ગઈ છે.

મહારાષ્ટ્રમાં મહાજ્યોતિ દ્વારા આયોજિત યુપીએસસી, એમપીએસસી અને પોલીસ ભરતી તાલીમ માટેની પસંદગી પરીક્ષામાં ટેકનિકલ ખામી સર્જાતા પુણે અને નાંદેડના પરીક્ષા કેન્દ્રો પર પરીક્ષા રદ કરવામાં આવી છે. પુણેમાં કોમ્પ્યુટર ચાલુ ન થવા અને નાંદેડમાં વીજ પુરવઠો ખોરવાઈ જતાં લગભગ ૩૦૦ થી વધુ વિદ્યાર્થીઓની પરીક્ષા હવે ૧૦ ઓક્ટોબરે ફરીથી લેવાશે. આ પરીક્ષા રાજ્યના ૩૨ શહેરોમાં ૬૪ કેન્દ્રો પર યોજાઈ રહી હતી, જેમાં કુલ ૯૦,૬૦૦ વિદ્યાર્થીઓએ અરજી કરી છે. ટેકનિકલ સમસ્યાઓના કારણોની તપાસ કરવામાં આવશે અને દોષિતો સામે કાર્યવાહી થશે.

સ્વીડનની રોયલ એકેડમીએ વર્ષ ૨૦૨૬ માટે રસાયણશાસ્ત્રનો નોબેલ પુરસ્કાર ફ્રાન્સના હેનરી બી. કાગન અને જાપાનના કેન્સો સોઆઇને સંયુક્ત રીતે આપ્યો છે. આ બંને વૈજ્ઞાનિકોએ કેમિકલના ૧૦૦ વર્ષ જૂના એક કોયડાનું સમાધાન શોધી કાઢ્યું છે, જે દવાઓ, ફ્લેવર, સુગંધ અને નવી સામગ્રી બનાવવા માટે રાસાયણિક પ્રક્રિયા વિકસિત કરનારા વૈજ્ઞાનિકો માટે મહત્વપૂર્ણ છે. તેમના સંશોધને દવા નિર્માણમાં યોગ્ય અણુની પસંદગીને સરળ બનાવી છે, જે કેન્સર અને અન્ય બીમારીઓની દવાઓ માટે ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે.

અમેરિકાના યુટાઉમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) હવે ડોક્ટર તરીકે કાર્યરત થશે અને ચોક્કસ દવાઓ માટે પ્રિસ્ક્રિપ્શન લખી આપશે. આ AI સિસ્ટમ ખીલ (acne) જેવી ત્વચા સંબંધિત સમસ્યાઓ માટે દવાઓ સૂચવશે. દર્દીના સવાલોના જવાબ અને ફેશિયલ સ્કેનના આધારે, AI ડોક્ટરોના લિમિટેડ લિસ્ટમાંથી સારવાર શોધી પ્રિસ્ક્રિપ્શન તૈયાર કરશે. યુટાઉમાં ડોક્ટરની એપોઈન્ટમેન્ટ માટે લાંબો વેઇટિંગ ટાઇમ અને ડર્મેટોલોજિસ્ટની અછતને ધ્યાનમાં રાખીને આ સિસ્ટમને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. એક હેલ્થ કંપની આ સિસ્ટમને વધુ વિકસાવવાની યોજના ધરાવે છે.

સ્વીડનની રોયલ એકેડેમી દ્વારા 2026નો કેમિસ્ટ્રીનો નોબેલ પુરસ્કાર ફ્રાન્સના હેનરી બી. કાગન અને જાપાનના કેન્સો સોઆઈને એનાયત કરાયો છે. તેમણે જીવનના રસાયણશાસ્ત્રના 100 વર્ષ જૂના 'હોમોચિરાલિટી'ના રહસ્યનો ઉકેલ શોધી કાઢ્યો છે. આ શોધ સમજાવે છે કે શા માટે આપણા શરીરમાં અણુઓના માત્ર એક જ પ્રકાર (જેમ કે ડાબા હાથ જેવા) કાર્યરત હોય છે, જ્યારે પ્રયોગશાળામાં બંને પ્રકારના અણુઓ સમાન રીતે બને છે. કાગન અને સોઆઈની પદ્ધતિઓ હવે દવા નિર્માણમાં સાચા અણુની પસંદગીને સરળ બનાવશે, જેનાથી કેન્સર અને અન્ય રોગોની દવાઓ વધુ સસ્તી અને અસરકારક બનશે.

ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ સાયન્સ (IISc) ના ગણિતશાસ્ત્રના પ્રોફેસર મહેશ કાકડેને બીજગણિતીય સંખ્યા સિદ્ધાંત (Algebraic Number Theory) માં તેમના નોંધપાત્ર યોગદાન માટે વર્ષ 2026 નો પ્રતિષ્ઠિત રામાનુજન પ્રાઇઝ (Ramanujan Prize for Young Mathematicians from Developing Countries) પ્રાપ્ત થયો છે. આ જાહેરાત ઇન્ટરનેશનલ સેન્ટર ફોર થિયરીટિકલ ફિઝિક્સ (ICTP) અને ઇન્ટરનેશનલ મેથેમેટિકલ યુનિયન (IMU) દ્વારા કરવામાં આવી છે. પ્રોફેસર કાકડેનું સંશોધન મુખ્યત્વે નોન-કોમ્યુટેટિવ ઇવાસાવા, ગ્રોસ-સ્ટાર્ક અને બ્રુમર-સ્ટાર્ક અનુમાનો સાથે સંબંધિત છે.

નાસાના હબલ સ્પેસ ટેલિસ્કોપે તેની ૩૬ વર્ષની સેવા દરમિયાન પૃથ્વીની ૨,૦૦,૦૦૦ (બે લાખ) પ્રદક્ષિણા સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરી છે. આ ઐતિહાસિક ટેલિસ્કોપે બ્રહ્માંડના અતિ દૂરના વિસ્તારો, ગેલેક્સીઝ, નેબ્યુલા, સોલાર સિસ્ટમ્સ અને એક્ઝોપ્લેનેટ્સના ૧૭ લાખથી વધુ નિરીક્ષણો નોંધાવ્યા છે. ૧૯૯૦માં લોન્ચ થયેલા હબલ સ્પેસ ટેલિસ્કોપનો મુખ્ય ઉદ્દેશ બ્રહ્માંડના વિસ્તરણનો અભ્યાસ કરવાનો હતો. તેની અત્યંત તીવ્ર ગતિએ, હબલ પૃથ્વીની પરિક્રમા કરીને ખગોળશાસ્ત્રના જ્ઞાનમાં અભૂતપૂર્વ વધારો કર્યો છે.

જાપાનના અબજોપતિ માસાયોશી સોને શક્તિશાળી એડવાન્સ્ડ AI સિસ્ટમ ખોટા હાથોમાં આવી જશે તો માનવજાત માટે અત્યંત જોખમી બની શકે છે તેવી ચેતવણી આપી છે. તેમણે કહ્યું કે, કોઈપણ દેશ હવે એડવાન્સ્ડ AI સાથે પરસ્પર લડવા સક્ષમ નથી અને માણસને માણસ સામે લડવાનો 'વૈભવ' પોસાય તેમ નથી. માણસોએ સુપરઈન્ટેલિજન્સ AI સામે એક થઈને લડવાની તૈયારી રાખવી પડશે. આ સાથે અમેરિકાએ ક્યોટો વિઝન દસ્તાવેજ રજૂ કર્યો, જે સુપર ઈન્ટેલિજન્સને વિજ્ઞાનના હથિયાર તરીકે દર્શાવે છે.

રોયલ સ્વીડિશ એકેડમી ઓફ સાયન્સે ૨૦૨૬ના ફિઝિક્સ નોબેલ એવોર્ડની જાહેરાત કરી છે, જે બેલ્જિયમના ૮૨ વર્ષના વૈજ્ઞાનિક ફ્રાન્સિસ હાલ્ઝનને આપવામાં આવશે. આઈસક્યુબ ન્યૂટ્રિનો ઓબ્ઝર્વેટરીમાં તેમના યોગદાન અને ખગોળીય મૂળના હાઈ એનર્જી ન્યૂટ્રિનોની શોધ માટે તેમને આ સન્માન મળ્યું છે. હાલ્ઝને શોધ્યું કે દક્ષિણ ધૂ્રવના બરફનો ઉપયોગ ન્યૂટ્રિનોને ટ્રેક કરવા માટે થઈ શકે છે. તેમના નેતૃત્વ હેઠળ બનેલી આઈસક્યુબ ઓબ્ઝર્વેટરી દૂર બ્રહ્માંડની અત્યંત ઊર્જાવાન પ્રક્રિયાઓથી આવતા ન્યૂટ્રિનોને પકડી શકે છે.

2026 નો ફિઝિક્સનો નોબેલ પુરસ્કાર પ્રોફેસર ફ્રાન્સિસ હાલ્ઝનને મળ્યો છે. તેમણે ઉચ્ચ-ઊર્જાવાળા 'ન્યુટ્રિનો' કણો શોધવા અને 'આઇસક્યુબ ન્યુટ્રિનો ઓબ્ઝર્વેટરી' પ્રોજેક્ટમાં નેતૃત્વ કર્યું. આ રહસ્યમય કણો, જેને 'ભૂતિયા સંદેશવાહકો' કહેવાય છે, તેઓ કોઈપણ પદાર્થમાંથી પસાર થઈ જાય છે. આ શોધે 'ન્યુટ્રિનો ખગોળશાસ્ત્ર' નામની નવી વૈજ્ઞાનિક શાખાનો પાયો નાખ્યો છે, જેનાથી બ્રહ્માંડના ઊંડા રહસ્યોને સમજવાની નવી દિશા મળી છે.

ARIES, નૈનિતાલના નેતૃત્વ હેઠળ 18 દેશોના 106 વૈજ્ઞાનિકોએ OJ 287 નામના અનોખા બ્લેઝારનો 10 વર્ષ (2015-2025) સુધી અભ્યાસ કરીને એક મહત્વપૂર્ણ ડેટાસેટ તૈયાર કર્યો છે. આ બ્લેઝાર પૃથ્વીથી 4 અબજ પ્રકાશવર્ષ દૂર છે અને તેમાં બે સુપરમેસિવ બ્લેક હોલ છે જે દર 12 વર્ષે પરિક્રમા પૂર્ણ કરે છે. આ ડેટાસેટ છેલ્લા 150 વર્ષમાં OJ 287 નો સૌથી મોટો ઓપ્ટિકલ ડેટાસેટ છે, જે કેન્દ્રીય બ્લેક હોલનું દ્રવ્યમાન અને મલ્ટિમેસેન્જર એસ્ટ્રોનોમીના અભ્યાસમાં મદદરૂપ થશે.

OpenAI હવે ChatGPT માં વિઝ્યુઅલ ડિસ્પ્લે એડ્સ રજૂ કરી રહ્યું છે, જે ChatGPT દ્વારા જનરેટ થયેલી ઈમેજીસની બાજુમાં દેખાશે. આ પગલું જાહેરાતકર્તાઓને ટાર્ગેટેડ ઓડિયન્સ સુધી પહોંચવામાં મદદ કરશે. શરૂઆતમાં, પસંદગીના જાહેરાતકર્તાઓ આ સ્પેસમાં તેમના ઉત્પાદનો અને સેવાઓ પ્રદર્શિત કરશે. સ્પષ્ટ 'Ad' લેબલ સાથે, આ જાહેરાતો ChatGPT ના સામાન્ય જવાબોમાં ખલેલ પહોંચાડશે નહીં. આ નવા ફેરફારો ChatGPT ના 1.2 અબજ સાપ્તાહિક યુઝર્સ સુધી પહોંચશે, જે ફ્રી અને લો-કોસ્ટ પ્લાન્સને સપોર્ટ કરશે.

વડોદરા નગર પ્રાથમિક શિક્ષણ સમિતિની 12 બેઠકો માટે ભાજપ દ્વારા ઉમેદવારોના નામ નક્કી કરી મેન્ડેટ અપાયા છે. ઉમેદવારી પત્ર ભરવાની છેલ્લી તારીખે 12 ઉમેદવારો ઉમેદવારી કરશે. 13 ઓક્ટોબરે ચકાસણી બાદ તમામ 12 ઉમેદવારો બિનહરીફ જાહેર થાય તેવી શક્યતા છે. આ વખતે ગ્રેજ્યુએટ ઉમેદવારોને પ્રાધાન્ય અપાયું છે, અને નવા કાર્યકરો તેમજ વકીલને પણ તક મળી છે. 21 ઓક્ટોબરે ચૂંટણી યોજાવાની છે, જોકે બિનહરીફ થવાની સંભાવના વધુ છે. ચૂંટણી બાદ સરકાર ત્રણ સભ્યોની નિમણૂક કરશે, આમ કુલ 15 સભ્યોનું બોર્ડ રચાશે.

મહારાષ્ટ્રમાં શૈક્ષણિક રેકોર્ડ ડિજિટલ કરવા અપાર આઈડીની પ્રક્રિયામાં ૮૭.૪૧% કામગીરી પૂર્ણ થઈ છે. કુલ ૨.૧૩ કરોડ વિદ્યાર્થીઓમાંથી ૧.૮૬ કરોડના અપાર આઈડી તૈયાર છે, છતાં ૨૫.૪૦ લાખ વિદ્યાર્થીઓએ હજુ અરજી કરી નથી. રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) ૨૦૨૦ હેઠળ આ પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. સિંધુદુર્ગ ૯૬.૮૫% સાથે પ્રથમ ક્રમે છે. મુંબઈ ઉપનગર ૮૦.૮૦% સાથે સૌથી પાછળ છે. શિક્ષણ વિભાગ નિષ્ફળ અરજીઓ અને બાકી વિદ્યાર્થીઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.

સ્વીડન સ્થિત નોબેલ કમિટીએ મેડિસીનનો નોબેલ પુરસ્કાર જાહેર કર્યો છે. અમેરિકાના સ્ટેનફર્ડ યુનિવર્સિટીના કાર્લ ડિસેરોથ, જર્મનીની હમ્બોલ્ટ યુનિવર્સિટીના પીટર હેગેમેન અને જ્યોર્જ નાગેલને ન્યૂરોસાયન્સમાં તેમના અગ્રણી સંશોધન માટે આ સન્માન મળ્યું છે. આ ત્રણેય વૈજ્ઞાનિકોએ ઓપ્ટોજેનેટિક્સનો વિકાસ કર્યો, જે પ્રકાશનો ઉપયોગ કરીને મગજની કોષોને નિયંત્રિત કરવાની પદ્ધતિ છે. આ ટેકનિક ભાવો, સ્મરણશક્તિ અને મગજના રોગોને સમજવામાં ક્રાંતિકારી સાબિત થઈ છે, જે ભવિષ્યમાં પાર્કિન્સન્સ અને ડિપ્રેશન જેવી બીમારીઓના ઇલાજ માટે નવી દિશાઓ ખોલશે.

AI ટેકનોલોજીના વિકાસથી મ્યુઝિક ઇન્ડસ્ટ્રી સામે નવા પડકારો અને તકો ઊભી થઈ છે. રેકોર્ડ કંપનીઓ AI કંપનીઓ સાથે લાઇસન્સિંગ ડીલ કરવા માંગે છે, પરંતુ AI દ્વારા બનેલા નકલી ગીતો, કલાકારોના અવાજની નકલ અને કાપિરાઇટ ઉલ્લંઘનની ચિંતાઓ વધી રહી છે. Universal Music, Sony Music, અને Warner Music જેવી કંપનીઓએ AI મોડેલ્સની ટ્રેનિંગમાં કાપિરાઇટ ગીતોના ઉપયોગ અંગે Suno અને Udio સામે કેસ કર્યા છે. હવે, Suno જેવી કંપનીઓ લાઇસન્સ લઈને નવા AI મોડેલ્સ બનાવી રહી છે. કલાકારોને તેમના અવાજ અને ગીતોના ઉપયોગ બદલ યોગ્ય વળતર કેવી રીતે મળશે તે મુખ્ય પ્રશ્ન છે.

સાઇબિરીયાની અતિસંવેદનશીલ પ્લેગ રિસર્ચ લેબોરેટરીમાં કામ કરતી ૨૮ વર્ષીય મહિલા લેબ ટેકનિશિયન દાર્યા શિપિલોવાનું અજ્ઞાત ન્યુમોનિયાથી મૃત્યુ થયું. આ ઘટના બાદ ડઝનબંધ લોકોને આઇસોલેશનમાં અને ૨૦૦ લોકોને તબીબી નિરીક્ષણ હેઠળ રાખવામાં આવ્યા છે. શેલેખોવ શહેરની 'ઇર્કુત્સ્ક રિસર્ચ એન્ટી-પ્લેગ ઇન્સ્ટિટયૂટ' સાથે જોડાયેલ આ મૃત્યુને કારણે સ્થાનિક હોસ્પિટલ ક્વોરેન્ટાઇન કરાઈ છે. રશિયન સંસ્થાઓ લેબ અકસ્માતનો ઇનકાર કરી રહી છે, પરંતુ WHO પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે.

શું તમે પણ કોઈ કડવી યાદને હંમેશા માટે મગજમાંથી 'ડિલીટ' કરવા માંગો છો? જે અત્યાર સુધી સાયન્સ-ફિક્શન લાગતું હતું, તે હવે હકીકત બની શકે છે. બોસ્ટન યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિકોએ ઉંદરો પર પ્રયોગ કરીને ન્યુરોન્સના સ્તરે ફેરફાર કરીને ખરાબ યાદોને ભૂંસી નાખવામાં અને નવી યાદો જોડવામાં મોટી સફળતા મેળવી છે. યુનિવર્સિટી ઓફ ટોરોન્ટોના વૈજ્ઞાનિકોએ લેઝર લાઇટ અને ઓપ્ટોજેનેટિક્સ ટેકનિકનો ઉપયોગ કરીને ડરામણી યાદો સાથે જોડાયેલા મગજના કોષોને નિષ્ક્રિય કરવામાં સફળતા મેળવી છે. આ શોધ ડિપ્રેશન અને માનસિક આઘાત જેવી બીમારીઓની સારવારમાં ક્રાંતિ લાવી શકે છે, પીડાદાયક અસર ઘટાડવામાં મદદ કરશે.

વર્ષ 2026 માટે મેડિસિન ક્ષેત્રે નોબેલ પુરસ્કાર અમેરિકાના કાર્લ ડિસેરોથ, જર્મનીના પીટર હેગેમેન અને જ્યોર્જ નાગેલને એનાયત કરાયો છે. 'લાઇટ-ગેટેડ આયન ચેનલ્સ' અને 'ઑપ્ટોજેનેટિક્સ'ની શોધ બદલ તેમને આ સન્માન મળ્યું છે. આ ટેકનિક પ્રકાશનો ઉપયોગ કરીને મગજના કોષોને નિયંત્રિત કરી શકે છે. શેવાળના પ્રોટીનમાંથી શરૂ થયેલી આ શોધ, પાર્કિન્સન્સ, વાઈ અને ડિપ્રેશન જેવી ગંભીર બીમારીઓની સારવારમાં નવી આશા જગાવે છે.

JEE એડવાન્સ્ડના ટોપર્સ હંમેશા IIT Bombayને પોતાની પહેલી પસંદગી માને છે, જ્યારે IIT Gandhinagar જેવી નવી IITs પ્રત્યે વિદ્યાર્થીઓમાં ઓછો રસ જોવા મળે છે. વર્ષ 2026ના અહેવાલ મુજબ, ટોપ 1000 રેન્કર્સમાંથી એક પણ વિદ્યાર્થીએ IIT Gandhinagarમાં પ્રવેશ લીધો નથી. જૂની IITsની પ્રતિષ્ઠા, મજબૂત પ્લેસમેન્ટ, વૈશ્વિક એલ્યુમની નેટવર્ક, અને મુંબઈ જેવા મેટ્રો સિટીનો લાભ IIT Bombayને વધુ આકર્ષક બનાવે છે. CSE બ્રાન્ચનો ક્રેઝ પણ આ પસંદગીમાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.

ભારતમાં Appleએ Jack Dorsey-backed ડીસેન્ટ્રલાઇઝ્ડ મેસેજિંગ એપ Bitchatને પોતાના India App Storeમાંથી હટાવી દીધી છે. આ કાર્યવાહી સરકારના નિર્દેશ બાદ કરવામાં આવી છે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી મંત્રાલય (MeitY)એ Section 69A હેઠળ એપને ભારતમાં ઉપલબ્ધ ન રાખવા કહ્યું હતું. Bitchat ઇન્ટરનેટ વગર Bluetooth-based mesh networking દ્વારા સંચાર કરે છે, જે તેની અલગ ટેક્નોલોજી છે. એપમાં ગેરકાયદેસર સામગ્રી હોવાના કારણે આ નિર્ણય લેવાયો છે.