માનસિક રોગમાં આયુર્વેદિક ઉપચાર
માનસિક રોગમાં આયુર્વેદિક ઉપચાર
Published on: 10th June, 2026

આયુર્વેદ અનુસાર, મન સત્વ, રજસ અને તમોગુણનું બનેલું છે. આ ગુણોની સમ અવસ્થા મનની સ્વસ્થતા જાળવે છે. તીવ્ર આઘાત, ચિંતા, ભય, શોક, અતિ કાર્યભાર, અને અપૂરતું પોષણ મગજને નબળું પાડી રજોગુણ કે તમોગુણ વધારે છે, જેનાથી ચિંતાપ્રધાન, ચેષ્ટાપ્રધાન અથવા વિષાદપ્રધાન (ડિપ્રેશન) રોગો થાય છે. બુદ્ધિ (સત્વગુણ) ઘટવાથી પણ માનસિક રોગ થાય છે. ચરક સંહિતા અનુસાર, દોષોના પ્રકોપથી રજો-તમોગુણ વધીને સત્વગુણ ઘટતાં મિથ્યાભિનિવેશ થાય છે. મેધ્ય ઔષધિઓ અને યોગ્ય આહાર-વિહારથી આ રોગોમાં રાહત મળે છે.