ભારતીય મજદૂર સંઘ (BMS) દ્વારા શ્રમિકોના પડતર પ્રશ્નો, જેમ કે પગાર, પેન્શન, અને વધતી મોંઘવારી સામે રાજ્યવ્યાપી આંદોલનની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. 34 જિલ્લા મથકો પર કલેક્ટર કચેરી સામે ધરણાં અને પ્રદર્શનો યોજાશે, જેમાં 161 યુનિયનોના કાર્યકરો જોડાશે. આંદોલનની મુખ્ય માંગણીઓમાં EPS-95 હેઠળ લઘુત્તમ પેન્શન 7,500, લઘુત્તમ વેતન 30,000, ESI અને EPF મર્યાદા વધારવી, કોન્ટ્રાક્ટ કર્મચારીઓ માટે સમાન વેતન, અને સ્કીમ વર્કર્સને કામદારનો દરજ્જો આપવાનો સમાવેશ થાય છે.

મહેસાણા દૂધસાગર ડેરી દ્વારા તેના દૂધ ઉત્પાદકોને રૂ. 455 કરોડનો ઐતિહાસિક ભાવ વધારો અને 10 ટકા શેર ડિવિડન્ડ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. ડેરીની 66મી વાર્ષિક સાધારણ સભામાં ચેરમેન અશોકભાઈ ચૌધરીએ જાહેરાત કરી કે પ્રતિ કિલો ફેટ દૂધનો ભાવ રૂ. 20 વધારીને રૂ. 1003 કરવામાં આવ્યો છે, જે આગામી પગાર ચક્ર સાથે પશુપાલકોના ખાતામાં જમા થશે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ડેરીનું ટર્નઓવર 80% વધી રૂ. 9,043 કરોડ થયું છે.

રક્ષાબંધન નિમિત્તે સમયસર રાખડી પહોંચાડવા પોસ્ટ વિભાગ સક્રિય થયું છે. જૂનાગઢ જોશીપુરા પોસ્ટ ઓફિસ રવિવારે પણ ખુલ્લી રહી, જ્યાં સ્ટાફે રજાના દિવસે પણ રાખડીઓની ડિલિવરી અને સોર્ટિંગનું કામ કર્યું. આ પ્રયાસોને કારણે એક જ દિવસમાં 500 જેટલી રાખડીઓ મોકલાઈ. ઈન્ડિયા પોસ્ટ દ્વારા રક્ષાબંધન સુધી રાખડીઓના સ્પીડપોસ્ટ બુકિંગ પર 10% ડિસ્કાઉન્ટની ઓફર પણ આપવામાં આવી રહી છે, જેથી બહેનો પોતાના ભાઈઓને સમયસર રક્ષાકવચ મોકલી શકે.

જામનગર શહેરના જાણીતા લાખોટા તળાવમાં અચાનક ૧૪ જેટલા કાચબા અને માછલા મૃત હાલતમાં મળી આવતાં ભારે ચકચાર મચી છે. મોટી સંખ્યામાં જળચર જીવોના મોત પાછળનું ચોક્કસ કારણ હજુ સ્પષ્ટ થયું નથી. જોકે, પાણીમાં પ્રદૂષણ અથવા અન્ય હાનિકારક તત્ત્વો ભળ્યા હોવાની શક્યતા સેવાઈ રહી છે. પર્યાવરણ પ્રેમીઓએ તાત્કાલિક પાણીના નમૂના લઈ તપાસ કરાવવાની અને ઓક્સિજન લેવલ તથા ઝેરી તત્વોની હાજરી અંગે રિપોર્ટ જાહેર કરવાની માગ કરી છે.

બનાસકાંઠા અને વાવ-થરાદ CNG ડીલર એસોસિએશન દ્વારા CNG કંપની સમક્ષ ડીલર્સના પડતર પ્રશ્નો અને ઊંચા ભાવો, કમિશન વધારા જેવી માંગણીઓ અંગે વારંવાર રજૂઆતો કરાઈ છે. કંપની તરફથી સંતોષકારક ઉકેલ ન આવતાં, એસોસિએશને આખરી ચીમકી આપી છે. આગામી બુધવારે 24 કલાક CNG પંપ બંધ રહેશે, અને જો માંગણીઓ નહીં સંતોષાય તો અનિશ્ચિત મુદત માટે પંપ બંધ કરવામાં આવશે. આ નિર્ણય ડીલરોના હિતોના રક્ષણ માટે લેવાયો છે.

ખેડૂત સંગઠનોએ ખનૌરી દાતા સિંહવાલા બોર્ડરથી દિલ્હીના જંતર-મંતર સુધી પદયાત્રાનું એલાન કર્યું છે. જીંદ જિલ્લા પ્રશાસન અને પોલીસ કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવા સંપૂર્ણપણે સજ્જ છે. સુરક્ષા માટે ભારે પોલીસ બળ, ક્રોંકિટ બેરિકેડ્સ, વોટર કેનન અને વજ્ર વાહનો તહેનાત કરવામાં આવ્યા છે. 51 ખેડૂતોની આ યાત્રા જગદીશ સિંહ ડલ્લેવાલના નેતૃત્વ હેઠળ 29 ઓગસ્ટે દિલ્હી પહોંચશે. આ યાત્રા શહીદ ખેડૂત શુભકરણની સ્મૃતિમાં અને ભારત-અમેરિકા ટ્રેડ ડીલ રદ કરવા જેવી માંગણીઓ માટે યોજાઈ રહી છે.

અમેરિકાના કનેક્ટિકટમાં એક અનોખા સોલાર ફાર્મ પ્રોજેક્ટમાં, કેથોલિક કબ્રસ્તાનની પાછળની વિશાળ જમીન પર 7,000 થી વધુ સોલાર પેનલ્સ લગાવવામાં આવી છે. આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા વીજળી ઉત્પન્ન કરવાની સાથે, તેની નીચે અને આસપાસના વિસ્તારમાં સ્થાનિક ઘાસ અને જંગલી ફૂલો ઉગાડીને મધમાખીઓ અને અન્ય પરાગરજકો માટે મહત્વપૂર્ણ રહેઠાણ બનાવવાની યોજના છે. આ પ્રયોગ દર્શાવે છે કે કેવી રીતે સોલાર ફાર્મ માત્ર ઉર્જા ઉત્પાદનનું જ નહીં, પરંતુ જૈવવિવિધતા સંરક્ષણનું પણ માધ્યમ બની શકે છે.

વૈજ્ઞાનિકો વધુ ખાદ્ય ઉત્પાદન માટે નવી છોડની જાતો વિકસાવે છે, જે માનવજાતિને પૂરતું પોષણ પૂરું પાડે છે. અમેરિકન વૈજ્ઞાનિક લ્યુથર બર્બેંકે લગભગ 800 નવી શાકભાજીની જાતો વિકસાવીને માનવજાતની અમૂલ્ય સેવા કરી. તેમણે 'બર્બેંક પોટેટો' સહિત અનેક સફળ જાતો વિકસાવી, જે પરંપરાગત કરતાં ત્રણ ગણું વધુ ઉત્પાદન આપતી હતી. ડાર્વિનના ઉત્ક્રાંતિવાદના સિદ્ધાંતોનો અભ્યાસ કરીને, તેમણે 55 વર્ષના કારકિર્દી દરમિયાન છોડ સંવર્ધનમાં ક્રાંતિ લાવી.

વડોદરા તાલુકા ભારતીય કિસાન સંઘે બટાકાના ભાવ ઘટવા અને ખેડૂતોની આર્થિક મુશ્કેલીઓને લઈને મુખ્યમંત્રીને આવેદનપત્ર પાઠવ્યું છે. ચાલુ વર્ષે બટાકાનું મોટા પ્રમાણમાં ઉત્પાદન થતાં કોલ્ડ સ્ટોરેજ ભરાઈ ગયા છે અને બજારમાં પુરવઠો વધુ હોવાથી ભાવમાં મોટો ઘટાડો થયો છે. ખેડૂતોને ઉત્પાદન ખર્ચ જેટલો પણ ભાવ ન મળતાં નુકસાન થઈ રહ્યું છે. કિસાન સંઘે તાત્કાલિક રાહત પેકેજ, સહાયકારી ભાવ, કોલ્ડ સ્ટોરેજ ભાડામાં સબસિડી, અને સરકારી એજન્સીઓ મારફતે ખરીદીની માંગ કરી છે.

દેશના મુખ્ય બજારોમાં ડુંગળીના ભાવમાં અઠવાડિયામાં 25% નો વધારો થયો છે, જે સામાન્ય લોકો માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. મોડી વાવણી અને દક્ષિણ ભારતથી ખરીફ ડુંગળીના આગમનમાં વિલંબને કારણે વેપારીઓ ભાવમાં વધુ વધારાની અપેક્ષા રાખે છે. સરકાર ભાવ નિયંત્રણ માટે બફર સ્ટોકમાંથી ડુંગળી છોડવાની તૈયારીમાં છે, પરંતુ તેની ખરીદી પણ લક્ષ્યાંક કરતાં ઓછી રહી છે. સપ્ટેમ્બરમાં હવામાન ડુંગળીના ભાવ નક્કી કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે.

સાબરકાંઠા જિલ્લામાં રાસાયણિક ખાતર વિતરણમાં ગુજરાત કિસાન સભા દ્વારા ઉગ્ર વિરોધ કરાયો છે. ખેડૂતો પાસે એન્ડ્રોઇડ મોબાઈલ ન હોવા છતાં OTP સિસ્ટમથી ખાતર વિતરણ થતાં તેમને મુશ્કેલી પડે છે અને પૂરતું ખાતર મળતું નથી. ડીએપી અને યુરિયા સાથે રૂપિયા 600 અને 250ની પ્રવાહી બોટલો ફરજિયાત ખરીદાવવામાં આવે છે, જે ના પાડનારને ખાતર મળતું નથી. આ કારણે ખાતર મોંઘું પડે છે. કિસાન સભાએ કલેક્ટરને આવેદનપત્ર આપી OTP સિસ્ટમ બંધ કરવા અને પ્રવાહી બોટલનું જોડાણ દૂર કરવાની માંગ કરી છે.

પોરબંદરના બરડા પંથકના કોરીખડાથી કાલાવડ સુધીના ડબલ લેન હાઇવે માટે જમીન સંપાદન સામે 8 ગામના ખેડૂતોએ કલેક્ટરને રજૂઆત કરી છે. ખેડૂતોની માંગ છે કે બજાર કિંમતથી 4 ગણું વળતર આપવામાં આવે અને જમીનનો રી-સર્વે કરાય. જમીન સંપાદનથી ખેતી અશક્ય બની જતાં અને અવરજવરના રસ્તા બંધ થતાં રોજગારી છીનવાઈ જવાની ભીતિ છે. સરકારી વળતર ન મળવા છતાં બાંધકામ પર પ્રતિબંધ અને વાહનોના ધુમાડાથી ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થતાં ખેડૂતો ભારે મુશ્કેલીમાં છે. જો માંગણીઓ સ્વીકારવામાં નહીં આવે તો આંદોલનની ચીમકી ઉચ્ચારવામાં આવી છે.

બોટાદ જિલ્લા ખરીદ વેચાણ સંઘ અને જિલ્લા સહકારી સંઘના ચેરમેનની અઢી વર્ષની ટર્મ પૂર્ણ થતાં બોટાદ તાલુકા સેવા સદન ખાતે ચૂંટણી યોજાઈ. ભારતીય જનતા પાર્ટી દ્વારા સુરેશ ગોધાણીને બોટાદ જિલ્લા ખરીદ-વેચાણ સંઘના ચેરમેન તરીકે અને વનરાજસિંહ ડાભીને બોટાદ જિલ્લા સહકારી સંઘના ચેરમેન તરીકે ફરી બિનહરીફ જાહેર કરાયા. બંને ચેરમેનોની પુનઃ વરણી થતાં ભાજપના કાર્યકરોએ શુભેચ્છાઓ પાઠવી. ગોધાણીએ ખેડૂતોને સસ્તા ભાવે દવા, ખાતર અને ટેકાના ભાવે લાભ મળે તેવા પ્રયાસોની ખાતરી આપી.

ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પશુપાલકો અને ખેડૂતો માટે ગાયના છાણમાંથી રોજિંદી કમાણી કરવાની ઉત્તમ તક ઉભી થઈ છે. વડોદરાની MS યુનિવર્સિટીના સંશોધકોએ એક એવું મશીન વિકસાવ્યું છે જે છાણમાંથી ઉપયોગી ફાઈબર અને લિક્વિડ ફર્ટિલાઈઝરનું ઉત્પાદન કરે છે. આ ટેકનોલોજી દ્વારા, ૧૦ કિલો છાણ અને ૧૦ લિટર પાણીમાંથી લગભગ સાત કિલો ફાઈબર મેળવી શકાય છે, જેનો ઉપયોગ અગરબત્તી, વર્મી કમ્પોસ્ટ ખોરાક, અને પૂઠા બનાવવા માટે થાય છે. બાકી રહેલું પાણી ઉત્તમ લિક્વિડ ફર્ટિલાઈઝર તરીકે નર્સરીઓમાં માંગ ધરાવે છે. આ મશીન ૦.૫ હોર્સ પાવરની મોટર પર ચાલે છે અને સોલર પેનલથી પણ સંચાલિત થઈ શકે છે.

હરિયાણાના અંબાલામાં શીખ-ખેડૂતો અને પોલીસ વચ્ચે ગંભીર અથડામણ થઈ, જેમાં અંબાલાના DSP વીરેન્દ્ર સિંહનો અંગૂઠો કપાઈ ગયો અને 6-7 પોલીસકર્મીઓને ગંભીર ઈજાઓ થઈ. આ અથડામણ 6 દિવસ પહેલા શીખ નેતા ગુરુસિમરન સિંહ મંડ પર થયેલા હુમલાના આરોપીઓની મુક્તિની માંગને લઈને થઈ હતી. પ્રદર્શનકારીઓએ દિલ્હી-ચંદીગઢ નેશનલ હાઈવે જામ કર્યો હતો, જેને ખોલવાના પોલીસના પ્રયાસ બાદ સ્થિતિ વણસી. પોલીસે લાઠીચાર્જ અને ટીયર ગેસનો ઉપયોગ કર્યો.

દેવભૂમિ દ્વારકાના સાંસદ પૂનમ માડમે GSPCL પ્રોજેક્ટ માટે જમીન સંપાદનમાં ખેડૂતોને યોગ્ય વળતર ન મળવાની ફરિયાદોને પગલે અધિકારીઓ સાથે બેઠક કરી. તેમણે વિકાસના નામે ખેડૂતોના આર્થિક હિતોનું બલિદાન ન આપવા ભારપૂર્વક જણાવ્યું. ખેડૂતોના હિતોના રક્ષણ માટે ખાસ કમિટી રચવાની પણ માંગ કરી. આ કાર્યવાહીથી ખેડૂતોમાં ન્યાય મળવાની આશા જાગી છે અને વહીવટી તંત્ર પણ પુનર્વિચારણા કરવા મજબૂર બન્યું છે.

સૌરાષ્ટ્ર, ખાસ કરીને પોરબંદર અને દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં વરસાદની અછતને કારણે ખેડૂતો ભારે ચિંતામાં છે. નહિવત વરસાદથી મગફળી જેવા પાક સુકાઈ રહ્યા છે. જમીનમાં પાણીના સ્તર નીચે ઉતરી જવાને કારણે સમસ્યા વધુ વકરી છે. આ પરિસ્થિતિમાં, જામ રાવલના ખેડૂતો પોતાના પાકને બચાવવા માટે ટ્રેક્ટરનો ઉપયોગ કરીને પિયત કરી રહ્યા છે. સૂર્યના આકરા તાપ વચ્ચે, તેઓ દિવસ-રાત મહેનત કરીને પાકને બચાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, પરંતુ ભવિષ્ય અંગે અનિશ્ચિતતા છવાયેલી છે.

ઉત્તર ગુજરાતના ૭ જિલ્લાઓમાં ખરીફ્ પાકોનું વાવેતર પૂરજોશમાં ચાલી રહ્યું છે, જે ૧૩૯૬૯૦૦ હેક્ટર સુધી પહોંચ્યું છે. ખેડૂતો પરંપરાગત ધાન્ય પાકો સાથે રોકડિયા પાકો જેવાં કે દિવેલા, કપાસ, બાજરી અને પશુઓ માટેના ઘાસચારા પર વધુ મદાર રાખી રહ્યા છે. બનાસકાંઠા અને વાવ-થરાદ વિસ્તારોમાં વિક્રમી વાવેતર નોંધાયું છે, જેમાં દિવેલા, બાજરી અને ઘાસચારાનું ઉત્પાદન મુખ્ય છે. પાટણ, મહેસાણા, સાબરકાંઠા અને અરવલ્લી જિલ્લાઓમાં પણ વિવિધ પાકોનું સારું વાવેતર થયું છે.

લોકસભામાં કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રીએ ફળ અને શાકભાજીમાં જંતુનાશકો અંગેના મહત્વપૂર્ણ આંકડા રજૂ કર્યા. છેલ્લા 3 વર્ષમાં કુલ 70,652 સેમ્પલ તપાસાયા, જેમાંથી માત્ર 3.1% માં જંતુનાશકો MRL (Maximum Residue Limit) થી વધુ મળ્યા. 96.9% સેમ્પલ સુરક્ષિત હતા. સરકાર MPRNL મોનિટરિંગ સિસ્ટમ અને GPS લોકેશન દ્વારા ખેતરોનું ટ્રેકિંગ કરી સુરક્ષિત ખેતીને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. ભારત ફળ-શાકભાજીનો શુદ્ધ નિકાસકાર બની રહ્યો છે, જ્યારે નિકાસ અને આયાત બંનેમાં વૃદ્ધિ જોવા મળી રહી છે. ડિજિટલ સર્વે, IPM (Integrated Pest Management) અને ઓઇલ પામ મિશન જેવા સુધારાઓ દ્વારા સરકાર સુરક્ષિત ઉત્પાદન અને આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે.

સાગબારા તાલુકાના ખોપી, હલ, પાડી સહિત ૧૨ ગામના ખેડૂતો જંગલ જમીન હક્ક મુદ્દે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે. તેમના ધરણાં પ્રદર્શન ચોથા દિવસે પણ યથાવત્ છે. છેલ્લા એક માસથી આંદોલન ચાલી રહ્યું છે. ખેડૂતો જંગલ જમીન મુદ્દે છેવટ સુધી લડવા કટિબદ્ધ છે. તા.૧૧ના રોજ નાંદોદના ધારાસભ્ય ડો. દર્શનાબેન દેશમુખ ધરણામાં જોડાયા હતા અને સમર્થન આપ્યું હતું. સંસદસત્ર પૂર્ણ થયા બાદ સાંસદ મનસુખ વસાવા પણ જોડાશે.

પોરબંદર જિલ્લામાં 5 ઈંચથી ઓછો વરસાદ થતાં મગફળી સહિતના પાકો નિષ્ફળ જવાની ભીતિને પગલે ખેડૂતો અને પશુપાલકો આર્થિક સંકટમાં મુકાયા છે. ખેડૂતોએ કલેક્ટરને પોરબંદર જિલ્લાને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવા, પાક ધિરાણ લોન માફ કરવા, આગામી વાવણી માટે બિયારણમાં સહાય આપવા અને પશુપાલકો માટે તાત્કાલિક ઘાસચારાની વ્યવસ્થા કરવા માંગ કરી છે. વીઘાદીઠ રૂ. 6,000 થી વધુનો ખર્ચ છતાં ઉત્પાદન મળવાની શક્યતા નહિવત છે, તેથી સરકારે તાત્કાલિક સર્વે કરાવી રાહત પેકેજ જાહેર કરવું જરૂરી છે.

છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં વરસાદના ત્રીજા રાઉન્ડની શાનદાર શરૂઆત થઈ છે, જેના પગલે ખેડૂતોમાં આનંદની લાગણી વ્યાપી છે. છેલ્લા ૨૪ કલાક દરમિયાન પાવીજેતપુર તાલુકામાં સૌથી વધુ ૪૫ મિ.મી. (પોણા બે ઇંચ) વરસાદ નોંધાયો છે. બોડેલી અને છોટાઉદેપુર તાલુકામાં પણ નોંધપાત્ર વરસાદ થયો છે. આ નવા વરસાદી રાઉન્ડથી ખેડૂતોને રાહત મળી છે, જેઓ અગાઉ વરસાદના અભાવે ચિંતિત હતા. આ વરસાદ ખેતી માટે આશાસ્પદ સાબિત થયો છે.

જંબુસરમાં યુરિયા ખાતર મેળવવા માટે ખેડૂતોને લાંબી કતારોમાં ઊભા રહેવાની ફરજ પડી રહી છે, જેના કારણે સરકારી દાવા પોકળ સાબિત થયા છે. ધારાસભ્ય ડી.કે. સ્વામી ઉદ્ઘાટનોમાં વ્યસ્ત હોવાથી ખેડૂતો રોષે ભરાયા છે. યુનિયન જિન ખાતે ૨,૦૦૦ ગુણ ખાતર સામે ૯૦૦ ખેડૂતો પહોંચ્યા હતા, અને જરૂરિયાત મુજબ ખાતર મળશે કે કેમ તેની ચિંતા છે. માજી ધારાસભ્ય કિરણ ભાઈ મકવાણાની આગેવાની હેઠળ ખેડૂતોએ પ્રાંત અધિકારીને આવેદનપત્ર આપ્યું. પોલીસ બંદોબસ્ત ગોઠવવામાં આવ્યો હતો.

રાધનપુર અને સાંતલપુર પંથકમાં અતિવૃષ્ટિને કારણે વાવેલા પાકને વ્યાપક નુકસાન થયું છે. ખેતીવાડી વિભાગના પ્રાથમિક સર્વે મુજબ, અનેક વિસ્તારોમાં પાક બગડતાં ખેડૂતોને ફરીથી 'રી-સોઇંગ' કરવાની ફરજ પડી છે. કુલ 42,737 હેક્ટર વિસ્તારમાં થયેલા વાવેતરમાં બાજરી, તુવેર, મગફળી, કપાસ, શાકભાજી સહિત અનેક પાકોનો સમાવેશ થાય છે. આ પ્રાથમિક સર્વેનો રિપોર્ટ સરકારને મોકલી દેવાયો છે, પરંતુ નુકસાનીના ચોક્કસ આંકડા હજુ જાહેર થયા નથી. ખેડૂતો પર બિયારણ અને વાવણીનો વધારાનો આર્થિક બોજ આવ્યો છે, અને તેઓ સરકારી સહાયની રાહ જોઈ રહ્યા છે.

ગુજરાતમાં ચાલુ ખરીફ સિઝન-2026 દરમિયાન વાવેતર 85% પૂર્ણ થયું છે, જેમાં 72.47 લાખ હેક્ટરમાં વાવણી થઈ છે. કૃષિ અર્થતંત્રમાં મહત્વના ગણાતા કપાસ અને મગફળીનું કુલ વાવેતરમાં 57% થી વધુ યોગદાન રહ્યું છે. કપાસનું 21.22 લાખ હેક્ટરમાં, જ્યારે મગફળીનું 20.41 લાખ હેક્ટરમાં વાવેતર થયું છે. સોયાબીન, મગફળી અને અડદનું વાવેતર સામાન્ય વિસ્તાર કરતાં વધુ થયું છે, જેમાં સોયાબીન 107% અને અડદ 103% નોંધાયા છે. ડાંગર, મકાઈ, તુવેર, બાજરી અને શાકભાજી જેવા પાકોમાં પણ નોંધપાત્ર વાવેતર થયું છે.

ઓગસ્ટ મહિનો શાકભાજીની ખેતી માટે કમાણીની નવી તકો લાવે છે. મોનસૂનમાં ખેતી જોખમી નથી, પરંતુ યોગ્ય શાકભાજીની પસંદગીથી નવરાત્રિ, દશેરા અને દિવાળી જેવા તહેવારો દરમિયાન બજારમાં ભાવ વધે ત્યારે સારો નફો મેળવી શકાય છે. આ સિઝનમાં વહેલી શાકભાજીની માંગ વધુ અને પુરવઠો ઓછો હોય છે, તેથી ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવે છે. યોગ્ય જાત, ઊંચી ક્યારીઓ અને પાણીના નિકાલનું ધ્યાન રાખવાથી ઓછા જમીન વિસ્તારમાં પણ બમ્પર નફો શક્ય છે.

રાજ્ય સરકાર અને રાજ્યપાલ દ્વારા પ્રાકૃતિક ખેતીને પ્રોત્સાહન અપાઈ રહ્યું છે ત્યારે ઉમરગામના ખેડૂત હસમુખ પટેલે ૮ વર્ષથી પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવી આવક વધારી છે. તેઓ પોતાના ખેતી વિષયક જ્ઞાન અન્ય ખેડૂતો સુધી પહોંચાડી રહ્યા છે. તેમના ખેતરમાં કેરી, ચીકુ, કેળા, ફણસ, આમળા, જાંબુ, હળદર, સૂરણ, કારેલા અને દૂધી જેવા વિવિધ પાકોનું જૈવિક પદ્ધતિથી ઉત્પાદન થાય છે. ૨૦૧૮થી પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવી, તેઓ જીવામૃત, ઘન જીવામૃત અને પંચામૃતનો ઉપયોગ કરે છે. આંબા નીચે હળદરનું વાવેતર કરીને મલ્ટી-ક્રોપિંગ પદ્ધતિથી જમીનનો અસરકારક ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. તેઓ હવે પ્રાકૃતિક ખેતીના માસ્ટર ટ્રેનર બની ખેડૂતોને તાલીમ આપે છે.

નર્મદા જિલ્લાના સાગબારા તાલુકામાં આદિવાસી વિસ્તારોમાં જંગલની જમીન ખેડવાના મુદ્દે ખેડૂતો દ્વારા ખોપી ગામે બળદો અને હળ સાથે ધરણાં પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું. સુરત જિલ્લાના ઉમરપાડાના વન વિભાગના કર્મચારીઓ દ્વારા આ જમીન ખેડવા દેવામાં ન આવતાં ખેડૂતોમાં ભારે રોષ જોવા મળ્યો. છેલ્લા એક માસથી આ મુદ્દે સંઘર્ષ કરી રહેલા લગભગ બાર ગામના આદિવાસી ખેડૂતો, જેઓ વર્ષોથી આ જમીન ખેડી રહ્યા છે, તેમને ન્યાયની માંગ કરી. વિશ્વ આદિવાસી દિને આ ધરણાં પ્રદર્શનને વેગ મળ્યો.

નર્મદા જિલ્લો, જે જંગલો અને ડુંગરોથી ઘેરાયેલો છે અને સિંચાઈની મર્યાદિત સુવિધાઓ ધરાવે છે, તે હવે PM-KUSUM યોજના હેઠળ ₹618.41 કરોડના ખર્ચે 14,989 ઓફ-ગ્રીડ સોલાર પંપની ફાળવણી સાથે આત્મનિર્ભર બની રહ્યો છે. આ પહેલથી ખેડૂતો માત્ર વરસાદ પર આધાર રાખવાને બદલે, સૂર્યપ્રકાશનો ઉપયોગ કરીને બારેમાસ ખેતી કરી શકશે, જેનાથી કૃષિ આવકમાં વધારો થશે અને રોજગારી માટે થતું સ્થળાંતર ઘટશે. આ યોજના ઇકો-સેન્સિટિવ વિસ્તારના નિયમોનું પાલન કરતી વખતે પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના ખેતીને પ્રોત્સાહન આપે છે.

દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાના ઓખામંડળ અને કલ્યાણપુર તાલુકાના ખેડૂતો માટે સારા સમાચાર છે. વરસાદની અછતને કારણે ઊભી થયેલી સિંચાઈની જરૂરિયાતને પહોંચી વળવા માટે રાજ્ય સરકાર સમક્ષ કરાયેલી રજૂઆત સફળ રહી છે. સ્થાનિક સાંસદ અને ધારાસભ્યના પ્રયાસોથી, નર્મદા યોજનાનું પાણી બંને તાલુકાના ખેડૂતોને સિંચાઈ માટે ઉપલબ્ધ કરાવવાનો માર્ગ મોકળો થયો છે. સાની ડેમ મારફતે પાણી ખેડૂતો સુધી પહોંચાડવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરાઈ છે. આનાથી ખરીફ સિઝનના પાકને જરૂરી પિયત મળશે અને વરસાદના અભાવની અસર ઘટશે.