વિશ્વના બે સૌથી શક્તિશાળી દેશો અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેના સંબંધોમાં એક નવો વળાંક આવવા જઈ રહ્યો છે. ઈરાન સાથેના વધતા તણાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની નાકાબંધી વચ્ચે અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ચીનની મુલાકાત લેવાના છે. ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે આ હાઈ-પ્રોફાઈલ મુલાકાતની સત્તાવાર જાહેરાત કરી છે.ત્રણ દિવસીય રાજ્ય મુલાકાતનું આયોજનચીનના પ્રમુખ શી જિનપિંગના વિશેષ આમંત્રણ પર, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ 13મી મેથી 15મી મે દરમિયાન બેઈજિંગની મુલાકાત લેશે.

અમેરિકાના 14-મુદ્દાના શાંતિ પ્રસ્તાવને ઈરાને નકારી કાઢતા રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ ગુસ્સે થયા છે. ઈરાને યુદ્ધનો અંત, Hormuz Strait પર સાર્વભૌમત્વ અને આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવવાની માંગ કરી છે. આ નિષ્ફળતાથી આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં પ્રતિ બેરલ $3 સુધીનો વધારો થયો છે. પાકિસ્તાન મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે.

નેપાળના કાઠમંડુ એરપોર્ટ પર ટર્કિશ એરલાઇન્સની ફ્લાઇટ TK 726 ના ટાયરમાં લેન્ડિંગ સમયે આગ લાગી. 289 લોકો સવાર હતા, પરંતુ ત્વરિત ફાયરફાઇટિંગ ઓપરેશનને કારણે કોઈ જાનહાનિ થઈ નથી. મુસાફરોને ઈમરજન્સી એક્ઝિટ દ્વારા બહાર કાઢવામાં આવ્યા. પ્રાથમિક અનુમાન મુજબ, રનવે ઘર્ષણ અથવા બ્રેક સિસ્ટમની ખામી કારણભૂત હોઈ શકે છે.

અમેરિકા અને ઇરાન યુદ્ધની અસર વિશ્વ પર પડી છે અને ભવિષ્યમાં પણ તેની અસર જોવા મળશે. એશિયન ડેવલોપમેન્ટ બેંક (એડીબી) અનુસાર ઇરાન યુદ્ધને કારણે ઉત્પન્ન થયેલ વૈશ્વિક તંગદિલી અસર જારી રહેશે અને ક્રૂડનાં ભાવ લાંબા સમય સુધી ઉંચા બની રહી શકે છે. અર્થશાસ્ત્રીઓનું માનવું છે કે આની અસર ભારતમાં પણ જોવા મળશે અને અહીં મોંઘવારીનો બોંબ ફૂટી શકે છે. આ સાથે જ એડીબીએ ભારતનાં જીડીપી વિકાસનાં અંદાજમાં પણ મોટો ઘટાડો કર્યો છે.

ઈસ્કોનના પૂર્વ નેતા ચિન્મય કૃષ્ણદાસ, જેઓ ૨૦૨૪માં થયેલી એક વકીલની હત્યાના કેસમાં આરોપી છે, તેમની જામીન અરજી બાંગ્લાદેશ હાઈકોર્ટે રવિવારે ફગાવી દીધી છે. તેઓ રાજદ્રોહના આરોપસર પણ ધરપકડાયા હતા. અગાઉ નીચલી કોર્ટે પણ જામીન નકારતા તેમના અનુયાયીઓએ વિરોધ પ્રદર્શનો કર્યા હતા.

તાજેતરમાં 'સેલ' (Cell) જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસ અનુસાર, થાઈલેન્ડના વૈજ્ઞાનિકોએ ચામાચીડિયામાં એક એવો નવો કોરોનાવાયરસ શોધી કાઢ્યો છે, જે માણસોને સંક્રમિત કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ શોધે વિશ્વભરના નિષ્ણાતોનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે કારણ કે આ વાયરસ અન્ય કોરોનાવાયરસની જેમ જ માનવ કોષો સાથે જોડાવવાની ક્ષમતા ધરાવતો હોવાનું જણાય છે. જોકે, સંશોધકોનું કહેવું છે કે, આ વાયરસ હાલમાં લોકોમાં ફેલાઈ રહ્યો હોય તેવા કોઈ પુરાવા નથી, પરંતુ ભવિષ્યના જોખમોને સમજવા માટે પ્રાણીઓમાં વાયરસની દેખરેખ રાખવી કેટલી મહત્વની છે તે આ બાબત સ્પષ્ટ કરે છે.

જાપાનના કાન્તો પ્રાંતમાં આવેલા કાન્તો શહેર માટે આજની સવાર કોઈ હોરર મૂવીના દ્રશ્ય જેવી ભયાનક સાબિત થઈ હતી. જાપાનના સૌથી સક્રિય જ્વાળામુખી સકુરાજીમાં પ્રચંડ વિસ્ફોટ થતાં આખું શહેર રાખની ઝપેટમાં આવી ગયું છે. વિસ્ફોટ એટલો શક્તિશાળી હતો કે, ગણતરીની મિનિટોમાં આકાશમાં 3,500 મીટર (આશરે 11,500 ફૂટ) સુધી રાખનો ગોટેગોટા જોવા મળ્યા હતા. સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા અનુસાર, વિસ્ફોટ બાદ શહેરમાં ભારે માત્રામાં રાખ પડવાનું શરૂ થયું હતું. રસ્તાઓ, વાહનો અને મકાનો પર રાખની એટલી જાડી પરત જામી ગઈ છે કે જાણે શહેરમાં રાખોડી રંગનો બરફ પડ્યો હોય તેવું દ્રશ્ય ખડું થયું હતું.

પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા સંઘર્ષને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં 20,000 થી વધુ ભારતીય નાવિકો જોખમમાં છે. NUSI એ વ્યક્ત કરેલી ચિંતા મુજબ, યુદ્ધ વકરશે તો જહાજો અટકી શકે છે, જેનાથી ખોરાક અને દવાઓની અછત સર્જાઈ શકે છે. મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાનું જોખમ રહેલું છે. NUSI એ ભારત સરકારને ઇવેક્યુએશન પ્રોટોકોલ તાત્કાલિક લાગુ કરવા વિનંતી કરી છે.

નેપાળની બાલેન સરકારે ભારતીયો માટે નવા Identity Card નિયમો લાગુ કર્યા છે. હવે ઓળખપત્ર વિના કોઈ ભારતીય નેપાળમાં પ્રવેશી શકશે નહીં. આ નિર્ણયથી સરહદ પર અફરાતફરી જોવા મળી રહી છે. આધાર કાર્ડ જેવા વૈધ દસ્તાવેજો ફરજિયાત છે. ચીની ઘૂસણખોરીની આશંકા અને સ્થાનિકોમાં રોષ પણ જોવા મળી રહ્યો છે.

પાકિસ્તાનના ઉત્તર-પશ્ચિમ વિસ્તારમાં આવેલા બન્નુ જિલ્લામાં શનિવારે એક ભયાનક આતંકવાદી હુમલો થયો છે. અફઘાનિસ્તાન સરહદ પાસે આવેલા ખૈબર પખ્તુનખ્વા પ્રાંતમાં આતંકીઓએ એક પોલીસ ચોકીને નિશાન બનાવી હતી. આ હુમલામાં વિસ્ફોટકો ભરેલી કારનો ઉપયોગ કરીને આખી પોલીસ ચોકીને ઉડાવી દેવામાં આવી છે, જેમાં અંદાજે 15 જેટલા પોલીસકર્મીઓના મોત થયા હોવાની આશંકા છે. અત્યાર સુધી 3ના મૃતદેહ મળી આવ્યા છે.

અમેરિકાના શ્રમ વિભાગે H1B visa કાર્યક્રમ હેઠળ વિદેશી કર્મચારીઓના લઘુત્તમ પગારમાં 30% વધારો સૂચવ્યો છે. આ દરખાસ્તથી ભારતીય પ્રોફેશનલ્સને મોટો ફાયદો થશે. Trump સરકારનો આશય American નાગરિકો પર પડતું દબાણ ઘટાડવાનો છે. નાની કંપનીઓ માટે Entry level પદો પર વિદેશી કર્મચારીઓની ભરતી મુશ્કેલ બનશે.

ઈરાન યુદ્ધે પુરવઠા શૃંખલામાં વિક્ષેપ પાડયો હોવાથી વૈશ્વિક ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવ ત્રણ વર્ષથી વધુ સમયગાળામાં સૌથી વધુ વધી ગયા હતા.  તેલ અને અનાજના ભાવમાં વધારો થવાને કારણે એપ્રિલમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવ સૂચકાંકમાં ૧.૬ ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો. તે એક વર્ષ પહેલા કરતા ૨.૫ ટકા વધુ છે.

યુદ્ધ બાદ ઇરાનના અખાતમાં 20 હજાર નાવિકો સાથે 2 હજાર જહાજો ફસાયેલા છે. પાણીની અછત, મોંઘવારી અને માનસિક તણાવ જેવી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. કાયદા હોવા છતાં સુરક્ષા અને પ્રત્યાવર્તન અઘરું છે. ભૂતકાળમાં સુએઝ નહેરમાં 8 વર્ષ સુધી 14 જહાજો ફસાયેલા રહ્યાં હતાં, જેને 'યલો ફ્લીટ' નામ અપાયું.

અમેરિકાના પ્રતિબંધો છતાં ઈરાન પરમાણુ શસ્ત્રો વિકસાવી રહ્યું હતું. ઈરાનના વિદેશમંત્રીને ઓમાનના વેપારી પાસેથી 'U-235' લખેલી એક ભેદી ચબરખી મળી, જે પરમાણુ શસ્ત્રો માટે જરૂરી યુરેનિયમના આઈસોટોપનો સંકેત હતો. આ ઘટના બાદ ઈરાને અબ્દુલ કાદિરખાનના નેટવર્ક દ્વારા ગુપ્ત રીતે સેન્ટ્રિફ્યુઝ મેળવી પરમાણુ ટેકનોલોજી વિકસાવી.

Anguilla, એક નાનકડો ટાપુ, .ai ડોમેન એક્સટેન્શનના કારણે Arrtificial Intelligence (AI) ક્રાંતિનો લાભ લઈ રહ્યો છે. ChatGPT ના લોન્ચ બાદ .ai ડોમેનની માંગ વધતા, Anguilla ની સરકારની આવકમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, જેનો ઉપયોગ દેશના વિકાસ, એરપોર્ટ, આરોગ્ય અને શિક્ષણમાં થઈ રહ્યો છે.

રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધે લાખોનો ભોગ લીધો છે, અર્થતંત્રને ધ્રુજાવી દીધું છે. શરણાર્થી સંકટ સર્જાયું છે. યુક્રેન ‘ફૂડ બાસ્કેટ’ હોવા છતાં નિકાસ અવરોધાઈ છે. આ યુદ્ધે NATO ને નવી ઊર્જા આપી છે, પણ UN નું અસ્તિત્વ નબળું પાડ્યું છે. રશિયાએ ભાડૂતી સૈનિકો, ખાસ કરીને વેગનર ગ્રુપનો ઉપયોગ કર્યો. ભારતીય અને પેરુવિયન યુવાનોને ઊંચા પગારની લાલચ આપી યુદ્ધમાં ધકેલાયા, જે માનવ તસ્કરી સમાન છે. આ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓનું ઉલ્લંઘન છે.

કેરેબિયન પ્રિન્સેસ ક્રૂઝ શિપ પર નોરો વાઇરસનો ચેપ ફેલાયો, જેમાં 3,116 પ્રવાસીઓ સવાર હતા. 115 પ્રવાસીઓ બીમાર પડ્યા. આ વાઇરસ ઝડપથી ફેલાઈને ઝાડા-ઉલટી જેવી સમસ્યાઓ ઊભી કરે છે. યુરોપ અને દક્ષિણ એટલાન્ટિક સુધી હન્ટા વાઇરસના ફેલાવાને પગલે આરોગ્ય એજન્સીઓ પણ સતર્ક બની છે.

રશિયા-યુક્રેન વચ્ચે ત્રણ દિવસનો યુદ્ધવિરામ થયો છે. યુક્રેને રશિયાની વિક્ટરી ડે પરેડમાં હુમલો ન કરવાની ખાતરી આપી છે. આ પરેડ ટેન્કો અને મિસાઈલો વગર તદ્દન ફિક્કી રહી. અમેરિકા પ્રેરિત આ યુદ્ધવિરામ ૯, ૧૦ અને ૧૧ મે સુધી છે. રશિયા આ દરમિયાન સતર્ક છે.

ઇરાન-મિડલ ઈસ્ટ તણાવ અને વૈશ્વિક જેટ ફ્યુઅલ સપ્લાયની અસર અમદાવાદ એરપોર્ટ પર દેખાઈ રહી છે. ઉનાળાની સિઝનમાં, 13 ફ્લાઇટો બંધ અને કેટલીક ફ્લાઇટોની ફ્રીકવન્સી અડધી થતાં દર અઠવાડિયે 17 હજાર સીટો ઘટી ગઈ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરો માટે વિકલ્પો સીમિત બન્યા છે, અને ગલ્ફ સેક્ટરમાં ભાડાં આસમાને પહોંચી ગયા છે. અનેક એરલાઇન્સે રૂટ સ્થગિત કે બંધ કર્યા છે, જેના કારણે મુસાફરીનો સમય વધશે અને પેકેજ મોંઘા થશે.

ઇરાન-યુએસના ક્રોસ ફાયરીંગમાં 'અલ ફૈઈઝ નુર' વહાણ ભોગ બન્યું. એક ખલાસીનું મૃત્યુ, ચાર-પાંચને ગંભીર ઇજા. 17 ખલાસીઓએ પ્લાસ્ટિક ટાંકીના સહારે 10 કલાક મોત સામે લડ્યા. સલાયાના અન્ય વહાણે બચાવ્યા. સરકાર પાસે ન્યાય અને સુરક્ષાની માંગ.

મહેસાણાની 7 ગુજરાત NCC બટાલિયન તથા મ્યુનિસિપલ આર્ટ્સ એન્ડ અર્બન બેંક સાયન્સ કોલેજ દ્વારા ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ના એક વર્ષ પૂર્ણ થવા નિમિત્તે કેડેટ્સમાં દેશપ્રેમ, હિંમત અને યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિમાં ચતુરાઈપૂર્વક કાર્ય કરવાની ભાવના વિકસાવવા પ્રેરણાદાયી રેલીનું આયોજન કરાયું હતું. રેલી દરમિયાન સૂર્યચંદ્રક વિજેતા વીર અરબેશંકરજીને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરાઇ હતી અને તેમના શૌર્ય અને દેશસેવાના ઉદાહરણો દ્વારા કેડેટ્સને પ્રેરણા આપી હતી. કાર્યક્રમનું આયોજન સુબેદાર શિવકુમાર અને તેમની ટીમે કર્યું હતું. કમાન્ડિંગ ઓફિસર કમલ નાયરે સ્ટાફ અને કેડેટ્સને બિરદાવ્યા હતા.

ઈરાન યુદ્ધ અને મોંઘા જેટ ફ્યુઅલના કારણે એર ઇન્ડિયા ઓપરેટિંગ કોસ્ટ ઘટાડવા પગારમાં કાપ અને 20% ફ્લાઇટ્સ રદ કરવાની તૈયારીમાં છે. નોન-ટેકનિકલ સ્ટાફને રજા પર મોકલાશે.

પાકિસ્તાનને IMF તરફથી US$1.2 બિલિયન મંજૂર થયા. વિસ્તૃત ભંડોળ હેઠળ US$7 બિલિયન અને સ્થિતિસ્થાપકતા સુવિધા હેઠળ US$1.4 બિલિયન મળવાની સંમતિ છે. પાકિસ્તાને IMF ને સ્થિરીકરણના માર્ગ પર રહેવાનું વચન આપ્યું છે, જે વિદેશી હૂંડિયામણ અનામત વધારશે.

ઓપરેશન સિંદૂરને એક વર્ષ પૂર્ણ થયા બાદ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધોમાં હજુ પણ શૂન્યાવકાશ છે. સત્તાવાર સ્તરે કોઈ સંપર્ક નથી થયો, પરંતુ પડદા પાછળ વાતચીતનો માર્ગ ખોલવાના પ્રયાસો તેજ બન્યા છે.

US પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે 9 થી 11 મે સુધી ત્રણ દિવસના યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરી. આ સમયગાળા દરમિયાન, બંને દેશો 1,000 કેદીઓની આપ-લે કરશે. આ શાંતિની આશા જગાડે છે અને યુદ્ધના અંતની શરૂઆત બની શકે છે. આ અંગે બંને દેશોના નેતાઓ સંમત થયા છે. વાટાઘાટો સતત પ્રગતિ કરી રહી છે.

અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષને કારણે ક્રુડ તેલની આયાત પર નિર્ભર દેશોને મોટા આંચકા લાગ્યા છે ત્યારે અલ નિનોના જોખમે તાપમાનમાં વધારો તથા હવામાન સૂકુ રહેવાની શકયતા વધારી દેતા ભારત સહિત એશિયાના દેશો સામે ક્રુડ ઓઈલ બાદ હવે ફુગાવાનું નવું જોખમ ઊભરી રહ્યું છે. ખાતરના ઊંચે ગયેલા ભાવની અસર વર્ષના આગામી છ મહિનામાં જોવા મળવાનું શરૂ થશે. એશિયાના મોટાભાગના દેશોમાં ફુગાવો હાલમાં અનેક વર્ષોની ઊંચી સપાટીએ પહોંચી ગયો છે. પરિવહન, લોજિસ્ટિક તથા યુટિલિટી ખર્ચને કારણે ફુગાવો વધી ગયો છે.

અમેરિકાના ટેરિફ સામે કાનૂની પડકારો જોતાં, ભારતે અમેરિકા સાથે દ્વીપક્ષી વેપાર કરારમાં ઉતાવળ ન કરવી જોઈએ, તેમ GTRIએ જણાવ્યું. અર્થપૂર્ણ લાભો વિનાના એકતરફી કરાર જોખમી છે. અમેરિકન કોર્ટે ટ્રમ્પના ૧૦ ટકા ગ્લોબલ ટેરિફ રદ કરતાં આ ચેતવણી આવી છે, જે ટ્રમ્પને ટેરિફ મુદ્દે બીજો ફટકો છે.

હન્ટા વાઇરસ ચેપી છે પણ કોરોના જેવી મહામારી નથી. ત્રણ લોકોના મોત છતાં, 29 ચેપગ્રસ્ત પ્રવાસીઓને 12 દેશોમાં જવા દેવાની છૂટ મોંઘી પડશે. આ વાયરસ ખાંસી-છીંકથી ફેલાઈ શકે છે, 50% જીવ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે, પણ કોરોના કે શરદી-ખાંસીની જેમ ઝડપી નથી. આર્જેન્ટિનાથી નીકળેલા ક્રૂઝ પરથી વાયરસ ફેલાયો.

યુદ્ધની અટકળો વચ્ચે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ફરી ૧૦૩ ડોલર નજીક પહોંચ્યા. મુંબઈમાં સોનાના ભાવ ધીમા ઘટ્યા, જ્યારે ચાંદીમાં વધારો જોવા મળ્યો. વૈશ્વિક સોનાના ભાવમાં પણ ઘટાડો નોંધાયો. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો પર બજારની નજર છે.

ઈરાન-અમેરિકા વચ્ચે તણાવ વધતાં વૈશ્વિક અને ભારતીય શેરબજારોમાં ભારે ગભરાટ ફેલાયો. સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના નબળા ત્રિમાસિક પરિણામો અને ફંડો દ્વારા બેંકિંગ, ફાઈનાન્સ, મેટલ, માઈનીંગ, ઓઈલ-ગેસ, અને ઓટો શેરોમાં મોટી વેચવાલીને કારણે સેન્સેક્સ 516 પોઈન્ટ ગબડીને 77328 પર પહોંચ્યો. જ્યારે કન્ઝયુમર ડયુરેબલ્સ, આઈટી-સોફ્ટવેર સર્વિસિઝ, અને હેલ્થકેર શેરોમાં ખરીદી જોવા મળી. અમેરિકી ડોલર સામે રૂપિયો નબળો પડ્યો અને ક્રુડ ઓઈલના ભાવ વધ્યા.