ઈરાન યુદ્ધ અને મોંઘા જેટ ફ્યુઅલના કારણે એર ઇન્ડિયા ઓપરેટિંગ કોસ્ટ ઘટાડવા પગારમાં કાપ અને 20% ફ્લાઇટ્સ રદ કરવાની તૈયારીમાં છે. નોન-ટેકનિકલ સ્ટાફને રજા પર મોકલાશે.

પાકિસ્તાનને IMF તરફથી US$1.2 બિલિયન મંજૂર થયા. વિસ્તૃત ભંડોળ હેઠળ US$7 બિલિયન અને સ્થિતિસ્થાપકતા સુવિધા હેઠળ US$1.4 બિલિયન મળવાની સંમતિ છે. પાકિસ્તાને IMF ને સ્થિરીકરણના માર્ગ પર રહેવાનું વચન આપ્યું છે, જે વિદેશી હૂંડિયામણ અનામત વધારશે.

ઓપરેશન સિંદૂરને એક વર્ષ પૂર્ણ થયા બાદ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધોમાં હજુ પણ શૂન્યાવકાશ છે. સત્તાવાર સ્તરે કોઈ સંપર્ક નથી થયો, પરંતુ પડદા પાછળ વાતચીતનો માર્ગ ખોલવાના પ્રયાસો તેજ બન્યા છે.

અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષને કારણે ક્રુડ તેલની આયાત પર નિર્ભર દેશોને મોટા આંચકા લાગ્યા છે ત્યારે અલ નિનોના જોખમે તાપમાનમાં વધારો તથા હવામાન સૂકુ રહેવાની શકયતા વધારી દેતા ભારત સહિત એશિયાના દેશો સામે ક્રુડ ઓઈલ બાદ હવે ફુગાવાનું નવું જોખમ ઊભરી રહ્યું છે. ખાતરના ઊંચે ગયેલા ભાવની અસર વર્ષના આગામી છ મહિનામાં જોવા મળવાનું શરૂ થશે. એશિયાના મોટાભાગના દેશોમાં ફુગાવો હાલમાં અનેક વર્ષોની ઊંચી સપાટીએ પહોંચી ગયો છે. પરિવહન, લોજિસ્ટિક તથા યુટિલિટી ખર્ચને કારણે ફુગાવો વધી ગયો છે.

અમેરિકાના ટેરિફ સામે કાનૂની પડકારો જોતાં, ભારતે અમેરિકા સાથે દ્વીપક્ષી વેપાર કરારમાં ઉતાવળ ન કરવી જોઈએ, તેમ GTRIએ જણાવ્યું. અર્થપૂર્ણ લાભો વિનાના એકતરફી કરાર જોખમી છે. અમેરિકન કોર્ટે ટ્રમ્પના ૧૦ ટકા ગ્લોબલ ટેરિફ રદ કરતાં આ ચેતવણી આવી છે, જે ટ્રમ્પને ટેરિફ મુદ્દે બીજો ફટકો છે.

હન્ટા વાઇરસ ચેપી છે પણ કોરોના જેવી મહામારી નથી. ત્રણ લોકોના મોત છતાં, 29 ચેપગ્રસ્ત પ્રવાસીઓને 12 દેશોમાં જવા દેવાની છૂટ મોંઘી પડશે. આ વાયરસ ખાંસી-છીંકથી ફેલાઈ શકે છે, 50% જીવ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે, પણ કોરોના કે શરદી-ખાંસીની જેમ ઝડપી નથી. આર્જેન્ટિનાથી નીકળેલા ક્રૂઝ પરથી વાયરસ ફેલાયો.

યુદ્ધની અટકળો વચ્ચે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ફરી ૧૦૩ ડોલર નજીક પહોંચ્યા. મુંબઈમાં સોનાના ભાવ ધીમા ઘટ્યા, જ્યારે ચાંદીમાં વધારો જોવા મળ્યો. વૈશ્વિક સોનાના ભાવમાં પણ ઘટાડો નોંધાયો. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો પર બજારની નજર છે.

ઈરાન-અમેરિકા વચ્ચે તણાવ વધતાં વૈશ્વિક અને ભારતીય શેરબજારોમાં ભારે ગભરાટ ફેલાયો. સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના નબળા ત્રિમાસિક પરિણામો અને ફંડો દ્વારા બેંકિંગ, ફાઈનાન્સ, મેટલ, માઈનીંગ, ઓઈલ-ગેસ, અને ઓટો શેરોમાં મોટી વેચવાલીને કારણે સેન્સેક્સ 516 પોઈન્ટ ગબડીને 77328 પર પહોંચ્યો. જ્યારે કન્ઝયુમર ડયુરેબલ્સ, આઈટી-સોફ્ટવેર સર્વિસિઝ, અને હેલ્થકેર શેરોમાં ખરીદી જોવા મળી. અમેરિકી ડોલર સામે રૂપિયો નબળો પડ્યો અને ક્રુડ ઓઈલના ભાવ વધ્યા.

અમેરિકા-ઇરાને યુદ્ધવિરામ અને શાંતિમંત્રણા વચ્ચે એકબીજા પર હુમલા કર્યા છે. ઇરાને હોર્મુઝની ખાડીમા અમેરિકાની ડિસ્ટ્રોલયને નિશાન બનાવીને મિસાઇલ પ્રહાર કર્યો હતો. તેના વળતા જવાબમાં અમેરિકાએ કાશેમ અને બંદર અબ્બાસ પર હુમલો કર્યો હતો.

અમેરિકન પ્રમુખ ટ્રમ્પની બરોબરની માઠી દશા બેઠી છે. ઇરાન સામેના યુદ્ધમાં નામોશી પછી તેમણે હવે ટેરિફના મોરચે કોર્ટમાં પણ ફરીથી ફટકો  સહન કરવાનો આવ્યો છે. ગુરુવારે અમેરિકન કોર્ટે ટ્રમ્પે લગાવેલા ૧૦ ટકા વૈશ્વિક વેરાને ગેરકાયદેસર ગણાવી રદ કરી દીધો. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ૧૯૭૦ના દશકાના વેપાર કાયદાનો હવાલો દઈને લગાવવામાં આવેલો વેરો તર્કસંગત નથી.

અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રૂબિયો પણ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની વિચિત્ર વાતોમાં ફસાયા. ઇરાન સાથે ઇઝરાયેલની મદદથી 'ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી' પૂરું થયાની જાહેરાત કરી, પણ થોડા જ કલાકોમાં નવા હુમલા કર્યા. ભારતનું એક જહાજ ડૂબી ગયું, ખલાસીઓને બચાવી દુબઈ લઈ જવાયા.

ચીને પહેલીવાર સત્તાવાર રીતે સ્વીકાર્યું છે કે ગયા વર્ષે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલા યુદ્ધ દરમિયાન તેણે પાકિસ્તાની વાયુસેનાને ઓન-સાઇટ ટેકનિકલ સહાય પૂરી પાડી હતી. ચીની સરકારી બ્રોડકાસ્ટર CCTV પર પ્રસારિત એક ઇન્ટરવ્યુમાં, એવિએશન ઇન્ડસ્ટ્રી કોર્પોરેશન ઓફ ચાઇનાના એન્જિનિયરોએ ખુલાસો કર્યો કે તેઓ યુદ્ધ દરમિયાન પાકિસ્તાનમાં હાજર હતા. અહેવાલ મુજબ, આ સંઘર્ષ દરમિયાન ચીની બનાવટના J-10CE ફાઈટર જેટે ભારતના ફ્રેન્ચ બનાવટના રાફેલ ફાઈટર જેટને તોડી પાડ્યું હતું. આ પ્રથમ ઘટના છે જ્યારે ચીની બનાવટના આ વિમાને કોઈ દુશ્મન વિમાનને તોડી પાડ્યું હોય.

અમેરિકાના ડોમેસ્ટિક મોરચે પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને મોટો આંચકો લાગ્યો છે. યુએસ ટ્રેડ કોર્ટે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા લાદવામાં આવેલા 10% વૈશ્વિક ટેરિફને ગેરકાયદેસર જાહેર કરી રદબાતલ ઠેરવ્યો છે. આ નિર્ણય ટ્રમ્પની આક્રમક વેપાર નીતિઓ માટે એક મોટી કાનૂની નિષ્ફળતા માનવામાં આવે છે. કોર્ટે 5 દિવસમાં રિફંડનો આદેશ પણ આપ્યો છે.

ઈરાન સાથેના યુદ્ધની સ્થિતિ અને વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની વેપાર નીતિઓને મોટો કાયદાકીય ફટકો પડ્યો છે. અમેરિકન ટ્રેડ કોર્ટે ટ્રમ્પ પ્રશાસન દ્વારા લાદવામાં આવેલા તાજેતરના 10% ગ્લોબલ ટેરિફને ગેરબંધારણીય અને ગેરકાનૂની ગણાવ્યા છે. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે 1970ના દાયકાના વેપાર કાયદાનો ઉપયોગ કરીને આટલા વ્યાપક ટેક્સ લાદવા ઉચિત નથી.કાયદાનો દુરુપયોગ અને કોર્ટની કડક ટિપ્પણીફેબ્રુઆરી મહિનામાં ટ્રમ્પે 'ટ્રેડ એક્ટ 1974' ની કલમ 122 નો સહારો લઈને આ ટેરિફ લાગુ કર્યા હતા.

મધ્ય પૂર્વમાં ઈરાન અને US વચ્ચે લશ્કરી સંઘર્ષ વધી રહ્યો છે. Hormuz સ્ટ્રેટ પર તણાવ વચ્ચે, ટ્રમ્પે ઈરાની ડ્રોન પર કાવ્યાત્મક ટિપ્પણી કરી, જેને "પ્રેમનો થપ્પડ" ગણાવ્યો. બંને દેશો એકબીજા પર હુમલાનો આરોપ લગાવી રહ્યા છે, જોકે ટ્રમ્પ 'યુદ્ધવિરામ' અમલમાં હોવાનો દાવો કરી રહ્યા છે.

Iran vs USA War |  અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સીઝફાયર હોવા છતાં બંને દેશો વચ્ચે યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અમેરિકન ડિસ્ટ્રોયર (યુદ્ધ જહાજો) ને નિશાન બનાવીને મિસાઈલ હુમલા કર્યા બાદ અમેરિકાએ આક્રમક જવાબી કાર્યવાહી કરી છે. અમેરિકન સેનાએ ઈરાનના કેશમ અને બંદર અબ્બાસ સ્થિત સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર બોમ્બમારો કર્યો છે. અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ હુમલાઓને 'લવ ટેપ' ગણાવી ઈરાનને કડક ચેતવણી આપી છે.

અમેરિકામાં ગેસ અને પેટ્રોલની કિંમત વધતાં ત્રણ વર્ષમાં મોંઘવારી સર્વોચ્ચ સપાટીએ છે, યુરોપના ૨૧ દેશોમાં મોંઘવારી વધી હોવાનું લેટેસ્ટ અહેવાલમાં કહેવાયું છે' શાંતિ એ વેપાર માટે પહેલી અને અનિવાર્ય શરત છે.' ફ્રેન્ચ ચિંતક મોન્ટેસ્કુનું આ મતલબનું વાક્ય વૈશ્વિક સ્તરે શાંતિ અને વેપારના સંદર્ભમાં વારંવાર ટાંકવામાં આવે છે. બે રાષ્ટ્રોએ વેપાર કરવો હોય તો બંને વચ્ચે શાંતિ અનિવાર્ય છે. યુદ્ધ કે તંગદિલી ચાલતી હોય ત્યારે વેપાર અટકી પડે છે.

ચીનના બે સંરક્ષણ પ્રધાન વી ફેધે અને લી શાંગફૂને ગુરુવારે ભ્રષ્ટાચારના આરોપમાં બે વર્ષની રાહતની સાથે મોતની સજા  ફટકારવામા આવી છે. ફેંઘે અને તેના પછી સંરક્ષણ પ્રધાન બનેલા શાંગફૂને 2024માં શાસક પક્ષ કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીમાથી હાંકી કાઢવામાં આવ્યા હતા. બંનેએ પ્રમુખ જિનપિંગના હાથ નીચે કામ કર્યુ હતુ. વી ફેંઘે 2018થી 2023 સંરક્ષણ પ્રધાન રહ્યા હતા. તેના પછી શાગફૂએ તેમના ઉત્તરાધિકારી તરીકે કાર્યભાર સંભાળ્યો.

રશિયન હવાઇ સંરક્ષણ દળોએ સમગ્ર રાતમાં 347 યુક્રેની ડ્રોન તોડી પાડયા હતાં તેમ રશિયાનાં સંરક્ષણ મંત્રાલયે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું છે. આ એક મોટો હુમલો છે જે આ સપ્તાહની શરૂઆતમાં મોસ્કો દ્વારા કીવનાં યુદ્ધ વિરામનાં પ્રસ્તાવને ફગાવી દેવામાં આવ્યા અને રશિયાનાં આગામી વિજય દિવસ સમારંભની સુરક્ષા અંગે વધેલી તંગદિલી પછી કરવામાં આવ્યો છે. રશિયન સંરક્ષણ મંત્રાલયનાં જણાવ્યા અનુસાર મોસ્કો સહિત રશિયાનાં 20થી વધારે ક્ષેત્રોમાં આવનારા ડ્રોનોને નષ્ટ કરવામાં આવ્યા છે. 

પેટ્રોલ-ડીઝલ મોંઘા થતાં એશિયા, લેટિન અમેરિકા, આફ્રિકામાં EV માંગ 79% વધી. કોસ્ટા રિકામાં 18% EV વેચાણ, અમેરિકા કરતાં ત્રણ ગણું. ઇથોપિયા, ઉરુગ્વે તેલ નિર્ભરતા ઘટાડવા EV અપનાવી રહ્યા છે. ચીનમાં 1.1 કરોડ EV વેચાયા. ભારતમાં ટુ-થ્રી વ્હીલરમાં 15-25% વૃદ્ધિ. ચીનના સસ્તા EVsનો વ્યાપ વધ્યો.

અમેરિકન અવકાશયાત્રી માઈક ફિન્કેએ ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન (ISS) માં બિહૂ ડાન્સ કરીને આસામના લોકનૃત્યને ગ્લોબલ સ્ટેજ પર પહોંચાડ્યું. તેમની પત્ની આસામી હોવાથી, તેમણે ગમછો પહેરીને આ Tradional ડાન્સ કર્યો, જેનો વીડિયો ખુબ વાયરલ થયો. આસામના CM એ પણ આ ઘટનાને વખાણી.

અમેરિકા અને ઇરાન વચ્ચેના ખાડી યુદ્ધનો અંત હાથવેંતમાં હોય તેમ જણાઈ રહ્યુ છે. અમેરિકાએ જણાવ્યું છે કે અમે ઇરાનને શાંતિ દરખાસ્તો મોકલી આપી છે અને ઇરાન તેનો જવાબ પાકિસ્તાન દ્વારા આપશે. ઇરાન હાલમાં તેના પર અભ્યાસ કરી રહ્યુ છે.

આર્જેન્ટિનાથી સિંગાપોર જતાં ક્રુઝ શિપ MV Hondius પર હંટા વાયરસ ફેલાયો. એક ડચ યુગલ સહિત ત્રણના મોત થયા. 12 દેશોના 24થી વધુ પ્રવાસીઓએ મેડિકલ તપાસ વિના શિપ છોડી દીધું. WHO ચિંતિત છે અને કોન્ટેક્ટ ટ્રેસિંગ શરૂ કરાયું છે.

વિશ્વમાં આટફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ સેક્ટરમાં વધતી માંગના કારણે સેમિકન્ડક્ટર શેરોમાં આવેલા જોરદાર ઉછાળાની અસર જોવા મળી રહી છે. આ કારણે બુધવારે સેમસંગ ઇલેક્ટ્રોનિક્સની માર્કેટ કેપ ૧ ટ્રિલિયન ડોલરને પાર પહોંચી હતી.

વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીની મદદથી મોટા ખતરા ટાળી દેતી માનવજાત ક્યારેક નાના જીવ તરફથી આવતા સંકટ સામે હાંફી જતી હોય છે. કોરોના વાઇરસ એનું વરવું ઉદાહરણ. એના ઓછાયા હજુ ધરતી પરથી પૂરેપૂરા સમાપ્ત નથી થયા, ત્યાં તો નવું જોખમ દરવાજે દસ્તક દેતું આવી પહોંચ્યું છે. એપ્રિલમાં આર્જેન્ટિનાથી કેનેરી ટાપુઓ તરફ જઈ રહેલા એક ક્રુઝ શિપ પર હેન્ટા વાઇરસનો પ્રકોપ ફેલાઈ ગયો હતો. જેને કારણે ત્રણ મુસાફરોના મોત નિપજ્યા હતા. ઉંદરો દ્વારા ફેલાતો આ દુર્લભ રોગ શ્વસનતંત્ર અને કિડની પર જીવલેણ હુમલો કરે છે.

ઈરાન સાથે યુદ્ધ કરવું અને હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર નાકાબંધી કરવાની ભૂલ અમેરિકાને ભારે પડી હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. ભલે ઈરાનની મિસાઈલ અમેરિકા સુધી પહોંચી શકતી નથી, પરંતુ યુદ્ધની ગંભીર અસરની ઝપેટમાં અમેરિકા પણ આવી ગયું છે. ઈરાન સાથે વિવાદના કારણે અમેરિકામાં મોંઘવારી, મંદી, ક્રૂડ ઓઈલની વધતી કિંમતો ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. હાલ અમેરિકા એવું મજબૂર થયું છે કે, તેણે ચોથી વખત પેટ્રોલના ભાવ વધારવા પડ્યા છે. રિપોર્ટ મુજબ, અમેરિકાએ ગેસોલિન એટલે કે પેટ્રોલના ભાવ ચોથી વખત વધાર્યા છે. યુદ્ધ બાદ ક્રૂડ ઓઈલનો અતૂટ ભંડાર ધરાવતા અમેરિકામાં પેટ્રોલની કિંમતમાં 50%નો વધારો થઈ ચુક્યો છે.

પશ્ચિમ બંગાળ ચૂંટણી બાદ બાંગ્લાદેશના નિવેદન પર ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું કે મુખ્ય મુદ્દો ભારતમાં ગેરકાયદે વસતા બાંગ્લાદેશીઓને પરત મોકલવાનો છે. બાંગ્લાદેશ પાસે રાષ્ટ્રીયતા ચકાસણીના 2,860થી વધુ કેસ પેન્ડિંગ છે, જેમાં ઘણા 5 વર્ષથી જૂના છે. ભારતે આશા વ્યક્ત કરી કે બાંગ્લાદેશ આ પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવશે, જેથી ગેરકાયદે ઇમિગ્રન્ટ્સને પાછા મોકલવાનું સરળ બને. પશ્ચિમ બંગાળની ચૂંટણીમાં ભાજપની જીત બાદ બાંગ્લાદેશના વિદેશ મંત્રીએ આપેલા નિવેદન પર ભારત સરકારે આકરું વલણ અપનાવ્યું છે.

Microsoftના ૫૦ વર્ષના ઈતિહાસમાં પ્રથમવાર અમેરિકામાં કાર્યરત કર્મચારીઓ માટે 'સ્વેચ્છિક નિવૃત્તિ' (વોલેન્ટરી એક્ઝિટ) યોજના જાહેર કરવામાં આવી છે. આ ઓફર એવા કર્મચારીઓ માટે છે જેમની ઉંમર અને સેવાનો સરવાળો ૭૦ કે તેથી વધુ હોય. નિવૃત્ત થનારાઓને પાંચ વર્ષ સુધી હેલ્થકેર સપોર્ટ, પદ મુજબ ૩૯ અઠવાડિયા સુધીનો પગાર અને વધારાના સ્ટોક લાભો મળશે. અંદાજે ૮,૭૫૦ કર્મચારીઓ આ યોજનાનો લાભ લેવા પાત્ર છે. છટણીના બદલે ઉદાર આર્થિક પેકેજ દ્વારા કર્મચારીઓને સન્માનજનક વિદાય આપવાની કંપનીની આ નવી વ્યૂહરચના છે.

ઈલોન મસ્ક અને શિવોન ઝિલિસના જટિલ સંબંધો OpenAI કેસમાં ચર્ચામાં છે. ઝિલિસ, OpenAIની ભૂતપૂર્વ બોર્ડ મેમ્બર, મસ્કના 14 બાળકો પૈકી બેના માતા છે. કોર્ટમાં આપેલી જુબાનીમાં, ઝિલિસએ તેમના 'પ્લેટોનિક' પિતૃત્વ અને IVF દ્વારા થયેલા જોડિયા બાળકોના જન્મ વિશે ખુલાસો કર્યો. હાલમાં, તેઓ મસ્કની Neuralink કંપનીમાં એક્ઝિક્યુટિવ છે અને બાળકોના ઉછેરમાં મસ્ક સક્રિય ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.

બે રશિયન સેટેલાઇટ, કોસ્મોસ 2581 અને 2583, એકબીજાથી માત્ર 10 ફૂટ (3 મીટર) નજીક આવ્યા, જે અંતરિક્ષ નિષ્ણાતોમાં ચિંતા અને અટકળો જગાવે છે. તેમની જટિલ ગતિવિધિઓનો હેતુ અસ્પષ્ટ છે. આ ઘટના સૈન્ય નિરીક્ષણ, જાસૂસી, અથવા એન્ટી-સેટેલાઇટ ટેક્નોલોજીના પરીક્ષણ સાથે સંકળાયેલી હોઈ શકે છે. આ RPOs (Rendezvous and Proximity Operations) ક્ષમતાઓ, જે મરામત અને કચરો દૂર કરવા માટે ઉપયોગી છે, તે સૈન્ય હેતુઓ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. આ ઘટના Earth orbit માં વધતી સૈન્ય પ્રવૃત્તિ અંગે નવી ચિંતાઓ ઉભી કરે છે.