નાગ પંચમી પર માટી કે ધાતુની મૂર્તિ અથવા તો દિવાલ કે કાગળ પર દોરેલા નાગ દેવતાના ચિત્રની પૂજા કરવી. પૂજામાં કાચું દૂધ, ચંદન, ચોખા, ફૂલ અને દૂર્વા (ધરો) અર્પણ કરવા. શિવલિંગ પર જળાભિષેક: આ દિવસે શિવ મંદિરે જઈને શિવલિંગ પર જળ અને દૂધ ચડાવવું ખૂબ જ શુભ મનાય છે. પૂજા અને અભિષેક કરતી વખતે મનમાં સતત "ૐ નમઃ શિવાય" મંત્રનો જાપ કરતા રહો. વ્રત અને કથા શ્રવણ: આ દિવસે ઉપવાસ કરવાથી અને નાગ પંચમીની કથા સાંભળવાથી પુણ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે.

નાગ પંચમીના પવિત્ર અવસર પર, હિન્દુ ધર્મમાં પૂજાતા વિવિધ દિવ્ય નાગો વિશે જાણવું રસપ્રદ છે. શેષનાગ, જે ભગવાન વિષ્ણુના શયન તરીકે ઓળખાય છે, સર્પોના રાજા છે. વાસુકી, ભગવાન શિવના ભક્ત અને સમુદ્ર મંથનના સાક્ષી, એક મહત્વપૂર્ણ નાગ છે. પદ્મ, મહાપદ્મ, તક્ષક, કુલિક, કર્કોટક અને શંખપાલ જેવા નાગોનું પણ ધાર્મિક ગ્રંથોમાં વિશેષ સ્થાન છે. આ નાગોની પૂજાથી શાંતિ અને સમૃદ્ધિની પ્રાપ્તિ થાય છે.

ભગવાન શિવને સમર્પિત શ્રાવણ મહિનો શિવભક્તો માટે ખૂબ જ વિશેષ છે. શિવભક્તો આ મહિનામાં ભગવાન ભોલેનાથની વિશેષ પૂજા કરે છે, અને તેનો સોમવાર શિવ ઉપાસના માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. ભક્તો શિવલિંગનો જલાભિષેક કરે છે, અને બેલપત્ર, ધતુરા, ચંદન તથા ફૂલ ચઢાવે છે. સંતાન સુખ માટે, શ્રાવણના પ્રથમ સોમવારે ભગવાન શિવને દૂધમાં ચંદન મિક્સ કરીને અભિષેક કરવો જોઈએ. યોગ્ય પૂજાથી પરિવારની વૃદ્ધિ, સંતાન પ્રાપ્તિ અને અન્ય તમામ મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે.

જૂનાગઢના ગિરનાર તળેટીમાં બિરાજમાન ભવનાથ મહાદેવનું મંદિર અનેક દંતકથાઓ ધરાવે છે. સ્કંદપુરાણ અનુસાર, શિવરાત્રિએ અજાણતા પૂજા કરનાર પારધી અને યમકિંતુઓ સાથે યુદ્ધ બાદ પાપ મુક્તિ માટે પૂજા કરનાર ઇન્દ્ર દેવની કથા અહીં જોડાયેલી છે. મહા વદ ચૌદશના દિવસે થયેલી આ પૂજાથી 'ભવેશ્વર' લિંગ 'ભવનાથ' બન્યું. ભવનાથ શબ્દનો અર્થ 'ભવનો નાશ કરનારો' થાય છે. આ સ્થળે પગ મૂકતાં જ પાપોમાંથી મુક્તિ મળે છે તેવી માન્યતા છે.

13 ઓગસ્ટથી શરૂ થયેલો શ્રાવણ માસ 11 સપ્ટેમ્બર સુધી ચાલશે. આ પવિત્ર મહિનામાં કેટલાક ખાસ ઉપાયો કરવાથી જીવનની મુશ્કેલીઓ અને વિઘ્નો દૂર થઈ શકે છે. આ વર્ષે શ્રાવણમાં ગ્રહોની સ્થિતિ વિશેષ રહેશે. ગ્રહોની પરેશાનીઓ, મહાદશા-અંતર્દશા અથવા કુંડળીમાં ચાલી રહેલી નકારાત્મક અસરોમાંથી મુક્તિ માટે, ગોચર કરતા ગ્રહો અને તમારી વ્યક્તિગત સ્થિતિ અનુસાર ઉપાય કરો. જન્મ પત્રિકામાં સૂર્ય, ચંદ્ર, મંગળ, બુધ, ગુરૂ, શુક્ર, શનિ, રાહુ-કેતુ સંબંધિત પીડા માટે શિવલિંગ પર યોગ્ય વસ્તુઓથી અભિષેક, પૂજા, મંત્રોનો જાપ અને વ્રત જેવા ઉપાયો કરવાથી લાભ મળશે.

ગુજરાત નજીક દીવના ફુદમ ગામ પાસે આવેલું ગંગેશ્વર મહાદેવ મંદિર પ્રકૃતિ અને આસ્થાનો અદ્ભુત સંગમ દર્શાવે છે. અહીં અરબી સમુદ્રના કિનારે ખડકોમાં પાંડવો દ્વારા સ્થાપિત પાંચ શિવલિંગ બિરાજમાન છે. ભરતી વખતે સમુદ્રના મોજાં આ શિવલિંગનો કુદરતી જળાભિષેક કરે છે, જે અત્યંત આધ્યાત્મિક અનુભવ છે. ઓટ વખતે શિવલિંગ સ્પષ્ટ દેખાય છે. શ્રાવણ માસ અને મહાશિવરાત્રી પર અહીં ભક્તોની ભીડ જામે છે.

80માં સ્વાતંત્રતા દિવસની દેશભરમાં ઉજવણી વચ્ચે, દ્વારકા જગત મંદિરમાં કૃષ્ણ ભક્તિની સાથે દેશભક્તિનો અદભૂત માહોલ જોવા મળ્યો. મંદિરના શિખર પર 52 ગજ કાપડમાંથી બનાવેલો તિરંગા રંગનો ઝંડો લહેરાવવામાં આવ્યો, જે દેશ પ્રેમની ભાવના જગાવે છે. આ ધાર્મિક અને રાષ્ટ્રીય પર્વની એક સાથે ઉજવણી દ્રશ્યોમાં કેદ થઈ, જ્યાં ભક્તોની આસ્થા અને દેશ પ્રત્યેનું સમર્પણ પ્રદર્શિત થયું.

રાજકોટની આજી નદીના કિનારે આવેલું 'સોમનાથ મહાદેવ મંદિર' 400 વર્ષ જૂનું છે અને 'કાચબાની જગ્યા' તરીકે ઓળખાય છે. રાજશાહી કાળમાં મનોહરસિંહજી જાડેજાના પૂર્વજોએ નિર્માણ કરાવેલું આ મંદિર શ્વેત આરસપહાણના શિવલિંગ માટે પ્રખ્યાત છે. અહીંના જીવંત કાચબાઓ ભક્તોનું આકર્ષણ છે, જેઓ 40 વર્ષથી વધુ જૂના છે. લગભગ 55 વર્ષ પહેલાં કરફ્યુ દરમિયાન ગોળી વાગવા છતાં એક કાચબો ચમત્કારિક રીતે જીવિત રહ્યો હતો. આ મંદિર 7 પેઢીથી પૂજા-અર્ચનાની પરંપરા ધરાવે છે.

80મા સ્વાતંત્ર્ય પર્વની ઉજવણીમાં દેવભૂમિ દ્વારકામાં દેશભક્તિનો અનેરો માહોલ જોવા મળ્યો. પ્રસિદ્ધ દ્વારકાધીશ જગતમંદિરના શિખર પર રાષ્ટ્રધ્વજ તિરંગો લહેરાતો જોઈ ભક્તોમાં ગૌરવની લાગણી છવાઈ હતી. આધ્યાત્મિકતા અને રાષ્ટ્રભક્તિનો અનોખો સંગમ સર્જાયો હતો. ભગવાન દ્વારકાધીશના ધામમાંથી ‘હર ઘર તિરંગા’ અભિયાનને સફળ બનાવવા અને દરેક નાગરિકના હૃદયમાં રાષ્ટ્રપ્રેમ પ્રજ્વલિત કરવાનો સંદેશ અપાયો હતો. આ દ્રશ્ય દેશપ્રેમના ઉત્સાહને નવી ઉંચાઈ પર લઈ ગયું.

ગુજરાતના કચ્છમાં પાકિસ્તાન બોર્ડર નજીક સ્થિત છે પૌરાણિક રામાયણકાળનું કોટેશ્વર મહાદેવનું શિવાલય. આ અતિરમણીય જગ્યાએ અરબ સાગરના મોજાઓ વચ્ચે બિરાજમાન ભગવાન શિવની કથા લંકાપતિ રાવણથી શરૂ થાય છે. રાવણે કૈલાસ પર્વત પર ભગવાન શિવની તપસ્યા કરી શિવલિંગ વરદાનમાં મેળવ્યું. શરત હતી કે શિવલિંગ લંકા લઈ જતી વખતે વચ્ચે જમીન પર મૂક્યું તો તે ત્યાં જ સ્થાપિત થઈ જશે. દેવોએ કાવતરું ઘડીને રાવણને ગાય અને ઋષિના રૂપમાં છેતર્યા, જેના કારણે રાવણે શિવલિંગ જમીન પર મૂકી દીધું અને તે ત્યાં જ સ્થાપિત થઈ ગયું, જે ‘કોટેશ્વર મહાદેવ’ તરીકે ઓળખાય છે.

શ્રી સ્વામિનારાયણ મંદિર કુમકુમ મણિનગરના સાધુ પ્રેમવત્સલદાસજીએ ૧૫મી ઓગસ્ટ, સ્વતંત્રતા દિવસ નિમિત્તે દેશભક્તિ અને આત્મ-સ્વતંત્રતા પર ભાર મૂક્યો. તેમણે ભગતસિંહ, સુખદેવ, રાજગુરુ જેવા ક્રાંતિકારીઓના બલિદાનને યાદ કરીને જવાનોનો આભાર માન્યો. સાધુ પ્રેમવત્સલદાસજીએ જણાવ્યું કે, માત્ર દેશમાં જીવવું પૂરતું નથી, પરંતુ દેશ માટે જીવીને તેની આન, શાન અને બાન વધારવી એ સાચી દેશભક્તિ છે. તેમણે પ્રશ્ન કર્યો કે શું આપણે ખરેખર આંતરિક રીતે આઝાદ છીએ? ક્રોધ, આળસ, નકારાત્મક વિચારો અને વ્યસનો જેવી આંતરિક ગુલામીમાંથી મુક્તિ મેળવી મન પર નિયંત્રણ મેળવવાથી જ સાચી આઝાદી મળશે.

બોડેલી તાલુકાના સરગી ગામના હનુમાન દાદાના 50ના પ્રથમ શનિવારે બાવન ગજની ધ્વજા ઝંડ હનુમાન દાદાને ચડાવવાની પરંપરાને ચાલુ રાખતા પગપાળા પ્રવાસનુંપ્રસ્થાન કર્યું હતું. દાદાના ભક્તોએ ધનપૂરી ઇકો ટુરીઝમ કમિટી અને જાંબુઘોડા વનરાજસિંહ સોલંકીના સહયોગથી રોકાણ કરવાની વ્યવસ્થા કરાઈ છે. જ્યારે તમામ ભક્તોને રાત્રિ ભોજનની વ્યવસ્થા સરગી (દે) ગ્રામ પંચાયતના સરપંચ ગીતાબેન એમ રોહિત દ્વારા કરાયું હોવાનું જાણવા મળે છે.

પવિત્ર શ્રાવણ માસના પ્રથમ શનિવારે બોડેલી તાલુકાના ઝંડ ગામે જાંબુઘોડા અભયારણ્યની ગીચ હરિયાળી વચ્ચે સુપ્રસિદ્ધ ઝંડ હનુમાનધામ ખાતે ભક્તો મોટી સંખ્યામાં ઊમટી પડશે. શ્રાવણ દરમિયાન દર મંગળવાર અને શનિવારે અહીં ભારે ભીડ જામે છે. ૨૧ ફૂટ લાંબી, એક જ રેતાળ પથ્થરમાંથી કોતરાયેલી હનુમાનજીની મૂર્તિ, ડાબા પગ નીચે શનિદેવની મૂર્તિ અને નીચે પૌરાણિક શિવ મંદિર મુખ્ય આકર્ષણો છે. આ વિસ્તાર હેડંબા વન તરીકે પણ ઓળખાય છે, જ્યાં પાંડવો વનવાસ દરમિયાન રોકાયા હોવાની લોકવાયકા છે.

પવિત્ર શ્રાવણ માસમાં રાજકોટમાંથી કોમી એકતાનું અનોખું દ્રશ્ય જોવા મળ્યું છે. અહેસાન ચૌહાણ નામના મુસ્લિમ વ્યક્તિ છેલ્લા 35 વર્ષથી નિયમિતપણે ચાલીને ઈશ્વરિયા મહાદેવના દર્શને જાય છે, જે સાંપ્રદાયિક સદભાવની મિસાલ કાયમ કરે છે. તાજેતરમાં પગમાં 45 ટાંકા આવ્યા છતાં તેમની શ્રદ્ધા અડગ છે. તેઓ 22 વર્ષથી દિવ્યાંગો અને જરૂરિયાતમંદોને સોમનાથ યાત્રા કરાવે છે. તેમના આ સેવાકાર્ય બદલ તેમને 'હિન્દુ-મુસ્લિમ કોમી એકતા એવોર્ડ'થી સન્માનિત પણ કરાયા છે.

સાબરમતી નદીના કિનારે ટુરિઝમ ટેમ્પલ સર્કિટ વિકસાવવાનો રૂ.155 કરોડનો માસ્ટર પ્લાન વાસ્તવિકતા બનવા જઈ રહ્યો છે. આયોજન મુજબ, સપ્તઋષિના આરાથી જગન્નાથજી મંદિર, અટલ ઘાટ અને ભદ્ર-વસંત ચોક સુધીના વિસ્તારનો વિકાસ કરવામાં આવશે. પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થતાં સાબરમતીનો પૂર્વ કિનારો પ્રવાસીઓ માટે મુખ્ય આકર્ષણ બનશે. પ્રથમ તબક્કામાં રૂ.15 કરોડની ગ્રાન્ટથી 35 પ્રાચીન મંદિરોના જીર્ણોદ્ધાર અને પુનઃસ્થાપનનું કાર્ય શરૂ થશે, જેમાં શ્રદ્ધાળુઓ માટે આધુનિક સુવિધાઓ પણ ઊભી કરાશે.

આગામી 15 ઓગસ્ટથી અયોધ્યા સ્થિત શ્રીરામ જન્મભૂમિ મંદિરમાં રામલ્લાની સેવા પુજામાં એક મોટો ફેરફાર જોવા મળશે. મંદિર પરિસરમાં સેવા આપનાર તમામ પુજારીઓ માટે એક નવો ડ્રેસ કોડ લાગુ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ અંતર્ગત, તમામ પુજારીઓ પીળી ધોતી અને અંગવસ્ત્રમાં જોવા મળશે, જે રેશમી અને સિલાઈ વગરના હશે. ધાર્મિક સમિતિએ આ નિર્ણય શાસ્ત્રોની શુચિતા અને સાત્વિકતાને ધ્યાનમાં રાખી લીધો છે. શિયાળામાં ઉનના ડ્રેસની પણ વ્યવસ્થા કરાઈ છે. આ નવો નિયમ શિસ્ત અને એકરૂપતા લાવશે, તેમજ ભક્તો માટે પુજારીઓને ઓળખવાનું સરળ બનાવશે.

રાજા સગરના 60,000 પુત્રો યજ્ઞનો ઘોડો શોધતી વખતે મહર્ષિ કપિલના ક્રોધથી ભસ્મ થયા. તેમના ઉદ્ધાર માટે રાજા ભગીરથે કઠોર તપસ્યા કરી, જેનાથી ભગવાન શિવની મદદથી ગંગાજી પૃથ્વી પર અવતર્યા. ગંગાજળના સ્પર્શથી રાજા સગરના પુત્રોને મોક્ષ મળ્યો. આ ઘટના "ભગીરથ પ્રયાસ" તરીકે ઓળખાય છે, જે અશક્ય કાર્યોને પાર પાડવાની દ્રઢતા અને સંકલ્પનું પ્રતિક છે. આ કથા સંકલ્પ, ધીરજ, નમ્રતા અને લોકકલ્યાણના મહત્વ પર ભાર મૂકે છે.

ગુજરાતના દેવભૂમિ દ્વારકામાં સ્થિત નાગેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ, પ્રાચીન કાળમાં જ્યાં સર્પોનું સામ્રાજ્ય હતું તેવા દારુકાવનમાં બિરાજમાન છે. આ પવિત્ર સ્થાન ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ દ્વારા પણ પૂજનિય રહ્યું છે. એવી માન્યતા છે કે, આ જ્યોતિર્લિંગના દર્શન કરવાથી ભક્તો અજાણતાં થયેલા પાપોમાંથી મુક્તિ મેળવે છે. દંતકથા અનુસાર, દારુકા રાક્ષસીના અત્યાચારથી મુક્તિ અપાવવા ભગવાન શિવ સ્વયંભૂ પ્રગટ થયા અને જ્યોતિર્લિંગ રૂપે સ્થાપિત થયા. શિવપુરાણ મુજબ, આ પૃથ્વી પરનું પ્રથમ જ્યોતિર્લિંગ ગણાય છે.

નવા સાંગાણા ગામમાં આવેલું જાળનાથ મહાદેવ મંદિર શ્રદ્ધાનું કેન્દ્ર છે. પ્રકૃતિના ખોળે બિરાજમાન આ સ્વયંભૂ શિવલિંગમાંથી રક્તધારા વહેવાની ઘટનાએ ભક્તોની આસ્થાને વધુ દ્રઢ બનાવી છે. લોકવાયકા મુજબ, ધનની શોધમાં ખોદકામ દરમિયાન શિવલિંગ સાથે ત્રિકમ અથડાતાં આ ચમત્કાર થયો. પવિત્ર જળથી અભિષેક બાદ શિવલિંગને પુનઃસ્થાપિત કરાયું. આ સ્થળ ઝાળા અને જંગલ વિસ્તારમાં હોવાથી "જાળનાથ" નામ પડ્યું. છેલ્લા ૪૭ વર્ષથી અહીં એક જ વ્યાસપીઠ અને વક્તા સાથે રામકથા યોજાય છે, જે ૪૮મા વર્ષમાં પ્રવેશ કરશે. આ પરંપરા શ્રદ્ધા, સંસ્કાર અને એકતાનું પ્રતિક છે. શ્રાવણ માસમાં અહીં ભક્તોની ભારે ભીડ જામે છે.

જાંબુઘોડાના મેરીયા ગામમાં આવેલ હનુમાનજી મંદિરે ધાર્મિક વિધિઓ અને મંત્રોચ્ચાર સાથે પાર્થેશ્વર મહાદેવની પ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવી. વહેલી સવારથી જ ભક્તોની ભીડ જામી હતી, જેમણે શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજા-અર્ચના અને અભિષેક કર્યો. આ પ્રસંગે મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓએ હાજર રહી ભગવાન શિવના દર્શન કર્યા. સમગ્ર મંદિર પરિસર ભક્તિમય વાતાવરણમાં "હર હર મહાદેવ"ના જયઘોષથી ગુંજી ઉઠ્યું. સ્થાનિક ભક્તો અને ગ્રામજનોએ ઉત્સાહભેર ભાગ લીધો.

સાવલી તાલુકામાં પવિત્ર શ્રાવણ માસના પ્રથમ દિવસે નગર સહિત આસપાસના વિસ્તારમાં આવેલા શિવ મંદિરોમાં ભક્તિનો માહોલ જોવા મળ્યો હતો. વહેલી સવારથી જ ભક્તો ભગવાન ભોળાનાથના દર્શન કરવા માટે શિવાલયોમાં ઊમટયા હતા. સાવલીના પ્રસિદ્ધ ભીમનાથ મહાદેવ મંદિર સહિત શહેરના વિવિધ શિવ મંદિરોમાં મોટી સંખ્યામાં શ્રાદ્ધાળુ પહોંચ્યા હતા. ભક્તોએ ભગવાન શિવને જળાભિષેક, દૂધાભિષેક તેમજ બીલીપત્ર, ફૂલ અને પ્રસાદ અર્પણ કરી પૂજા-અર્ચના કરી હતી. પુણ્ય સ્વામીજીની પાદુકા અને સમાધિના દર્શન કરીને આશીર્વાદ મેળવ્યા હતા. અનેક ભક્તોએ શ્રાવણ માસ દરમિયાન ઉપવાસ અને ધાર્મિક અનુષ્ઠાન કરવાનો સંકલ્પ પણ લીધો હતો.

ડભોઇ નાંદોદી ભાગોળ પાસે હરિહર આશ્રામ દ્વારા યોજાતી કાવડયાત્રાનો અમાસની રાત્રે પ્રારંભ કરાયો હતો. જે ચાંદોદથી નર્મદાના પવિત્ર જળ ભરી ડભોઇ પરત ફરી હતી. જેનું શિનોર ચોકડી ખાતે ધારાસભ્ય શૈલેષ મહેતા દ્વારા સ્વાગત કરાયું હતું. યાત્રામાં કરનાળી કુબેર મંદિરના મહંત દિનેશગીરી મહારાજ પણ જોડાયા હતા. શિવભક્તોએ કાવડયાત્રામાં હર હર મહાદેવના જયઘોષથી વાતાવરણ ગજવ્યું હતું. જે બાદ વાઘનાથ મહાદેવ, કુબેરેશ્વર મહાદેવ તથા પંચેશ્વર મહાદેવ સહિત વિવિધ શિવાલયોમાં નર્મદાનો જળાભિષેક કરાયો હતો.

પવિત્ર શ્રાવણ માસનો 13 ઓગસ્ટથી પ્રારંભ થતાં, ઐતિહાસિક તીર્થધામ ચાંદોદ, જે દક્ષિણ પ્રયાગ તરીકે પણ ઓળખાય છે, ત્યાં ભક્તોનું ઘોડાપૂર ઉમટી રહ્યું છે. નર્મદાજીના પવિત્ર જળમાં સ્નાન કરવા અને મહાદેવની આરાધના કરવા હજારો ભાવિકો આવે છે. ચાંદોદ, જે શિવનગરી તરીકે જાણીતી છે, ત્યાં અનેક શિવાલયો છે. શ્રાવણ માસમાં નર્મદા સ્નાન પુણ્યફળદાયી માનવામાં આવે છે. ચોમાસાને કારણે નર્મદા કિનારે પ્રકૃતિની સુંદરતા પણ અનેકગણી વધી છે.

અંકલેશ્વરના રામકુંડ ખાતે પવિત્ર શ્રાવણ માસ નિમિત્તે યોજાયેલ શિવમહાપુરાણ જ્ઞાનયજ્ઞ અંતર્ગત ભવ્ય પોથીયાત્રાનું આયોજન કરાયું. મોટી સંખ્યામાં ભાવિક ભક્તો જોડાયા હતા. યાત્રા દરમિયાન ભક્તિમય વાતાવરણ સર્જાયું હતું, જેમાં હર હર મહાદેવના જયઘોષ અને ભજન-કીર્તન સાથે શિવ મહાપુરાણની પોથીને શોભાયાત્રા સ્વરૂપે લઈ જવાઈ. ફૂલોથી સુશોભિત પોથી, ભગવાન શિવની પ્રતિમા અને ધાર્મિક શણગારથી વાતાવરણ શિવમય બન્યું. 13 થી 21 ઓગસ્ટ સુધી ચાલનારી આ કથામાં પ્રીયાંશુ મહારાજ કથા રસપાન કરાવી રહ્યા છે.

નર્મદા જિલ્લામાં પવિત્ર શ્રાવણ માસનો પ્રારંભ થતાં જ શિવાલયોમાં હર હર મહાદેવના નાદ ગૂંજ્યાં. શિવભક્તો દર્શન અને પૂજા-અર્ચના માટે ઉમટી પડ્યા છે. એક પુષ્પ, એક બિલીપત્ર અને જળ અર્પણ કરવાથી ભગવાન શિવ પ્રસન્ન થાય છે તેવી ધાર્મિક માન્યતા છે. ભક્તો પાર્થેશ્વર શિવલિંગ બનાવી આરાધના કરી રહ્યા છે. બિલીપત્ર, પુષ્પો, ધતુરાના ફૂલ તથા અન્ય સુગંધી દ્રવ્યો અર્પણ કરી ભક્તો પૂજા-અર્ચના કરી રહ્યા છે. શૂલપાણેશ્વર મહાદેવ મંદિર સહિત અનેક ધાર્મિક સ્થળોએ ભક્તોની ભારે ભીડ જોવા મળી રહી છે.

પવિત્ર શ્રાવણ માસના શુભારંભે શ્રી સ્વામિનારાયણ મંદિર કુમકુમ લંડનમાં સત્સંગ સભા યોજાઈ. મોટીવેશનલ સ્પીકર સાધુ પ્રેમવત્સલદાસજીએ જણાવ્યું કે, સોશિયલ મીડિયા પરની 'રિયલ લાઈફ' એ માત્ર ફિલ્ટર કરેલી પોસ્ટ છે, જે ડિપ્રેશન અને ટેન્શન વધારે છે. સુખની પ્રાપ્તિ માટે બીજાની સરખામણી કરતાં, પોતાની પાસે જે છે તેનો સંતોષ માનો. શ્રી સ્વામિનારાયણ ભગવાનના ઉપદેશ મુજબ, પોતાને ઓળખો અને રિલ્સ જોવાનું છોડી વાસ્તવિક જીવન જીવો. આત્મ-દર્શન અને ભગવાનના ધ્યાનથી સુખ, શાંતિ અને દિવ્યાનંદની અનુભૂતિ થશે.

અંકલેશ્વરના શીયાલી ગામમાં જ્ઞાનયોગ દર્શન આશ્રામ ખાતે અમરનાથ ગુફાની પ્રતિકૃતિમાં બરફના શિવલિંગના દર્શન શ્રાવણ માસ દરમિયાન ભક્તો માટે ખુલ્લા મુકવામાં આવ્યા છે. જે ભક્તો અમરનાથ ગુફાના દર્શન કરવા જઈ શકતા નથી, તેઓ શીયાલી ગામે "બરફ્નીબાબા" ના દર્શનનો લાભ લઈ શકે છે. આશ્રમ પરિસરમાં રામેશ્વર મહાદેવ, જ્ઞાનેશ્વર હનુમાનજી, રામજી અને સરસ્વતી માતાજીના મંદિરો પણ આવેલા છે. બરફ્ના શિવલિંગના દર્શન 13 ઓગસ્ટ 2026 થી 11 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી ખુલ્લા રહેશે.

ભરૂચ નજીક જુના તવરા ગામે આવેલા પ્રસિદ્ધ શ્રી ચિંતનાથ મહાદેવજીના મંદિરમાં આજે શ્રાવણ માસના પ્રથમ દિવસે શિવભક્તોની ભારે ભીડ ઉમટી હતી. નર્મદા તટ પર આવેલા આ મંદિરમાં કપિલમુનિએ તપ કરીને કપિલેશ્વર મહાદેવની સ્થાપના કરી હતી. શાસ્ત્રો મુજબ કપિલમુનિ શિવ સ્વરૂપ છે. રેવા પુરાણ અનુસાર બાણાસુરે પણ અહીં કોટેશ્વર મહાદેવની સ્થાપના કરી હતી. મંદિરમાં દર્શન કરવાથી ભક્તો ચિંતામુક્ત થાય છે, તેથી આ મંદિર ચિંતનાથ મહાદેવ તરીકે ઓળખાય છે. શ્રાવણ માસ અને મહાશિવરાત્રિ પર અહીં હજારો ભક્તો આવે છે.

તાજેતરમાં આવેલી અષાઢી એકાદશીના પાવન અવસરે, મહારાષ્ટ્રના વારકરીઓએ સફેદ વસ્ત્રો પહેરી, મંજીરા વગાડતાં અને અભંગ ગાતા પંઢરપુરની પગપાળા યાત્રા કરી. આ શિસ્તબદ્ધ અને ભક્તિભાવપૂર્ણ દ્રશ્ય જોઈને અભિનેત્રી શ્રિયા પિલગાંવકર પણ પ્રભાવિત થયા છે. તેઓ કહે છે કે તેમના પરિવારમાં પણ આ દિવસનું વિશેષ મહત્વ છે અને તેઓ ઉપવાસ રાખી ફરાળનો સ્વીકાર કરે છે. શ્રિયા તેમના જીવનમાં એકવાર આ ૮૦૦ વર્ષ જૂની પંઢરપુર વારિનો અનુભવ લેવા ઈચ્છે છે.

ભારતીય નાગરિકો ધાર્મિક કાર્યોમાં જોડાયેલા રહે છે, પરંતુ પોતાના નાગરિક કર્તવ્યોનું પાલન કેટલું કરે છે તે એક ગંભીર પ્રશ્ન છે. જાહેર સ્થળોએ થૂંકવું, ગંદકી કરવી, કચરો ફેંકવો, ટ્રાફિક નિયમોનો ભંગ કરવો, જાહેર મિલકતોનો દુરુપયોગ કરવો, અને ગેરકાયદે બાંધકામો કરવા જેવી બાબતો આપણા સમાજમાં સામાન્ય બની ગઈ છે. બંધારણ દ્વારા નિર્ધારિત નાગરિક ફરજોનું પાલન કરવું એ આપણી સાચી દેશભક્તિ દર્શાવે છે. આ ફરજોનું પાલન આપણને વિશ્વમાં સન્માન અપાવશે અને વિશ્વગુરુ બનવાની દિશામાં મદદરૂપ થશે.