હરિયાળી તીજ આવે એટલે ચારે તરફ લીલો રંગ છવાઈ જાય છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આ પરંપરા પાછળનું કારણ? લીલો રંગ માત્ર સૌંદર્ય નથી, પરંતુ તે ચોમાસાની હરિયાળી, જીવનમાં નવી શરૂઆત, સમૃદ્ધિ અને માતા પાર્વતીની ભક્તિનું પ્રતીક છે. ‘હરિયાળી’ નામ જ તેની પ્રકૃતિ સાથેના ગાઢ સંબંધને દર્શાવે છે. માતા પાર્વતીએ ભગવાન શિવને પતિ તરીકે મેળવવા તપસ્યા કરી હતી, અને લીલો રંગ આ નવી શરૂઆત, વિકાસ અને સુખ સાથે જોડાયેલો છે. લીલી બંગડીઓ પણ આ પરંપરાનો મહત્વનો હિસ્સો છે, જે પેઢીઓથી ચાલી આવે છે.

અરબી સમુદ્ર કિનારે આવેલું પ્રથમ જ્યોતિર્લિંગ સોમનાથ, પ્રાચીન પ્રભાસ તીર્થમાં બિરાજમાન છે. માન્યતા મુજબ, ચંદ્રદેવે શાપમુક્તિ માટે સ્વયં શિવલિંગની સ્થાપના કરી હતી, જેથી તેઓ 'સોમનાથ મહાદેવ' તરીકે ઓળખાય છે. શ્રાવણ માસમાં લાખો ભક્તો અહીં દર્શન કરવા આવે છે. દંતકથા અનુસાર, ચંદ્રદેવને રોહિણી પ્રત્યેના વિશેષ પ્રેમ બદલ તેમના સસરા દક્ષે 'ક્ષીણ' થવાનો શાપ આપ્યો હતો. બ્રહ્માજીની સલાહથી ચંદ્રદેવે પ્રભાસ તીર્થ પર ભગવાન શિવની પૂજા કરી, જે પ્રસન્ન થઈને તેમને શાપમાંથી મુક્તિ અપાવી અને જ્યોતિર્લિંગ સ્વરૂપે બિરાજ્યા.

12 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ રાત્રે 10:42 વાગ્યે મંગળ ગ્રહ રાહુના સ્વામિત્વ વાળા આર્દ્રા નક્ષત્રમાં પ્રવેશ કર્યો છે. મંગળ 2 સપ્ટેમ્બર સુધી આ નક્ષત્રમાં રહેશે. આ સંયોગ ખૂબ પ્રભાવશાળી છે. આર્દ્રા નક્ષત્ર પરિવર્તનનું પ્રતીક છે. આ ગોચરથી કન્યા, તુલા અને મીન રાશિના જાતકોના જીવનમાં સકારાત્મક પરિવર્તન આવશે. કન્યા રાશિને ભાગ્યનો સાથ મળશે, તુલા રાશિને કાર્યક્ષેત્રમાં નવી સફળતા અને મીન રાશિને આત્મવિશ્વાસમાં વધારો જોવા મળશે.

શ્રાવણ માસની શરૂઆત સાથે સુરતમાં શિવભક્તિનો માહોલ જામેલો છે, અને તેની સાથે ધાર્મિક પ્રવાસોની માંગ વધતા ટ્રાવેલ્સના ધંધામાં રોટેશન વધવાની આશા છે. સુરતીઓ માત્ર બાર મહાદેવના દર્શન માટે જ નહીં, પરંતુ ડાકોર, અંબાજી, શિરડી, નાસિક, અને મહારાષ્ટ્રના પાંચ જ્યોતિર્લિંગ જેવા સ્થળોના પ્રવાસોનું પણ બુકિંગ કરાવી રહ્યા છે. એકથી પાંચ દિવસના ધાર્મિક પ્રવાસોનો વધતો ટ્રેન્ડ નાની-મોટી ટ્રાવેલ્સ ગાડીઓ ચલાવતા ધંધાર્થીઓ માટે રોજગારીનું નવું માધ્યમ બની રહ્યો છે, જેના કારણે શ્રાવણ મહિનો તેમના માટે ધંધામાં તેજી અને રોજગારીનું ચક્ર ફરવાનો બની રહ્યો છે.

કેરળ સ્થિત Padmanabhaswamy Temple તેની અપાર સંપદા અને ભવ્ય વાસ્તુકલા માટે જાણીતું છે, પરંતુ તેનો સાતમો દરવાજો, 'Vault-B', રહસ્યમય ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ દરવાજો ખોલવાથી મહાપ્રલય આવી શકે છે, અથવા તેની પાછળ કોઈ ગુપ્ત સુરંગ અથવા દિવ્ય શક્તિઓ છુપાયેલી છે. જોકે, આ દાવાઓનો કોઈ વૈજ્ઞાનિક આધાર નથી. સદીઓથી પ્રચલિત આ માન્યતાઓ મંદિરની આસ્થા અને રહસ્યમયતામાં વધારો કરે છે, જે તેને ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વનું સ્થળ બનાવે છે.

ગરુડ પુરાણમાં વ્યક્તિના મૃત્યુ પછીના અંતિમ સંસ્કાર અને દાહ સંસ્કારને લઈને વિશેષ નિયમો જણાવવામાં આવ્યા છે. ગર્ભવતી મહિલા અથવા નાના બાળકોના મૃત્યુના કિસ્સામાં પરંપરાઓ તદ્દન અલગ હોય છે. ગર્ભવતી મહિલાના મૃત્યુ પર, સૌ પ્રથમ ગર્ભમાં રહેલા બાળકને બહાર કાઢવામાં આવે છે. જો બાળક જીવિત હોય તો તેનું પાલન-પોષણ કરવું જોઈએ, અને જો મૃત્યુ પામ્યું હોય તો તેના માટે અલગ ધાર્મિક નિયમો છે. નાના બાળકોના મૃત્યુ પર પણ અલગ સંસ્કાર અને દફનાવવાની પરંપરા જોવા મળે છે.

વડોદરામાં શ્રાવણ મહિનાની ધાર્મિક ઉજવણી દરમિયાન પરંપરાગત ભક્તિ સાથે આધુનિક ટેક્નોલોજીનો અનોખો સંગમ જોવા મળી રહ્યો છે. દશામા, જન્માષ્ટમી અને ગણેશોત્સવ જેવા ઉત્સવોમાં આરતી અને પૂજા માટે સમય જતાં ટેક્નોલોજીના માધ્યમો બદલાયા છે. પહેલા સામૂહિક રીતે આરતી ગવાતી, પછી ઓડિયો કેસેટ, વીસીડી અને પેન ડ્રાઈવનો ઉપયોગ થયો. હવે તો સીધા મોબાઈલને સાઉન્ડ સિસ્ટમ સાથે કનેક્ટ કરીને આરતી વગાડવામાં આવે છે. આ બદલાવ ભક્તિ કરવાની રીતને સરળ બનાવે છે, પરંતુ કેટલીકવાર મોબાઈલ નોટિફિકેશન કે જાહેરાતો ભક્તિમાં વિક્ષેપ પણ ઊભો કરે છે. તેમ છતાં, ભક્તિની ભાવના અને શ્રદ્ધા યથાવત છે.

'છોટી કાશી' જામનગરમાં શ્રાવણ માસના પ્રથમ સોમવારે અનેક શિવાલયોમાં ભાવિકોનો ઘોડાપુર ઉમટી પડ્યું હતું. ભક્તોએ વહેલી સવારથી જ સિદ્ધનાથ, ભીડભંજન, કાશી વિશ્વનાથ, નાગેશ્વર, નીલકંઠ, વૈજનાથ, પ્રતાપેશ્વર, નર્મદેશ્વર, જળેશ્વર, સુખનાથ, મણીકંકેશ્વર સહિતના મંદિરોમાં બિલિપત્ર, જલાભિષેક અને રુદ્રાભિષેક કરી શિવજીને રિઝવ્યા હતા. મહાનગરપાલિકા, પોલીસ અને ટ્રાફિક વિભાગ દ્વારા સુરક્ષા અને વ્યવસ્થા ગોઠવાઈ હતી.

પવિત્ર શ્રાવણ માસનો પ્રારંભ થતાં જ અમદાવાદના ન્યૂ રાણીપ સ્થિત શ્રીકેદારેશ્વર મહાદેવ મંદિરમાં ભક્તોનું મહેરામણ ઉમટ્યું. વહેલી સવારથી જ શ્રદ્ધાળુઓએ ભગવાન શિવના દર્શન અને પૂજા-અર્ચના માટે લાંબી કતારો લગાવી હતી. 'હર હર મહાદેવ' અને 'બમ બમ ભોલે'ના નાદથી સમગ્ર વાતાવરણ ગુંજી ઉઠ્યું હતું. ભક્તોએ શિવલિંગ પર જળાભિષેક, દુગ્ધાભિષેક અને બિલિપત્ર ચઢાવી ધન્યતા અનુભવી. શ્રાવણ માસ દરમિયાન ભગવાન શિવની આરાધનાનું વિશેષ મહત્ત્વ હોવાથી, મંદિર ટ્રસ્ટ દ્વારા વિશેષ વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી છે.

વર્ષ 2026માં શ્રાવણ મહિનાના સોમવારે ભગવાન શિવની વિશેષ પૂજા કરવામાં આવે છે. શ્રદ્ધાળુઓ ઉપવાસ રાખીને જળ, દૂધ અને બીલીપત્ર અર્પણ કરે છે. એવી માન્યતા છે કે આ વ્રત કરવાથી સુખ-સમૃદ્ધિ, મનોકામનાઓની પૂર્તિ અને ભગવાન શિવના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે. શ્રાવણનો પહેલો સોમવાર 17મી ઓગસ્ટે છે. શ્રાવણ મહિનો ભગવાન શિવની પૂજા માટે સૌથી પવિત્ર મહિનાઓમાંથી એક માનવામાં આવે છે. આ મહિના દરમિયાન શિવભક્તો વ્રત રાખીને ભોળાનાથના આશીર્વાદ મેળવવાની કામના કરે છે.

વર્ષ 2026માં શ્રાવણ મહિનાના સોમવારે ભગવાન શિવની વિશેષ પૂજા કરવામાં આવશે. શ્રદ્ધાળુઓ ઉપવાસ રાખી જળ, દૂધ અને બીલીપત્ર અર્પણ કરશે. આ વ્રતથી સુખ-સમૃદ્ધિ, મનોકામનાઓની પૂર્તિ અને ભગવાન શિવના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે. શ્રાવણનો પહેલો સોમવાર 17મી ઓગસ્ટે છે. શ્રાવણ મહિનો ભગવાન શિવની પૂજા માટે પવિત્ર માનવામાં આવે છે. શિવભક્તો વ્રત રાખી પૂજા-પાઠ કરીને ભોળાનાથના આશીર્વાદ મેળવવાની કામના કરે છે. શ્રાવણમાં આવતા તમામ સોમવારને 'શ્રાવણ સોમવાર વ્રત' કહેવાય છે.

ઉત્તર પ્રદેશના અલીગઢથી એક અનોખી 'હઠ કાવડ' યાત્રાનો વીડિયો વાયરલ થયો છે. જેમાં એક કાવડિયો અણીદાર લોખંડના ખીલાઓથી ભરેલા પ્લેટફોર્મ પર સૂઈને પોતાની કાવડ યાત્રા પૂર્ણ કરી રહ્યો છે. આ દ્રશ્ય પૌરાણિક કથાના ભીષ્મ પિતામહની બાણ શય્યાની યાદ અપાવે છે. લોકો કાવડિયાઓની અતૂટ શ્રદ્ધા અને હિંમતની પ્રશંસા કરી રહ્યા છે, જ્યારે કેટલાક લોકો તેની સુરક્ષા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. આ અત્યંત જોખમી પ્રવૃત્તિનું અનુકરણ ન કરવાની સલાહ આપવામાં આવી રહી છે.

૧૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬, ગુરુવારથી પવિત્ર શ્રાવણ માસનો પ્રારંભ થયો છે, જે ૧૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬, શુક્રવાર સુધી ચાલશે. આ પવિત્ર માસમાં ભગવાન શિવની ઉપાસનાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. જ્યોતિષી ચેતન પટેલના જણાવ્યા મુજબ, આ વર્ષે મહાલક્ષ્મી યોગ, બુધાદિત્ય યોગ, ગુરુ-આદિત્ય યોગ અને ગજકેસરી યોગ જેવા અનેક શુભ ગ્રહયોગો રચાઈ રહ્યા છે. આ યોગો આર્થિક પ્રગતિ, બુદ્ધિ, ભાગ્ય વૃદ્ધિ અને સુખ-સમૃદ્ધિ માટે અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે. શ્રાવણના સોમવારે શિવલિંગ પર અભિષેક, મંત્રજાપ અને ઉપવાસ કરવાથી મનોકામના પૂર્તિ સાથે આધ્યાત્મિક શાંતિ પ્રાપ્ત થાય છે.

આજથી પવિત્ર શ્રાવણ માસનો શુભારંભ થયો છે, જે સમગ્ર ૩૦ દિવસ સુધી ચાલશે. શિવ મંદિરો "હર હર મહાદેવ" અને "જય જય શિવશંકર"ના જયઘોષથી ગૂંજી ઉઠશે. ભાવનગર સહિત સમગ્ર ગોહિલવાડ જિલ્લાના શિવાલયોમાં અનેકવિધ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરાયું છે. શ્રદ્ધાળુઓ દૂધ, જળ, બીલીપત્ર વગેરેથી મહાદેવજીને અભિષેક કરશે. જગદીશ મંદિરમાં હિંડોળા દર્શન અને ચિરોડી ચિત્રોનું આકર્ષણ રહેશે.

સૌરાષ્ટ્રના દરિયા કિનારે આવેલું સોમનાથ, ભારતના પ્રથમ જ્યોતિર્લિંગ તરીકે પૂજાય છે. પૌરાણિક કથા મુજબ, ચંદ્રદેવને દક્ષના શાપમાંથી મુક્તિ અપાવવા ભગવાન શિવે અહીં જ્યોતિર્લિંગ સ્વરૂપે સ્થાપના કરી. તેથી જ આ સ્થળ 'સોમનાથ' તરીકે ઓળખાય છે. વિવિધ યુગોમાં તેના સોના, ચાંદી, ચંદન અને પથ્થરના મંદિરોનું નિર્માણ થયું. આ મંદિર નાગર શૈલીમાં બનેલું છે અને કાર્તિકી પૂર્ણિમાની મધ્યરાત્રિએ ચંદ્ર અને શિવલિંગ એક સીધી રેખામાં આવે છે. અનેક આક્રમણો છતાં, આ મંદિર પુનઃસ્થાપિત થયું છે અને આજે પણ ભક્તો માટે આસ્થાનું કેન્દ્ર છે.

શહેરાના પ્રસિદ્ધ મરડેશ્વર મહાદેવ મંદિરે શ્રાવણ માસ દરમિયાન ભક્તોની ભારે ભીડ જોવા મળે છે. આઠ ફૂટ ઊંચું અને મરડિયા પથ્થરથી બનેલું સ્વયંભૂ શિવલિંગ, જેમાંથી સતત ગંગાજળ વહે છે, તે ભક્તો માટે આસ્થાનું કેન્દ્ર છે. એવી માન્યતા છે કે શિવલિંગ દર શિવરાત્રીની રાત્રે ચોખાના દાણા જેટલું વધે છે. આ મંદિર ગોધરા-લુણાવાડા હાઈવે પર આવેલું છે અને શ્રાવણ માસમાં "હર..હર.. મહાદેવ" ના નાદથી ગુંજી ઉઠે છે. જન્મષ્ટમી પર ભવ્ય મેળો પણ ભરાય છે.

આજથી શ્રાવણ મહિનો શરૂ થઈ રહ્યો છે, જે ભગવાન શિવની આરાધના માટે ખૂબ જ પવિત્ર છે. આ મહિનામાં શિવપૂજા, જળાભિષેક અને વ્રત-નિયમોથી મનોવાંછિત ફળની પ્રાપ્તિ થાય છે. શાસ્ત્રોક્ત વિધિ અનુસાર, મેષથી મીન રાશિ સુધીના જાતકો પોતાની રાશિ મુજબ દૂધ, મધ, ગંગાજળ કે પંચામૃતથી અભિષેક કરીને ગ્રહદોષ શાંત કરી શકે છે. આ પવિત્ર માસમાં શિવ આરાધના સાથે માતા લક્ષ્મીના પૂજનથી આર્થિક સુખ-સમૃદ્ધિનો સુંદર સંયોગ રચાય છે. શનિ સાડાસાતીનો પ્રભાવ ધરાવતી રાશિઓ માટે શિવલિંગ પર કાળા તલ ચડાવવા અને શમીપત્ર અર્પણ કરવા જેવા ઉપાયો કષ્ટ નિવારણ માટે શ્રેષ્ઠ છે.

શ્રાવણ માસના પ્રથમ દિવસે શિવાલયોમાં ભક્તોનો અવિરત પ્રવાહ જોવા મળ્યો. પ્રથમ જ્યોતિર્લિંગ સોમનાથ મહાદેવના સાનિધ્યમાં 13 ઓગસ્ટથી 11 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી 30 દિવસીય શ્રાવણ શિવ મહોત્સવનું આયોજન કરાયું છે. આ દરમિયાન, સોમનાથ ભજન, ભોજન અને ભક્તિનું સંગમ સ્થળ બનશે. દેશ-વિદેશથી મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ દર્શન માટે ઉમટી પડશે. ભક્તોને સરળતા રહે તે માટે સોમનાથ ટ્રસ્ટ દ્વારા યાત્રી સુવિધા, સુરક્ષા, ભોજન અને દર્શન વ્યવસ્થાનું વિશેષ આયોજન કરાયું છે. 51 કુંડી મહામૃત્યુંજય યજ્ઞનું પણ પ્રથમ વખત આયોજન કરાયું છે.

શ્રાવણ માસમાં શિવલિંગ પર જળ, દૂધ અને બિલિપત્ર અર્પણ કરવાથી મનને પ્રસન્નતા મળે છે. આ સમય સત્કાર્ય અને પુણ્યકાર્ય માટે ઉત્તમ છે, જે આત્મિક સંતોષ અને સુમેળ વધારે છે. બાર જ્યોતિર્લિંગનું મનન આંતરિક શક્તિ વધારે છે. શિવમહિમ્ન સ્તોત્ર, શિવતાંડવ સ્તોત્ર, શ્રીરુદ્રાષ્ટકમ્ જેવા સ્તોત્રો આત્મિક કલ્યાણ અને મુક્તિનો માર્ગ ખોલે છે. રુદ્ર એટલે દુ:ખ હરનાર, જે શિવજીનું શક્તિશાળી સ્વરૂપ છે. યજુર્વેદમાં શિવને રુદ્ર કહેવાયા છે.

અમરેલીમાં આંતરરાષ્ટ્રીય હિન્દુ પરિષદ અને રાષ્ટ્રીય બજરંગદળ દ્વારા આગામી જન્માષ્ટમી મહોત્સવની ઉજવણી અંગે તૈયારીઓ શરૂ કરાઈ છે. આ સંબંધિત આયોજિત બેઠકમાં વિવિધ કાર્યક્રમો અને ડૉ. પ્રવીણભાઈ તોગડિયાના તા. 22 ઓગસ્ટના જાફરાબાદ, રાજુલા અને મહુવા તાલુકાના પ્રવાસ અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી. પ્રવાસ દરમિયાન નવા શરૂ થયેલા હનુમાન ચાલીસા કેન્દ્રોના નામકરણ સહિતના કાર્યક્રમો યોજાશે. તેમજ, હિન્દુ ઘર સંપર્ક અભિયાનને વ્યાપક બનાવી 25 લાખ ઘરો સુધી પહોંચવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કરાયો.

અષાઢ માસના અંતિમ દિવસે, જામનગરમાં પરિણીતા બહેનોએ એવરત-જીવરત વ્રત સાથે દિવાસાનું દોઢ દિવસનું જાગરણ કર્યું. અખંડ સૌભાગ્યની કામના સાથે, તેઓએ ઉપવાસ રાખીને એવરત-જીવરત, અજયા માતા અને વિજયા માતાની પૂજા કરી. અષાઢ વદ તેરસથી શરૂ થયેલા આ વ્રતમાં દિવસ-રાત જાગરણ કરવામાં આવ્યું. દિવાસાની રાત્રિ બાદ શ્રાવણ માસના પ્રથમ દિવસની સાંજ સુધી જાગરણની પરંપરા જળવાઈ રહેશે. જ્વારાની પૂજા અને દીવા પ્રગટાવવાને કારણે આ દિવસ દિવાસો તરીકે ઓળખાય છે.

દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં પવિત્ર નાગેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ ધામમાં શ્રાવણ માસના પ્રારંભ સાથે ભક્તિમય માહોલ સર્જાયો છે. દેશભરમાંથી ભાવિકો મહાદેવના દર્શન અને પૂજન માટે આવી રહ્યા છે, જ્યાં ‘હર હર મહાદેવ’ના જયઘોષ ગુંજી રહ્યા છે. દ્વાદશ જ્યોતિર્લિંગોમાં આઠમા સ્થાને ધાર્મિક મહત્ત્વ ધરાવતા આ મંદિર દેશભરના શિવભક્તો માટે આસ્થાનું કેન્દ્ર છે. અહીં 85 ફૂટ ઊંચી ભગવાન શિવની વિરાટ પ્રતિમા પણ મુખ્ય આકર્ષણ છે. ગર્ભગૃહમાં શ્રદ્ધાળુઓ ગંગાજળથી અભિષેક કરી શકે છે, જેના માટે ગંગાજળ નિઃશુલ્ક આપવામાં આવે છે.

ભ્રમર ગીત, શ્રીમદ્ ભાગવતના ૪૭માં અધ્યાયના શ્લોક ૧૨ થી ૨૧માં વર્ણવેલું છે. આ ગીતમાં, રાધાજી અને ગોપીઓ ભમરાને શ્રીકૃષ્ણના દૂત તરીકે સંબોધીને, કૃષ્ણના કપટી સ્વભાવ અને તેમના દ્વારા છોડી દેવાયાનો ઠપકો આપે છે. ભમરાને કૃષ્ણના મિત્ર તરીકે ઓળખાવતા, તેઓ તેના પર પુષ્પો પર ઉડતા રહેવાની અને કોઈ એક પ્રત્યે વફાદાર ન રહેવાની સરખામણી કરે છે. આ ગીત ગોપીઓની પ્રેમભક્તિ અને કૃષ્ણ પ્રત્યેની તેમની અનન્ય લાગણી દર્શાવે છે, જેને અંતે ઉદ્ધવજી પણ સ્વીકારે છે.

વર્તમાન સમાજમાં સંપત્તિ, શિક્ષણ, બળ અને પ્રતિષ્ઠા જેવી બાબતોને આધારે વ્યક્તિની મોટાઈ માપવામાં આવે છે. લોકો ભય, દબાણ અને નુકસાન પહોંચાડવાની શક્તિ ધરાવતા વ્યક્તિઓથી પ્રભાવિત થાય છે. પરંતુ, આ બધી કસોટીઓ ખોટી અને હલકી છે. વ્યક્તિનું સાચું મૂલ્યાંકન તેના સુસંસ્કાર, ગુણ-કર્મ-સ્વભાવની ઉત્કૃષ્ટતા, ચરિત્ર અને બીજાઓ સાથેના સદવ્યવહાર પર આધાર રાખે છે. જેની હાજરીમાં બધા હળવાશ અનુભવે, તે જ સાચી મોટાઈ ધરાવે છે.

આજની દોડધામભરી જિંદગીમાં નાની-નાની બાબતોમાં મન દૂખી થઈ જાય છે. કોઈનો વ્યવહાર કે ભૂતકાળની ઘટનાઓ મનમાં ભાર બની રહે છે. આ ભારમાંથી મુક્ત થવાનો માર્ગ 'ક્ષમા' છે. ક્ષમા નબળાઈ નથી, પણ અંદરની સૌથી મોટી તાકાત છે. શાસ્ત્રોમાં ક્ષમાને સર્વોત્તમ ગુણ ગણાવ્યો છે. ક્ષમાથી માનસિક શાંતિ મળે છે અને ક્રોધ-અદાવતની આગથી આંતરિક શાંતિ બચી જાય છે. બીજાને ક્ષમા આપવી એ પોતાના આત્માની મુક્તિ માટેનું દાન છે. કરુણા સાથેની ક્ષમા અહંકારને ઓગાળે છે.

છાંદોગ્ય ઉપનિષદમાં, પિતા ઉદ્દાલક પુત્ર શ્વેતકેતુને પરમ તત્વના સ્વરૂપ વિશે સમજાવે છે. જો સર્વત્ર વ્યાપ્ત 'સત્' એક જ હોય, તો કોણ કોને જુએ? આત્મા અને જગત એક હોવા છતાં, વસ્તુને 'જોવા' માટે તે આપણાથી અલગ હોવી જોઈએ. મીઠું પાણીમાં ભળી જાય તેમ, 'સત્' સમષ્ટિરૂપે વ્યક્ત થતા દેખાતું નથી, પરંતુ તેનો અનુભવ સ્વાદ દ્વારા થાય છે. જ્યારે સમષ્ટિનો નાશ થાય, ત્યારે તે ફરી 'સત્' રૂપે પ્રગટ થાય છે. આ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવા માટે, અજ્ઞાનના અંધકારમાંથી મુક્તિ મેળવવી આવશ્યક છે, જેમ કે અંધારામાં ભટકી રહેલા માણસને દિશા બતાવવી.

દશામા વ્રતના પ્રારંભની પૂર્વ સંધ્યાએ સુરત જિલ્લામાં દશામાની મૂર્તિ ખરીદવા લોકોની મોટી ભીડ ઉમટી હતી. કીમ, કોસંબા, કામરેજ, માંગરોળ, ઉમરપાડા સહિતના વિસ્તારોમાં શ્રદ્ધાળુઓએ મૂર્તિઓ અને પૂજાપો ખરીદી ઉત્સાહભેર આગમન યાત્રા કાઢી નિર્ધારિત સ્થળે પ્રતિમાઓ સ્થાપિત કરી. દસ દિવસ પૂજા-અર્ચના બાદ મૂર્તિઓનું વિસર્જન કરવામાં આવે છે. બજારોમાં ઉત્સવની તૈયારી રૂપે ખરીદીનો માહોલ જોવા મળ્યો હતો.

શ્રાવણ મહિનો ભગવાન શિવની પૂજા માટે અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે. આ વર્ષે શ્રાવણનો પહેલો સોમવાર ૨૪ ઓગસ્ટે છે. આ દિવસે શિવભક્તો વ્રત રાખી, ભગવાન શિવને જળ, દૂધ અને બીલીપત્ર અર્પણ કરે છે. એવી માન્યતા છે કે સાચા દિલથી રાખવામાં આવેલું આ વ્રત સુખ-સમૃદ્ધિ, મનોકામનાઓની પૂર્તિ અને ભગવાન શિવના આશીર્વાદ અપાવે છે. આ દિવસ આધ્યાત્મિક જોડાણને મજબૂત કરવાનો ઉત્તમ અવસર છે.

ગુરુવારથી શ્રાવણ માસ શરૂ થતાં જૂનાગઢના શિવાલયોમાં હર હર મહાદેવ અને ઓમ નમઃ શિવાયનો પવિત્ર નાદ ગુંજશે. શહેર અને આસપાસના મંદિરોને રોશનીથી સજાવાયા છે, જેમાં સોમવારે વિશેષ શણગાર કરાશે. ભક્તો જળ, દૂધ, શેરડીના રસ, નાળિયેર પાણી, બિલ્વપત્ર, આમળાની માળા, બીલા અને ફૂલો અર્પણ કરશે. શ્રાવણ માસ દરમિયાન રુદ્રાભિષેક, આરતી, જળાભિષેક અને લઘુરુદ્ર દ્વારા મહાદેવની આરાધના થશે. ભવનાથ, મુચકુંદ, ભૂતનાથ અને સિદ્ધનાથ સહિતના મંદિરોમાં વિશેષ પૂજન-અર્ચનની વ્યવસ્થા ગોઠવાઈ છે.

શ્રાવણ માસ નિમિત્તે અમદાવાદમાં AMTS દ્વારા શિવભક્તો માટે ખાસ બસ સેવા શરૂ કરવામાં આવી છે. આ સેવા હેઠળ 100થી વધુ નોન-એસી બસો દ્વારા શહેરના પૂર્વ અને પશ્ચિમ વિસ્તારના કુલ 30 ધાર્મિક સ્થળોના દર્શન કરાવવામાં આવશે. યાત્રાળુઓને ઘરેથી લઈ જઈને દર્શન બાદ ફરી ઘરે પહોંચાડવામાં આવશે. મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન હદમાં રહેતા નાગરિકો માટે ₹3,000 અને ઔડા હદમાં રહેતા નાગરિકો માટે ₹5,000 ચાર્જ રહેશે. બુકિંગ લાલ દરવાજા, સારંગપુર, વાડજ અને મણિનગર ટર્મિનસ પરથી થશે.