સુરતમાં ડેન્ગ્યુના નામે દર્દીઓના ખિસ્સા ખંખેરાતા હોવાની આશંકા છે. ખાનગી હોસ્પિટલમાં ડેન્ગ્યુ પોઝિટિવ જાહેર કરાયેલા દર્દીઓ પાલિકાની લેબમાં નેગેટિવ નીકળી રહ્યા છે. 17માંથી 11 દર્દીઓના રિપોર્ટમાં આ વિસંગતતા સામે આવી છે. આનાથી ખાનગી રિપોર્ટ અને સારવારની વિશ્વસનીયતા પર સવાલ ઉઠી રહ્યા છે. દર્દીઓ પર આર્થિક બોજ વધવાની સાથે આરોગ્ય સાથે પણ ચેડાં થઈ રહ્યા છે. આ ગંભીર મામલે પાલિકા તંત્ર દ્વારા તાત્કાલિક કાર્યવાહી અને જવાબદારી નક્કી કરવાની માંગ ઉઠી રહી છે.

અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલમાં દર્દીઓને હવે લેબ રિપોર્ટ માટે ધક્કા ખાવા પડશે નહીં. આ નવી વ્યવસ્થા દ્વારા, રિપોર્ટ સીધા દર્દીઓના WhatsApp પર મોકલવામાં આવશે, જેનાથી OPDમાં ભીડ ઓછી થશે. 60% ફોલો-અપ દર્દીઓને બપોરે બોલાવવામાં આવશે અને તાવ, શરદી, ઉધરસ માટે ફેમિલી મેડિસિન OPD શરૂ કરાઈ છે. બિલિંગ કાઉન્ટર અને સેમ્પલ કલેક્શન કાઉન્ટરમાં પણ વધારો કરાયો છે. ઓનલાઈન પેમેન્ટની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ છે. જોકે, દર્દીઓએ સાયબર ફ્રોડથી સાવચેત રહેવું જરૂરી છે.

અમદાવાદના અસારવા સ્થિત સિવિલ હોસ્પિટલમાં 10 વર્ષથી બંધ રહેલો ફેમિલી મેડિસિન વિભાગ ફરી શરૂ થયો છે, જે સામાન્ય બીમારીઓ જેવી કે તાવ, શરદી અને ખાંસીની સારવાર માટે દર્દીઓને મોટી રાહત આપશે. અગાઉ સામાન્ય સારવાર માટે પણ સ્પેશિયાલિસ્ટ પાસે જવું પડતું હતું. દર્દીઓની ભીડ ઘટાડવા માટે કેસ બારીઓ 12 કરવામાં આવી છે, અને ફોલો-અપ દર્દીઓને સાંજે બોલાવવાનો નિર્ણય લેવાયો છે. બિલિંગ કાઉન્ટર પણ 2 કરાયા છે. તમામ વિભાગોમાં ટોકન સિસ્ટમ અને વોટ્સએપ પર લેબ રિપોર્ટની સુવિધા લાગુ કરાઈ છે, જેથી દર્દીઓને સુવિધા મળી રહે.

અમદાવાદમાં વરસાદના વિરામ બાદ પણ મચ્છરજન્ય રોગોમાં વધારો ચાલુ છે. થલતેજ, સોલા, ગોતા જેવા વિસ્તારોમાં ડેન્ગ્યુના કેસમાં સતત વૃદ્ધિ જોવા મળી રહી છે. આ સ્થિતિને ગંભીરતાથી લઈને AMC કમિશ્નર બંછાનિધિ પાનીએ અધિકારીઓ સાથેની બેઠકમાં કડક સૂચનો આપ્યા છે. તેમણે સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો છે કે જે પણ બાંધકામ સાઇટ પર મચ્છર મળશે, તેને સાત દિવસ માટે સીલ કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, હોસ્પિટલોને કેસ અપડેટ નહીં આપવા બદલ નોટિસ આપી જાહેર જનતા સમક્ષ લાવવાની ચીમકી ઉચ્ચારી છે.

મુંબઈમાં ટેટૂનો ક્રેઝ વધતાં, શાહી અને સોયની ગુણવત્તા અંગે ચિંતા વધી છે. ટેટૂ ઇંકમાં ક્રોમિયમ, આર્સેનિક જેવા ભારે કેમિકલ્સ અને PPD જેવા એલર્જીક તત્વો હોવાની શક્યતા છે. ચેપી સોયના ઉપયોગથી ત્વચાની એલર્જી, ચેપ અને HIV જેવા ગંભીર રોગોનું જોખમ રહે છે. આથી, FDA પાસે ટેટૂ શાહી અને સેન્ટરના નિયમો કડક કરવા, સલામતી માર્ગદર્શિકા જાહેર કરવા અને જોખમો વિશે ચેતવણી બોર્ડ ફરજિયાત મૂકવાની માંગ કરાઈ છે.

26/11ના મુંબઈ હુમલા બાદ રતન ટાટાએ તાજ હોટલની મુલાકાત લઈને માત્ર પરિણામો પર નહીં, પણ લોકો સાથે ઊભા રહેવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો. એક લીડરનું મૂલ્યાંકન ફક્ત તેના પરિણામો દ્વારા જ નહીં, પરંતુ તેના વર્તન, કર્મચારીઓ, ગ્રાહકો, ભાગીદારો અને સમગ્ર સમાજ સાથેના તેના સંબંધો દ્વારા થાય છે. દબાણ હેઠળ પ્રતિક્રિયા નિયંત્રિત કરવી, શબ્દોની શક્તિ સમજવી, દરેક સાથે સન્માનપૂર્વક વર્તન કરવું, પારદર્શિતા અને મજબૂત નૈતિક સીમાઓ જાળવવી એ નેતૃત્વના મુખ્ય પાસાં છે.

ગુજરાત ટેકનોલોજિકલ યુનિવર્સિટી (GTU) દ્વારા વિદ્યાર્થીઓ અને સ્ટાફ માટે એક નવી સ્પેશિયલ જીવન આસ્થા હેલ્પલાઈન કાર્યરત કરવામાં આવી છે. હેલ્પલાઈન નંબર 18002333330 પર કોઈપણ વ્યક્તિ પોતાની ઓળખ છતી કર્યા વગર, જે ભાષામાં વાત કરે તે ભાષામાં માનસિક સમસ્યાઓ અને આત્મહત્યાના વિચારો માટે માર્ગદર્શન મેળવી શકે છે. આ પહેલ GTU સાથે સંકળાયેલી 450થી વધુ કોલેજોના 2 લાખથી વધુ વિદ્યાર્થીઓ અને 15 હજાર ફેકલ્ટીને લાભ આપશે, તેમજ GTU બહારના લોકો પણ તેનો ઉપયોગ કરી શકશે.

પોરબંદર જિલ્લામાં ઓગસ્ટ માસમાં 115 ઘાયલ પશુ-પક્ષી સારવાર માટે પક્ષી અભયારણ્ય ખાતે લાવવામાં આવ્યા હતા. આમાં સાપ, અજગર, મગર, બગલો, મોર, ઢેલ, તેતર અને કાચબા જેવી વિવિધ પ્રજાતિઓનો સમાવેશ થાય છે. ઇજાગ્રસ્તોને સારવાર, ખોરાક અને દેખરેખ પૂરી પાડવામાં આવી હતી. દુર્ભાગ્યે, 115 માંથી 30 પશુ-પક્ષીઓના મોત થયા, જ્યારે અન્યને સ્વસ્થ થયા બાદ મુક્ત કરાયા અથવા વધુ સારવાર માટે દાખલ કરાયા.

વડોદરા શહેરમાં રખડતા કૂતરાઓનો ત્રાસ અતિ વધી ગયો છે. શહેરની સરકારી સયાજી હોસ્પિટલમાં ઓગસ્ટ માસમાં જ એનિમલ બાઇટના ૧૦૮૬ કેસો નોંધાયા છે, જેમાંથી ૬૦૦ જેટલા કેસો નવા હતા અને તે કૂતરા કરડવાના હતા. આ ઉપરાંત વાંદરા, બિલાડી અને ઉંદર કરડવાના બનાવો માટે પણ દર્દીઓની મોટી સંખ્યા સારવાર લેવા આવે છે. આ માત્ર સરકારી હોસ્પિટલના આંકડા છે, ખાનગી હોસ્પિટલોના આંકડા આનાથી વધુ હોઈ શકે છે. તંત્ર દ્વારા અસરકારક પગલાં લેવાની જરૂર છે.

ઘણા લોકો નેટવર્ક સમસ્યાઓ અથવા મોંઘા પ્લાનથી કંટાળીને તેમની ટેલિકોમ કંપની બદલવા માંગે છે. મોબાઇલ નંબર પોર્ટેબિલિટી (Mobile Number Portability) સુવિધાથી, તમે તમારો જૂનો નંબર બદલ્યા વગર બીજી કોઈપણ કંપનીમાં જઈ શકો છો. સિમ પોર્ટ (SIM Porting) કરાવવા માટે, ફક્ત એક SMS મોકલો અને નજીકના સ્ટોર પર જાઓ. UPC કોડ મેળવવા માટે 'PORT' લખીને 1900 પર SMS કરો. UPC મળ્યા બાદ, નવી કંપનીના સ્ટોર પર KYC પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરો અને નવું સિમ કાર્ડ મેળવો.

કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO)એ EPF એડવાન્સના નિયમોમાં સરળતા લાવી છે. હવે જરૂરિયાતના સમયે PF ખાતામાંથી પૈસા ઉપાડવાની જોગવાઈને વધુ સુગમ બનાવવામાં આવી છે. સભ્યો અભ્યાસ, બીમારીની સારવાર, ઘર ખરીદવા કે બનાવવા જેવી કેટલીક જરૂરી પરિસ્થિતિઓમાં નિવૃત્તિ પહેલાં પોતાના જમા PF ફંડનો એક ભાગ ઉપાડી શકે છે. જોકે, આ સુવિધાનો લાભ લેવા માટે નક્કી કરાયેલા નિયમો અને પાત્રતાની શરતો પૂરી કરવી આવશ્યક છે.

આંધ્રપ્રદેશના પલનાડુ જિલ્લામાં એક 33 વર્ષીય મહિલાના પેટમાંથી ડોક્ટરોએ પેન, બોલ્ટ અને અન્ય વસ્તુઓ શોધી કાઢી. છાતીમાં દુખાવાની ફરિયાદ બાદ થયેલા અલ્ટ્રાસાઉન્ડમાં આ આશ્ચર્યજનક ખુલાસો થયો. મહિલાના પિતા સાથેના ઝઘડા બાદ ગુસ્સામાં આ વસ્તુઓ ગળી ગયાનું કહેવાય છે. આ પહેલા પણ મહિલાએ ચાર પેન ગળી હતી. ડોકટરોએ સર્જરી કરીને આ વસ્તુઓ બહાર કાઢી અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાત પાસે રેફર કરી. તીક્ષ્ણ વસ્તુઓ ગળી જવી જીવલેણ બની શકે છે.

લોકપ્રિય ઇન્સ્ટન્ટ મેસેજિંગ એપ્લિકેશન WhatsApp હવે જૂના Android ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ પર ચાલતા સ્માર્ટફોન પર સપોર્ટ નહીં કરે. Android 5.0 (Lollipop) અને તેનાથી જૂના વર્ઝન ધરાવતા યુઝર્સને હવે WhatsApp ચલાવવામાં મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડશે. WhatsApp વાપરવા માટે હવે ઓછામાં ઓછું Android 6.0 Marshmallow કે તેથી નવું વર્ઝન હોવું જરૂરી છે. સુરક્ષા અને નવી સુવિધાઓને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લેવાયો છે, કારણ કે જૂના હાર્ડવેર પર આધુનિક ફીચર્સ સપોર્ટ કરી શકતા નથી. યુઝર્સ પોતાના ફોનને અપગ્રેડ કરી શકે છે અથવા નવા સ્માર્ટફોનમાં સ્થળાંતર કરી શકે છે.

અમદાવાદ શહેરમાં ઋતુ બદલાતાં જ સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અસરો જોવા મળી રહી છે. વરસાદી અને ભેજવાળા વાતાવરણને કારણે મચ્છરજન્ય તેમજ પાણીજન્ય રોગચાળો ફાટી નીકળ્યો છે. છેલ્લા એક સપ્તાહમાં, સોલા સિવિલ હોસ્પિટલમાં કુલ 13,069 OPD નોંધાઈ છે, જેમાં 1,571 દર્દીઓને દાખલ કરવા પડ્યા છે. ડેન્ગ્યુના 130, મેલેરિયાના 24 અને સ્વાઈન ફ્લૂના 10 કેસ નોંધાતાં આરોગ્ય વિભાગ સતર્ક બન્યું છે. ઝાડા-ઉલટી અને તાવના દર્દીઓથી પણ OPD ઉભરાઈ રહી છે.

કાનપુરમાં પાંડુ નદીના કારણે થયેલા પૂરથી પીડિત લોકોને આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા એક્સપાયર્ડ સિરપ આપવામાં આવી. જુલાઈ 2026 માં એક્સપાયરી ડેટ ધરાવતી આ સિરપ પીધા પછી અનેક બાળકો બીમાર પડ્યા અને તેમને ઉલટી જેવી સમસ્યાઓ શરૂ થઈ. જ્યારે બાળકોની તબિયત વધુ ખરાબ થઈ ત્યારે પરિવારો તેમને ખાનગી ડૉક્ટર પાસે લઈ ગયા. આ ઘટના બાદ સ્થાનિકોમાં ભયનો માહોલ છે. આરોગ્ય વિભાગની ટીમે ભૂલ સ્વીકારીને બાળકોની સારવાર માટે ₹100 ઓફર કર્યા હોવાનો પણ આરોપ છે.

વિશ્વના સૌથી વધુ પગાર મેળવતા રાજકારણીઓની યાદીમાં તાજેતરમાં સિંગાપોરના વડા પ્રધાન લોરેન્સ વોંગનો વાર્ષિક પગાર ૬૪% વધારીને ૩.૬ મિલિયન સિંગાપોર ડૉલર (આશરે ₹૨૬ કરોડ) કરાયો છે, જે તેમને પ્રથમ સ્થાને લઈ જાય છે. હોંગકોંગના પ્રમુખ આ યાદીમાં બીજા ક્રમે છે, જેમનો વાર્ષિક પગાર આશરે ૭૧૯,૦૦૦ ડૉલર છે. US પ્રમુખનો સત્તાવાર વાર્ષિક પગાર ૪૦૦,૦૦૦ ડૉલર છે. ભારતીય વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનો પગાર વાર્ષિક આશરે ₹૨૦ લાખ છે.

દિલ્હીમાં સ્વાઇન ફ્લૂના કેસ વધી રહ્યા છે. ઘણીવાર સ્વાઇન ફ્લૂના લક્ષણો દેખાય પરંતુ ટેસ્ટ રિપોર્ટ નેગેટિવ આવે છે. નિષ્ણાંતોના મતે, વાયરલ લોડ ઓછો હોવાને કારણે, ખોટી સમયે કે ખોટી રીતે સેમ્પલ લેવાથી અથવા અન્ય મોસમી વાયરલ ચેપ, જેમ કે RSV, ડેન્ગ્યુ, મેલેરિયા, આ લક્ષણોનું કારણ હોઈ શકે છે. હાથની સ્વચ્છતા, ભીડમાં માસ્ક પહેરવું અને ડોક્ટરની સલાહ લેવી મહત્વપૂર્ણ છે.

કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો આરોગ્ય સેવાઓના મોટા દાવાઓ કરી રહી છે, ત્યારે ઉધમ સિંહ નગર જિલ્લાના કાશીપુરમાં આવેલી એલ.ડી. ભટ્ટ સરકારી હોસ્પિટલમાં વીજળી ગુલ થતાં ડોક્ટરો મીણબત્તીના પ્રકાશમાં દર્દીઓની સારવાર કરવા મજબૂર બન્યા હતા. આ ઘટનાનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયો છે, જેના કારણે લોકોમાં રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. હોસ્પિટલના CMS દ્વારા સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે જનરેટર અને ઇન્વર્ટરની સુવિધા છે, પરંતુ વૈકલ્પિક પાવર શરૂ થવામાં થોડો સમય લાગ્યો હતો. જિલ્લા વહીવટીતંત્રએ પણ આ મામલે તપાસના આદેશ આપ્યા છે.

ભારતમાં ડિજિટલાઇઝેશનને કારણે ઘણા કામો હવે ઘરે બેઠા સરળતાથી થઈ રહ્યા છે. રેશન કાર્ડ વિતરણ પ્રણાલી પણ અપડેટ થઈ છે, જેમાં બાયોમેટ્રિક સિસ્ટમ ઉમેરાઈ છે. રેશન કાર્ડ માત્ર મફત અનાજ માટે જ નહીં, પણ એક મહત્ત્વપૂર્ણ ID Proof તરીકે પણ ઉપયોગી છે. હવે નવું રેશન કાર્ડ બનાવવા માટે લાંબી લાઈનો કે વધારાના પૈસા આપવાની જરૂર નથી, કારણ કે આખી પ્રક્રિયા ઓનલાઈન છે. પરિવારના તમામ સભ્યોના આધાર કાર્ડ, અરજદારનું ઓળખ પત્ર, આવકનું પ્રમાણપત્ર, બેન્ક એકાઉન્ટની વિગત અને પાસપોર્ટ સાઈઝનો ફોટો જેવા દસ્તાવેજો જરૂરી છે. વેરિફિકેશન બાદ 15થી 30 દિવસમાં ઈ-રેશન કાર્ડ મળશે.

ચોમાસામાં ભેજને કારણે કપડાંમાંથી આવતી દુર્ગંધ એક સામાન્ય સમસ્યા છે. આ સમસ્યાને દૂર કરવા અને કપડાંને તાજા રાખવા માટે, લીંબુ-મીઠું, સરકો-બેકિંગ સોડા, કોફી બીન્સ, લવંડર ઓઈલ, કપૂર અને નેપ્થેલિન બોલ્સ જેવા અસરકારક ઘરગથ્થુ ઉપાયો અજમાવી શકાય છે. કપડાંને યોગ્ય વેન્ટિલેશનમાં સુકવવા અને કબાટમાં સુગંધિત વસ્તુઓ રાખવાથી પણ ગંધ દૂર રહે છે. આ સરળ ઉપાયોથી કપડાંને ફરીથી તાજગી આપી શકાય છે.

પાણી દૂષિત હોવાની શંકા હોય ત્યારે તેને ઉકાળવું ફાયદાકારક છે, કારણ કે તેનાથી હાનિકારક જીવાણુઓનો નાશ થાય છે. જોકે, જો તમારા ઘરમાં સુરક્ષિત અને ધોરણો મુજબનું સ્વચ્છ પાણી મળતું હોય, તો દર વખતે પાણી ઉકાળવું જરૂરી નથી. પાણીની ગુણવત્તા પર્યાવરણ, સપ્લાયની સ્થિતિ, અથવા ફિલ્ટરેશન સિસ્ટમ પર આધાર રાખે છે. દૂષિત પાણીમાં બેક્ટેરિયા, વાયરસ અને પરજીવીઓ હોઈ શકે છે, જેને ઉકાળવાથી સુરક્ષિત બનાવી શકાય છે. ઉકળતા પાણીથી માટી, રસાયણો કે ભારે ધાતુઓ જેવી વસ્તુઓ દૂર નથી થતી, તેથી જરૂરિયાત મુજબ જ ઉકાળવું હિતાવહ છે.

ઘરની છત પર પાણીની ટાંકી પસંદ કરતી વખતે, ઘણા લોકો જરૂરિયાત મુજબ વિચાર્યા વગર ટાંકી લગાવે છે, જેના કારણે પાણીની સમસ્યા સર્જાય છે. 4 સભ્યોના પરિવાર માટે દૈનિક 500-600 લીટર પાણીનો વપરાશ થાય છે. આથી, 3-4 સભ્યો માટે 500-750 લીટરની ટાંકી યોગ્ય છે. મોટા પરિવારો માટે 1000-1500 લીટરની ટાંકી જરૂરી છે. વીજળી કે પાણી પુરવઠાની સમસ્યા ધરાવતા વિસ્તારોમાં 20% મોટી ટાંકી પસંદ કરવી જોઈએ, જેથી કટોકટીમાં પણ પાણીની અછત ન રહે. ટાંકીની ગુણવત્તા અને મજબૂત જગ્યાએ સ્થાપન પણ મહત્વના છે.

ગુજરાત સરકાર રાજ્યની દીકરીઓના સ્વાસ્થ્ય માટે પ્રતિબદ્ધ છે. સર્વાઇકલ કેન્સર સામે રક્ષણ આપવા માટે 6 લાખથી વધુ દીકરીઓને હ્યુમન પેપિલોમાવાયરસ-HPV રસી આપવામાં આવી છે. આરોગ્ય મંત્રી પ્રફુલ પાનશેરીયાએ જણાવ્યું કે, ગુજરાત HPV રસીકરણમાં દેશમાં અગ્રેસર છે. કેન્દ્ર સરકારે રાજ્યને વધુ 2,72,000 HPV રસીના ડોઝ ફાળવ્યા છે. 31 ડિસેમ્બર 2026 સુધી દર મહિને 14 વર્ષ પૂર્ણ કરતી તમામ કિશોરીઓને આ રસી વિનામૂલ્યે મળશે. આ રસી મેડિકલ કોલેજ, જિલ્લા અને પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રો પર ઉપલબ્ધ છે. કોઈ આડઅસર નોંધાઈ નથી. વાલીઓને 14 વર્ષની દીકરીઓને નજીકના આરોગ્ય કેન્દ્ર ખાતે રસી અપાવવા અપીલ છે.

રસોડામાં ચપ્પુનો સતત ઉપયોગ થતાં સમય જતાં તેની ધાર ઓછી થાય છે, જે શાકભાજી કાપતી વખતે મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે. ધાર વગરના ચપ્પુથી ઈજા થવાનું જોખમ પણ વધી જાય છે. ખરાબ ગુણવત્તાના કટિંગ બોર્ડ, અન્ય વાસણો સાથે ડ્રોઅરમાં રાખવાથી કે ડિશવોશરમાં ધોવાથી પણ ધાર નબળી પડે છે. વ્હેટસ્ટોન, હોનિંગ રૉડ, સિરામિક કપના નીચેનો ભાગ, કે સૅન્ડપેપર જેવા ઉપાયોથી ઘરે જ ચપ્પુને શાર્પ કરી શકાય છે. યોગ્ય કાળજી અને જાળવણીથી ચપ્પુની ધાર લાંબા સમય સુધી સારી રહે છે.

ICMR ના સર્વે મુજબ, હોસ્પિટલમાં દાખલ થતા દર્દીઓને 90% બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન સારવાર દરમિયાન લાગે છે. એન્ટિબાયોટિક દવાઓ, જેમાં કાર્બાપેનેમ જેવી શક્તિશાળી દવાઓ પણ સામેલ છે, તે 60% થી વધુ કિસ્સાઓમાં બેઅસર સાબિત થઈ રહી છે. આના કારણે સુપરબગ્સનો ખતરો વધી રહ્યો છે, જે સામાન્ય દવાઓ સામે પ્રતિરોધક બની ગયા છે. નવી એન્ટિબાયોટિકના સંશોધનમાં દવા કંપનીઓનો રસ ઘટી રહ્યો છે, જે ભવિષ્યમાં વધુ ગંભીર સમસ્યા ઊભી કરી શકે છે.

લાલા હરદયાલના અખબારોમાં સાવરકરનું ‘1857નો સ્વાતંત્ર્ય સમર’ 1908માં છપાયું. મેડમ કામાએ મૂળ પ્રત સુરક્ષિત રાખી, જે પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન ડૉ. કુટીનોને સોંપાઈ. 1947માં ડૉ. મુંજેને વિગતો પહોંચાડી. ગાંધી હત્યા કેસમાં નિર્દોષ છૂટ્યા બાદ સાવરકરને આ મૂળ પ્રત અર્પણ કરાઈ. 1965માં ભારતમાં પ્રકાશન થયું, જેમાં બાળ સાવરકરે ભૂમિકા ભજવી. 1929માં સરદાર ભગતસિંહે પહેલીવાર લેખક તરીકે 'વિનાયક દામોદર સાવરકર' નામ છાપ્યું, પણ સરકારે પુસ્તકો જપ્ત કર્યાં. નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝે ‘આઝાદ હિન્દ ફોજ’ માટે આ પુસ્તક મગાવ્યું. આવાં 1000થી વધુ ઐતિહાસિક પુસ્તકોએ ભારતનો સાચો ઇતિહાસ લખ્યો છે.

માણસ જેમ જેમ વૃદ્ધ થાય છે તેમ તેમ તેને વધુ ઉપપત્નીઓ, વધુ ધન, અને વધુ જ્ઞાનની ઈચ્છા થાય છે. અંતે, તે ફક્ત સોફા પર બેસીને ટીવી જોવાનું પસંદ કરે છે. આજકાલ, ઘણા લોકો "પલંગાશ્રમ"માં પ્રવેશ કરી રહ્યા છે. ફેસબુક પર રીલ્સ, વજન ઘટાડવાના નુસ્ખા, અને બ્રહ્માંડ વિશે બિનજરૂરી માહિતી જોવા મળે છે. આપણે ક્યારેય સૂર્યમાળાની બહાર જઈ શકવાના નથી, છતાં રસપ્રદ ખગોળીય તથ્યો જાણવા જેવા છે. કોઈપણ વસ્તુ સંપૂર્ણ ગોળાકાર હોતી નથી. વૈજ્ઞાનિકોએ સૂર્ય કરતાં પણ વધુ ગોળ તારો, Kepler 11145123, શોધ્યો છે. મંગળ પર સૂર્યાસ્ત વાદળી રંગનો હોય છે.

મ્યુઝિક થેરેપી સમજવા માટે સંગીત કે ન્યુરોસાયન્સનું જ્ઞાન જરૂરી નથી. આપણા મગજના કોષો સંગીતના સુરો દ્વારા અસર પામે છે. મગજ ઇલેક્ટ્રિસિટીનું પાવર-હાઉસ છે, જ્યાં ન્યુરોન્સ વીજળીના તરંગોનું આદાન-પ્રદાન કરે છે. સંગીત મગજને શાંત કરી, સ્ટ્રેસ હોર્મોન કોર્ટિસોલની અસર ઘટાડે છે. શાસ્ત્રીય સંગીતના સુર, ખાસ કરીને રાગ યમન, ડોપામાઇન (રિવોર્ડ હોર્મોન) ટ્રિગર કરીને મનને શાંત કરે છે. રાગ યમન સાંજના સમયે મગજની મેલાટોનિન ઉત્પાદન પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવે છે.

સ્વતંત્રતા જ્યારે સ્વૈરતા બને છે, ત્યારે સંયમ અને વ્યવસ્થાનું મહત્વ સમજાય છે. મુક્તિ એટલે માત્ર બંધનમાંથી છુટકારો નહીં, પરંતુ પોતાના વિચારો પર સત્તા મેળવવી. વ્યાકરણ, ગણિત અને દિવસોની વ્યવસ્થા જેવી બાબતો પણ સ્વતંત્રતાના સ્તંભ છે. આગિયાને અશ્વત્થામા જેવું અમરત્વ નથી, તેમ દરેક વસ્તુની મર્યાદા છે. તરસ છીપાવવા પૂરતું પાણી પીવું એ સ્વતંત્રતા છે, જ્યારે ભવિષ્ય માટે બચાવવું તે આયોજન. આનંદ માટેના પ્રયત્નોમાં અવરોધ જ ગુલામી છે. સાચી મુક્તિ પોતાની જાતે ખુશ રહેવા અને બીજાને ખુશ રાખવામાં છે.

દર વર્ષે સપ્ટેમ્બરના બીજા શનિવારે ઉજવાતો ‘વર્લ્ડ ફર્સ્ટ એઈડ ડે’ લોકોને પ્રાથમિક સારવાર અંગે જાગૃત કરે છે. ઈમરજન્સીમાં તબીબી સેવા પહોંચે તે પહેલાંની "ગોલ્ડન અવર" અત્યંત મહત્વની છે. આધુનિક ફર્સ્ટ એઈડનો ઇતિહાસ 1859ના સોલ્ફેરિનોના યુદ્ધ અને હેનરી ડ્યુનાન્ટના પ્રયાસોમાંથી પ્રેરિત છે, જેનાથી રેડક્રોસ અને જીનિવા કન્વેન્શનનો જન્મ થયો. આજના ડિજિટલ યુગમાં CPR અને AED જેવી ટેકનિક્સ જીવન બચાવવામાં મદદ કરે છે, જે માનવતા અને સમયસૂચકતાનો સમન્વય દર્શાવે છે.