શિવમંદિરની આઠ મૂર્તિઓ અને અષ્ટાંગ યોગ: મોક્ષનું રહસ્ય
શિવમંદિરની આઠ મૂર્તિઓ અને અષ્ટાંગ યોગ: મોક્ષનું રહસ્ય
Published on: 06th August, 2026

શિવમંદિરમાં બિરાજમાન આઠ મૂર્તિઓ - કપાલિક, ભૈરવ, નંદી, હનુમાનજી, કચ્છપ, ગણપતિ, પાર્વતી અને શિવલિંગ - અષ્ટાંગ યોગના આઠ અંગોનું પ્રતીક છે. કપાલિક યમ, ભૈરવ નિયમ, નંદી આસન, હનુમાનજી પ્રાણાયામ, કચ્છપ પ્રત્યાહાર, ગણપતિ ધારણા, પાર્વતી ધ્યાન અને શિવલિંગ સમાધિ દર્શાવે છે. આ રીતે, પ્રાચીન શિવમંદિરો માત્ર પૂજા સ્થળો જ નહીં, પણ અષ્ટાંગ યોગ દ્વારા મોક્ષ પ્રાપ્તિના ગહન જ્ઞાનના વાહક પણ છે.